اثرگذاری قیمت بر کاهش تقاضای جهانی الانجی
کاهش تقاضا در آسیا بهدلیل قطع مسیر تأمین گاز طبیعی مایعشده (الانجی)، افزایش شدید قیمتهای تکمحمولههای الانجی و استفاده از سایر منابع انرژی ازجمله زغالسنگ و انرژیهای تجدیدپذیر در این منطقه، به کاهش مصرف جهانی گاز در ماه مارس ۲۰۲۶ نسبت به همین دوره در سال قبل منجر شد. این چرخش در بازارهای حساس به قیمت که بسیاری از این کشورها، اقدامهای اضطراری برای صرفهجویی در هزینهها را اجرا کردند، بیشتر مشهود بود. با این حال کاهش مصرف گاز همچنان کمتر از کاهش تولید گاز بود، زیرا برداشت از مخازن ذخیرهسازی گاز و ورود محمولههای الانجی بارگیریشده در ماه فوریه به جبران کمبود فوری کمک کرد.
به گزارش ایلنا به نقل از اداره کل اوپک، مجامع و سازمانهای بینالمللی (معاونت امور بینالملل و بازرگانی وزارت نفت)، در مارس ٢٠٢۶، مصرف گاز اتحادیه اروپا با افت ۴.۴ درصدی نسبت به ماه مشابه در سال قبل به ۳۰.۴ میلیارد مترمکعب کاهش یافت. کاهش تقاضای گاز برای گرمایش در بخش خانگی بهدلیل تعدیل دمای هوا در بیشتر مناطق اتحادیه عامل کاهش مصرف گاز در این ماه بود.
بهطور مشابه، حجم گاز مصرفی در چین نیز در ماه فوریه با افت ۲.۲ درصدی نسبت به ماه مشابه در سال قبل، به ٣٣ میلیارد مترمکعب کاهش یافت. دمای گرمتر از حد نرمال در بخش شمالی چین، کاهش تقاضا در بخش صنعتی بهدلیل تعطیلات ماه فوریه و افزایش قیمت گاز که به برتری اقتصادی استفاده از زغالسنگ نسبت به گاز در بخش نیروگاهی منجر شد، مهمترین دلایل کاهش مصرف ماهانه چین بود.
در مارس ٢٠٢۶، حجم گاز مصرفی ایالات متحده با افزایش ۰.۵ درصدی نسبت به ماه مشابه در سال قبل، به ۷۷.۴ میلیارد مترمکعب رسید. افزایش تقاضا در بخش تولید برق با وجود کاهش تقاضا در سایر بخشها به افزایش محدود مصرف ماهانه این کشور منجر شد. پیشبینی میشود مصرف جهانی گاز در سال ٢٠٢۶، بهطور متوسط ۱.۲ درصد افزایش یابد.
مروری بر تحولات تولید گاز
حجم گاز تولیدشده جهان در مارس ٢٠٢۶، حدود ٢٠ میلیارد مترمکعب کمتر از مارس ٢٠٢۵ برآورد شد. قطع جریان صادرات الانجی قطر، امارات و کاهش تولید گاز همراه بهدلیل تعطیلی برخی میدانهای نفتی در عربستان، عراق و کویت، بهدلیل تنش و جنگ در غرب آسیا عامل کاهش تولید جهانی گاز در ماه مارس بود.
در مقابل، ایالات متحده با افزایش ۲.۵ درصدی تولید ماهانه خود، به افزایش صادرات الانجی این کشور و جبران کاهش صادرات از کشورهای غرب آسیا کمک کرد، اما در فوریه ٢٠٢۶، حجم گاز تولیدی جهان با افزایش ۳ درصدی نسبت به فوریه ٢٠٢۵ به ٣۵٣ میلیارد مترمکعب رسید. همه مناطق مهم تولید گاز جهان بهجز اروپا، افزایش تولید داشتند.
از نظر مقدار تولید ماهانه گاز به تفکیک مناطق مختلف جهان در فوریه ٢٠٢۶، آمریکای شمالی با سهم ٣٠ درصدی از کل تولید جهانی گاز در صدر قرار داشت. بعد از آن، اوراسیا و غرب آسیا هرکدام بهترتیب با سهم ٢٢ و ١٨ درصد و آسیا ـ اقیانوسیه با سهم ۱۶ درصد قرار داشتند.
در بخش بالادستی، میدان گازی فراساحلی «هارماتان» مصر (کشور عضو مجمع کشورهای صادرکننده گاز)، با سرمایهگذاری ۵٠٠ میلیون دلاری به مرحله «تأیید نهایی برای سرمایهگذاری» رسید.
محدودیت تولید الانجی و کاهش واردات گاز
از سوی دیگر، برای نخستین بار از ژانویه ٢٠٢٥ به بعد، حجم واردات گاز طبیعی مایعشده (الانجی) نسبت به ماه مشابه در سال قبل در مارس ٢٠٢۶، کاهش یافت. محدودیت تولید الانجی از قطر و امارات بهدلیل انسداد مسیر دریایی تنگه هرمز ناشی از جنگ در غرب آسیا به این اتفاق منجر شد. اثر این کاهش صادرات، بهدلیل فاصله زمانی بین بارگیری محمولههای گازی در مبدأ تا رسیدن به مقصد، هنوز در بازار مصرف چندان نمایان نشده است.
اکنون با وجود کاهش ۶.۸ درصدی صادرات الانجی در ماه مارس، بهدلیل رسیدن محمولههای بارگیریشده در ماه فوریه به بازار مصرف، حجم واردات جهانی الانجی تنها ۱.۷ درصد کاهش یافته است. قبل از تنش در غرب آسیا، بیش از ٨٠ درصد الانجی عبوری از تنگه هرمز به بازارهای آسیایی صادر میشد. بر این اساس آسیا با بیشترین کاهش واردات روبهرو شده است. حجم واردات الانجی آسیا در ماه مارس با افت ۴.۳ درصدی، کمترین حجم واردات ماههای مارس این منطقه در هفت سال اخیر گزارش شد. چین، هند و پاکستان، کشورهایی با بیشترین کاهش واردات بودند.
در اروپا نیز واردات الانجی در ماه مارس به حجم ۱۲.۶۹ میلیون تن کاهش یافت. کاهش حجم واردات به این منطقه در مقایسه با ماه مشابه در سال قبل، از دسامبر ٢٠٢٤ به بعد اتفاق نیفتاده بود. کاهش مصرف گاز منطقه، افزایش واردات گاز از طریق خطوط لوله و کاهش واردات الانجی از قطر بهدلیل بالا رفتن تنشها در غرب آسیا، به افت ۲.۲ درصدی واردات الانجی اروپا منجر شد.
در مقابل افزایش حجم واردات الانجی به شیلی و کلمبیا عامل افزایش ٨ درصدی واردات الانجی به منطقه آمریکای لاتین و کارائیب در ماه مارس شد. در منطقه غرب آسیا و شمال آفریقا نیز با وجود کاهش شدید واردات الانجی به کویت، افزایش محسوس واردات به مصر به رشد ٣٨ درصدی واردات به این منطقه منجر شد.
همچنین در بخش صادرات جهانی الانجی، بهدلیل تنش در غرب آسیا، کشورهای عضو مجمع کشورهای صادرکننده گاز بیشترین تأثیر را در کاهش صادرات جهانی در ماه مارس ٢٠٢٦ داشتند. ایالات متحده، استرالیا و روسیه بزرگترین صادرکنندگان الانجی جهان در این ماه بودند.
در سه ماه اول سال ٢٠٢۶، حجم گاز وارداتی از طریق خطوط لوله در سطح جهان به ١٥۶ میلیارد مترمکعب رسید. اروپا و آسیا ـ اقیانوسیه با سهم ٥٠ درصدی از این بازار، بیشترین تأثیر را در افزایش واردات گاز در این دوره داشتند. در طرف مقابل، در بخش صادرات گاز از طریق خطوط لوله، کشورهای منطقه اوراسیا، حدود یکسوم کل حجم گاز صادراتی جهان را برعهده داشتند.
پایان برداشت از مخازن ذخیرهسازی
با پایان یافتن فصل زمستان ٢٠٢۶ - ٢٠٢۵، برداشت خالص گاز از مخازن زیرزمینی ذخیرهسازی گاز در کشورهای واقع در نیمکره شمالی زمین به پایان رسید. حجم گاز ذخیرهشده در اتحادیه اروپا در مارس ٢٠٢۶ به ٣٠ میلیارد مترمکعب معادل ٢٩ درصد کل ظرفیت ذخیرهسازی گاز این منطقه کاهش یافت. این حجم سال گذشته ٣٧ میلیارد مترمکعب بود. در ایالات متحده نیز، میانگین حجم گاز ذخیرهشده به ٥٣ میلیارد مترمکعب معادل ٣٩ درصد کل ظرفیت ذخیرهسازی گاز این کشور کاهش یافت. این حجم در سال قبل ٤٩ میلیارد مترمکعب بود. در آسیا نیز، مجموع ذخایر الانجی در دو کشور ژاپن و کرهجنوبی به ۹.۷ میلیارد مترمکعب کاهش یافت.
افزایش ۵۸ درصدی میانگین قیمت گاز
در مارس ٢٠٢٦ قیمتهای نقدی گاز و الانجی در بازارهای منطقهای بهدلیل افزایش تنش در غرب آسیا که به قطع جریان عبور محمولههای الانجی از تنگه هرمز منجر شد (تقریباً ٢٠ درصد عرضه جهانی الانجی از این منطقه عبور میکند) افزایش شدیدی یافت. میانگین قیمت گاز «تیتیاف» هلند، با افزایش ۵٨ درصدی نسبت به ماه قبل، به ۱۷.۸۰ دلار در هر میلیون بیتییو رسید.
در آسیا نیز میانگین قیمت گاز طبیعی مایعشده در بازار شمال شرق این منطقه (NEA) با ٩۴ درصد افزایش نسبت به ماه قبل، به ۲۰.۹۰ دلار در هر میلیون بیتییو رسید. افرایش رقابت برای خرید تکمحمولههای بازار، افزایش نوسان قیمت گاز و تغییر مسیر محمولههای انعطافپذیر نقدی از اروپا به آسیا برای جبران کمبود عرضه الانجی غرب آسیا از مهمترین رویدادهای بازار گاز در ماه مارس بود، البته افزایش قیمت گاز ناشی از شوک عرضه غرب آسیا در مقایسه با بحران انرژی سال ٢٠٢٢ (جنگ روسیه با اوکراین و بحران گازی اتحادیه اروپا) بهدلیل افزایش صادرات الانجی ایالات متحده و کانادا و تقاضای فصلی ضعیفتر، کمتر بود.
در مقابل در ایالات متحده، میانگین قیمت تکمحمولههای گاز «هنری هاب» با افت ١۵ درصدی نسبت به ماه قبل و ٢۶ درصدی نسبت به سال قبل، به ۳.۰۶ دلار در هر میلیون بیتییو کاهش یافت. کاهش تقاضای گاز برای گرمایش به همراه افزایش تولید داخلی گاز، به کاهش قیمت ماهانه گاز ایالات متحده منجر شد. در کوتاهمدت، با توجه به استمرار تنش در غرب آسیا و کاهش عبور و مرور کشتیهای الانجیبر از تنگه هرمز، ادامه روند کاهش عرضه جهانی الانجی و افزایش نوسانهای قیمت پیشبینی میشود.
اثرگذاری قیمت نفت بر رشد تولید ناخالص داخلی
رشد تولید ناخالص داخلی جهان برای سال ٢٠٢۶ بر اساس شاخص برابری قدرت خرید (PPP) از سوی مؤسسه «آکسفورد اکونومیکس» ۲.۹ درصد برآورد شد. ادامه روند بحران ژئوپلیتیک در غرب آسیا (خاورمیانه) و تأثیر ناشی از محدودیتهای دریایی در مسیر تنگه هرمز، بهخصوص محدودیت عبور محمولههای انرژی، به کاهش ۰.۴ درصد پیشبینی شاخص رشد تولید ناخالص داخلی سال ٢٠٢۶ مؤسسه نسبت به پیشبینی ماه قبل منجر شد. انتظار میرود فعالیتهای اقتصادی جهان در سال ٢٠٢٧ کمبودهای سال ٢٠٢۶ را جبران کند، از این رو این شاخص برای سال آینده، ۳.۳ درصد پیشبینی میشود.
طبق آخرین گزارش مؤسسه «آکسفورد اکونومیکس» رشد تولید ناخالص داخلی برای همه کشورهای مهم جهان نسبت به پیشبینی ماه قبل کاهش یافت. این شاخص برای ایالات متحده در سال ٢٠٢۶ با ۰.۹ درصد کاهش، ۱.۹ درصد برآورد شد. افزایش شدید قیمت نفت عامل کاهش شاخص در ایالات متحده بود، همچنین رشد اقتصادی اتحادیه اروپا، چین و هند در سال ٢٠٢۶، بهترتیب ١، ۴.۷ و ۶.۲ درصد برآورد شد. این مؤسسه نرخ تورم جهان برای سال ٢٠٢۶ را ۱.۴ درصد و برای سال ٢٠٢٧، ۱.۳ درصد برآورد کرد.
