مستندسازان ظرفیت نقد پذیری بالایی دارند
جلسه نقد و بررسی دو فیلم مستند «او یک مزاحم بود» و «رویای بهشت» در سالن سینماحقیقت برگزار شد.
ایلنا: جلسه نقد و بررسی دو فیلم مستند «او یک مزاحم بود» ساخته سیدمرتضی جذاب و «رویای بهشت» به کارگردانی معصومه نورمحمدی، با حضور نیما حسنی نسب (منتقد) و مازیار فکری راشاد (مجری) در سالن «سینما حقیقت» مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی برگزار شد.
به گزارش ایلنا به نقل از روابط عمومی مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی، نیما حسنی نسب در ابتدای این نشست، با اشاره به اینکه مستندسازان ظرفیت نقد پذیری بالایی دارند، اظهار داشت: موضوع فیلم «او یک مزاحم بود» به نوعی است که در طول زمان تغییر شکل میدهد و با پیشرفتهای تکنولوژیک سوژه تفاوتهایی خواهد کرد؛ بنابراین کارگردان هر شیوه و نقشهای برای ساخت مستند خود در نظر داشته باشد، به مرور زمان دستخوش تغییر خواهد شد.
وی افزود: همین عامل موجب شده که در نهایت با مستندی مشابه مستند تلویزیونی شوک مواجه باشیم که نه بنوعی تابوشکنی آن را دارد و نه از نظر فرم، شامل ویژگی خاصی میشود و بیشتر محصول باکس مونتاژ به نظر میرسد.
این منتقد تصریح کرد: این اثر فاقد تحلیل اجتماعی است و از نظر روانکاوانه هم به نکتهای اشاره نمیکند که مزاحم تلفنی در چه بستر و به چه دلیلی شکل میگیرد. شاید اگر طرف مقابل را بیشتر مشاهده میکردیم برای ما جذابیت بیشتری میداشت که در اثر هم شاهد بودیم دیدن این افراد موجب به وجود آمدن کشش بیشتر در مخاطب میشود.
مرتضی جذاب کارگردان مستند «او یک مزاحم بود» در همین رابطه اظهار کرد: داشتن تحلیلی اجتماعی مستلزم مشاهده اجتماعی این افراد است که امکان پذیر نبود. از طرفی شخصاً اهل نتیجه گیری در پایان فیلم نیستم و همین که موجبات به فکر فرو رفتن مخاطب فراهم شود، برای من کفایت میکند.
وی افزود: مشکل ما در ساخت فیلم این بود که امکان طرح بیشتر مسائل مرتبط با مزاحمان تلفنی وجود نداشت. از طرفی مشکلات اداری هم موجب میشد تا ساخت فیلمی با موضوع مزاحمان تلفنی سختتر شود. سوژهها و مسئولان هر دو به نوعی مانند غریبه با ما برخورد میکردند و امکان دسترسی به آنچه نیاز داشتیم، به سادگی فراهم نبود.
بخش دوم این جلسه به نقد و بررسی مستند «رویای بهشت» ساخته معصومه نورمحمدی اختصاص داشت که این فیلمساز در ارتباط با ایدة ساخت فیلم خود گفت: علاقه زیادی به فرش ایرانی دارم و فکر میکنم هر ایرانی با هر میزان از بضاعت مالی باید یک فرش دست باف ایرانی در خانه خود داشته باشد. از همین رو طرحی را که در ذهن داشتم به مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی ارائه دادم که خوشبختانه پذیرفته شد.
وی ادامه داد: برای ساخت این فیلم تحقیقات زیادی صورت گرفت که حجم آن به اندازه یک کتاب است. ما برای این کار به شهرهای قم، کاشان و کرمان سفر کردیم و محلهای مختلفی را از نزدیک مشاهده کردیم. همچنین در مستند از حضور کارشناسان خبرهای بهره گرفته شده است.
حسنی نسب با تاکید بر اینکه در این فیلم هم مانند اثر قبلی با مشکل عدم مشخص شدن عناوین کارشناسان مواجه هستیم اظهار کرد: بخش مهمی از اعتبار اثر و عاملی که موجب میشود ما به عنوان مخاطب توجه بیشتری به شنیدن صحبتهای افراد داشته باشیم، از آنجا ناشی میشود که بدانیم از چه جایگاهی درحال سخن گفتن هستند که متاسفانه در فیلم به آن توجه نشده بود. البته از آثار مستند سفارشی انتظار خاصی نمیرود، چون به هرحال امکان تجربه گرایی از کارگردان سلب میشود و ناچار است از شیوه مشخص و خاصی استفاده کند.
نورمحمدی در ادامه همچنین به مشکلات سر راه ساخت فیلم اشاره کرد و اضافه کرد: متاسفانه یک سکانس بسیار عالی از فیلم حذف شد که از نظر ما نقطه طلایی اثر محسوب میشود. دلیل این مسئله هم این بود که مرکز ملی فرش ایران اعتقاد داشت نباید هیچ تصویری از کارخانجات فرش ماشینی در فیلم وجود داشته باشد که برای این محصول تبلیغ شود!
منتقد جلسه با اشاره به فرم ساخت این مستند هم گفت: به نظر من زیباییشناسی فیلم اصلا متاثر از سوژه نیست و این مستند جذابیت بصری را به بیننده منتقل نمیکند که البته شاید برای به تصویر کشیدن آنچه درنظر داشته، بودجه بیشتری نیاز باشد تا کارگردان بتواند ابزار مورد نیاز خود را به کار بگیرد. شاید همین عامل هم موجب شد بار اطلاع رسانی اثر بیشتر از کیفیت تصویری آن باشد.
حسنی نسب در پایان تصریح کرد: میزانسنها و شکل تصویربرداری هم مسئله دیگری است که به عنوان نمونه عبور مردم موجب شده باغ ایرانی مورد نظر کارگردان به محل عبور هر روزه تبدیل شود و اصالت آن در مقایسه با صدای گوینده روی تصویر در تضاد قرار بگیرد.