عزم جدی بانک مهر اقتصاد برای خلق حماسه اقتصادی در هفته بانکداری اسلامی
بانک مهر اقتصاد برای استقرار بانکداری اسلامی در ارائه الگوهای عملی و راهبردی بانکداری بدون ربا، پیشروست.
ایلنا: هفته دوم شهریور ماه به نام هفته بانکداری اسلامی نامگذاری شده است.
با طالبی جانشین مدیرکل بانک مهر اقتصاد استان اصفهان در رابطه با ضرورت بانکداری اسلامی و برنامههای ویژه این بانک در هفته بانکداری اسلامی با خبرنگار ما گفتگویی داشتیم که در زیر میخوانید:
· لطفاً در ابتدا مهمترین برنامههای هفته بانکداری اسلامی در بانک مهر اقتصاد را عنوان بفرمائید.
** بله حتماً، روز نخست؛ بانکداری اسلامی، فرهنگ بسیجی و مشتری مداری است.
در این روز مهر اقتصاد در کلیه شعب سرا سر کشور با تقدیم گل و شیرینی به تکریم ارباب رجوع خود پرداخت تا از این طریق علاوه بر اعلام هفته بانکداری اسلامی به مشتریان خود بگوید اسلام دینی است که بر. تکریم و احترام افراد تاکید ویژهای دارد و این بانک با تاسی از آن همواره کوشیده که طعم شیرین مشتری مداری را در قالب محصولات مختلف خدماتی بر ذائقه کلیه مشتریان خود بچشاند.
در این روز یک ساعت به ساعات کاری کارکنان اضافه شد تا امکان پاسخگویی به مشتریان بیشتری، فراهم آید وعلاوه بر آن از مشتریان جهت رضایتمندی و ارائه خدمات مطلوبترنیز، نظر سنجی به عمل آمد.
روز دوم؛ بانکداری اسلامی، امانت داری و شفافیت مالی؛
در این روز گزارش مبسوطی از نحوی محاسبه و پرداخت مابه التفاوت سود علی الحساب و سود قطعی مشتریان طی سال ۱۳۹۱ و سنوات گذشته ارائه گردید و برای نخستین بار در کشور طرحی با عنوان «مصباح مهر» آغاز شد که در راستای آن مدیران کل و روسای شعب استانها با آحاد مسئولین استان و شهرستانها دیدار مینمایند تا از دیدگاه و نظرات آنان در رابطه با عملکرد و اقدامات انجام شده بانک مهر اقتصاد در حوزه بانکداری اسلامی از نزدیک آشنا و مطلع گردند. این طرح به مدت ۳ ماه (۱۰مرداد تا ۳۰آبان سالجاری) در سراسر کشور اجرایی میگردد تا از نتایج آن بتوان گزارشهای لازم جهت برنامه ریزیهای صحیح و کارشناسی تهیه نمود.
همچنین دیدار با مراجع عظام تقلید و علمای حوزههای علمیه نیز جهت مشاوره، استفاده از رهنمودها و رفع ابهامات موجود از دیگر برنامههایی است که در این دوره اجرایی میگردد.
روز سوم؛ بانکداری اسلامی، ترویج فقه جعفری و نظارت شرعی؛
در این روز که مصادف بود با شهادت ششمین پیشوای شیعیان امام جعفر صادق (ع)، طرح «سفیران هدایت» به منظور انجام نظارت شرعی در حداقل ۵ استان توسط کارگروههای شرعی با حضور مسئولین حوزه نمایندگی ولی فقیه، مشاوران فقهی بانکداری اسلامی و معاونین دفتر مرکزی عملیاتی گردید. همچنین نشستهای تخصصی بانکداری اسلامی با حضور علما و کارشناسان اقتصاد اسلامی با جراید و صدا وسیما، ایجاد نمایشگاه مجازی در سایت حوزه نمایندگی ولی فقیه، سپاه و سازمانها ی وابسته و برگزاری جلسات پرسش و پاسخ در دفتر مرکزی بانک مهر اقتصاد و برخی از مراکز وابسته به سپاه نیز در روز سوم اجرا شد.
روزچهارم؛ بانکداری اسلامی، فراگیری فقه بانکی و اقتصادی؛
نخستین و کاربردیترین کتاب عقود اسلامی بانکی که بر نکات کاربردی فقهی، حقوقی و امور اعتباری قراردادهای بانک مهر اقتصاد تاکید دارد و همچنین کتاب معاملات بانکی با تاکید بر احکام و استفتائات بانکی، کتاب نمایشگاهی بانکداری اسلامی در این روز رونمایی شد.
روز پنجم؛ بانکداری اسلامی؛ سنت قرض الحسنه و ترویج ارزشهای اسلامی؛
در این روز با هماهنگی ستاد دیه کشور، سازمان زندانها وسازمان اقدامات تامینی کشور برای آزاد سازی زندانیان معسر بستر پرداخت وامهای قرض الحسنه فراهم شد و انجام تبلیغات محیطی، تهیه و توزیع گسترده بروشور و کاتالوگ، برپایی نمایشگاه در ستاد کل نیروهای مسلح، ستاد فرماندهی کل سپاه، سازمان بسیج مستضعفین، دانشگاهها و موسسات آموزش عالی و حوزه علمیه قم با موضوعات بانکداری اسلامی و اجرای طرح مسابقه بزرگ بانکداری اسلامی برای آحاد مردم شریف سراسر کشور اجرایی شد.
روز ششم؛ بانکداری اسلامی، نظام انگیزشی و بازدارنده؛
تشویق ۱۴ نفر از روسا و کارکنان شعب سراسر کشور، ۵ نفر از مدیران کل و مدیریتهای استانهایی که دارای عملکرد خوب در اجرای صحیح عقود اسلامی را داشتهاند و اجرای مسابقه پیامکی احکام تخصصی بانکداری اسلامی در بین همه کارکنان و اهدای جایز ه به ۱۱۰ نفر از برگزیدگان از مهمترین برنامههایی بود که ویژه روز ششم عملیاتی شد.
روز هفتم؛ بانکدار اسلامی، روحیه بسیجی و نماز جمعه؛
دیدار کلیه مدیران و روسای شعب با ائمه جمعه مراکز استانها به جهت تشریح اقدامات عملی در جهت استقرار بانکداری اسلامی و حضور نمادین کلیه مدیران و روسای شعب در نماز جمعه مراکز استانها و توزیع منبع و سوالات مسابقه بزرگ بانکداری اسلامی در بین نمازگزاران جمعه سراسر کشور از مهمترین برنامههایی بود که در روز هفتم بانکداری اسلامی اجرا گردید.
· چندین سال است که بانک مهر اقتصاد در رابطه با بانکداری اسلامی خود را پیشرو وداعیه دار این موضوع اعلام میکند، اقدامات عملیاتی که این بانک در این راستا انجام داده چیست؟
** همانطور که میدانید، بانک مهر اقتصاد یک سازمان ارزشی و برخواسته از دامان پاک شجره طیبه بسیج است که در راستای تحقق سند چشم انداز و اولویت اول راهبردی خود «نگین بانکداری اسلامی» و در زمینه تحقق عملی واجرای صحیح بانکدار ی بدون ربا تا کنون گامهای بلند و موثری برداشته است و همواره سعی نموده تا به عنوان یک سازمان پولی پیشرو عمل نماید.
این بانک از سال ۱۳۸۲ با برقراری ارتباط و تعامل مستمر با دفتر تایید شرعی ضوابط وبرنامههای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی وتشکیل کمیتههای فقهی بانکداری اسلامی و اجرای برنامههای آموزشی اقدام به پیاده سازی بانکداری بدون ربا نموده و در سال ۱۳۸۹ با استفاده از تجارب ارزشمندی که در طی این مدت به دست آورده و با استفاده از نظرات کارشناسان صاحب نظر پروژه آسیبشناسی عدم تحقق بانکدار ی بدون ربا را اجرایی کرده است. همچنین متناسب با مشکلات موجود راهکارها و برنامههای کاربردی را برای حل این مشکلات در سطح شعب و شبکه بانکی ارائه کرده است.
بدین منظور یک مدل و الگوی ۷ بعدی تحلیل عوامل تاثیر گذار در استقرار بانکداری اسلامی مشتمل بر؛ ۱-حمایت مدیران ارشد۲- سیستم مدیریت وبرنامه ریزی۳- نیروی انسانی وآموزش کارکنان۴- آموزش و مشاوره بانکداری اسلامی به مشتریان۵- محصولات وخدمات درحوزه بانکداری اسلامی۶- فرایندکنترل و نظارت۷- اطلاع رسانی و فرهنگ سازی بانکداری اسلامی طراحی گردیده که برای عملیاتی نمودن این الگوها ابزارهایی را تحت عنوان الزامات بانکدار ی اسلامی در ۱۲گام مشخص کرده است.
ایجاد ساختارو سازمان اداره بانکداری اسلامی و تقویت کمیته فقهی پیاده سازی بانکداری، ایجاد دغدغه در مدیران نظام بانکی در مورد اجرای کامل بانکداری اسلامی، انطباق و هماهنگی سیاستهای کلان تجهیز و تخصیص منابع با مقاصد بانکداری اسلامی، مهندسی مجدد و انطباق کامل عملیات بانکی با موازین شرعی و حقوقی، تدوین و اجرای برنامه جامع آموزش بانکداری اسلامی، ایجاد و توسعه پایگاههای دادهای و بسترهای نرم افزاری ویژه بانکداری اسلامی، ایجاد و استقرار نظام ارزیابی عملکرد شرعی، طراحی و استقرار نظام نظارت شرعی، طراحی و استقرار نظام انگیزشی و بازدارنده در راستای تحقق بانکداری اسلامی، راه اندازی مراکز مشاوره فقهی در سطح جامعه، مشتریان و کارکنان، نهادینه سازی فرهنگ بانکداری اسلامی در سطح مشتریان و جامعه و طراحی و استقرار مدل جامع بانکداری اسلامی ازالزامات ذکر شده در راستای استقرار بانکداری اسلامی از منظر برنامه ریزان و مدیران بانک مهر اقتصاد برای عملیاتی نمودن الگوهای بانکداری بدون ربا است.
· از ایجاد دغدغه برای مدیران نظام بانکی در مورد اجرای کامل بانکداری اسلامی گفتید. به نظر جنابعالی چه عواملی موجب کاهش این امر در نظام بانکی است؟
** پایین بودن دغدغه مدیران در اجرای بانکداری اسلامی ممکن است به دلیل عدم وجود نظارت مستمر و میدانی در اجرای موازین شرع مقدس، ضعف عملکرد و سود آوری بانک و تاثیر آن در عدم تصمیم گیری به موقع مدیریت بانکها در اجرای دقیق تسهیلات مشارکتی، پرداخت سود قطعی و یا عدم وجود ساز و کار اعمال عملکرد موازین شرع و تاثیر آن در تشویق و تنبیه متولیان حوزه اجرا نیز در این امر قطعاً موثر است که بانک مهر اقتصاد در این خصوص با تدوین و اجرای برنامه جامع آموزش بانکداری اسلامی بالغ بر ۳۱۱ هزار و۴۳۶ نفرساعت سعی در رفع این دلایل کرده است.
گفتنی است، نیروی انسانی در نظام بانکداری فعلی ایران همانند بانکداری متعارف بر اساس حجم عملیات و اسناد حسابداری مالی تعریف و تامین شده است در حالی که اجرای بانکداری اسلامی الزامات انسانی خاص خود را میطلبد. آموزشهای مورد نیاز، آموزش احکام عمومی اسلامی برای کلیه کارکنان اعم از مدیران ستادی و صفی، آموزش تخصصی عقود شرعی برای کلیه کارکنان و مدیران متناسب با لایههای شغلی، تربیت مربی و ناظر احکام شرعی برای استانها از الزاماتی است که در این حوزه میتوان یاد کرد.
· به نظر شما ضرورت ایجاد و استقرار نظام ارزیابی عملکرد شرعی چه میزان اهمیت دارد و موثر است؟
** یکی از ارکان مهم یک سیسستم موفق در حوزه اجرا، نظام ارزیابی آن سیستم است که با سنجش میزان کارایی و صحت انجام کار و بازخوردگیری، اشکالات سیستم را شناسایی و در راستای اعتلای سیستم گام بر میدارد.
بانکداری اسلامی نیز به مثابه یک سیستم است که اجرای آن مستلزم تدوین نظام ارزیابی است تا علاوه بر سنجش میزان اجرای قانون عملیات بانکی بدون ربا، مشکلات عدم اجرای قانون را شناسایی و راه حلهای آنها را نیز ارایه کند.
همانطور که مقام معظم رهبری (مد ظله عالی) نیز در این رابطه میفرمایند؛ نظارت درونی و احساس حضور در محضر حق مانع از تخلف انسانها میشود اما این عامل در همه انسانها به قدر کافی وجود ندارد بنابراین نظارت بیرونی از اهم مسائل تمامی جوامع بشری است.
پرواضح است که تعریف ضوابط و نظامات انگیزشی و بازدارنده و ارائه صرف آموزش به کارکنان، موجب اجرای دقیق ضوابط و مقررات نخواهد شد و این مهم مستلزم نظارت مستمر و دقیق در اجرای ضوابط فقهی میباشد به همین منظور لازمست: کارگروهی متشکل ازعلما (ترجیحا اعضای کمیته فقهی بانک) و متخصصین امور اعتباری بانک تشکیل شود تا ضمن تدوین مجموعه اقدامات نظارت شرعی و طی یک جدول زمانبندی مشخص، کلیه استانها و شعب منتخب مورد نظارت میدانی قرار گرفته و نتایج آن جهت باز مهندسی و بهینه سازی امور و تهیه راهکارها در کمیته فقهی مربوط مطرح و تصمیم گیری شود. مضاف بر اینکه، اخذ نظریات مشتریان آگاه از مسایل بانکداری اسلامی مبنی بر حسن اجرای عقود اسلامی نیز میتواند بازخورد مناسبی از این برنامه در اختیار بگذارد.
· بانک مهر اقتصاد در جهت نهادینه سازی نظارت شرعی چه اقداماتی انجام داده است؟
** بانک مهر اقتصاد، برای نهادینه سازی امر نظارت شرعی در کلیه اجزاء بانک و به منظور انجام مستمر نظارت و تاثیر آن در بهینه سازی امور و تحقق اهداف تعیین شده، اقدام به تشکیل تیم نظارت شرعی طراحی وتدوین چک لیست نظارت شرعی، نظارت شرعی میدانی ازبرخی شعب منتخب استانهای کشور، توسعه تیم نظارت شرعی با همکاری حوزه نمایندگی ولی فقیه و برنامه ریزی وتدوین برنامه جامع نظارت شرعی ازکل شعب کرده است.
· بانک مهر اقتصاد فرهنگ بانکداری اسلامی در سطح مشتریان و جامعه را چگونه نهادینه سازی میکند؟
** بانک مهر اقتصاد در قالب برگزاری دورههای آموزشی کوتاه مدت برای افرد موثر فرهنگی جامعه نظیر؛ اساتید و دانشجویان، تعامل با دولت برای تعیین سرفصل آموزشی در کتب درسی و دانشگاهی، تعامل با مجلس برای نهادینه نمودن فرهنگ بانکداری اسلامی از منظر قوانین و سرفصل بودجهای، تعامل با سازمان صدا و سیما و کارگردانان و تهیه کنندگان مشهور برای تهیه فیلمهای آموزش بانکداری اسلامی، متناسب با سن و نیاز مشتریان در لایههای مختلف سنی (نوجوان، جوان)، انواع و اقسام مشاغل و تهیه نرم افزارهای آموزشی کاربردی و کلیپهای کارگاهی اقدام کرده است.