میکروبی که میتواند دزهای مرگبار تشعشع اتمی را تحمل کند
دانشمندان گونهای میکروسکوپی را شناسایی کردهاند که میتواند دُزهایی از تشعشع را تحمل کند که برای انسان کاملا مرگآور است؛ آن هم بدون اینکه هرگز در نزدیکی نیروگاههای هستهای یا مناطق آلوده به رادیواکتیو زندگی کرده باشد.
وقتی از مقاومت زیستی در برابر تشعشع صحبت میشود، ذهن اغلب به مناطقی مانندچرنوبیل یا فوکوشیما میرود. اما یکی از مقاومترین موجودات شناختهشده در برابر پرتوهای یونیزان، نه در چنین مکانهایی، بلکه در تاریکی و گرمای اعماق اقیانوس تکامل یافته است.
به گزارش ساینسآلرت، این موجود، یک آرکی باکتری به نام Thermococcus gammatolerans است که میتواند دز باورنکردنی ۳۰ هزار گری از پرتو گاما را تحمل کند؛ مقداری که حدود ۶ هزار برابر بیشتر از دزی است که میتواند طی چند هفته انسان را به کام مرگ بکشاند. شگفتآورتر اینکه زیستگاه طبیعی این میکروارگانیسم هیچ ارتباطی با منابع رادیواکتیو ندارد.
گاماتولرنس T در حوضه «گویماس» در خلیج کالفرنیا زندگی میکند؛ منطقهای در عمق حدود ۲۶۰۰ متری زیر سطح دریا که دریچههای گرمابی، مایعات فوق داغ و سرشار از مواد معدنی را به آبهای سرد اطراف میدمند.
این محیط، با فشار خردکننده، دمای نزدیک به ۹۰ درجه سانتیگراد و نبود نور، یکی از نامساعدترین زیستگاههای شناختهشده برای انسان است.
این آرکیباکتر نخستینبار دههها پیش و با استفاده از زیردریاییهای تحقیقاتی کشف شد. اما راز مقاومت خارقالعاده آن در برابر تشعشعات اتمی زمانی آشکار شد که تیمی به سرپرستی پژوهشگران مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه، نمونههای آزمایشگاهی را در معرض تشعشع گاما از منبع سزیم-۱۳۷ قرار دادند. در میان همه گونهها، تنها گاماتولرنس T پس از دریافت ۳۰ هزار گری همچنان به رشد ادامه داد.
بررسیهای ژنتیکی بعدی که توسط پژوهشگران دانشگاه پاریس- ساکلی انجام شد، فرضیههای اولیه را زیر سؤال برد. انتظار میرفت این موجود دارای سیستمهای ترمیم DNA بسیار پیشرفتهتری باشد، اما ژنوم آن تفاوت چشمگیری با دیگر آرکیباکترها نداشت.
پژوهشهای تکمیلی در سالهای بعد نشان دادند که اگرچه تشعشع به DNA این میکروب آسیب میزند، اما میزان آسیب اکسیداتیو بهطور غیرمنتظرهای پایین است و بخش عمده صدمات ظرف کمتر از یک ساعت ترمیم میشوند.
دانشمندان معتقدند فشارهای محیطی شدید در دریچههای گرمابی مانند گرما، ترکیبات شیمیایی واکنشپذیر و تنشهای مداوم، سیستمهایی را شکل داده که بهطور ناخواسته، مقاومت در برابر تشعشع را نیز فراهم کردهاند.
این یافتهها نشان میدهد که در فرایند تکامل، گاهی کارآمد بودن و نه بینقص بودن، میتواند به تواناییهایی منجر شود که فراتر از تصور ما هستند.
