طرح «اتصال» بانک توسعه تعاون؛
پیوند بنگاههای خرد به زنجیره ارزش صنایع بزرگ با نسخههای منطقهمحور
اشتغال بیش از ۸۰ درصدی نقطه عزیمت طرح اتصال
مدیر طرح اتصال بانک توسعه تعاون با تشریح ابعاد این برنامه، از تمرکز ویژه بر توانمندسازی بنگاههای خرد و کوچک از طریق اتصال به صنایع بزرگ و بازارهای هدف خبر داد.
امین نیکجو، مدیر طرح اتصال بانک توسعه تعاون، به بررسی راهبردها و اقدامات اجرایی این طرح پرداخت.
نیکجو در گفتگو با خبرنگار ایلنا با اشاره به اینکه با همکاری بانک توسعه تعاون در بنگاههای خرد، کوچک و متوسط اشتغال بیش از ۸۰ درصدی شکل گرفته است، اظهار کرد: ویژگی اصلی این بنگاهها محدودیت در مهارت و تجهیزات، بنیه مالی و موقعیت جغرافیایی است؛ موضوعی که موجب شده بهرهوری در این بخش، بهویژه در سطح بنگاههای خرد، پایینتر از حد انتظار باشد.
به گفته وی، طرح اتصال با هدف ارتقاء بهرهوری، تلاش میکند بنگاههای خرد را در زنجیره ارزش صنایع بزرگ جای دهد یا آنها را مستقیماً به بازارهای هدف متصل کند؛ مسیری که به استانداردسازی تولید، افزایش درآمد و شکلگیری ارزش افزوده بیشتر منجر میشود.
اتصال به صنایع مادر؛ از ارزیابی کیفی تا ارتقاء استاندارد
مدیر طرح اتصال با تشبیه بنگاهها به موجودی در حال رشد، تأکید کرد: قرار گرفتن در معرض تقاضای کیفی بالاتر، بنگاههای خرد را وادار به ارتقاء میکند.
وی در تشریح یکی از نمونههای اجرایی گفت: یک تعاونی تولید کفش در "هیدج زنجان" از طریق طرح اتصال به یک مجموعه بزرگ تولیدی متصل شد. در ارزیابی اولیه، از میان ۱۲۰ مدل کفش تولیدی، تنها ۲۵ مدل مورد تأیید قرار گرفت. همین فرآیند ارزیابی، تولیدکنندگان را متوجه نقاط ضعف کرد و مسیر اصلاح و استانداردسازی را پیش روی آنان قرار داد.
نیکجو افزود: در بنگاههای خرد معمولاً یک فرد همزمان مسئول تولید، حسابداری، پشتیبانی و بازاریابی است؛ اما اتصال به صنایع بزرگ موجب تفکیک وظایف، افزایش تخصصگرایی و در نهایت رشد ارزش افزوده میشود.
افزایش ارزش افزوده حنا از مزرعه تا صادرات
نیکجو ادامه داد: یکی از پروژههای شاخص طرح اتصال در شهرستان دلگان سیستان و بلوچستان تولید حنا در این منطقه بود که اجرا شده است.پیش از اجرای طرح، حنای خام با قیمت حدود ۱۲۰ هزار تومان در هر کیلوگرم به فروش میرسید، در حالی که تنها ۵۰ گرم عصاره آن در بازار امارات حدود ۴ دلار قیمت دارد.
وی توضیح داد: با اتصال کشاورزان حناکار به شرکتهای بزرگ فعال در حوزه عصارهگیری و صنایع آرایشی-بهداشتی، مدل کشت قراردادی برقرار شد و بانک توسعه تعاون نیز تأمین مالی و تضمین اجرای قرارداد را بر عهده گرفت. در نتیجه، بخشی از ارزش افزوده فرآوری به کشاورزان منطقه بازگشت.
مدیر طرح اتصال افزود: ورود شرکتهای بزرگ به منطقه، به نوسازی تجهیزات سنتی نیز منجر شد؛ بهطوری که شیوههای قدیمی آسیاب جای خود را به فناوریهای بهروز داد.
تمرکز بر کشاورزی و پوشاک؛ از دادهمحوری تا تأمین تجهیزات
نیکجو اعلام کرد: تمرکز اصلی طرح اتصال در دو حوزه کشاورزی و پوشاک است. در بخش کشاورزی، صنایع مرتبط با گیاهان دارویی، فرآوری میوههای گرمسیری و باغی در اولویت قرار دارد.در حوزه پوشاک نیز با راهاندازی سامانه ثبت اطلاعات در وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، دادههای مربوط به خیاطان و تولیدکنندگان خرد جمعآوری شده است تا سیاستگذاری بر مبنای اطلاعات دقیق انجام شود.
وی از اجرای پایش میدانی در گالیکش گلستان و کبودرآهنگ همدان خبر داد و گفت: نتایج پرسشنامهها نشان داد یکی از مسائل اصلی تولیدکنندگان خرد، کمبود تجهیزات از جمله چرخ خیاطی است. بر همین اساس، بانک توسعه تعاون مدل مالی ویژهای برای اعطای تسهیلات مقرونبهصرفه طراحی کرده که بخش قابل توجهی از مخاطبان آن زنان سرپرست خانوار هستند.همزمان، برنامههایی برای تجمیع تولیدکنندگان خرد در قالب تعاونی و اتصال آنان به تولیدکنندگان بزرگ در حال پیگیری است و سازمان فنی و حرفهای نیز مسئولیت آموزش مهارتی را بر عهده دارد.
جلوگیری از هدررفت انجیر با ایجاد سردخانه و آموزش
مدیر طرح اتصال با اشاره به پروژهای در پلدختر لرستان گفت: سالانه حدود ۴۰ هزار تن انجیر در این استان برداشت میشود که به دلیل نبود زیرساختهای مناسب، بخشی از آن از بین میرود.در قالب طرح اتصال، ایجاد سردخانه محلی تصویب شده و دورههای آموزشی برای کشاورزان جهت خشککردن و فرآوری محصول برگزار شده است.
به گفته نیکجو، بانک توسعه تعاون برای تشویق کشاورزان به مشارکت در دورهها، مشوقهای مالی از جمله کارتهای رفاهی در نظر گرفته است.
عرضه رازیانه رزن در بورس کالا
نیکجو از پیگیری عرضه رازیانه رزن در بورس کالا خبر داد و گفت: همانگونه که ورود زعفران به بورس کالا موجب بهبود وضعیت قیمتی آن شد، تلاش شده رازیانه نیز وارد این بازار شود.در این فرآیند، بانک توسعه تعاون نقش تضمینکننده و تسهیلگر پرداختها را بر عهده دارد و بهعنوان بازوی بیمهای و گارانتیکننده، امنیت مالی کشاورزان را تأمین میکند.
مدیر طرح اتصال تأکید کرد: این طرح بر پایه شناخت دقیق هر منطقه اجرا میشود. برای هر شهرستان سه گزارش «شناخت ظرفیتها»، «عارضهیابی» و «مداخله» تهیه میشود تا مشخص شود کدام مسئله در اولویت حل قرار دارد و چه مدلی از تأمین مالی و همکاری باید طراحی شود.
وی افزود: نسخه اجرایی در دلگان، کبودرآهنگ یا گرگان یکسان نیست و تفاوتهای جغرافیایی و اجتماعی در طراحی پروژه لحاظ میشود.
اجرای طرح در چند استان کشور
به گفته نیکجو، طرح اتصال هماکنون در استانهای همدان، زنجان، گلستان، سیستان و بلوچستان (دلگان و قصرقند)، جنوب کرمان، لرستان و خراسان جنوبی در حال اجراست و پروژههای متعددی در حوزه کشاورزی و پوشاک را شامل میشود.
مدیر طرح اتصال با اشاره به تجربههای بینالمللی توسعه اقتصادی گفت: صرف سرمایهگذاری یا تقویت سرمایه انسانی کافی نیست؛ آنچه تعیینکننده است، توان نهادها و دولت در حل مسائل مردم است.
وی تصریح کرد: طرح اتصال با تعریف مأموریتهای جدید برای مدیران استانی و طراحی مداخلات دقیق، تلاش میکند تأمین مالی را هدفمند کرده و هدررفت منابع را به حداقل برساند؛ مسیری که در نهایت به افزایش بهرهوری و بهبود معیشت مردم در مناطق مختلف کشور منجر خواهد شد.
