ناوهای آمریکایی در تیررس «خرمشهر»؛ تحلیل عطوان از معادله بازدارندگی ایران
صفآرایی ناوهای هواپیمابر آمریکا در منطقه- از جمله آبراهام لینکلن و جرالد آر. فورد- نه نمایش برتری مطلق، بلکه تمرکز اهدافی است که در صورت شعلهور شدن جنگ میتوانند در تیررس موشکهای پیشرفته ایرانی همچون «خرمشهر» قرار گیرند؛ معادلهای که موازنه بازدارندگی را پیچیدهتر از آن چیزی میکند که واشنگتن تصور میکند.
به گزارش ایلنا، عبدالباری عطوان، تحلیلگر مطرح جهان عرب در سرمقاله روزنامه فرامنطقهای «رای الیوم» نوشت:دور دوم مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا قرار است سهشنبه- امروز- در سفارت عمان در سوئیس برگزار شود؛ مذاکراتی که با هدف دستیابی به توافق هستهای جدید، کاهش تنش و جلوگیری از وقوع جنگ میان دو طرف دنبال میشود.
به باور نویسنده، موفقیت یا شکست این گفتوگوها تا حد زیادی به آنچه در دیدار محرمانه کاخ سفید میان دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو گذشته، بستگی دارد. به اعتقاد او، نتانیاهو در پی آن است که ایالات متحده را به یک حمله مستقیم علیه ایران بکشاند؛ حملهای که هدف آن نابودی توانمندیهای نظامی ایران، بهویژه قدرت موشکی این کشور باشد؛ چراکه از نگاه او، این توانمندیها تنها «تهدید وجودی» محسوب میشوند.
بر همین اساس، به نوشته عطوان، شروطی مطرح شده که ایران بهخوبی میداند قادر به پذیرش آنها نیست؛ از جمله برچیدن صنعت موشکی، محدود کردن برد موشکها به حدود ۳۰۰ کیلومتر، توقف تولید پهپادهای ایرانی، انتقال ۴۵۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده با خلوص بیش از ۶۰ درصد به خارج از کشور؛ شروطی که در نهایت میتواند بهانه لازم را برای صدور دستور حمله از سوی ترامپ به ناوهای هواپیمابر و بمبافکنهای آمریکایی فراهم کند.
به اعتقاد نویسنده، ایران از موضع ضعف مذاکره نمیکند و استقرار ناوهای هواپیمابر، ناوهای جنگی و بیش از ۴۰ هزار نظامی آمریکایی در منطقه، عاملی برای ارعاب تهران نخواهد بود. او مینویسد این نخستینبار نیست که ایران در برابر آمریکا و اسرائیل وارد تقابل میشود و تجربههای پیشین نشان داده که چنین مواجهههایی الزاما به سود طرف مقابل پایان نیافته است.
در این تحلیل عنوان شده که تمرکز ناوهای هواپیمابر ممکن است در نهایت به نقطه آسیبپذیر آنها تبدیل شود؛ زیرا میتوانند هدف موشکهای پیشرفته «خرمشهر» قرار گیرند. همچنین تأکید میشود ایران برای مواجهه احتمالی، تمهیدات دفاعی لازم را اندیشیده است؛ از جمله طولانیکردن درگیری و ورود همپیمانان منطقهای در لبنان، یمن و عراق به صحنه نبرد از همان مراحل نخست.
در همین چارچوب، برخی مقامهای ایرانی از جمله اعضای کمیسیون امنیت ملی مجلس تهدید کردهاند که ناوهای هواپیمابر آمریکایی از جمله «آبراهام لینکلن» و «جرالد فورد» در صورت وقوع جنگ، اهداف بالقوهای برای موشکهای ایرانی خواهند بود.
عطوان همچنین به اظهارات علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، اشاره میکند که گفته است «موشکهای ایرانی اسرائیل را به اندازه واقعی خود بازگرداندند» و موازنه قدرت را تغییر دادند.
این تحلیلگر عرب در ادامه مینویسد: ایران سناریوی دفاعی چندمرحلهای طراحی کرده است: ابتدا مهار و جذب ضربه نخست، و در مراحل بعدی احتمال بستن تنگههای راهبردی از جمله هرمز و بابالمندب؛ اقدامی که میتواند صادرات بخش مهمی از نفت جهان را متوقف کرده و قیمتها را بهشدت افزایش دهد.
او رزمایشهای اخیر سپاه پاسداران در تنگه هرمز را نشانهای از آمادگی برای چنین سناریویی میداند و معتقد است یکی از دلایل تعویق حمله احتمالی آمریکا، ارتقای سامانههای پدافندی و الکترونیکی ایران با کمک تجهیزات منتقلشده از سوی چین و روسیه بوده است.
عطوان معتقد است اگر هدف از استقرار نظامی آمریکا، وادار کردن ایران به عقبنشینی باشد، این راهبرد نتیجه نخواهد داد. او مینویسد ایران برای جنگی کوتاه و محدود برنامهریزی نکرده، بلکه در صورت تحمیل درگیری، آن را به سطحی گسترده در منطقه خواهد کشاند و هزینههای سنگینی بر آمریکا و اسرائیل تحمیل خواهد کرد.
این تحلیل با این گزاره به پایان میرسد که تهران آغازگر جنگ نخواهد بود، اما در صورت وقوع آن، اجازه نخواهد داد درگیری سریع و محدود باقی بماند.
