موشکی که F-۱۶ را سرنگون کرد /عکس

به دنبال گزارش‌های ۱۵ مِی، مبنی بر اینکه یک جنگنده سوخو ۳۵ نیروی هوایی روسیه موفق شده یک جنگنده غربی از نوع اف ۱۶ نیروی هوایی اوکراین را سرنگون کند، تحلیلگران به گمانه‌زنی‌های گسترده‌ای درباره شرایط این درگیری پرداخته‌اند. جزئیات کمی از این نبرد منتشر شده، جز اینکه یک موشک هوا به هوای هدایت‌شونده با رادار فعال برای انهدام هدف در فواصل فراتر از میدان دید (BVR) شلیک شده و لحظه شلیک موشک توسط کانال‌های اوکراینی ثبت شده است.

واحدهای اف ۱۶ اوکراین برای فعالیت در منطقه جنگی که تحت تسلط جنگنده‌های بسیار توانمندتر روسی (مانند سوخو ۳۵) است، مجبور به اتخاذ تاکتیک‌های کاملا متفاوتی شده‌اند؛ از جمله محدود کردن پروازها به ارتفاعات پایین برای ایجاد اغتشاش راداری، که اثربخشی ردیابی راداری و جستجوگرهای موشک روسیه را کاهش می‌دهد و همچنین، عملیات در فواصل بسیار دور از خط مقدم برای به حداقل رساندن درگیری‌ها.

ابهامات پیرامون نوع سلاح استفاده شده برای سرنگونی این اف ۱۶، این احتمال را تقویت کرده است که سوخو ۳۵ به نوع جدیدی از موشک مجهز شده باشد که تاکتیک‌های گریز معمول اوکراینی‌ها در برابر آن بی‌اثر بوده است. در جولای ۲۰۲۵ تایید شد که تجهیز جنگنده‌ها به موشک هوا به هوای رادار فعال R-۷۷M آغاز شده است؛ موشکی که برای جایگزینی مدل‌های قدیمی‌تر R-۷۷-۱ و R-۲۷ توسعه یافته است.

ویژگی‌های موشک R-۷۷M

موشک R-۷۷M برای درگیری با اهداف در ارتفاع پایین و در فواصل بسیار دور، به مراتب توانمندتر ارزیابی می‌شود. ویژگی‌های کلیدی آن عبارتند از:

• برد این موشک تقریبا دو برابر مدل R-۷۷-۱ است.

• رادار AESA: استفاده از رادار اسکن الکترونیکی فعال در سر جستجوگر، که مصونیت بیشتری در برابر جمینگ (جنگ الکترونیک) و برد قفل راداری طولانی‌تری را فراهم می‌کند.

• آنتن آرایه فازی فعال: این فناوری تصویری کامل‌تر و با زاویه بازتر از هدف ارائه می‌دهد که گریز از آن را حتی برای جنگنده‌های چالاک بسیار دشوار می‌سازد.

تاثیر بر موازنه قدرت

ورود به خدمت موشک R-۷۷M که با تاخیر زیادی همراه بود، بالاخره شکاف عملکردی میان توانمندی‌های هوا به هوای دوربرد سوخو ۳۵ و برترین جنگنده‌های نسل چهارم چینی و آمریکایی (مانند J-۱۶ و F-۱۵EX) را کاهش داده است. اگرچه رادار سوخو ۳۵ به اندازه رقبای جدید خود پیشرفته نیست، اما جثه عظیم آن (که حدود سه برابر رادار اف ۳۵ است) این ضعف را جبران کرده و به هواپیما اجازه می‌دهد تا بدون وابستگی شدید به سیستم‌های آواکس (که روسیه تعداد محدودی از آن‌ها را در اختیار دارد)، فعالیت کند.

اگر تایید شود که موشک R-۷۷M عامل اصلی این سرنگونی بوده است، واحدهای جنگنده اوکراینی احتمالا مجبور خواهند شد در برنامه‌ریزی‌های عملیاتی خود بازنگری کرده و عملیات‌های خود را به فواصل دورتری از خط مقدم محدود کنند. در حالی که انتظار می‌رود R-۷۷M موشک اصلی جنگنده‌های نسل پنجم سوخو ۵۷ باشد، هنوز مشخص نیست که تامین بودجه برای تجهیز گسترده جنگنده‌های نسل چهارم مانند سوخو ۳۵ به این موشک در چه مقیاسی انجام خواهد شد. با این حال، اثبات برتری این موشک در میدان نبرد اوکراین می‌تواند منجر به جذب بودجه بسیار بیشتری شود، چرا که پتانسیل ایجاد انقلابی در عملکرد سوخو ۳۵ را از خود نشان داده است.