بازار خودرو عقبتر از گرانیها حرکت کرد
بازار خودرو در یکسال گذشته، همواره در معرض قضاوتهای تند و بعضاً غیرواقعی قرار داشته است؛ قضاوتهایی که افزایش قیمتها را بهصورت مجزا و بدون توجه به بستر کلی اقتصاد تحلیل میکنند.
به گزارش ایلنا، بررسی دقیق روند قیمتی خودرو در مقایسه با سایر کالاها در فاصله فروردین ۱۴۰۴ تا فروردین ۱۴۰۵ نشان میدهد که نهتنها افزایش قیمت خودرو پدیدهای غیرعادی نبوده، بلکه در بسیاری موارد کمتر از رشد قیمت سایر کالاها اتفاق افتاده است.
اقتصاد ایران در این بازه زمانی با یک موج تورمی ناخواسته به جهت افزایش شدید تحریمها و جنگ تحمیلی دوکشور متخاصم امریکا و رژیم صهیونی علیه کشورمان مواجه بوده است. بر این اساس نرخ تورم نقطهبهنقطه به حدود ۸۸ درصد رسیده و تورم سالانه نیز در محدوده ۶۱ درصد تثبیت شده است. در چنین شرایطی، افزایش قیمت در بازارها امری اجتنابناپذیر بوده و تقریباً تمامی گروههای کالایی را دربر گرفته است. بهویژه در بخش خوراکیها، رشد قیمتها به شکل قابل توجهی فراتر از میانگین تورم حرکت کرده است.
بر اساس دادههای رسمی مرکز آمار ایران، قیمت روغن جامد در این مدت ۳۷۵ درصد افزایش یافته و روغن مایع نیز رشد ۳۰۸ درصدی را تجربه کرده است. در بازار برنج، نوع خارجی با افزایش ۲۰۹ درصدی و برنج ایرانی با رشد ۱۷۳ درصدی مواجه شدهاند. همچنین قیمت مرغ ۱۹۱ درصد، گوشت قرمز ۱۵۶ درصد، شیر ۱۳۷ درصد و پنیر ۱۲۹ درصد افزایش یافته است. حتی کالاهایی مانند ماکارونی و لوازم خانگی نیز به ترتیب ۷۵ و ۷۸ درصد رشد قیمت داشتهاند. در مجموع، میانگین افزایش قیمت خوراکیها به بیش از ۱۱۵ درصد رسیده است.
در چنین فضایی، بررسی بازار خودرو تصویر متفاوتی ارائه میدهد. دادههای موجود نشان میدهد میانگین افزایش قیمت خودروها در بازار، حدود ۹۰.۷ درصد بوده است؛ عددی که نهتنها در محدوده تورم عمومی قرار دارد، بلکه بهطور محسوسی پایینتر از رشد قیمت بسیاری از کالاهای اساسی است.
برای نمونه در بازار خودرو (جدا از قیمت کارخانه که در سال جاری افزایش پیدا نکرده و سال گذشته هم با مجوز دولت اصلاح شد) قیمت هایما S7 از ۲ میلیارد و ۶۵ میلیون تومان در فروردین ۱۴۰۴ به ۳ میلیارد و ۹۶۰ میلیون تومان در فروردین ۱۴۰۵ رسیده که رشد ۹۱.۷ درصدی را نشان میدهد. هایما S5 نیز افزایش ۱۱۴.۵ درصدی را ثبت کرده، در حالی که دنا اتوماتیک ۸۳.۲ درصد و پژو ۲۰۷ TU5 حدود ۹۲.۲ درصد رشد قیمت داشتهاند. در میان خودروهای اقتصادیتر نیز ساینا S با رشد ۹۱.۵ درصدی، کوییک S با ۸۴.۹ درصد و شاهین پلاس با ۷۶.۹ درصد افزایش قیمت مواجه شدهاند.
این ارقام بهروشنی نشان میدهد که بازار خودرو، برخلاف تصور رایج، نهتنها پیشتاز گرانی نبوده، بلکه در بسیاری از موارد با شیبی ملایمتر نسبت به سایر بازارها حرکت کرده است. به بیان دیگر، خودرو در قیاس با کالاهای اساسی که سهم مستقیمی در سبد مصرف خانوار دارند، افزایش قیمت کمتری را تجربه کرده است.
از سوی دیگر، نباید از نقش متغیرهای کلان اقتصادی در این روند غافل شد. نرخ ارز در این مدت از ۱۰۲ هزار تومان به ۱۵۹ هزار تومان رسیده و رشد ۵۵.۹ درصدی را ثبت کرده است. این افزایش، بهطور مستقیم بر هزینههای تولید خودرو، از جمله تأمین قطعات و مواد اولیه، اثرگذار بوده است. علاوه بر این، شرایط خاص کشور از جمله ورود به وضعیت جنگی از ۹ اسفند سال گذشته نیز بر تولید، اختلال در زنجیره تأمین و افزایش انتظارات تورمی تأثیر گذاشته است.
در عین حال، یکی از مهمترین عوامل شکلگیری تصویر نادرست از بازار خودرو، شکاف میان قیمت کارخانه و بازار است. در حالی که قیمتهای کارخانهای تقریباً ثابت مانده، قیمت بازار تحت تأثیر عرضه و تقاضا افزایش یافته و همین اختلاف، زمینهساز برداشتهای نادرست درباره میزان واقعی رشد قیمت خودرو شده است.
در مجموع، بررسی دادهها نشان میدهد که افزایش قیمت خودرو در یکسال گذشته، نه یک جهش خارج از قاعده، بلکه واکنشی طبیعی به شرایط تورمی اقتصاد بوده است. حتی میتوان گفت بازار خودرو در مقایسه با بسیاری از بازارهای دیگر، رفتاری متعادلتر داشته و افزایش قیمت در آن، کمتر از برخی کالاهای اساسی بوده است. از این منظر، تحلیل واقعبینانه بازار خودرو مستلزم آن است که این بازار در بستر کلی اقتصاد دیده شود، نه بهصورت جزیرهای و منفک از سایر تحولات قیمتی.
