نماینده دفتر محیط زیست جهادکشاورزی آذربایجان شرقی:
مدیریت پسماندهای کشاورزی در آذربایجان شرقی باید مورد توجه قرار گیرد
میزان مصرف کود، بسیار نگران کننده است./مدیریت بخش پسماندهای کشاورزی، از ضروری ترین مسائل دستگاهای اجرایی است./اهمیت توجه به غذا دوچندان شده است.
ایلنا- تبریز: نماینده دفترمحیط زیست وتوسعه پایداركشاورزی سازمان جهادکشاورزی آذربایجان شرقی گفت: سالانه 600 هزار ماده شیمیایی از انواع آفت کش ها به میزان 2/5 میلیون تن در سراسر جهان مصرف می شود.
به گزارش خبرنگار ایلنا، احمد بایبوردی درگفتگو با خبرنگاران با بیان اینکه برآوردهای سازمان بهداشت جهانی حاکی است که نزدیک به سه میلیون مسمومیت ناشی از آفت کش ها در جهان اتفاق می افتد ادامه داد: مصرف سموم دفع آفات و کودهای شیمیایی در مناطق کشاورزی ایران، باعث رشد فزاینده سرطان در این مناطق شده است.
میزان مصرف کود، بسیار نگران کننده است
وی با بیان اینکه آمارهای موجود بخش کشاورزی درمبحث میزان مصرف کود،بسیار نگران کننده و سالانه حدود 5/4 میلیون تن اعلام شده است افزود: این مواد به دلیل دارا بودن میزان بالایی ازکادمیوم و نیترات، باعث افزایش نرخ سرطان درجامعه می شوند.
بایبوردی با اشاره به اینکه سموم و پسماندهای کشاورزی، خطرناک ترین آلوده کننده های آب و خاک هستند که تا سال ها در محیط باقی می مانند گفت: از سوی دیگر پساب های بخش کشاورزی، یکی از زیانبارترین منابع آلاینده محیط زیست هستند که به گونه خطرناک بر سلامت محیط و در نتیجه، کیفیت حیات بشر تاثیر می گذارند.
وی با بیان اینکه هر ماده ای که از دید تولیدکننده زائد تلقی و دور ریخته شود، پسماند نامیده شده و نیاز به مدیریت دارد ادامه داد: بر اساس قانون مدیریت پسماند، پسماندها در پنج گروه جای می گیرند و دو جزء پسماند کشاورزی و ویژه، مواردی است که پسماند های کشاورزی را شامل می شود.
مدیریت بخش پسماندهای کشاورزی، از ضروری ترین مسائل دستگاهای اجرایی است
بایبوردی با بیان اینکه مدیریت بخش پسماندهای کشاورزی، از ضروری ترین مسائلی است که دستگاهای اجرایی بایستی به آن اهتمام ورزند افزود: پسماند ها به هفت زیرطبقه شیلات وآبزیان (درآبزی پروری)، نهاده های کشاورزی(اعم ازسم،کود وبذر)، پسماندهای دامپزشکی، دام و طیور و نوغانداری وجنگلداری، باغبانی، زراعت و صنایع تبدیلی بخش کشاورزی تقسیم شده اند.
وی با بیان اینکه در کشور ما سالانه میلیون ها دلار صرف واردات موادی مانند انواع اسانسها، مواد رنگی و انواع کاغذ می شود ادامه داد: در حالی که در کشورهای پیشرفته برای تولید این مواد از ضایعات و پسماندهای کشاورزی استفاده می شود، سالانه هزاران تن از منابع تولید این مواد در ایران از بین می رود. استخراج رنگدانه از پسماند محصولات کشاورزی برای تولید رنگهایی که در صنعت و صنایع غذایی کاربرد دارند علاوه بر مزایای اقتصادی و زیست محیطی، سبب صرفه جویی ارزی برای کشور می گردد لذا در این راستا در سازمان جهادكشاورزی استان قدم های موثری برداشته شده است.
اهمیت توجه به غذا دوچندان شده است
بایبوردی با اشاره اینکه افزایش سریع جمعیت در دنیا و ایران و افزایش شهرنشینی، اهمیت توجه به غذا را دوچندان ساخته است افزود: دراین راستا تولید بیشتر مواد غذایی خصوصا از منشاء منابع دامی اهمیت قابل توجهی یافته است چرا که تولیدات دامی تامین کننده بخش عمده ای از نیازهای غذایی انسان بوده و معمولا ارزش غذایی بالاتری از منابع گیاهی دارند.
بهره برداری بی رویه ازمراتع باعث افت کمّی وکاهش کیفیت تولیدات دامی شده است
وی با بیان اینکه بهره برداری بی رویه وغیرصحیح ازمراتع باعث افت کمّی وکاهش کیفیت تولیدات دامی شده و خسارات جبران ناپذیری رابه مراتع کشور وارد مینماید ادامه داد: از سویی افزایش نرخ نهاده های دامی از جمله خوراک دام و طیور باعث عدم سودآوری تولید در برخی از واحدها گشته است چرا که حدود 60 الی70 درصد از مخارج روزمره واحدهای دامداری را هزینه های مربوط به خوراک تشکیل می دهد بنابراین، برای تولید در سطح مورد نیاز، بایستی کمیت و کیفیت جیره را مدنظر قرار داد که استفاده از پسماندهای کشاورزی، صنایع غذایی و سایر مواد مواد غذایی غیرمعمول ولی قابل مصرف در جیره دام و طیور یکی از راهکارهای موجود به شمار می رود.
استفاده ازپسماندها درجیره دام و طیور مزیت های متعددی دارد
وی با بیان اینکه مزایای استفاده ازپسماندها درجیره دام و طیور از جمله کاهش آلودگی محیط زیست و کاهش هزینه دفع ضایعات و از طرف دیگر، ازدیاد جمعیت و توسعه سطح رفاه عمومی منجر به افزایش پسماندهای غذایی شده که از نظر کمی و کیفی مقدار آن قابل توجه است افزود: عمده پسماندهای غذایی از منازل، رستورانها و هتلها، کارخانجات مواد غذایی و خوراکی و میادین میوه و تره بار تولید می شود لذا معرفی استفاده از پسماندها در خوراک دام و طیور و آبزیان و افزایش آگاهی جامعه دامپروری استان در این خصوص خود می تواند کمک موثری به بخش دام کشور نماید.
بایبوردی با بیان اینکه کمبود مواد اولیه خام جنگلی برای استفاده در صنایع چوب وکاغذ موجب شده است تحقیقات گسترده دانشگاهی در زمینه استفاده از پسماندهای محصولات زراعی، انجام شود ادامه داد: نتایج تحقیقات نشان داده است که ضایعات لیگنوسلولزی حاصل از پسماندهای کشاورزی در بسیاری موارد قابلیت استفاده در صنایع چوب و کاغذ را دارا هستند. البته باید در نظر گرفته شود که محصولات نهایی حاصله از پسماندها، ویژگی های فیزیکی و مکانیکی در حد استاندارد را حفظ کنند.
درحال حاضر در ایران با استفاده از پسماندکشاورزی تخته خرده چوب تولید می شود
وی با بیان اینکه درحال حاضر در ایران با استفاده از پسماندهای کشاورزی مانند باگاس، ساقهپنبه و در مقیاس صنعتی، تخته خرده چوب تولید می شود و در سطح آزمایشگاهی پسماندهای محصولات زراعی از جنبه های زیادی ازجمله اقتصادی، تکنولوژیکی و جغرافیایی قابل بررسی هستند افزود: با این حال شناسایی و معرفی منابع لیگنوسلولزی جدید به واحدهای صنایع چوب و کاغذ نیازمند بررسی و تحقیقات جامع بر روی ماده اولیه و همچنین بررسی میزان تولید سالانه این محصولات بوده و از نظر تکنولوژیکی، تولید این محصولات شرایط ساخت خاص خود را دارند، بطوریکه ساخت انواع صفحات فشرده و کاغذ از پسماند محصولات زراعی با اعمال تغییرات مختصری در شرایط و فرایند تولید مشابه با محصولاتی است که در تولیدشان از چوب به عنوان ماده اولیه استفاده میشود، البته گاهی هم در تولید محصولاتی که از این مواد به عنوان ماده اولیه استفاده میکنند به دستگاه های جدید، نیاز می باشد تا محصولات حاصل از آنها ویژگیهای فیزیکی و مکانیکی مورد نظر را دارا باشد.
باقی ماندن بقایای گیاهی در مزرعه مزایا و معایبی دارد
نماینده دفترمحیط زیست وتوسعه پایداركشاورزی سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان شرقی با بیان اینکه در بسیاری از موارد کشاورزان ترجیح می دهند که بقایای گیاهی در مزرعه باقی بماند که اینکار از مزایا و معایبی برخوردار است افزود: از منافع این کار می توان به تولید گیاه خاك (هوموس) که در اثر باقیماندن گیاهان درخاك به مرور زمان و با طی شدن فرآیند پوسیدگی حاصل می شود، نام برد؛ این عمل به غنی شدن خاك كشاورزی كمك می كند.
وی گفت: در حال حاضر قیمت هركیلوگرم گیاه خاك دربازار داخلی80 تا100 تومان است ازطرف دیگر بامدیریت بقایای گیاهی باعث حفظ وذخیره رطوبت خاك شده وهمزمان باعث افزایش محسوس حاصلخیزی خاك می گردند.
بایبوردی با اشاره به اینکه متوسط علوفه باقیمانده در سطح مزارع غلات و ذرت در هر هكتار بین 5 تا ۱۰ تن بوده و پس از تبدیل این میزان علوفه به گیاه خاك ارزش آن معادل۱۵۰ تا ۸۰۰ هزار تومان شده كه این امر موجب كاهش مصرف انواع كودهای شیمیایی می شود ادامه داد: از طرف دیگر وجود بقایای غلات برداشت شده در خاك موجب حفظ و جذب آب و مواد غذایی در خاك شده و منافذ خاك را افزایش داده و تبدیل آنها به مواد آلی در خاك موجب افزایش ظرفیت تبادل كاتیونی خاك می شود.
وی با بیان اینکه وجود بقایای گیاهی همچنین در كنار بهبود خواص فیزیكی خاك مانع ازفرسایش خاك شده و به این ترتیب خاك با ارزش زراعی در اراضی كشاورزی حفظ می شود افزود: بنابراین وجود این بقایای گیاهی در مزارع موجب افزایش تولید محصولات كشاورزی وكاهش هزینه ها و در نهایت بهره وری بیشتر در بخش كشاورزی میشود و ازمعایب وجود بقایای گیاهی غلات در اراضی كشاورزی، به وجود آمدن یک اكوسیستم زراعی یا كشاورزییك اكوسیستم مصنوعی و انسان ساخت است در محیط حالت طبیعی نداشته و منجر به جلب آفات می شود.
مدیریت بقایا وپسماندهای گیاهی باشرایط بهتری نسبت به گذشته روبه رواست
بایبوردی با بیان اینکه مدیریت بقایا وپسماندهای گیاهی باشرایط بهتری نسبت به گذشته روبه رواست افزود: امروز كار تبدیل پسماند به كود توسط خیلی از كشاورزان انجام می شود و دراین راستا سازمان جهادكشاورزی قدمهای موثری در این راستا برداشته و با تشكیل كلاسها وكارگاههای آموزشی مخصوصا درحیطه زنان روستایی امكان تولید كمپوست و ورمی كمپوست را از پسماندهای كشاورزی فراهم نموده است.
وی با بیان اینکه این حركت گام با ارزشی است كه قابلیت اجرا در تمامی روستاها را داشته و علاوه بر افزایش روند اشتغال زایی می تواند تاثیر مهمی در مدیریت پسماندها در روستاها داشته باشد افزود: اینکار همچنین زمینه تولید محصولات سالم تر و تامین امنیت غذایی را كه وظیفه اصلی بخش كشاورزی است تامین می نماید.
ساماندهی پسماندهای دامپزشكی درپی شناسایی انواع پسماندهای این حوزه در حال انجام است
بایبوردی با بیان اینکه ساماندهی پسماندهای دامپزشكی درپی شناسایی انواع پسماندهای این حوزه در حال انجام بوده و در رده بخش های تخصصی این حوزه قرار است بتوانیم این شناسایی را در تمام كلینیك های دامپزشكی و عفونی اجرایی كنیم افزود: طرح جامع مدیریت پسماند فرصت خوبی در اختیار بخش كشاورزی و تمام بخش های دیگر می گذارد كه بتوانیم ساماندهی اصولی در مدیریت پسماند به انجام رسانیم.