آغاز «پاسخهای نامتناسب»؛ ایران قواعد بازی با آمریکا را تغییر داد
همزمان با تشدید درگیریها در تنگه هرمز، ایران از پایان مرحله «پاسخ متناسب» سخن میگوید و آمریکا نیز با هدف قرار دادن نفتکشهای ایرانی، وارد مرحلهای جدید از تقابل شده است.
به گزارش ایلنا، روزنامه لبنانی «الاخبار» در تحلیلی نوشت: تشدید محاصره دریایی و فشارهای اقتصادی آمریکا، همراه با حملات پراکنده به عمق ایران، تهران را به استفاده صرف از راهکارهای مالی و تجاری برای دور زدن فشارها محدود نکرده و به سمت گزینههای نظامی تهاجمیتر سوق داده است. تحولات دو روز گذشته این تغییر رویکرد را آشکارتر کرده و مقامهای ایرانی از آن بهعنوان «تغییر قواعد بازی» یاد کردهاند.
موج تازه تنشها پس از آن آغاز شد که سپاه پاسداران اعلام کرد یک ناو هواپیمابر و یک ناوشکن آمریکایی را با موشکهای بالستیک ضدکشتی هدف قرار داده است. سپاه این حمله را پاسخی قاطع به «نقض حریم دریایی» و ادامه «محاصره ظالمانه» ایران از سوی نیروی دریایی آمریکا دانست.
اهمیت این حمله بیش از حجم آتش آن، به تغییر قواعد درگیری بازمیگردد. تهران برای نخستین بار طی ماههای اخیر، بهجای تمرکز بر پایگاههای زمینی، پهپادهای شناسایی یا کشتیهای تجاری، مستقیما شناورهای جنگی و ناوشکنهای آمریکایی را هدف تهدید قرار داده است؛ شناورهایی که علاوه بر مشارکت در حملات علیه ایران، نقش اصلی را در اجرای محاصره دریایی و محدود کردن رفتوآمد نفتکشها و کشتیهای باری ایران دارند.
فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، وقوع این درگیری را تأیید کرد، اما مدعی شد حملات دفع شده و هیچ تلفاتی نداشته است. با این حال، ارتش آمریکا همان روز در اقدامی تلافیجویانه، سه نفتکش ایرانی را در آبهای خلیج فارس و دریای عمان هدف قرار داد. سنتکام مدعی شد این حملات، نفتکشها را «بهطور کامل از چرخه بهرهبرداری عملیاتی» خارج کرده است. یکی از این نفتکشها نیز در نزدیکی جزیره خارک، مرکز اصلی صادرات نفت ایران، قرار داشت.
نزدیک شدن عملیات آمریکا به بنادر و جزایر ایران در خلیج فارس، از تغییر مسیر درگیری حکایت دارد. به نظر میرسد واشنگتن در صورت ادامه بسته ماندن تنگه هرمز، علاوه بر تأسیسات نظامی جنوب ایران، نفتکشهای ایرانی را نیز مستقیما هدف قرار دهد.
در مقابل، درگیریها ادامه یافت. نیروی دریایی سپاه اعلام کرد در واکنش به حمله آمریکا به سه نفتکش ایرانی، سه نفتکش را که از مسیرهای «غیرمجاز» در حال عبور از تنگه هرمز بودند، هدف قرار داده است. سپاه همچنین از هدف قرار دادن سه شناور نظامی دیگر آمریکا در مناطق مختلف خبر داد.
روز گذشته نیز نیروی دریایی سپاه از هدف قرار دادن یک قایق بدون سرنشین آمریکایی خبر داد و گفت این شناور هنگام تلاش برای ورود به «منطقه حفاظتشده» در تنگه هرمز هدف قرار گرفته است؛ ادعایی که سنتکام آن را رد کرد.
همزمان، خبرگزاری فارس گزارش داد دستکم سه نفتکش و یک کشتی حامل گاز طبیعی مایعشده پس از دریافت هشدار از سپاه، مسیر خود را در بخش جنوبی تنگه هرمز تغییر دادهاند.
این تحولات نشان میدهد فشار زمانی بر تهران و واشنگتن افزایش یافته و هر دو طرف با تشدید اقدامات خود به دنبال تحمیل قواعد جدیدی در میدان هستند. آمریکا میکوشد با حملات محدود و مستمر، توان ایران برای کنترل تنگه هرمز را کاهش دهد و همزمان با تشدید محاصره دریایی، فشار بیشتری بر اقتصاد ایران وارد کند.
در مقابل، ایران تلاش میکند هزینههای اقتصادی و سیاسی بیشتری به آمریکا تحمیل کند و مانع تثبیت معادله مورد نظر واشنگتن شود. تهران همچنین امیدوار است تشدید بحران در مسیر انتقال انرژی از تنگههای هرمز و بابالمندب، بر موقعیت جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای آمریکا در نوامبر تأثیر بگذارد.
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی و رئیس تیم مذاکرهکننده ایران، روز گذشته از پایان مرحله «پاسخ متناسب» و تغییر «قواعد بازی» سخن گفت. او تأکید کرد ایران وارد «جنگی تمامعیار» شده و هشدار داد هرگونه حمله به منافع و امنیت ایران از این پس با «پاسخی سریعتر، سنگینتر و دردناکتر» روبهرو خواهد شد.
این موضع در حالی مطرح شده است که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، طی روزهای اخیر بارها مدعی شده کشتیها بهراحتی از تنگه هرمز عبور میکنند و کنترل این آبراه حیاتی در اختیار نیروهای آمریکایی است.
روزنامه دولتی ایران در واکنش به این ادعا، سیاست جدید آمریکا در قبال نفتکشهای ایرانی را با روایت واشنگتن درباره کنترل هرمز متناقض دانست و پرسید: اگر تنگه هرمز، آنگونه که ترامپ میگوید، تحت کنترل کامل آمریکا قرار دارد و کشتیها بدون مانع از آن عبور میکنند، چرا نیروهای آمریکایی مستقیما نفتکشهای ایرانی را هدف قرار میدهند؟
