آخر خرداد ماه برگزار میشود؛
آیین رونمایی از پایان مرمت مسجد جامع علیشاه و ارگ تبریز
مرمت فاز نخست این مجموعه، شامل طاق جنوبی به عنوان اصلیترین عنصر اثر به پایان میرسد.
ایلنا: مدیركل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری آذربایجان شرقی گفت: مرمت مسجد جامع علیشاه و ارگ تبریز تا پایان خرداد ماه سال جاری به اتمام رسیده و آیین رونمایی از پایان مرمت این بنای تاریخی آخر خرداد ماه برگزار میشود.
به گزارش خبرنگار ایلنا تراب محمدی در گفتگو با خبرنگاران افزود: مرمت فاز نخست این مجموعه شامل طاق جنوبی به عنوان اصلی ترین عنصر اثر به پایان می رسد.
وی خاطرنشان كرد: استحكام بخشی بقایای طاق جنوبی به عنوان اصلیترین عنصر مجموعه، بازسازی خطوط معماری بخشهای باقی مانده مدرسه و زاویه(خانقاه) در محدوده عملیاتی و بازسازی خطوط معماری تالار هفت دری دوره قاجار از جمله عملیات مرمتی انجام گرفته در این اثر به شمار میرود.
محمدی همچنین ساماندهی بقایای مرمت شده را از دیگر اقدامات انجام گرفته در مسجد جامع علیشاه و ارگ تبریز خواند و گفت: ساماندهیهای همچون نورپردازی، كف سازی، اجرای ارتباطات ورودی، راه پلهها و راه دسترسی و نیز محوطه سازی انجام گرفته و به عنوان آخرین اقدامات تكمیلی فاز نخست در دست كار قرار دارند.
مدیركل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان یادآور شد: علاوه بر عملیات اجرایی، پیش از ورود به مرمت، مطالعات آزمایشگاهی كاملی بر روی این اثر تاریخی انجام گرفته بود.
محمدی مطالعات آزمایشگاهی این اثر تاریخی را مربوط به زمین شناسی(ژئوفیزیك) خواند و گفت: مكانیك خاك و مصالح، شناخت بستر زیرین و دیگر مطالعات مرتبط همچون تكمیل برداشت با اسكن لیزر و پایش تغییرات را شامل میشود.
وی با اشاره به دیگر اقدامات انجام یافته در راستای حفظ این بنای تاریخی اظهار داشت: استحكام بخشی و مرمتهای حفاظتی طاق صفه مسجد جامع علیشاه كه بزرگترین دهانه طاق در جهان بوده نیز به اتمام رسیده است.
محمدی با اشاره فاز بعدی مرمت این اثر تاریخی خاطرنشان كرد: همزمان بقایای كاشی كاری و گچ بری در دست مرمت قرار داشته و بخش های باقی مانده از محوطه و قسمت های خانقاه و مدرسه مرمت و احیا می شوند.
وی با اشاره به تاریخچه این اثر اظهار داشت: ساخت مسجد جامع علیشاه كه در میدان قدیم تبریز قرار گرفته بود در سال 711 هجری قمری توسط تاج الدین علیشاه جیلانی از وزرای ایرانی حكومت ایلخانان مغول آغاز شد.
محمدی با بیان اینكه در غرب مسجد جامع علیشاه یك مدرسه و شرق آن زاویه ای(خانقاه) نیز قرار گرفته بود، افزود: معروفترین بخش مسجد جامع علیشاه طاق و صفه عظیم جنوبی آن است كه با بیش از 30 متر دهانه، بزرگترین طاق با مصالح سنتی دنیا به شمار میرود.
وی با اشاره به اینكه از تمام مجموعه مسجد جامع علیشاه تنها بخشهایی از همین قسمت طاق باقی مانده است، یادآور شد: از دیگر عناصر و فضاهای مسجد میتوان به استخر، نهر آب، صحن مسجد، طاق های سنگی اطراف مسجد، مناره و مقبره بانی اثر اشاره كرد.
مدیركل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان تصریح كرد: در تزئینات وابسته به معماری بخش مدرسه و خانقاه همانند ساختار كلی بنا حداكثر اغراق در اجرا به كار برده شده است.
محمدی افزود: ستونهای جانبین محراب مدرسه و تزئینات طلاكوب نمای داخلی، گچ بری، ستون های مرمر مرتفع طاقهای اطراف صحن، سنگ پلاك های بسیار عظیم بدنه، كاشی كاری معرق و كتیبه های خطی و سنگ فرش مرمرین صحن زاویه از جمله تزئیاتی هستند كه می توان میرسد با مرگ تاج الدین علیشاه در سال 724 هجری قمری ادامه كار ساخت این مجموعه متوقف شده و بخش صفه، تزئینات طاق بزرگ جنوبی و تكمیل طاق فرو ریخته آن نیز هیچگاه اجرا نشد.
محمدی با بیان اینكه حملات بیگانگان، زلزله و دیگر عوامل مخرب نتوانست مرمتها و بازسازیهای این مجموعه را متوقف كند، تشریح كرد: از اوایل دوره صفویه، این مجموعه به عنوان مركز آموزش تشیع به عنوان مركزیت ایدئولوژیك مذهبی در جنگهای ایران و عثمانی مورد استفاده بود و به همین دلیل در حمله سلطان مراد عثمانی به ایران این مجموعه به عمد تخریب شد.
وی ادامه داد: پس از زلزله سال 1194 تبریز، این مجموعه به عنوان مستحكمترین بخش ارگ حكومتی تبریز به عنوان محل استقرار توپهای سپاه ایران در جنگ با حملات روسیه قرار گرفت و نام «ارگ» بر آن مصطلح گشت.
محمدی اجرای عملیات مرمتی در مجموعه مسجد جامع علیشاه و ارگ تبریز را حاصل هماهنگی بسیار خوب با ارگانهای مرتبط به ویژه بنیاد مصلی تبریز دانست و گفت: استمرار و تداوم عملیات مرمتی و مطالعاتی در این اثر تاریخی با هماهنگی بین بخشی جهت جلوگیری از تداخل طرح ها به خوبی انجام گرفته است.