حمید شاه آبادی در نشست بررسی آئیننامه طرح استقرار گروههای نمایشی:
تئاتر باید در عرصه فرهنگ و هنر کشور تاثیرگذار باشد
شاهآبادی: ما با شما تعامل میکنیم تا ببینیم محتوای این تئاتری که میخواهد تولید شود را چه کسی کنترل، نظارت و جهت دهی میکند و البته منظور من جهت دهیهای خاص، حزبی و سیاسی نیست، بلکه نیازسنجی جامعه است.
ایلنا: نشست تخصصی بررسی آئیننامه طرح استقرار گروههای نمایشی با حضور حمید شاهآبادی معاون هنری، قادر آشنا مدیرکل مركزهنرهای نمایشی، معاونان هنری ادارات کل استانها و رؤسای انجمنهای نمایش جمعه، 26 آبان ماه، در هتل بابا طاهر برگزار شد.
به گزارش ایلنا به نقل از روابط عمومی مرکزهنرهای نمایشی، در ابتدای این نشست قادر آشنا در خصوص اهمیت برگزاری جشنوارههای تئاتر استانی و منطقهای و راهیابی بهترین آثار به جشنواره بینالمللی تئاتر فجر و همچنین اهمیت شکلگیری طرح استقرار گروهها با هنرمندان به گفت و گو نشست.
بخش دوم این نشست، که با حضور سایر مدیران مرکز هنرهای نمایشی و حمید شاه آبادی، معاون هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، ادامه یافت كه طی آن مهدی شفیعی، معاون مالی اداری مرکز هنرهای نمایشی، گفت: دغدغه اصلی تئاتر کشور ما مثل همه کشورهایی است که تئاتر دارند. تنها راه ما برای رسیدن به یک ثبات در تئاتر و از میان برداشتن مسائل و مشکلات در تئاتر شهرستانها این است که به یک ساماندهی در تشکیل گروهها برسیم؛ یعنی به گروههای نمایشی کمک کنیم تا شکل بگیرند و ثبات پیدا کنند و همواره تا جایی که ممکن است به آنها نگاه حمایتی داشته باشیم.
شفیعی درباره ضمن اشاره به مسائل مالی موجود درتئاتر، بیان كرد: خواهش من این است که وقتی آئیننامه را مطالعه میکنید مباحث مالی آن را از ذهن خارج کنید، چون این باعث میشود همه ما به نوعی دنبال تشکیل گروههای «الف» در استان خودمان باشیم تا پولی از مرکز دریافت کنیم.
وی افزود: این اتفاق خوبی است، ولی زودگذر است و دغدغه اصلی ما نیست. دغدغه اصلی ما باید این باشد که همه این گروهها شکل بگیرند و یک تفکر گروهی در انجمنهای نمایشی و گروههای شهرستانی به وجود بیاید و گروهها شناسنامهدار شوند. این ثبات کار و استمرار کارها با تفکر گروهی میتواند نقاط مثبت و امتیازاتی برای گروهها داشته باشد که یکی از آنها همین کمک مالی است که شاید مصوب و پرداخت شود.
شفیعی همچنین راجع به گروههای «الف»، «ب» و «ج»، اظهار كرد: این را نیز از ذهنمان خارج کنیم که هر گروهی که تشکیل و در جایگاهی مستقر شده، ضرورتا باید طبق آئیننامه مشمول یکی از این بندها شود و دوباره گروه تشکیل دهد. یقینا اگر ما کارمان را درست انجام دهیم، به هیچ وجه 700 گروه از این آئیننامه خارج نخواهد شد.
برخلاف دوستان که میگفتند چرا این گروه «الف» باید 30 عضو پیوسته داشته باشد، اتفاقا من معتقدم، اگر با هم صحبت کنیم همه به این نتیجه میرسیم که ضرورت دارد. ما میخواهیم یک گروه نمایشی شکل دهیم که به طور مستمر برای سالهای طولانی فعالیت کند، این گروه فارغ از همه مسائل اداری اگر بخواهد فعالیت نمایشی داشته باشد، حضور 30 عضو حرفهای در آن جزء حداقلهاست.
وی در مورد امتیاز اعضای پیوسته، گفت: وقتی یک گروه نمایشی در شهرستان بخواهد کار کند، عوامل اجرایی آن حداقل سی یا چهل نفر خواهند بود. برای اعضاء پیوسته نیز امتیاز خیلی پیچیدهای قائل نشدیم و گفتهایم که عضو پیوستهای که حداقل دو سال فعالیت نمایشی داشته باشد.
شفیعی در ادامه، افزود: تعداد نفرات و شاخصههایی که برای اعضاء دیده شده، بسیار قابل دسترسی است و مطمئن باشید گروهها و کارگردانانی که اکنون فعالاند، حداقل در یکی از گروههای «الف»، «ب» و «ج» ما گنجانده خواهند شد.
وی متذکر شد: مجوز تشکیل گروه به هیچ وجه مجوز فعالیت نمایشی نیست، یعنی به غیر از گروههای «الف»، «ب» و «ج» نیز شاید گروههایی در شهرستان وجود داشته باشند که بخواهند فعالیت کنند و ما فعلا محدودیتی برای ایشان قائل نیستیم، اما این میتواند برای انجمنهای نمایشی سراسر کشور ابزاری باشد تا به همه گروهها به یک چشم نگاه نشود و هر کسی که تازه از راه میرسد بداند که برای رسیدن به یک گروه نمایشی شرایطی وجود دارد.
معاون مالی و اداری مرکز هنرهای نمایشی راجع به کمیت و کیفیت گروههای نمایشی، گفت: همه دغدغهای که برای تدوین این آئیننامه بوده در مورد بالا بردن کیفیت گروههای نمایشی است. ما در گروههای مختلف کارگردان، نویسنده و بازیگر را با مشخصات کیفی خاص تعریف کردهایم و همه اینها برای این بوده است که کیفیت یک گروه نمایشی پایین نیاید.
از آن مهمتر اینکه همه بررسیها و نظرات اولیه را شورای بررسی استان راجع به کیفیت گروهها خواهد داد و تمام اهتمام بر این بوده است که این اتفاقات در استانها رخ دهد. خواهش من این است که خیلی به دنبال این نباشیم که تعداد گروههای «الف»، «ب» و «ج» را افزایش دهیم و بهتر استشوراهای استانی با نگاه حمایتی به تئاتر تا جای ممکن استانداردهای آئیننامه را رعایت کنند.
اتابک نادری مدیر تماشاخانه سنگلج نیز در ادامه اظهار كرد: همیشه برای تغییر، تقابلهایی وجود دارد و برای هر پوست اندازی باید آماده باشید که در استانتان جبههگیری خواهد شد.
نادری درباره روند اجرای این طرح، بیان کرد: این طرح از زمان دکتر ناصربخت از سوی کارشناسان شورایی نوشته شد و زمانیکه من در امور استانها بودم، دوباره مطالعه و پیشنویس آن برای حدود 10 کارشناس ارسال شد و از نظر ایشان استفاده کردیم و بعد با حضور وحید لک و دوستانمان در مورد طرح استقرار گروههای نمایشی صحبت کردیم و از نظریات کارشناسان دفتر نیز استفاده کردیم و در نهایت به این اساسنامه رسیدیم.
نادری تاکید کرد: همانطور که مهدی شفیعی گفت، این مسئله را خارج از دایره مسائل مالی ببینیم. ما قصد داریم پیکره تئاتر کشور را تقسیم بندی کنیم.
نادری با اشاره به اینکه اساسنامه گروه در واقع نوعی محک زدن گروه است، اظهار کرد: این یک امتیاز است که بدانیم گروه چه دیدگاههایی در مورد تئاتر دارد. در مورد سوابق نیز که در ماده دو آمده باید بگویم که این عینا طبق قانون و مقررات تشکیل موسسات در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است.
وحید لک، مدیر هماهنگی امور استانهای مرکز هنرهای نمایشی، نیز گفت: بحث آئیننامه تاسیس و انحلال و نظارت بر فعالیت گروههای نمایشی طرح استقرار در دوازده ماده و 14 تبصره تنظیم شد و در تاریخ 1/7/1391 ابلاغ و جایگزین آئیننامه مورخ 29/6/1389 شد.
ابراهیم گله دارزاده، مدیرعامل انجمن هنرهای نمایشی، در بخش دیگری از این نشست، گفت: اخیرا به استانها اعلام کردهایم که نماینده خود را معرفی کنند تا ایشان را بشناسیم. ما در بحث اداری، تشکیلاتی و به ویژه مالی در انجمن هنرهای نمایشی معتقد به این تشکیلات و سلسله مراتب هستیم.
گله دارزاده ضمن اینکه پیشنهاد کرد اجازه دهید شعبه کارهای مربوط به خود را پیگیری کند، تصریح كرد: رئیس شعبه بازوی اجرایی ما را نیز در ادارات کل قویتر خواهد کرد، به هر حال وقتی رئیس شعبه ما بتواند به عنوان یک بازوی اجرایی توانمند رایزنی کند، طبیعتا میتواند منابع بهتری را جذب کند، خصوصا در این شرایط که نیاز است.
وی درباره جذب حامیان مالی، گفت: در شرایط اقتصادی خوب، جذب حامی مالی برایمان کار سختی بوده و همیشه هست. شما میبینید که در سینما کار سادهتر میشود، ولی وقتی تئاتر استانی به میان میآید خیلیها مایل به این حمایت نیستند، اما اگر رئیس شعبه ما مجری قویای باشد،رایزنیهای او میتواند حتی امور اجرایی استان را تسهیل کند.
وی گفت: ما به اتفاق دوستانمان در مرکز هنرهای نمایشی جلسه برآوردی با مشاور محترم برنامهریزی معاونت امور هنری داشتیم و مبلغی برای کمک به شعب مصوب شد که انشاالله به زودی سعی میکنیم آنرا تامین و از این طریق به شعبه کمک کنیم.
محمدرضا الوند، مدیر شورای نظارت و ارزشیابی مرکز هنرهای نمایشی، نیز در ادامه بیان کرد: شورای ارزشیابی و نظارت بر نمایش، چه در تهران و چه در استانها، پر از چالش و کار مستمر و سخت است. به همین دلیل مدام پرسشها و نگرانیهایی به وجود میآید که گاه دیدهام دوستان مسئول در شهرستانها تماس میگیرند و مطلب را مطرح میکنند و گاهی نیز نامههایی میرسد و مسائلی مطرح میشود که باید همینجا شنیده شود.
وی در ادامه اظهار کرد: مثلا از نمونههای شایعی که اخیرا دیدهام این است که مدیران کل حتی خودشان اظهار کردهاند که آیا مصوبات شورای ارزشیابی و نظارت بر نمایش از ضمانت قانونی برخوردار است یا خیر. مسلما از ضمانت قانونی برخوردار است؛ زیرا در مصوبات قانون اساسی، حدود اختیارات در حوزه ارائه پروانه به آثار مکتوب و آثاری که قرار است در صحنه اجرا شود قید شده و حتی این شورا به کارهایی که قرار است در سینما تصویربرداری شود نیز رسیدگی میکند و طبق قانون وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، با تشکیلاتی که در شورای عالی انقلاب فرهنگی تعریف شده، این کار را انجام میدهد.
وی افزود: بعضی از استانها گلایه کردهاند که مثلا شورای ارزشیابی ما کاری را دیده است و آن را به دلیل ضعف بیش از حد هنری مردود اعلام کرده، ولی بدون توجه به اینکه مصوبه کتبی دریافت کنند آن کار را روی صحنه بردهاند. به هرحال این خلاف قانون است، اما چه ضابطینی در این حوزه باید به این قضیه رسیدگی کنند؟ ما در تهران با اداره کل اماکن نیروی انتظامی گفت و گو کردهایم و آنها کاملا در جریان هستند و مکانهایی که فاقد این گونه مجوزات کتبی باشند، حتی اگر زیرمجموعه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی هم باشند، ولی پروانه دریافت نکرده باشند، کارشان از سوی ضابطین نیروی انتظامی و اماکن متوقف و در واقع از ادامه اجرای آنها جلوگیری میشود.
وی در ادامه اظهار کرد: طبق مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی، افرادی که برای این مهم در استانها با حکم مدیرکل وقت هنرهای نمایشی منصوب میشوند، افرادی هستند که کاملا تعریف شدهاند و جایگاه قانونیشان تفسیر شده و تاکید شده است که دو نفر آشنا به امور مذهبی، سیاسی، اجتماعی و مسلط به امور هنری و نمایشی به پیشنهاد رئیس سازمان تبلیغات اسلامی و با معرفی مدیرکل استان از مدیرکل هنرهای نمایشی وقت به مدت دو سال حکم میگیرند تا این کار را انجام دهند.
حجت السلام جعفری، مدیرعامل دفتر تعزیه، نیز در ادامه گفت: هنر تعزیه نگین هنر ایران زمین است و میتوان گفت که جان هنر ایران است. از سویی واقعا یک هنر عمیق با محتوا و ارزشمند و از جهتی به اقیانوس بیکران اندیشههای بینظیر وصل است که جز در خانواده اهل بیت(ع) در جای دیگری پیدا نمیشود. به همین دلیل برای جامعه ما که جامعهای شیعی است این هنر باید موقعیت ممتازی داشته باشد.
وی افزود: از همه دوستان در استانها تقاضا میکنم که درخصوص تعزیه نشستهای علمی و پژوهشی را دنبال کنند و ما هم در تهران به این موضوع کمک میکنیم و مسئله پرخرجی هم نیست، ولی نتیجه و فایده آن بسیار بیشتر از کارهای اجرایی دیگری است که ما انجام میدهیم.
مدیر دفتر تعزیه افزود: در این حوزه ما دو، سه مسئولیت مهم داریم که آنها را باید با همکاری عزیزان در استانها، که به نحوی مسئول مستقیم این مسئله هم هستند، دنبال کنیم. این مسئولیتها درباره ساماندهی و سازماندهی گروههای تعزیه کشور است؛ گروههایی که نیاز به شناسایی و تنظیم بیوگرافی و سازماندهی مجدد و به روز دارند.
وی در مورد تشکلها و انجمنهای مرتبط با تعزیه، اظهار کرد: سلیقه من این است که ایجاد نهادها و تشکلهای همجنس و به تعبیری با محتوای نزدیک به هم، خیلی مناسب نیست. فکر میکنم در قالب همین انجمن نمایش یا نهایتا یک انجمن دیگر کفایت میکند که رسالت مربوط به تعزیه را در استانها دنبال کنیم.
شهرام نوشیر، مدیر تئاتر خیابانی مرکز هنرهای نمایشی، نیز در ادامه نشست، ضمن ابراز خوشحالی از جایگاه تئاتر خیابانی گفت: معتقدم اگر از سویی در تئاتر خیابانی تقسیم قدرت صورت گیرد، از مدیر کانون تئاتر خیابانی گرفته تا کسانی که در شهرستانها و دفاتر استانها حضور دارند و از سوی دیگر همین دوستان برای اجرای این تصمیمات و سیاستگذاریها مسئولیتها را بپذیرند و نگاه علمی هم به کار وجود داشته باشد، به جایگاهی درخور هنرمندان، احترام به شعور مخاطب و حضور گروههای خیابانی در تمام عرصههای فرهنگی و هنری کشور خواهیم رسید.
وی افزود: از نظر جایگاه تئاتر خیابانی یک سلیقه شخصی دارم. سال 75 وقتی در جشنواره تئاتر فجر بازیگر اول شدم، تصمیم گرفتم که در تئاتر خیابانی بازی کنم، زیرا جایگاه تئاتر خیابانی برای من والا بود. پس از سالها تلاش، با خودم گفتم که حالا میتوانم به خیابان بروم و برای مردم نمایش اجرا کنم.
نوشیر، ضمن تشکر از محمود فرهنگ، شهرام کرمی و مجید امرایی، گفت: سیاستگذاریای که طبق آن به من دستور داده میشود چگونه عمل کنم کار مرا سختتر میکند، اما توجه ویژهای که از طرف مدیر محترم اداره کل هنرهای نمایشی به تئاتر خیابانی میشود و توجهی که معاونت محترم وزارت ارشاد دارد، مسئولیت مرا دو چندان میکند و میبینم که مسئولان از خود من توجه بیشتری به این جایگاه دارند و انتظار دارند که در این جایگاه بتوانم بیشتر خدمت کنم.
داوود فتحعلیبیگی نیز در ادامه نشست، گفت: خواهش میکنم همه عزیزان در مورد آموزش نمایشهای آئینی و سنتی اهتمام بورزند؛ زیرا بسیاری از این نمایشها در معرض نابودی است و این باید تبدیل به برنامهای مدون بشود و به تنهایی اهتمام کانون نمایشهای آئینی و سنتی کفایت نمیکند. لازم است با توجه به نیازی که وجود دارد کارگاههای متعددی در اقصی نقاط کشور برگزار شود تا ما بتوانیم هنرهای ملی و میهنی خودمان را، که برآمده از فرهنگ اسلامی ایرانی است، همچنان زنده و پویا نگهداریم.
حمید شاه آبادی، معاون هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، نیز در پایان نشست هماندیشی طرح استقرار گروههای نمایشی، گفت: این نشست، نشستی بابرکت است و من نیز به چنین نشستهایی علاقهمند هستم، معمولا سقف انتظارات از چنین نشستهایی بالاست.
وی در ادامه افزود: وقتی وارد حوزه معاونت هنری شدم، شاید بیشترین دغدغه در هر استانی که مراجعه میکردم این بود که نیاز مردم به تئاتر چیست؟، از مدیرکل گرفته تا اهالی تئاتر. حتی اهالی تئاتر هم به ما میگفتند که ما میخواهیم تئاتر کار کنیم، نه اینکه این مردم به این تئاتر احتیاج دارند یا به چه تئاتری نیاز دارند. ما بیکاریم و شغل، بیمه و پول میخواهیم که تئاتر کار کنیم.
وی درباره میزان نیاز جامعه به تئاتر، بیان کرد: واقعیت این است که هیچوقت یک کار عملیاتی قویای نکردهایم که جامعه آماریمان را ارزیابی کنیم و بعد بگوییم کشور ما به چه میزان از تئاتر و چه گونههایی از تئاتر نیاز دارد و همچنین به چه تیپ آدمها و چه زمانها و موقعیتهایی احتیاج است. ما هیچگاه بر اساس این نیاز حرکت نکردهایم. این نشست باید ذهن روسای انجمنها را به سنجش نیازها و انتظاراتمان ترغیب کند.
شاه آبادی درباره نیاز به گونه های مختلف هنری نیز، گفت: شاید اگر نگاه کنیم، میبینیم که ما به یک سبک دیگری از تئاتر نیاز داریم و از آن غافلیم. اگر بسنجیم، میبینیم که تئاتر آئینی و سنتی ما در برخی استانها نیاز اصلی است، اما ما یک گونه دیگری از تئاتر را در آن استان حمایت میکنیم.
وی در ادامه افزود: خواهشم این است که به تجربه یک سال و نیم اخیر طرح استقرار گروههای نمایشی، که تجربه بسیار موفق و پر ارزشی بوده، توجه بیشتری کنیم. جا دارد از علی ایزدی که به تمام استانها سفر کردند تشکر کنم، زیرا برای همه استانها این طرح ارزش معنوی داشت و در تقویت روحیه جامعه تئاتری و ایجاد انگیزه تلاش بسیار زیادی شد و از همه عزیزان تشکر میکنم.
شاه آبادی داضافه كرد: ما در کشور انتظاراتی از تئاتر داریم که بتواند در عرصه فرهنگ و هنر کشور تاثیرگذار باشد. یعنی مردم به واسطه دیدن تئاتر و استفاده از تئاتر در سبک زندگی و رفتار اجتماعی شان و برخوردهای فرهنگی، دانش بومی، اطلاعات عمومی و شناخت دینیشان تاثیرگذار باشد وگرنه ما کار مهمی انجام ندادهایم.
وی در مورد امکاناتی که هماکنون در حوزه تئاتر وجود دارد، اظهار کرد: جمعیت بسیار زیادری از دانشگاهها فارغالتحصیل شدهاند و تقاضای ساخت سالن، پلاتو و پول وجود دارد. من در هر استانی که میروم بیش از اینکه امکانات محتوایی بخواهند و راجع به محتوا از من سوال کنند، از من پلاتو و سالن و تاسیسات میخواهند، در حالی که بیش از 600 سالن چند منظوره طی هشت سال اخیر ساخته شده و کمتر کسی به این سوال پاسخ میدهد که چقدر از ظرفیت آنها استفاده میشود. ما با شما تعامل میکنیم تا ببینیم محتوای این تئاتری که میخواهد تولید شود را چه کسی کنترل، نظارت و جهت دهی میکند و البته منظور من جهت دهیهای خاص، حزبی و سیاسی نیست، بلکه نیازسنجی جامعه است.