ایلنا گزارش می دهد؛
هرسین دیگر شهر عقابها نیست
سال هاست که در شهرستان هرسین كه روزگاری سرزمین عقابهای بلندپرواز بود، دیگر اثری از عقابها دیده نمی شود و گویی نسل عقابها منقرض شده است.
هرسین ـ ایلنا: سالهاست که در این شهرستان هرسین اثری از عقاب ها ندیده ایم. این سخن یکی از بومیان منطقه است که با ما گفتگو می کرد. در واقع می توان گفت این سخن همه مردم منطقه است امروز با قاطعیت می توان گفت که در هرسین هیچ عقابی یافت نمی شود.
به گزارش خبرنگار ایلنا از هرسین، چند سال پیش بود که در محل میدان جمهوری اسلامی(میدان لک) شهرداری تندیسی از یک عقاب نصب کرده بود، عقابی با ابهت و در عین حال با ظریف کاری خاص هنری و برای مردم نمادی از هرسین قدیم. در کمال ناباوری و بدون سر وصدا این مجسمه نیز از این محل برداشته شد.
چرایی این عمل در این است که هم نسلی های ما دیگر برایشان مهم نیست که این تندیس عقاب اینجا چه کار می کند! خود من هم دیگر نمی دانستم. شاید هم تا ماه ها متوجه نبودم که این عقاب را برداشته اند با اینکه هر روز از آنجا عبور می کردم.
این گذشت تا اینکه پنج سال بود که یکی از دوستان پیشنهاد داد که تهیه گزارشی از عقاب های شهرمان ایده جالبی است. اما همه چیز دست به دست هم داد که تهیه این گزارش ها سال ها به طول بینجامد و عقب بیفتند.
در واقع تهیه چنین گزارشی نیازمند وقت و تلاش جدی بود.
چندین بار اقداماتی انجام گرفت و گزارشی که همینک نوشته می شود حاصل جمع آن اقدامات پیشین است.
پیگیری چرایی برداشته شدن آن تندیس عقاب در میدان لک که همچنان یک سوال بی جواب است، به راحتی میسر نیست.
در حین تهیه گزارش با یکی از مسئولان وقت که هم اینک در هرسین نیز حضور ندارد ارتباط برقرار شد اما وی چنین موضوعی را به یاد نداشت و گفت که پیگیری خواهد کرد و نتیجه را به ما اعلام میکند!
با بزرگترها که صحبت می کردیم می گفتند که سال هاست اثری از پرواز عقاب ها بر فراز شهر هرسین ندیده اند و شاید دقت نکرده اند و مسائل دنیای امروز باعث شده به فکر چیزهای دیگری باشند.
اما پرسش ها و تلاش های ما بی نتیجه نماند، بزرگترها و هم صحبتی با آن ها سر نخ هایی به دست ما داد: در پنج کیلومتری شهر کنونی هرسین، کوهی وجود دارد به نام گل زرد، این کوه زیبا است که در بهار به غایت سرسبز و با شکوه است، بنابراین چندبار به همراه چند تن از دوستان وسایل کوهنوردی را جمع کردیم و عازم قله شدیم.
قدیمی ترها می گویند که این کوه در بین بومیان اسم دیگری هم دارد. "دال لان" این یک واژه لکی است که به معنی آشیانه عقاب است. بله اسم این کوه در قدیم خانه عقاب بوده است.
اما امروزی ها دیگر کسی این کوه را به این نام نمی خواند، دلیل هم مشخص است چون آنجا کسی عقاب نمی بیند. بومیان منطقه می گویند که عقاب های زیادی در این منطقه آشیانه داشته اند و بارها پرواز با شکوه عقاب ها را بر فراز آسمان منطقه مشاهده کرده اند.
صبح یک روز بهاری از دامنه های کوه بالا رفتیم، نزدیک های ظهر به قله رسیدیم، گشتیم و گشتیم، اما اثری پیدا نشد، روز دیگر فرصتی شد که با چند تن از سالخوردگان بومی منطقه هم صحبت شویم.
یکی از آن ها معتقد بود که همچون بسیاری از چیزهای دیگر، نباید انتظار داشت که امروزه عقاب را برفراز آسمان دید.
دیدگاه وی یک دیدگاه کاملا فلسفی بود، او همچنان می گفت که شاید مهم نیست که اثری از عقاب ها نباشد و این عقلانی نیست که شما از این قضیه متاثر و متاسف باشید.
امروز همه چیز ماشینی شده، دیگر کسی با چهارپایان مسافرت نمی کند و این هدیه مدرنیت است(به گفته وی دنیای امروز)، پس چه ایرادی دارد که چهارپا نباشد، در واقع نیازی نیست، پس از این کبری و صغری چیدن ها وی استدلال می کرد که خوب طبیعی است و مهم نیست و ایرادی ندارد که امروزه در این منطقه عقابی نباشد.
به هر حال از صحبت آنها متوجه شدیم که سال ها پیش این کوه جایگاه عقاب ها بوده، یکی از پیرمردهای منطقه می گفت کلی عقاب در این کوه آشیانه داشته اند، وی می گفت که آن ها را دیده است و محل لانه سازی آن ها را به ما نشان می داد، گفت از کدام قسمت ها بالا روید می توانید آثار آن ها را ببینید، با آنکه در این منطقه رودخانه بزرگی که ماهی در آن زیست کند نیست اما وی می گفت بارها با چشم خود دیده است که این عقاب ها، وقتی به آشیانه برگشته اند و برای جوجه های خود غذا آورده اند ماهی در منقار خود داشته اند.
به گفته وی شاید این ماهی ها را از رودخانه گاماسیاب آورده باشند که بیست کیلومتری از آنجا فاصله دارد و این خود یک نکته جالب است.
یک روز دیگر عازم قله کوه شدیم.طبق آدرس هایی که از بومیان گرفته بودیم کلی گشتیم، در قله کوه دیوارهای سنگی بزرگی وجود داشت که شاید ده ها متر ارتفاع داشتند و بالا رفتن از آن ها امکان پذیر نبود.
اما ما از پائین که نگاه می کردیم چیزی مشاهده نکردیم، شاید عقاب ها در میان این صخره ها آشیانه می ساخته اند، در میان دیوارهای سنگی که هیچ موجودی نمی توانسته به آن ها دسترسی داشته باشد. جای باشکوهی است، عظمت طبیعت را می توان در اینجا مشاهده کرد، تا اوج آسمان پیش رفته اند و احتمالا عقاب ها در بالای آن ها آشیانه ساخته اند، شاید عقاب ها از بالای این قله توانسته اند کیلومترها را با چشمان تیز بین خود زیر نظر گرفته باشند. اما امروزه اثری از آن عقاب های باشکوه نیست، انگار نه انگار سالیان پیش ااین محل جولانگاه عقاب های بی شماری بوده است، همه چی ساکت، و....
در سفر دوم برای تکمیل گزارش با فردی مواجه شدیم که 60 سالی سن داشت، وی که تا حدودی شنوایی خود را از دست داده بود، اطلاعات جالبی به ما داد، او متوجه دغدغه ما نبود، شاید فکر می کرد ما شکارچی هستیم، جالب اینجاست که او خودش شکارچی بوده، او یک شکارچی حرفه ای بوده! و خودش عقاب شکار می کرده است.
کسی از جوانان امروزی نمی داند که او عقاب شکار می کرده است، وقتی صحبت می کرد می گفت که شاید ده یا شاید بیشتر از این ها، از عقاب ها را به دام انداخته است.
حتی می گفت جوجه هایشان را گرفته و در منزل پرورش داده و فروخته است.
می گفت کوه گل زرد که به آشیانه عقاب معروف است تنها یکی از کوه های منطقه است که عقاب ها در آنجا لانه سازی کرده اند.
وی می گفت اکثر کوه های مرتفع هرسین، سالیان پیش جایگاه عقاب ها بوده و او با فنون عجیب و غریب برای آن ها دام پهن می کرده و شکارچی را شکار می کرده است و آن ها را به شهر می آورده و به قیمت اندکی می فروخته، بعضی ها حیوان زبان بسته را خشک می کردند و در منزل می گذاشتند که مثلا زیباست و منزل زیبا شود. و بعضی در قفس نگه داری می کردند. اما این تنها دلیل آن نیست که نسل این پرنده زیبا و با ابهت منقرض شود.
برای پیدا کردن دلایل انقراض عقاب ها باید به سراغ کارشناسان محیط زیست رفت.
کنکاش ما نتیجه داد که تاکنون پژوهشی صرفا در مورد عقاب ها انجام نگرفته اما عده ای از کارشناسان انسان را عامل اصلی انقراض این پرنده نگون بخت می دانند. یا به شکل مستقیم یا غیر مستقیم.
...............................................
گزارش: علی زکی یی