پیام آیتالله العظمی سبحانی:
در اسلام، اخلاق برای خودش هدف است
عمل به شریعت پایه اخلاق و عرفان اسلامی را تشکیل میدهد/هر نوع پیشرفت در مسائل معنوی، نیاز به الگو دارد، که انسان، عمل خود را برآن تطبیق کند/ اخلاق منهای دین و اعتقاد به روز جزا در تضادّ با منافع و خواستههای درونی با شکست مواجه میشود، چه بسا، انسان عمل ضداخلاقی خود را توجیه میکند.
ایلنا- تبریز: آیتاله العظمی جعفر سبحانی در پیامی به کنگره بزرگداشت آیتالله حاج سیدعلی آقا قاضی عمل به شریعت را پایه و بنیان اخلاق و عرفان اسلامی را عنوان کرد.
به گزارش خبرنگار ایلنا از تبریز وی در این پیام که امروز در این کنگره در دانشگاه تبریز قرائت شد تصریح کرده است: حکیمان، انسان را چنین تعریف میکنند و میگویند: «انسان حیوان ناطق است» و مراد از «ناطق» در اینجا نطق ربانی نیست، بلکه تولید فکر است و تصوّر میکنند که تعریف یاد شده حدّ تام است، یعنی توانستهاند انسان را به شیوه کامل تعریف کنند، در مقابل حدّ ناقص که تعریف کامل و جامعی است.
وی در این پیام این تعریف را تعریف کامل از انسان ندانسته وعنوان کرده است این تعریف بلکه معرفی بخشی از انسان است، زیرا همه واقعیت انسان را تفکر و اندیشیدن تشکیل نمیدهد، بلکه بخش دیگر واقعیت وجود را غرائز و خواستههای درونی او تشکیل میدهد که برخی از آنها معنوی و برخی دیگر مادی و به تعبیر دانشمندان، علوی و سفلی است، زیرا هر انسانی از یک نظر خداخواه و خداجو و عدالتطلب و در یک کلمه «کمالجو» است، در مقابل، همان انسان، تمایلات مادّی دارد. به یک معنی خودخواه و دنیاخواه و شهوانی است.
آیتاله العظمی سبحانی با بیان اینکه حکیمان و فلاسفه، به بخش اول، یعنی تفکر، توجه نمودهاند و بخش دیگر را به دست فراموشی سپردهاند، یادآور شده است علمای اخلاق، به بخش دوم پرداخته و با شناسایی فضایل، از رذایل، راه تعدیل غرائز را روشن ساختهاند.
وی با اشاره به اینکه پس از ترجمه علوم یونانی از فلسفه و ریاضیات و هیئت و نجوم و اخلاق، به زبان عربی، حکیمان اعتراف کردهاند که با وجود اخلاق اسلامی، نیازی به اخلاق یونانی نیست، و اصولاً یک نوع فرق جوهری میان دو تهذیب نفس (یونانی و اسلامی) هست یادآور شده است: در اخلاق یونانی، اخلاق، ابزار زندگی است، تا بتوان در سایه آن به منافع بیشتری دست یافت، و لذا بازرگانان برای ترویج کالاها کسانی را انتخاب میکنند که بتوانند با خوشزبانی و هنرمندی، مشتری را جذب کنند در حالی که در باطن، چیز هدفی جز فروش کالا و سود بیشتر در میان نیست. در حالی که در اسلام، اخلاق برای خودش هدف است.
وی در بخش دیگری از این پیام با اشاره به اساس اخلاق تصریح کرده است: اخلاق به صورت کلی سروکارش با غرائز و فضائل و رذائل است، و میخواهد آنها را تعدیل کند و جلو افراط و تفریط را بگیرد، ناچار باید بر عاملی تکیه کند که مجری دستورهای اخلاقی باشد وگرنه مجرد علم به اینکه دزدی بد است، و دروغ نازیباست، کافی در بازداری نیست، شیطان بالاترین علم را داشت، امام هم او، وی را نجات نداد.
آیتاله العظمی سبحانی در این پیام همچنین با تاکید بر اینکه باید کلیه دستورهای اخلاقی در تمام قلمروها مبتنی بر ایمان به خدا و سرای دیگر باشد افزوده است: وگرنه اخلاق منهای دین و اعتقاد به روز جزا در تضادّ با منافع و خواستههای درونی با شکست مواجه میشود، چه بسا، انسان عمل ضداخلاقی خود را توجیه میکند.
وی با بیان اینکه انسان از طریق عمل به شریعت به تهذیب نفس میرسد، تاکید کرده است: کسانی که علاقهمندند خویشتن را از خواستههای شیطانی و رذائل، دور کنند و روح و روان آنان، آیینه انعکاس حقایق عالم گردد، و آنچه را که با چشم سر دیدنی نیست، با چشم دل ببینند، باید عمل به شریعت را قبلهگاه خود قرار داده و از آن فاصله نگیرند.
آیتاله العظمی سبحانی در این پیام همچنین سیروسلوک در سایه یک الگو را ضروری دانسته و تصریح کرده است: قرآن مجید، ابراهیم بتشکن و پیامبر عظیمالشأن را اسوه و الگو معرفی میکند و درباره پیامبر گرامی (ص) میفرماید: لَقَدْ کانَ لَکُمْ فِی رَسولِ اللهِ أُسْوَهٌ حَسَنَهٌ از این آیات برمیآید که هر نوع پیشرفت در مسائل معنوی، نیاز به الگو دارد، که انسان، عمل خود را برآن تطبیق کند، نقش الگو در زندگی جوانان بلکه نوع مردم بسیار روشن است.
وی در این پیام با تاکید بر اینکه امروز ما برای شناساندن اساتید اخلاق و دور کردن افراد از استادنماها نیاز به ارائه الگوهایی داریم که مرحوم آیتالله حاج سیدعلی قاضی، بهترین الگو در این زمینه به شمار میرود به جوانان سفارش کرده است که از مکتبهای عرفانی بشری، روی برتابند و به عرفان اسلامی، آن هم از طریق تهجد نیمه شبی و دوری از محرمات و مکروهات، روی آورند.
آیتاله العظمی سبحانی با تاکید بر اینکه سلوک انسان، در این مسیر، که به عالیترین مقام از معرفت و توحید برسد، بدون یک معلم وارسته و متعبد به اسلام، امکانپذیر نیست از نسل جوان خواسته است تا دست به دامن چنین معلمی نشدهاند، این سلوک را آغاز نکرده تا مبادا در دام بدعتهای صوفیان و عرفانهای کاذب قرار گیرند.
گفتنی است، کنگره برزگداشت سیدعلی آقا قاضی طباطبایی امروز و فردا با سخنرانی اساتید برجسته حوزوی و قرائت مقالات برگزیده در تالار وحدت دانشگاه تبریز در حال برگزاری است.