قلاویز چیست؟ معرفی اجزا و انواع قلاویز و نوع عملکرد آن

قلاویز چیست ؟

به طور ساده قلاویز ابزاری کوچک و استوانه ای شکل است که در قسمت هایی از آن چندین ردیف دندانه وجود دارد که از آن برای ایجاد رزوه در داخل قطعات استفاده می شود. این وسیله پر کاربرد برای تراش دنده های پیچ روی متریال های مختلفی از جمله چوب، فلز و پلاستیک مناسب است. که به این عملیات تراشیدن و ایجاد رزوه در داخل قطعات قلاویز کاری گفته می شود.

قلاویز به دو دسته دستی و ماشینی تقسیم می شود، علت این دسته بندی از این جهت است که در قلاویز دستی عملیات رزوه زنی با دست انجام می شود. اما در قلاویزهای ماشینی، به کمک نیروی محرکه موتور رزوه زنی قطعات انجام می شود. قلاویز ها در انواع مدل متریک، اینچی، راست گرد و چپ گرد در بازار وجود دارند که هر کدام دارای ویژگی خاصی هستند و با توجه به نوع کار انتخاب می شوند.

قلاویز از ابزارهای بسیار کاربردی در تراشکاری به حساب می آید. عموما قلاویز از فولاد تندبر (HSS) یا فولاد کربنی، ساخته می شود تا قلاویز بتواند عملیات رزوه زنی در داخل قطعات با جنس های مختلف را انجام دهد.

انتهای قلاویز به شکل چهارپهلو طراحی شده است که بتواند به راحتی در دسته قلاویز محکم و ثابت شود. قلاویز به چهار مدل متریک، راست گرد، چپ گرد و اینچی تقسیم بندی می شود. همانطور که اشاره شد قلاویز برای دنده کردن سطوح داخلی قطعات است، از این رو نباید آن را با حدیده اشتباه گرفت؛ وظیفه حدیده ایجاد رزوه روی سطح خارجی قطعات است.

انواع قلاویز

قلاویزها در دو نوع دستی و ماشینی در بازار موجود هستند که برای توصیف بهتر هر کدام را جداگانه برسی می کنیم:

قلاویز دستی

قلاویز دستی دارای 4 ردیف دندانه است که این ابزار با قرار گرفتن در داخل قطعه و چرخش آن، عملیات برده برداری را انجام می دهد به طوری که در نهایت باعث ایجاد دنده یا رزوه داخل محصول می شود. همچنین براده هایی که در حین عملیات به وجود می آیند از طریق شیارهایی که روی قلاویز وجود دارد، خارج می شود. این قلاویز به علت اینکه با نیروی دست عمل می کند، دارای سرعت عمل کمتری نسبت به قلاویز ماشینی است.

قلاویز دستی به شکل مجموعه ای شامل سه قلاویز عرضه می شود که برای انجام قلاویز کاری از آن باید به ترتیب زیر استفاده کرد. به این ابزار، قلاویز سه مرحله ای هم نیز می گویند که عبارت است از:

اول رو یا پیشرو: این قلاویز که معمولا یک خط باریک در انتهای آن وجود دارد، حدود نیمی از عملیات براده برداری و رزوه زنی را انجام می دهد.

دوم رو یا میان رو : معمولا در انتهای آن دو خط باریک وجود دارد و دنده ها کامل تر از قلاویز اول رو است، این قلاویز وظیفه براده برداری در عمق دنده ها را دارا است.

آخر رو یا پس رو : آخرین مرحله قلاویز کاری دستی با این قلاویز تکمیل می شود و عملیات نهایی دنده زنی را انجام می دهد.

برای اینکه قلاویز کاری دستی به درستی صورت بگیرد حتما باید به ترتیب گفته شده از آن استفاده کرد که در صورت رعایت نکردن این نوبت ممکن است قطعه مورد نظر شما آسیب ببیند. همچنین دقت کنید که در حین مراحل قلاویز کاری فشار بیش از حد به قلاویز وارد نکنید. پیشنهاد می شود از روغن قلاویز در طی این مراحل برای روان تر شدن حرکت قلاویز ها استفاده کنید.

دسته قلاویز

در عملیات قلاویز کاری دستی، باید از آچار یا ابزاری استفاده کنیم که قلاویز را بتواند نگه دارد؛ تا در حین انجام کار قلاویز دچار لغزش نشود و در نهایت قلاویز کاری با دقت و تسلط بیشتری انجام گیرد. از ویژگی های خوب این دسته قلاویز ها محدود نبودن به گرفتن فقط یک سایز، از قلاویز است.

جنس دسته قلاویز ها اغلب از مواد بسیار سخت مانند فولاد است که مقاومت بالایی داشته باشد. دسته قلاویز در مدل های جغجغه ای، معمولی و تی شکل ارائه می شوند که با توجه به نوع قلاویز کاری خود باید مدل آن را انتخاب کنید.

قلاویز ماشینی

قلاویز ماشینی همانطور که کم و بیش می شود از نام آن فهمید، به وسیله ی نیروی محرکه ماشین یا موتور عملیات براده برداری را انجام می دهد. از این جهت دارای سرعت و دقت بیشتری است. این قلاویز بر خلاف مدل دستی به شکل مجموعه سه تایی عرضه نمی شود؛ زیرا که تمام مرحله رزوه زنی تنها در یک مرحله انجام می شود.

قلاویز ماشینی امکان اتصال به دستگاه های تراشکاری را دارد و باعث شده امروزه افرادی که قطعات مهره تولید می کنند از آن استفاده کنند. قلاویز ماشینی در دو مدل مستقیم و مارپیچ وجود دارد. که از مدل مارپیچ آن برای قطعاتی که انتهای آن ها باز است، استفاده می شود و برای قطعاتی که انتهای آن ها بسته است، نوع مستقیم مناسب است. به طور کلی می توان گفت قلاویز ماشینی نوع پیشرفته تر قلاویز دستی است که سرعت و دقت بیشتری دارد.

قلاویز کاری ماشینی چگونه است؟

قلاویز کاری به وسیله قلاویز ماشینی به دلیل استفاده از نیروی محرکه موتور هم آسان تر و سریع تر و هم تخصصی تر است. به گونه ای که قلاویز مورد نظر را به دستگاه تراش یا دستگاه دریل متصل و ثابت کنید سپس با راه اندازی دستگاه، قلاویز ماشینی را به سمت داخل سوراخ قطعه حرکت داده تا به صورت کامل رزوه زنی انجام شود. در این روش هم پیشنهاد می شود که برای تسهیل شدن فرایند قلاویز کاری از روغن های مخصوص برای کاهش حرارت و روان کاری استفاده شود.

قلاویز کاری دستی چگونه است؟

در ابتدا به وسیله مته سوراخی با قطر مناسب در قطعه ایجاد می کنیم، ذکر این نکته لازم است که این سوراخ باید با توجه به جدول استاندارد قلاویزها ایجاد شود. قطر این سوراخ باید کوچک تر از قطر خود قلاویز باشد، به عنوان نمونه برای رزوه پیچ 8، باید سوراخی با قطر 6.5 میلی متر بر روی قطعه ایجاد شود.

در مرحله بعدی از مته خزینه یا پخ زن استفاده کنید تا بعد از بسته شدن پیچ، قسمت گل پیچ درون قطعه کار قرار گیرد. دقت کنید استفاده از روغن ها و روان کننده ها مانند روغن قلاویز، مراحل رزوه زنی را آسان می کند. در نهایت به ترتیب گفته شده قلاویز های دستی را به کار ببرید تا عملیات رزوه زنی به پایان برسد.

خرید قلاویز دستی و ماشینی

خرید قلاویز همیشه یکی از چالش های صنعتران نیازمند قلاویز کاری بوده است. یکی از وبسایت های فعال در فروش قلاویز از انواع دستی و ماشینی و دسته قلاویز در اندازه های مختلف فروشگاه ابزار ماتریس است. این فروشگاه فعالیت خود را از سال 98 در جهت بهبود ابزار صنعت ایران شروع کرده است. اصلی ترین حوزه فعالیت فروشگاه اینترنتی ماتریس فروش ابزار تراشکاری ، ابزار قالب سازی ، ابزار جوشکاری ، ابزار پرداخت کاری ، ابزار برقی و دستی و ابزار های عمومی میباشد.