آیا حملات متقابل ایران و آمریکا همچنان در چارچوبی «کنترلشده» ادامه خواهد یافت؟
منابع سیاسی معتقدند با وجود تشدید حملات متقابل، ایران و آمریکا همچنان تلاش میکنند دامنه درگیری را در سطحی کنترلشده نگه دارند؛ هرچند هرگونه خطای محاسباتی یا تغییر در موازنه میتواند شرایط را بهسوی جنگی فراگیر سوق دهد.
به گزارش ایلنا، پایگاه خبری «النشره» در تحلیلی نوشت: حملات نظامی متقابل میان ایران و آمریکا در روزهای اخیر، پرسشهای فراوانی را درباره آینده تقابل دو کشور برانگیخته است؛ بهویژه آنکه دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، پیشتر از پایان تفاهمنامه میان تهران و واشنگتن خبر داده بود؛ توافقی که از همان ابتدا نیز به دلیل ابهام در امکان اجرای عملی بسیاری از مفاد آن، با تردیدهای جدی روبهرو بود.
در مجموع، به نظر میرسد هدف اصلی واشنگتن، تغییر موازنه در تنگه هرمز و خنثی کردن مهمترین اهرم فشار ایران در شرایط کنونی باشد؛ اهرمی که اکنون از نگاه بسیاری، حتی از برخورداری از سلاح هستهای نیز اثرگذارتر تلقی میشود. در مقابل، تهران بر حفظ نقش خود در مدیریت این گذرگاه راهبردی تأکید دارد؛ بهویژه پس از آنکه اهمیت تعیینکننده تنگه هرمز در معادلات اقتصادی و امنیتی جهان بیش از گذشته آشکار شده است.
در همین چارچوب، منابع سیاسی آگاه در گفتوگو با این وبگاه معتقدند مهمترین ویژگی وضعیت کنونی آن است که تنشها هنوز بهطور کامل از کنترل خارج نشدهاند. از نگاه این منابع، حملات نظامی دو طرف را باید بخشی از ابزارهای چانهزنی سیاسی دانست؛ آمریکا با تشدید فشارهای نظامی میکوشد ایران را به دادن امتیازات بیشتر وادار کند و در مقابل، تهران با مقاومت در برابر این فشارها تلاش دارد مانع از آن شود که واشنگتن با تحمیل معادلات جدید، از تعهدات خود در تفاهمنامه شانه خالی کند.
به باور این منابع، یکی از نکات قابل توجه در تحولات اخیر، دور ماندن اسرائیل از دایره درگیریهاست؛ این در حالی است که طی روزهای گذشته بارها گزارشهایی منتشر شده مبنی بر اینکه تلآویو در صورت درخواست آمریکا آماده ورود مستقیم به این تقابل است. این موضوع نشان میدهد واشنگتن ترجیح میدهد کنترل دامنه تنشها را در اختیار خود نگه دارد؛ زیرا گسترش درگیری میتواند بهسرعت سایر جبهههای منطقه، بهویژه لبنان، را نیز وارد میدان کند؛ سناریویی که در شرایط کنونی با محاسبات آمریکا همخوانی ندارد.
با این حال، هیچ تضمینی وجود ندارد که درگیریها همچنان در همین سطح محدود باقی بماند. ایران نیز ابزارهای لازم برای گسترش دامنه رویارویی را در اختیار دارد و در این میان، حزبالله لبنان نیز میتواند با استناد به تداوم نقض آتشبس از سوی رژیم صهیونیستی، چه بر اساس تفاهمنامه و چه توافق چارچوبی میان بیروت و تلآویو، وارد معادله شود.
این منابع همچنین بر این باورند که اگرچه تهران و واشنگتن در مقطع کنونی تمایلی به ورود به یک جنگ فراگیر ندارند، اما هر یک با نگرانیهای جدی روبهرو هستند. از نگاه آمریکا، گسترش درگیری از سوی ایران در آستانه انتخابات میاندورهای کنگره و افزایش بهای جهانی نفت، میتواند تبعات سیاسی و اقتصادی سنگینی برای دولت ترامپ به همراه داشته باشد. در مقابل، ایران نیز نگران آن است که آمریکا درصدد کشاندن این کشور به یک جنگ فرسایشی طولانیمدت باشد؛ جنگی که توان و منابع آن را مستهلک کند، بهویژه با این احتمال که ترامپ پس از پایان انتخابات، بار دیگر به سمت یک رویارویی تمامعیار حرکت کند.
بر همین اساس، آینده تنش میان تهران و واشنگتن با چند سناریوی محتمل روبهروست؛ از بازگشت به جنگی گسترده در صورت تغییر محاسبات یکی از طرفین یا وقوع یک خطای راهبردی، تا دستیابی به توافقی جدید از مسیر میانجیگریهای دیپلماتیک. در عین حال، ادامه وضعیت کنونی و تداوم حملات محدود اما کنترلشده نیز یکی دیگر از سناریوهای پیشرو به شمار میرود.
در نهایت، این منابع تأکید میکنند که مهمترین مانع بر سر راه هرگونه توافق، برداشت مشترک تهران و واشنگتن از موقعیت خود است؛ هر دو طرف خود را در موضع برتر میبینند و همین مسئله، دستیابی به یک توافق منطقی را دشوار کرده است. از این رو، دستکم در کوتاهمدت، چشمانداز روابط دو کشور همچنان میان دو احتمال در نوسان خواهد بود: ادامه حملات محدود و مقطعی یا بازگشت دوباره به یک جنگ فراگیر.
