کارگردان نمایش «نجواهای بیاجازه» در گفتگو با ایلنا:
جمع ویژگی شخصیتهای شکسپیر در یک اثر
آزاده گنجه: تماشاگر تخیل بالایی دارد و طراحی شهری ظرفیتهای عمومی بسیاری برای بهرهگیری از امکانات پیرامون در اجرای نمایشهای محیطی فراهم میکند.
ایلنا: اجرای نمایش محیطی " نجواهای بیاجازه " به نویسندگی و کارگردانی آزاده گنجه از روز گذشته، یکشنبه(۱۰ آذر) آغاز شد. نمایشی که شیوه تازهای برای برقراری ارتباط با مخاطب خود در نظر گرفته و در هر نوبت اجرا تنها سه تماشاگر را میزبانی میکند. مخاطب در این اثر نمایشی داخل خودرو مینشیند و همراه با بازیگران از خیابانهای مرکزی شهر عبور میکند.
به گزارش خبرنگار ایلنا، کارگردان نمایش " نجواهای بیاجازه " با بیان اینکه نمایش در یک خودرو با چهار بازیگر و سه تماشاگر اتفاق میافتد در ارتباط با چگونگی شکلگیری اثر گفت: جشنواره تئاتر دانشگاهی سال ۸۹ بخشی با عنوان " بخش ویژه شکسپیر " در نظر گرفته بود که برای من جذابیت زیادی داشت و که موجب شد متن " نجواهای بیاجازه " را برای حضور در این بخش ارائه کنم.
وی در خصوص شخصیتهای نمایش توضیحاتی ارائه کرد و ادامه داد: شخصیتهای این اثر باتوجه به شاخصههای کارکترهای حاضر در نمایشنامههای شکسپیر خلق شده اما نمیتوان گفت کاملا منطبق با آن عمل میکنند و به نوعی میتوان گفت در نگارش ترکیبی از شخصیتها را درنظر گرفتم.
این هنرمند به نتیجه اجرای نمایش " نجواهای بیاجازه " در جریان برگزاری جشنواره تئاتر دانشگاهی اشاره کرد و اظهار داشت: اجرای کار در جشنواره بازخوردهای خوبی داشت و احتمالا همین نکته موجب شد تا پس از چند سال و این مرتبه از سوی " خانه هنرهای شهری " برای اجرای مجدد دعوت شود. اما به دلیل اینکه چندسالی از اجرای نمایش گذشته نیاز بود تغییراتی در اثر اتفاق بیفتد تا به شرایط اجتماعی روز نزدیک شود.
وی در مورد آنچه موجب شد تا در جشنواره شرکت کند و مراحل خلق اثر توضیح داد: نکتهای که ابتدا نظر من را به خود جلب کرد عنوان بخش و این پرسش بود که آیا آثار شکسپیر میتواند با دوره معاصر و زمانهی حیات ما ارتباط پیدا کند یا خیر؟ برای رسیدن به پاسخ این سوال تصمیم به شرکت در این رویداد گرفتم. کار با ایده محیطی شروع شد اما اصلا بحثاجرا در تاکسی مطرح نبود و میتوان گفت فواد صادقی که در نمایش ایفای نقش هم دارد؛ در بسط این ایده تاثیر زیادی داشت. سپس کار به همراه گروه و به صورت کارگاهی پیش میرفت تا سرانجام به شکل مورد نظر رسیدیم.
گنجه با بیان اینکه یکی از مهمترین دلایل توجه به ایده مطرح شده کارکرد تاکسی در ایران بود؛ گفت: ما از جمله معدود کشورهایی هستیم که چند نفر به صورت همزمان سرنشین یک تاکسی میشوند و مسیری را همراه با هم طی میکنند. این ویژگی رفته رفته کارکردهایی پیدا میکند که موجب شد ایده برای ما جذابیت داشته باشد.
وی در پاسخ به این سوال که کدام شخصیتها را از آثار شکسپیر وام گرفته است، بیان کرد: به عنوان نمونه کاترینا را از نمایشنامه " رام کردن زن سرکش "، اوفیلیا را از " هملت " و دِزدمونا را از نمایشنامه " اتللو " وام گرفتم یا به عنوان نمونه ایفاگر نقش راننده نمایش ما مجموعهای از ویژگیهای چند کارکتر آثار شکسپیر را در خود دارد.
این کارگردان همچنین بر این نکته که گروه هنگام تمرین مولفههای تئاتر محیطی را کاملا مد نظر قرار داده است در خصوص دریافت مجوز اجرا و حمایت مرکز هنرهای نمایشی اظهار داشت: همکاری مرکزهنرهای نمایشی در ارائه مجوز اجرا یکی از نکات جالب بود و در این مسیر با کمترین مشکل مواجه شدیم. چندسال قبل که برای نخستین مرتبه درخواست صدور مجوز دادیم شناختی از این نوع اجرا وجود نداشت. حتی دوستان معتقد بودند نمایش " نجواهای بیاجازه " باید در گونه اجرای آثار خیابانی قرار بیگرد ولی من با توجه به شناختی که از شیوههای متفاوت اجرای آثار محیطی داشتم؛ معتقد بودم کار مطلقا در اجرای خیابانی نمیگنجد که گویا این مرتبه شناخت لازم به وجود آمده بود و همکاری خوبی صورت گرفت.
گنجه در پاسخ به این سوال که آیا در گذشته نیز تجربه اجرای آثار محیطی را داشته است یا خیر عنوان کرد: بیشتر کارهای گذشته گروه محیطی بوده و در هر تجربه به دنبال یک شیوه متفاوت از این شیوه اجرایی رفتیم که ازجمله میتوان به نمایش " بازگشت " اشاره کرد. این اثر به درخواست مسئولان خانه هنرمندان و طی مدت یک هفته در ساختمان خانه هنرمندان ایران اجرا شد. نمایش " نیمه غایب " یکی دیگر از آثاری بود که بر اساس رمانی به همین نام و در کلاسهای پردیس هنرهای زیبای دانشگاه تهران اجرا کردیم و نمایش " باجه " که در یک باجه تلفن اتفاق میافتاد تجربههای قبلی گروه به حساب میآید.
وی ادامه داد: همواره به این شیوه اجرا علاقه داشتم، چون بیواسطه سراغ تماشاگر میرود و با او ارتباط برقرار میکند. اعتقاد دارم تماشاگر ما تخیل بالایی دارد و طراحی شهری ظرفیتهای عمومی بسیاری برای بهرهگیری از امکانات پیرامونی در اجرای نمایشهای محیطی فراهم میکند.
این هنرمند که درحال حاضر دوره دکتری تئاتر را در کشور سوئیس پشت سر میگذارد، درباره مدت زمان تمرینها و شیوه ایفای نقش بازیگران نمایش " نجواهای بیاجازه " گفت: زمانی که قرار بود کار را برای اجرا در جشنواره تئاتر دانشگاهی آماده کنیم چیزی حدود پنج ماه صرف تمرین شد. همچنین حدود چهارماه قبل هم تمرینهایی برای اجرای اثر در نظر گرفتیم تا ببینیم چطور میتوان نمایش را با توجه به تغییر شرایط زمانی به روز کرد.
وی با اشاره به اینکه شیوه ایفای نقش بازیگران کاملا رئال است، گفت: با توجه به همین ویژگی، اصلا سراغ روشهای معمول تمرین نرفتیم، به خصوص که اصلا به تمرینهای فرسایشی در طولانی مدت اعتقاد ندارم و فکر میکنم همه چیز باید در یک روند کارگاهی بدون چارچوب گذاری و قالببندی شکل بگیرد. ارتباط گرفتن با مخاطب برای ما اهمیت زیادی دارد و با توجه به رویکرد رئالیسی عملا امکان درنظر گرفتن یک شیوه مشخص اجرا برای بازیگر وجود ندارد.
گنجه در پایان ضمن پاسخ به این سوال که آیا از ابتدا متن اجرا نوشته شده بود یا در جریان تمرینها شکل گرفت، بیان کرد: برای اجرا یک متن منسجم داشتیم اما به دلیل روش مورد نظر برای کار خود در نظر گرفتیم امکان بیان لغت به لغت آنچه روی کاغذ نوشته شده وجود ندارد، بلکه بازیگر مجموعهای از اطلاعات را در اختیار دارد که بنا به اتفاقهای پیش آمده از آنها استفاده میکند. در بیان متن موجود هم بازیگر را در چارچوب قرار نمیدهم و دست او برای ارتباط گرفتن با مخاطب کاملا باز است.
" نجواهای بیاجازه " هر روز در چهار سانس از ساعت ۱۹ تا ۲۳ اجرا میشود و مدت زمان هر اجرا ۴۰ دقیقه است.