کشتی باچوخه میراث پرافتخار قوچان / وقتی پهلوانی معنا پیدا می کند
در تاریخ ایران ورزش کُشتی با چوخه با آیین کُشتی بَستن زرتشتیان پیوند دارد.
برگزاری کشتی باچوخه یکی از مراسم و ورزش های سنتی خراسان بزرگ والبته ورزش سنتی و مورد علاقه مردم قوچان است که به ثبت ملی میراث فرهنگی نیز رسیده است و هر ساله درایام نوروز ودوازدهم و سیزدهم و چهاردهم فرودین ماه در جوار امام زاده های روستا های آلماجق (امامزاده جلیل) شرف(امامزاده سلطان زیرابه) باجگیران (امامزاده امام باد) نوروزی (امام نوروزی) توسط پهلوان های این شهرستان وشهرستان های خراسان رضوی و استان های همجوار برگزار می شود که تعداد زیادی از افراد برای تماشای این مراسم ها به این مکان ها می شتابند.
به گزارش خبرنگار ایلنا در قوچان، در تاریخ ایران ورزش کُشتی با چوخه با آیین کُشتی بَستن زرتشتیان پیوند دارد.
در حقیقت زرتشتیان دارای کمربند مخصوصی بودند که در زبان پهلوی و در فارسی دری کُستی می گفتند و زرتشتیان آن را بند دین نیز می نامیدند.
کلمه کُستی بعدها با شین می گفتند و به شکل کُشتی در آمده است که کمربند کُشتی گیران بوده که حریفان هنگام زورآزمایی در آن می آویخته اند و در زبان کردی و گرمانجی این کلمه اوستایی به کُشتی تغییر شکل داده است.
کُشتی در روزگاران قدیم علاوه بر مظهر زورمندی و قوت نشان جوانمردی و پاکی ضمیر بوده است و کُشتی با چوخه خود حکایت شگفتی از پهلوانان بزرگی دارد که در پی آواز و دُهل نوازندگان(عاشقان)در شادی های مردم شرکت می کردند.
زمانیکه هر دو پهلوان با گام های استوار قدم به میدان می گذارند با سوت داور نوازندگان شروع به نواختن می کنند.
یکی از معروف ترین فنون این ورزش لنگ کردی است که اجرای صحیح این فن در کشتی آزاد پهلوانانی را تا بالاترین عرصه های بین المللی برده است.
جدای از لنگ فنون تیره سبب شده است این ورزش به عنوان رزم دفاع معرفی شود.
در کُشتی های مهم یک پهلوان بعد از پیروزی پنج تا 10 میلیون ریال و گاها تا 50میلیون ریال از طرف تماشاگران جایزه می گرفت و همچنین لوازم خانگی، گاو، اسب و قوچ از جوایز برندگان این ورزش بود.
در گذشته جایزه با گذاشتن یک کله قند در میدان مسابقه شروع می شد پهلوان در کنار آن می نشست و در صورت وجود حریف با او مبارزه می کرد سپس شخص برنده آن کله قند را به همراه جایزه از صاحب مجلس می گرفت.
لازم به ذکر است که ترکمن های شمال خراسان شمالی نیز در مراسمات خود بویژه عروسی ها به کُشتی نظیر با چوخه که در زبان ترکمنی گُورُش می گویند می پردازند.
کشتی با چوخه همواره به عنوان یاوری قوی و مطمئن برای ورزش هایی نظیر جودو، کُشتی آزاد و فرنگی بوده است.
لباس کُشتی کردی با کُشتی ژاپنی جودو دارای تشابه بسیار زیاد می باشد و همچنین بسیاری از فنون آنان به یکدیگر یکسان و نزدیک به هم است.
البته در کُشتی با چوخه ورزشکار جمع و جورتر است و دارای شلوارک، پیراهن آستین کوتاه و کمربند می باشد و با توجه به اینکه گرفتن پایین تر از زانو با دست خطا می باشد باعث شده که این کُشتی از صلابت و استواری خاصی برخوردار باشد.
گارد این کُشتی بصورت ایستاده است و در واقع نحوه ایستادن و چگونگی حفظ تعادل بدن در مرحله آغازین مبارزه است.
نام کُشتی با چوخه برگرفته از کلمه چُخ پارچه ای بوده است که از آن لباس مختص کُشتی را می دوختند.
اجتماع بزرگ مردم در روز 14 فروردین در گود زینل خان شهرستان اسفراین برای تماشای مسابقه کُشتی با چوخه جایگاه این ورزش را در بین مردم خطه پهناور خراسان شمالی را نشان می دهد.
از زمانیکه چوخه کاران خراسان در مسابقات جودو شرکت می کنند عظمت و ارزش این ورزش تاریخی و سنتی به روشنی دیده شده است.
امین احمدی