10 عامل مهم که خطر پوسیدگی دندان را افزایش می‌دهد

در این لحظات معمولا اولین سوالی که از خودمان می‌پرسیم این است که کجای راه را اشتباه رفته‌ام؟ واقعیت این است که پوسیدگی دندان، که یکی از شایع‌ترین دردهای بشر مدرن محسوب می‌شود، تنها به مسواک نزدن خلاصه نمی‌شود. این مشکل در حقیقت یک فرآیند تخریبی است که توسط اسیدهای تولید شده از باکتری‌ها و تجمع پلاک‌ها رقم می‌خورد و اگر به موقع مهار نشود، می‌تواند به عفونت لثه و حتی از دست رفتن دائمی دندان منجر شود.

پوسیدگی دندان در اثر تجمع پلاک و فعالیت باکتری‌هایی به ‌وجود می‌آید که اسید تولید می‌کنند و مینای دندان را تخریب می‌نمایند. اما سوال اینجاست که چه عواملی خطر پوسیدگی دندان را بیشتر می‌کنند؟ در این مطلب به بررسی ۱۰ عامل اصلی که منجر به افزایش ریسک پوسیدگی دندان می‌شوند می‌پردازیم. آشنایی با این عوامل می‌تواند به شما کمک کند تا با مراقبت‌های پیشگیرانه، از دندان‌های خود بهتر محافظت کنید.

۱. مسواک زدن اشتباه یا ناکافی

بسیاری از ما تصور می‌کنیم که همین که روزی دو بار مسواک را روی دندان‌هایمان می‌کشیم، وظیفه‌مان را تمام و کمال انجام داده‌ایم. اما حقیقت این است که تکنیک اشتباه در مسواک زدن، گاهی بدتر از مسواک نزدن است! فشار زیاد به لثه‌ها یا حرکات عجولانه نه تنها پلاک‌ها را از بین نمی‌برد، بلکه به بافت لثه آسیب زده و فضایی امن برای تجمع باکتری‌ها فراهم می‌کند.

فراموش کردن مسواک زدن قبل از خواب، مانند این است که اجازه دهید باکتری‌ها تمام شب را در دهان شما جشن بگیرند. ایجاد یک روتین منظم شامل دو بار مسواک زدن و حداقل یک ‌بار نخ دندان کشیدن، ساده‌ترین و در عین حال حیاتی‌ترین سد دفاعی ما در برابر پوسیدگی است.

۲. عدم استفاده از نخ دندان

مسواک به تنهایی نمی‌تواند تمام ذرات غذا و پلاک‌های بین دندان‌ها را پاک کند، چون نمی‌تواند به زوایای پنهان و فضاهای تنگ بین‌دندانی نفوذ کند؛ جایی که دقیقاً محل اصلی شروع پوسیدگی‌هاست و فقط با نخ دندان می‌توان آن را پاکسازی کرد.

۳. عادت‌های نامنظم بهداشتی

عادت‌های ناپایدار یا نامنظم مانند فراموش کردن مسواک زدن قبل از خواب و عدم استفاده روزانه از نخ دندان، با گذشت زمان، بستر مناسبی برای رشد باکتری‌ها و ایجاد پوسیدگی فراهم می‌کنند. ایجاد روتین منظم مراقبت‌های بهداشتی دهان، مانند دو بار مسواک زدن و یک‌بار نخ دندان کشیدن در روز، یکی از کارآمدترین روش‌ها برای پیشگیری از پوسیدگی دندان است.

۴. مصرف بالای قندها و خوراکی‌های شیرین

باکتری‌های دهان عاشق قند هستند. هر بار که ما یک تکه بیسکوییت، آب‌نبات یا حتی نان سفید مصرف می‌کنیم، در واقع مواد اولیه برای تولید اسید را در اختیار باکتری‌ها قرار می‌دهیم. این اسید به آرامی مینای دندان را نرم و ضعیف می‌کند. جالب است بدانید که دفعات مصرف قند و مواد اسیدی مثل مرکبات یا نوشابه‌ها، بسیار مهم‌تر از مقدار آن‌هاست. وقتی پیوسته در حال ریزه‌خواری یا نوشیدن قهوه با شکر هستید، محیط دهان هرگز فرصت نمی‌کند به حالت تعادل (pH خنثی) برگردد و دندان‌ها مدام در معرض تخریب قرار دارند.

۵. مصرف مواد غذایی و نوشیدنی‌های اسیدی

این‌که چه چیزی می‌خورید و چقدر ماندگار است، یکی از مهم‌ترین فاکتورهای پوسیدگی است. خوراکی‌هایی که قند بالا، چسبندگی زیاد و خاصیت اسیدی دارند، مانند آب‌نبات ترش، نوشابه‌ها، چیپس، یا آبمیوه‌های صنعتی، محیط دهان را به ‌شدت اسیدی می‌کنند. این حالت اسیدی باعث کاهش pH شده و مینای دندان را تضعیف می‌کند. همچنین غذاهای نشاسته‌ای مثل نان سفید، بیسکوییت یا پفک که گاهی بی‌ضرر تصور می‌شوند، در تماس با بزاق، تبدیل به خمیری می‌شوند که در شیارهای دندانی گیر می‌افتد.

نکته‌ای که شاید کمتر شنیده باشید، این است که بلافاصله مسواک زدن بعد از خوردن خوراکی‌های اسیدی می‌تواند به ضرر شما تمام شود؛ چرا که مینای دندان در آن لحظه نرم شده و مسواک زدن باعث سایش بیشتر آن می‌شود. در این مواقع، شستن دهان با آب و کمی صبر کردن بهترین راهکار است.

۶. کمبود فلوراید

اگر به دنبال راهی برای تقویت دندان‌ها هستید، نباید از قدرت فلوراید غافل شوید. فلوراید عنصری حیاتی برای تقویت مینای دندان است و می‌تواند سطح دندان‌ها را در برابر اسید مقاوم‌تر کند. در مناطقی که آب لوله‌کشی فاقد فلوراید است، یا افرادی که از خمیر دندان‌های بدون فلوراید استفاده می‌کنند، احتمال پوسیدگی دندان بیشتر است. استفاده از دهان‌شویه‌ها و خمیر دندان‌های حاوی فلوراید به‌صورت منظم می‌تواند کمک‌کننده باشد.

۷. خشکی دهان در اثر داروها

بزاق دهان کمک می‌کند ذرات غذا از سطح دندان‌ها شسته شوند و اسیدیته دهان تنظیم گردد. برخی داروها مانند آنتی‌هیستامین‌ها، داروهای ضدافسردگی یا داروهای فشار خون می‌توانند مانع ترشح کافی بزاق شوند و منجر به خشکی دهان گردند و به دنبال آن، خطر پوسیدگی افزایش می‌یابد. در این شرایط، نوشیدن آب کافی و استفاده از دهان‌شویه‌های مخصوص می‌تواند مفید باشد.

۸. مصرف دخانیات

سیگار کشیدن و استفاده از سایر محصولات تنباکو نه ‌تنها به لثه‌ها و بافت‌های دهان آسیب می‌زنند، بلکه مانع از مقابله بدن با رشد باکتری‌های مضر می‌شوند. دخانیات روند جمع شدن پلاک و جرم روی دندان‌ها را تسریع می‌کنند و احتمال بروز پوسیدگی را افزایش می‌دهند.

۹. ژنتیک و ساختار دندان‌ها

گاهی اوقات باید بپذیریم که همه مثل هم نیستند. برخی از افراد ممکن است به دلیل مسائل ژنتیکی، مینای دندان نازک‌تری داشته باشند یا نسبت به بقیه، دندان‌هایی داشته باشند که شیارهای عمیق‌تری دارند. این موارد ژنتیکی ممکن است باعث افزایش ریسک پوسیدگی شوند، حتی اگر فرد مراقبت مناسبی داشته باشد. در این مواقع، استفاده از سیلنت‌های دندانی برای پوشاندن شیارهای عمیق توسط دندانپزشک توصیه می‌شود.

۱۰. عدم مراجعه منظم به دندانپزشک

یکی از عوامل مهم در پیشگیری از پوسیدگی، معاینات منظم دندانپزشکی است. حتی با رعایت کامل بهداشت دهان در منزل، جرم‌های سخت شده بین دندانی فقط با ابزارهای تخصصی دندانپزشک قابل پاک‌سازی هستند. تشخیص زودهنگام پوسیدگی‌های کوچک می‌تواند از درمان‌های پیچیده مانند عصب‌کشی یا کشیدن دندان جلوگیری کند.

انتخاب درست برای حفظ سلامت دندان‌ها

اما با تمام این مراقبت‌ها، باز هم برخی عوامل از کنترل ما خارج هستند. گاهی ساختار ژنتیکی دندان‌ها، شیارهای بسیار عمیق و یا حتی مشکلاتی مثل خشکی دهان ناشی از مصرف برخی داروها، شرایط را برای پوسیدگی مهیا می‌کنند. در چنین شرایطی، این مراقبت‌ها دیگر پاسخگوی مشکل دندان‌های ما نیست و نیاز به مراجعه به دندانپزشک داریم. پیدا کردن بهترین کلینیک دندانپزشکی در تهران دغدغه بسیاری از افرادی است که نمی‌خواهند سلامت دهان خود را به شانس واگذار کنند. یک مرکز تخصصی معتبر، نه ‌تنها با تجهیزات مدرن می‌تواند پوسیدگی‌های میکروسکوپی را قبل از رسیدن به عصب تشخیص دهد، بلکه با روش‌هایی مثل فیشور سیلانت از بروز مشکلات جدی در آینده جلوگیری می‌کند.

جمع‌بندی

در نهایت باید به خاطر داشت که دندان‌های ما بخشی از سلامت کل بدن هستند و نه فقط ابزاری برای زیبایی. از میان ۱۰ عامل اصلی که بررسی کردیم، اکثر آن‌ها با تغییرات کوچک در سبک زندگی و بهداشت فردی قابل مدیریت هستند. با کاهش مصرف قند، استفاده صحیح از نخ دندان و فلوراید و از همه مهم‌تر، مراجعه منظم به یک کلینیک دندانپزشکی معتبر برای پاکسازی جرم‌های سختی که در خانه از بین نمی‌روند، می‌توانید از درمان‌های پیچیده و پرهزینه عصب‌کشی نجات پیدا کنید. لبخند شما، بازتابی از اهمیتی است که برای خودتان قائل هستید.