حمایت کم‌سابقه سازمان همکاری‌های شانگهای از ایران؛ دستاورد دیپلماسی فعال فناوری در بیشکک

به گزارش ایلنا، این نشست که در ۲۷ آوریل ۲۰۲۶ (۷ اردیبهشت ۱۴۰۵) در بیشکک، پایتخت قرقیزستان برگزار شد، صحنه تعاملات راهبردی میان قدرت‌های نوظهور دیجیتال بود؛ و موضوعاتی چون امنیت زیرساخت‌های ارتباطی، توسعه هوش مصنوعی، و آینده اقتصاد داده‌محور در دستور کار قرار گرفت.

دیپلماسی فعال ایران در مرکز توجه اجلاس

در حاشیه این اجلاس، احسان چیت‌ساز معاون وزیر ارتباطات با بازیگران کلیدی منطقه‌ای از جمله وزرا و مقامات ارشد کشورهای چین، روسیه، قزاقستان، بلاروس، پاکستان، تاجیکستان، ازبکستان و قرقیزستان دیدار و گفت‌وگو کرد. محور این رایزنی‌ها، تقویت همکاری‌های دوجانبه و چندجانبه در حوزه فناوری‌های نوین، افزایش تاب‌آوری زیرساخت‌های دیجیتال، حفاظت از حاکمیت ملی و ایجاد هم‌افزایی در توسعه هوش مصنوعی و مراکز داده منطقه‌ای بود.

این گفت‌وگوها در شرایطی انجام شد که تحولات اخیر در حوزه امنیت سایبری و تهدیدات علیه زیرساخت‌های حیاتی، به یکی از دغدغه‌های اصلی کشورهای منطقه تبدیل شده است.

بیانیه‌ای با پیام سیاسی روشن

مهم‌ترین خروجی این نشست، درج صریح نگرانی کشورهای عضو نسبت به حمله به زیرساخت‌های ارتباطی و فناوری اطلاعات ایران در بیانیه رسمی اجلاس بود؛ موضعی که از منظر دیپلماتیک، گامی مهم در جهت مشروعیت‌بخشی به دغدغه‌های امنیتی ایران در سطح منطقه‌ای محسوب می‌شود.

در این بیانیه تأکید شده است که کشورهای عضو نگرانی جدی خود را نسبت به حملات انجام‌شده علیه زیرساخت‌های دیجیتال ایران ابراز می‌کنند؛ و این اقدامات را مغایر با اصول حقوق بین‌الملل و منشور سازمان ملل می‌دانند همچنین این بیانیه بر ضرورت پرهیز از استفاده از زور و احترام به حاکمیت کشورها در فضای سایبری تأکید دارند.  

این موضع‌گیری، نشان‌دهنده شکل‌گیری نوعی اجماع منطقه‌ای درباره امنیت زیرساخت‌های دیجیتال به‌عنوان بخشی از امنیت ملی کشورهاست.

تمرکز بر آینده: از هوش مصنوعی تا زیرساخت‌های داده

در کنار ابعاد سیاسی، این اجلاس بر توسعه همکاری‌های فناورانه نیز تمرکز ویژه‌ای داشت. کشورهای عضو، هوش مصنوعی را به‌عنوان یکی از پیشران‌های اصلی تحول اقتصادی و حکمرانی هوشمند معرفی کرده و بر ضرورت توسعه هماهنگ و مسئولانه آن تأکید کردند. 

همچنین، یکی از مهم‌ترین دستاوردهای این نشست، تصویب «مفهوم ایجاد مراکز داده منطقه‌ای و توسعه ظرفیت‌های پردازشی» در چارچوب سازمان همکاری‌های شانگهای بود؛ ابتکاری که می‌تواند نقشه آینده اقتصاد دیجیتال منطقه را دگرگون کند. 

این طرح بر ایجاد زیرساخت‌هایی متمرکز است که امکان ذخیره‌سازی امن و پردازش کلان‌داده‌ها را فراهم کند، و بستر توسعه مدل‌های بومی هوش مصنوعی را ایجاد نماید. همچنین تاب‌آوری خدمات دیجیتال کشورهای عضو را افزایش دهد.

جایگاه ایران در معماری دیجیتال منطقه

حضور فعال و هدفمند هیأت ایرانی در این اجلاس، نشانه‌ای از تغییر رویکرد ایران از مصرف‌کننده فناوری به بازیگری اثرگذار در شکل‌دهی به نظم دیجیتال منطقه‌ای است.

از یک سو، موفقیت در گنجاندن موضوع حمله به زیرساخت‌های ایران در بیانیه پایانی، بیانگر قدرت چانه‌زنی و دیپلماسی فعال تهران است؛

و از سوی دیگر، مشارکت در طراحی پروژه‌های کلان مانند مراکز داده منطقه‌ای، نشان‌دهنده نگاه بلندمدت ایران به اقتصاد دیجیتال و همکاری‌های فرامرزی است.

نشست بیشکک را می‌توان فراتر از یک رویداد معمولی، به‌عنوان نقطه عطفی در همگرایی دیجیتال کشورهای عضو سازمان همکاری‌های شانگهای ارزیابی کرد؛ جایی که برای نخستین‌بار، امنیت زیرساخت‌های دیجیتال در کنار توسعه فناوری، به‌عنوان یک دستورکار مشترک و راهبردی مطرح شد.