با ادغام هوش مصنوعی، یادگیری ماشین (Machine learning) و اینترنت اشیا ( (IOT در صنعت، زنجیره تامین فولاد ایران از یک ساختار انفعالی و گسسته به یک زیست بوم یکپارچه، آینده نگر و هوشمند تبدیل خواهد شد. در ادامه این مطلب به بررسی روندهایی می‌پردازیم که نتیجه استفاده هوش مصنوعی در بازار آهن خواهند بود.

هوش مصنوعی چگونه زنجیره تامین فولاد را متحول می‌کند؟

صنعت فولاد در تمام جهان ، شروع کندی در پذیرش هوش مصنوعی داشت؛ مسئله ای که ریشه در فرایندهای سنتی جا افتاده در بسیاری از کارخانه‌ها و هوشمند نبودن تجهیزاتشان دارد. با این وجود، پیاده سازی اتوماسیون‌های ai در خطوط تولید و زنجیره تامین، پتانسیل مالی و عملیاتی فوق العاده ای در بازار آهن جهانی ایجاد کرده است.

بر اساس آمارها هوشمندسازی دارایی‌های صنعتی برای تنظیم متغیرهای فرایندی مانند سرعت خط، زمان ماند در کوره، درجه حرارت و ترکیب مواد اولیه ورودی، باعث بهبود چشمگیر شاخص‌های کلیدی عملکرد می‌شود؛ اما این بهبود چگونه اتقاق می‌افتد؟

الگوی تحول بازار آهن با هوش مصنوعی به چه صورت است؟

تحول هوشمند زنجیره تامین فولاد با پیروی از یک الگوی سه مرحله ای اجرایی می‌شود:

• مرحله اول اجرای پروژه‌های پایلوت تحت نظارت در یک خط تولید یا خانواده مشخصی از محصولات است. این مرحله، جهت شناسایی شکاف‌های داده ای و ساخت مدل‌های اولیه با همکاری تیم‌های متالورژی پیش می‌رود.
• مرحله دوم در نتیجه «اثر گلوله برفی» اتفاق می‌افتد. در این مرحله الگوریتم‌ها، درست مانند یک گلوله برفی کوچک که در یک شیب حرکت می‌کند، رفته رفته بزرگ و کامل‌تر می‌شوند. الگوریتم به حوزه‌های با بازدهی بالاتر گسترش یافته و اتوماسیون داده‌ها به گونه ای تقویت می‌شوند که مشخصات فنی و کیفی تمام محصولات متصل گردد. پس از پایان این مرحله، هوش مصنوعی یکپارچه استقراریافته و تصمیم گیری‌های کاملا خودکار انجام می‌شود.
• در مرحله سوم، تنظیم متغیرهای فرایندی و بهینه سازی مستقل زنجیره تامین بدون نیاز به مداخله مستقیم انسان عملیاتی می‌شود. فرایندی که ایمنی نیروی انسانی را به بیشترین حد خود می‌رساند.

مزایای الگوریتم‌های هوشمند در پیش بینی قیمت آهن و مدیریت نوسانات بازار

همان طور که می‌دانید بازار آهن آلات همواره تحت تاثیر متغیرهای بسیار متعدد و نوسانات شدید قیمتی قرار دارد. در بازار آهن قیمت‌ها تابعی از نرخ ارز، نوسانات بازار، قیمت سنگ آهن و قراضه، سیاست‌های تعرفه ای و تغییرات تقاضا در بخش‌های اصلی (ساخت وساز و خودرو) است.

مدل‌های سنتی به دلیل ناتوانی در تحلیل روابط غیرخطی و عدم انعطاف پذیری نسبت به تغییرات ناگهانی بازار، معمولا در پیش بینی قیمت‌ها با خطاهای بالایی مواجه می‌شوند. در مقابل، الگوریتم‌های پیشرفته یادگیری ماشین و یادگیری عمیق، امکان تحلیل همه جانبه و قیمت گذاری آنی را دارند.

اتوماسیون معاملات: از استعلام قیمت ورق سیاه تا هماهنگی لجستیک و تحویل بار

می‌دانیم که معاملات سنتی مقاطع فولادی، به ویژه محصولاتی مانند ورق سیاه (HRC)، نیازمند استعلام‌های تلفنی، گفت و گوهای متعدد و تبادل پیش فاکتورهای کاغذی یا ایمیلی است. قیمت ورق سیاه به عنوان محصول پایه بسیاری از صنایع نظیر خودروسازی، لوله سازی و ساخت و ساز است. محصولی که قیمت آن تحت تاثیر ضخامت، ابعاد، گرید متالورژیک و هزینه‌های نورد قرار می‌گیرد. هوش مصنوعی می‌تواند فرایند پیچیده معامله این نوع محصولات را به یک چرخه کاملا خودکار و آنلاین تبدیل کند.

چرخه اتوماسیون استعلام، قیمت گذاری و ثبت سفارش در بازار آهن

فرایند هوشمند معاملات فولاد، استعلام‌های نامنسجم خریداران را دریافت کرده و آن را طی یک جریان شفاف به پیش فاکتور و معامله نهایی تبدیل می‌کند. با حذف استثناها، در ساده‌ترین حالت برای بازار آهن می‌توان این اتوماسیون را به ۵ مرحله تقسیم کرد:

۱. پردازش درخواست: استخراج مشخصات فنی (گرید، ابعاد، ضخامت ورق سیاه) از ایمیل‌ها و درخواست‌های غیرساختاریافته خریداران.

۲. قیمت گذاری پویا: محاسبه قیمت آهن با توجه به سنجش موجودی انبار، قیمت آنی بازار هزینه جایگزینی، حجم سفارش و حتی تنش‌های منطقه ای.

۳. صدور پیش فاکتور خودکار: صدور و ارسال آنی پیش فاکتور رسمی ‌و بدون نیاز به مداخله نیروی انسانی.

۴. تطبیق تامین کننده و معامله: شخصی سازی بهترین گزینه برای خریدار از طریق بررسی زنجیره تامین کنندگان و شرایط موجود.

۵. تامین مالی زنجیره: فعال سازی هوشمند ارزیابی و تسهیلات مالی معامله با تحلیل سوابق معاملاتی - اعتباری خریدار

هماهنگی هوشمند لجستیک و تحویل بار

پس از نهایی شدن معامله الگوریتم‌های هوشمند لجستیک بر اساس وزن، حجم بار یا سایر مقاطع، ناوگان حمل مناسب را تخصیص داده و مسیرهای بهینه را جهت کاهش زمان و هزینه ترانزیت تعیین می‌کنند.

استفاده از اینترنت اشیا (IoT) و حسگرهای نصب شده روی وسایل نقلیه، موقعیت محموله‌ها را به صورت آنی پایش کرده و زمان دقیق رسیدن بار را به انبار مقصد اعلام می‌کند. این کار باعث می‌شود تجهیزات تخلیه بار و نیروهای کارگاهی بهینه سازی شده و اتلاف وقت ناوگان لجستیک به حداقل برسد.

چشم انداز آینده و پیامدهای راهبردی برای زنجیره تامین فولاد

تحولات ناشی از ورود هوش مصنوعی، ساختار کل بازار فولاد را دگرگون خواهد کرد. با رشد سریع پلتفرم‌های دیجیتال، واسطه گری سنتی جای خود را به واسطه گری داده محور داده است. شرکت‌هایی که بتوانند زیرساخت‌ها و ابزارهای هوشمند را در فرایندهای بازرگانی خود یکپارچه کنند، رهبران جدید بازار فولاد خواهند بود.

مجموعه‌های پیشگامی ‌مانند آهن پرایس با درک این تحول بنیادین، زیرساخت‌های خود را به سمت هوشمندسازی، شفاف سازی قیمت‌ها و تسهیل فرایند خرید سوق داده اند. ارائه قیمت‌های آنی، تحلیل‌های داده محور از بازار و کوتاه کردن مسیر استعلام تا تحویل بار، از جمله گام‌های عملی آهن پرایس در جهت تحقق زنجیره تامین هوشمند در کشور است.