ایلنا گزارش میدهد؛
پیامدهای فصلی شدن زاینده رود
این بناهای باارزش تجربه چنین شوکهایی را در زمان جنگ تحمیلی نیز داشتهاند که در آن زمان تانک و آمبولانس و خودروهای دیگر از کنار آنها عبور میکرد/ بهتر است به وضعیت پلهای تاریخی اصفهان رسیدگی شود چرا که با قاطعیت نمیتوان درباره مصون ماندن آنها در برابر تخریب و کوتاه شدن عمر آنها اظهار نظر کرد.
اصفهان – ایلنا: جاری شدن دوباره زاینده رود پس از ۱۱ ماه، شوک جدیدی به پلهای تاریخی اصفهان وارد کرد با این حال کارشناسان میراث فرهنگی استان اصفهان بر این باورند که این بناهای تاریخی که از ۴۰۰ تا ۵۰۰ سال قدمت دارند-مانند پل شهرستان، جویی و... - در برابر این تغییرات ناگهانی و درازمدت شرایط، تاب آوردهاند و سرپا ماندهاند.
به گزارش خبرنگار ایلنا، جاری شدن دوباره آب در رودخانه زاینده رود به اصفهان رنگ و بوی تازه بخشیده، به شهرهای مسیر به خصوص نصف جهان، جنب و جوش تازهای بخشیده و سرتاسر حاشیه رودخانه را سرشار از هیاهوی مردمی کرده که پس از ۱۱ ماه انتظار و دیدن جای خالی آن در بسترش، میآیند تا به زاینده رود سلامی دوباره کنند.
در این جشن و شادمانی که موقتی به نظر میرسد، پلهای تاریخی چند صد ساله اصفهان هم بینصیب نماندهاند، هر چند که کارشناسان میراث فرهنگی بر این باورند که باز و بسته شدن آب، به پی و پایه این پلها آسیب جدی وارد میکند.
بدون آب پلها پوک میشوند
اصغر نجفپور کارشناس حوزه حفظ و احیای میراث فرهنگی استان اصفهان در گفتگو با ایلنا، تصریح کرد: ساروج یکی از ملاتهایی است که به آب زنده است و تا زمانی انسجام خود را حفظ میکند که دائم مرطوب بماند در غیر این صورت دچار پوکی و اضمحلال میشود.
وی در پاسخ به این پرسش که آیا باز و بسته شدن آب در سالهای گذشته تاثیری بر پلها داشته، گفت: پس از هر بار بسته شدن آب، ساروج میتواند تا حدود پنج شش ماه بعد رطوبت مورد نیاز خود را از چاهها و زمین اطراف جذب کند، بنابراین نمیتوان گفت در تمام مدتی که رودخانه خشک بوده پی و پایه پل نیز در حال تخریب بوده است.
مقاومت بناهای چهارصد ساله در برابر شوک
نجفپور با تایید این موضوع که خشک شدن زاینده رود پس از چند ماه جاری شدن دوباره آب در آن به پلهای تاریخی اصفهان شوک وارد میکند، افزود: خوشبختانه این بناهای تاریخی که از ۴۰۰ تا ۵۰۰ سال قدمت دارند-مانند پل شهرستان، جویی و... - در برابر این تغییرات ناگهانی و درازمدت شرایط، تاب آوردهاند و سرپا ماندهاند.
این کارشناس با سابقه مرمت آثار تاریخی که معتقد است هنوز اثری از تخریب پلها بر اثر شوک باز و بسته شدن آب، دیده نمیشود، گفت: این بناهای با ارزش تجربه چنین شوکهایی را در زمان جنگ تحمیلی نیز داشتهاند که در آن زمان تانک و آمبولانس و خودروهای دیگر از کنار آنها عبور میکرد.
کارشناس حوزه حفظ و احیای میراث فرهنگی استان اصفهان با وجود تاکید بر اینکه پلهای مسیر زاینده رود تحمل این شوکها و شرایط را دارند، اظهار داشت: با این حال بهتر است به آنها رسیدگی شود چرا که با قاطعیت نمیتوان درباره مصون ماندن پلها در برابر تخریب و کوتاه شدن عمر آنها اظهار نظر کرد.
وی با اشاره به پیشنهادات زیادی که کارشناسان میراث فرهنگی برای مرطوب نگه داشتن پلها مطرح کردهاند، بیان داشت: این پیشنهادات که درباره ایجاد حوضچه، لوله کشی و مانند آنها کنار پلهای تاریخی اصفهان بوده، در حال بررسی و نقد هستند.
حیات نمادهای اصفهان وابسته به زاینده رود
محمد حسین ریاحی یکی از کارشناسان مسائل تاریخی اصفهان نیز میگوید: مصالح به کار رفته در پلهای تاریخی اصفهان به گونهای است که این بناها در مقابل رطوبت ایستادگی کنند و به همین دلیل همواره آب طلب میکنند، به همین دلیل عبور آب از آنها در طول قرون گذشته هیچ آسیبی به پلها نرسانده است.
این عضو مرکز پژوهش مرکز اصفهانشناسی و خانه ملل اصفهان با اشاره به اینکه سی و سه پل و پل خواجو پیش از انقلاب اسلامی محل تردد و عبور مرور خودروها بوده و از مقاومت بالایی برخوردار است، گفت: آسیبهای وارده بر پیکره این پلهای باستانی مربوط به دوره خشکسالی است و در این دوره آسیب بشتر از سایر دوره هاست.
تاثیر باز و بسته شدن آب در درازمدت
از سوی دیگر مدیر امور فرهنگی و روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان اصفهان در پاسخ به این پرسش که آیا پیش از جاری شدن دوباره آب در رودخانه زاینده رود، وضعیت و آمادگی پلهای تاریخی مورد ارزیابی قرار گرفتهاند، یادآور شد: سی و سه تابستان گذشته مرمت شده و پل شهرستان قبل از عید نوروز، پلهای جویی، مارنان و خواجو نیز با توجه به اقداماتی که قبلا بر روی آنها انجام شده بود مشکل یا ایراد اساسی ندارند.
شهرام امیری خشک شدن طولانی مدت بستر زاینده رود را برای این بناهای تاریخی مضر دانست و گفت: برای جلوگیری از آسیبهایی که ممکن است خشکیهای بیش از سه تا شش ماه به پلهای تاریخی وارد کند، راهکارهایی از سوی میراث فرهنگی به استانداری پیشنهاد داده شده که در حال بررسی و کارشناسی هستند.
وی مرمتهای انجام گرفته بر روی پلهای تاریخی اصفهان در سال گذشته را به دو بخش تقسیم کرد و افزود: یک دسته از مرمتها به صورت مقطعی و موردی انجام شده برای رسیدگی به ریزش سنگ و آجر بناها، نم کشیدن دیوارها و به طور کلی رفع ایرادات جزیی بناها، بخش دوم مرمتهای دورهای و اساسی است که به طور مثال برای سی و سه پل در سالهای ۹۰ و ۹۱ و با استفاده از بودجههای ملی و استانی انجام شد.
امیری هزینه مرمتهای اساسی سی و سه پل و پل شهرستان را ۲۰۰ و مرمت مقطعی پل خواجو را ۴۰۰ میلیون تومان اعلام کرد و گفت: این پلها در حال حاضر هیچ ایراد اساسی ندارند و آسیب جدی در بدنه آنها مشهود نیست.
با اینکه تجربه تلخ خشک شدن زاینده رود در سالهای گذشته این موضوع را ثابت کرده که نصف جهان بدون زاینده رود معنایی ندارد، بارگذاری بیش از حد برای استفاده از آب تنها رودخانه فلات مرکزی ایران برای بیش از ۵ میلیون نفر و تعداد بیشماری از صنایع بزرگ و کوچک همچنین عدم نظارت و کنترل برداشتهای بیرویه از آن در بالادست موجب شده این رودخانه چندماهی در سال زنده بماند و تا پیش از فرارسیدن فصل گرما خشک شده و مشکلات اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی نامناسبی در اصفهان ایجاد شود.
ناهید شفیعی