محمدرضا تابش:
تمدن کهن ایران سابقه ۳ هزار ساله در حفظ محیط زیست دارد
شانزدهمین اجلاس مجمع عمومی نمایندگان مجالس آسیا – اقیانوسیه پیرامون «محیط زیست و توسعه در نپال با حضور بیش از ۴۶ کشور از جمله نماینده پارلمان جمهوری اسلامی ایران محمدرضا تابش، رئیس فراکسیون محیط زیست مجلس برگزار شد.
ایلنا - یزد: شانزدهمین اجلاس مجمع عمومی نمایندگان مجالس آسیا – اقیانوسیه پیرامون «محیط زیست و توسعه» امروز در «نپال» با حضور بیش از ۴۶ کشور از جمله نماینده پارلمان جمهوری اسلامی ایران محمدرضا تابش (رئیس فراکسیون محیط زیست مجلس) برگزار شد.
به گزارش ایلنا محمدرضا تابش به عنوان تنها نماینده کشورمان در این نشست؛ سخنرانیای را از طرف جمهوری اسلامی ایران ایراد کرد.
پیشنهاد نماینده کشورمان برای ایجاد پل محلی سبز یا پل درون منطقهای برای تبادل ازاطلاعات در منطقه آسیا و اقیانوسیه و همچنین برنامهای واکنش اضطراری برای این منطقه مورد استقبال این اجلاس قرار گرفت.
رئیس فراکسیون محیط زیست مجلس شورای اسلامی کشورمان هدف از این گردهمایی را حمایت حفاظت از ارتباط محیط زیست و توسعه به عنوان اولویت بسیار مهم منطقه آسیا و اقیانوسیه عنوان کرد و گفت: این حمایت منجر خواهد شد تا ارزشهای والای هستی انسان و وابستگی آن به طبیعت که امروزه به گونه فزایندهای در معرض خطر قرار دارد، برای نسلهای حاضر و آتی تضمین کنیم.
وی با تاکید بر حفظ استانداردهای زیست محیطی و تلاش جهت کاستن تخریب محیط زیست در اثر رشد اقتصادی، به عنوان یکی از اجزای تفکیکناپذیر توسعه پایدار، اظهار داشت: توسعه پایدار را میتوان به صورت توسعه اقتصادی روبه رشد و متعادل، گسترش برابری و مساوات اجتماعی و پایداری زیست محیطی در کنار هم توصیف کرد.
وی تصریح کرد: توسعه پایدار منشوری از رشد اقتصادی، گسترش عدالت و کاهش فقر و بیسوادی و توسعه هرچه بیشتر آزادیهای اجتماعی و فردی و استقرار حکمرانی مطلوب و تصویب قوانین مناسب حقوق شهروندی با حضور و مشارکت کلیه اقشار جامعه است.
تابش با اشاره به سابقه طولانی و تاریخی تمدن کهن ایران در جهت توجه به حفاظت محیط زیست و توسعه پایدار، یادآور شد: سنگ نوشتههای موجود در آثار تاریخی مربوط به قبل از میلاد مسیح در کشورمان از جمله پاسارگاد و تخت جمشید در شیراز و... از جمله مدارک معتبر برای تایید این ادعاست.
وی افزود: در دوران ایران باستان آلودگی آبها ممنوع و مشمول پرداخت جریمه بوده است. روز جهانی درخت کاری که از طرف FAO نام گذاری شده است از دوران زرتشت (بیش از ۳۰۰۰ سال) در ایران پهناور برای حفظ و توسعه فضای سبز و جنگل شروع شده است. در حال حاضر نیز یکی از اصول قانون اساسی کشورمان (اصل پنجاهم) به عنوان یک اصل و سند بالا دستی به حفاظت از محیط زیست و توسعه پایدار، حتی ۱۳ سال قبل از اجلاس ریو به تعریف توسعه پایدار اختصاص داده شده است و بر این اساس اسناد چشم انداز توسعه بلند، میان و کوتاه مدت کشورمان با رعایت حفاظت محیط زیست و توسعه پایدار تنظیم و اجرا میگردد.
تابش در بخش دیگری از سخنان خود با تاکید بر اینکه بهبود مدیریت منابع آبی در بحث منابع آب سطحی و زیرزمینی در حوضههای آبریز یکی دیگر از اهداف اساسی توسعه پایدار میباشد، دو معضل اساسی در این زمینه را اینگونه بیان کرد: ۱- عدم توجه به حقابههای زیست محیطی، ۲-عدم کنترل منابع آلاینده در بالا دست و بروز اثرات مخرب آن در حوضه پایین دست که برای این معضل ضروری است طرح جامع کنترل و کاهش آلودگی منابع آبی مشترک با همکاری کلیه کشورهای واقع در حوزه آبریز مشترک تهیه شود.
نماینده کشورمان در شانزدهمین اجلاس مجمع عمومی نمایندگان مجالس آسیا – اقیانوسیه ادامه داد: اقدامات پیشنهادی جمهوری اسلامی ایران جهت بهبود مدیریت منابع آبی برای توسعه پایدار بر مبنای چهار سیاست افزایش بهره وری، توسعه حفاظت و پایداری کمی و کیفی منابع آب، گسترش آگاهیهای عمومی و توسعه فناوری و تحقیقات علمی میباشد. بازار کربن و افزایش راندمان انرژی در واقع یک سیاست تشویقی میباشد که با ارایه انگیزههای اقتصادی و پرهیز از اعمال فشارهای قانونی، کارخانههای آلوده کننده را به سمت کاهش و کنترل آلودگی سوق میدهد.
تابش برای نیل به این هدف این پیشهادات را ارائه کرد: ۱-تدوین راهبرد مناسب جامع و هدفدار در مدیریت عرضه و مصرف انرژی، ۲- بالا بردن سطح پوشش رسانهها در کشورها به منظور آگاهسازی مردم از اهمیت صرفه جویی در مصرف انرژی، ۳-تدوین نظام ممیزی انرژی در بخشهای مصرف کننده انرژی، ۴-بازسازی و نوسازی سیستمهای حمل و نقل کشورها.
رئیس فراکسیون محیط زیست مجلس شورای اسلامی در پایان خاطر نشان کرد: از طرف مجلس شورای اسلامی ایران مفتخرم که پیشنهاد میزبانی هفدهمین اجلاس مجمع عمومی مجالس آسیا و اقیانوسیه پیرامون محیط زیست و توسعه را در کشورم ایران اعلام نمایم. انتطار دارد این پیشنهادها در بیانیه نهایی اجلاس در پشتیبانی از مردم عزیز منطقهمان منعکس شود.
شایان ذکر است متن کامل سخنرانی محمد رضا تابش نماینده محترم مجلس شورای اسلامی ایران در شانزدهمین اجلاس مجمع عمومی نمایندگان مجالس آسیا – اقیانوسیه پیرامون محیط زیست و توسعه «نپال» ۲۸-۲۵ دی، ۱۳۹۱بدین شرح است:
بسم الله الرحمن الرحیم
عالی جنابان، هیاتهای محترم
در ابتـدا لازم مـی دانم از دولـت و مردم نپال و دبیـرخـانه مجمع عمومی «شانزدهمین کنفرانس مجالس آسیا و اقیانوسیه پیرامون محیط زیست و توسعه» برای میزبانی، تلاش و زحمات بیوقفهشان درجهت موفقیت برپایی این اجلاس صمیمانه قدردانی نـمایم. مـا در این نشست گردهم آمدهایم تا از ارتباط حـفاظت از محیط زیست و توسعه به عنوان اولویت بسیار مهم منطقه آسیا و اقیانوسیه حمایت کرده تا ارزشهای والای هستی انسان و وابستگی آن به طبیعت که امروزه به گونه فزایندهای در معرض خطر قرار دارد، برای نسلهای حاضر و آتی تضمین نماییم.
از دهه ۱۹۸۰ بهدنبال بروز کاستیهای مدل کلاسیک توسعه با پیامدهای فقر فزاینده، بیکاری، فجایع زیست محیطی، عدم مشارکت افراد جامعه در تصمیمگیریهای توسعهای و بیتوجهی به رفع این پیامدها، مفهوم توسعه پایدار از سوی کارشناسان و نظریهپردازان توسعه در سطح جهانی مطرح گردید. توسعه به همراه صفت پایداری در برگیرنده ابعاد «اقتصادی»، «اجتماعی» و «زیست محیطی» است. به طوریکه جنبههای مذکور با همة زیر مجموعههای مربوط به خود با یکدیگر مرتبط هستند و درک ارتباط متقابل آنها برای دوری از جزیی نگری و تک بعدی اندیشی هنگام مفهوم سازی، نهادسازی، تدوین برنامهها و اجرای آنها اهمیت بهسزایی دارد.
بنابراین، حفظ استانداردهای زیست محیطی و تلاش جهت کاستن تخریب محیط زیست در اثر رشد اقتصادی، یکی از اجزای تفکیکناپذیر توسعه پایدار است. توسعه پایدار را میتوان به صورت «توسعه اقتصادی روبه رشد و متعادل، گسترش برابری و مساوات اجتماعی و پایداری زیست محیطی در کنار هم توصیف کرد». لذا توسعه پایدار منشوری از رشد اقتصادی، گسترش عدالت و کاهش فقر و بیسوادی و توسعه هرچه بیشتر آزادیهای اجتماعی و فردی و استقرار حکمرانی مطلوب و تصویب قوانین مناسب حقوق شهروندی با حضور و مشارکت کلیه اقشار جامعه است. بر این اساس است که طرفداران توسعه پایدار بر این باورند که رشد اقتصادی و حفظ محیط زیست، لازم و ملزوم یکدیگر بوده و نباید رشد اقتصادی و حفظ محیط زیست فدای یکدیگر شوند.
در این راستا کشورم ایران با تمدن کهن دارای سابقه طولانی و تاریخی به جهت توجه به حفاظت محیط زیست و توسعه پایدار میباشد. سنگ نوشتههای موجود در آثار تاریخی مربوط به قبل از میلاد مسیح در کشورمان از جمله پاسارگاد و تخت جمشید در شیراز و... از جمله مدارک معتبر برای تایید این ادعا میباشد. در دوران ایران باستان آلودگی آبها ممنوع و مشمول پرداخت جریمه بوده است. روز جهانی درخت کاری که از طرف FAO نام گذاری شده است از دوران زرتشت (بیش از ۳۰۰۰ سال) در ایران پهناور برای حفظ و توسعه فضای سبز و جنگل شروع شده است. در حال حاضر نیز یکی از اصول قانون اساسی کشورمان (اصل پنجاهم) به عنوان یک اصل و سند بالا دستی به حفاظت از محیط زیست و توسعه پایدار، حتی ۱۳ سال قبل از اجلاس ریو به تعریف توسعه پایدار اختصاص داده شده است و بر این اساس اسناد چشم انداز توسعه بلند، میان و کوتاه مدت کشورمان با رعایت حفاظت محیط زیست و توسعه پایدار تنظیم و اجرا میگردد.
با توجه به اینکه اصل ²مسئولیتهای مشترک اما متفاوت² زیر بنای اخلاقی دستور کار۲۱ توسعه پایدار قلمداد میگردد، همه اعضای جامعه جهانی در انتظار عمل به دیدگاههای توسعه پایدار و حفظ محیط زیست هستند و انتظارات زیادی جهت تحقق این دیدگاه در مرحله عمل دارند. این آشکارترین شاخص آمادگی جامعه جهانی برای بدوش گرفتن مسئولیتش در قبال نسلهای حاضر و آینده است. در این خصوص به نگاهی فراتر از اجلاسهای ریو و اهداف هزاره و ارایه تفسیر عمیقتر از اصل مزبور نیازمندیم. امید است بیانیه نهایی این اجلاس به سرعت زندگی مردم منطقه را مطابق با واقعیتها، آرمانها و استانداردهای کیفیت بهتر زندگی، در سطح منطقه آسیا و اقیانوسیه متحول سازد. این اجلاس فرصتی برای ایجاد و تحکیم نظم جهانی عادلانه و تاکیدی مجدد بر تعهدات قبلی ماست.
آقای رییس، عالی جنابان
اولین محور مورد بحث ظرفیت برد اکولوژیکی در بهره برداری از منابع و ذخایر میباشد که با شکل گیری مفهوم توسعه پایدار اقتصادی و محیط زیستی در سال ۱۹۹۲ که سه رکن اصلی توسعه اقتصادی، توسعه اجتماعی و حفاظت ازمحیط زیست را به عنوان ارکان اصلی توسعه پایدار مطرح نمود. به منظور دستیابی به مدیریت منابع و تعیین ظرفیت برد اکولوژیکی در نظر گرفتن موارد زیر حایز اهمیت میباشد:
۱. حفاظت و بهره برداری پایدار از منابع و تعیین آستانه عمر اکولوژیکی آن،
۲. تعیین سطوح قابل قبول آلودگیهای صوتی، آب و هوا در منابع قابل بهره برداری،
۳. در نظر گرفتن بخشی از عرصه دریا، اقیانوس و منابع طبیعی به عنوان مناطق تحت حفاظت برای حفظ ذخایر ژنتیکی و اکولوژیکی برای نسلهای آینده. بطور مثال اختصاص نیم درصد از درآمد سالیانه صنایع برای بهبود و توسعه جنگلها با توجه به اهمیت نقش جنگلها در ترسیب کربن و گازهای گلخانهای و همچنین نگهداری تنوع زیستی که در کنگره جهانی جنگل در تابستان ۲۰۱۰ در کشور کره جنوبی مطرح شد یکی از این موارد میباشد.
۴. تدوین و اجرایی نمودن کنوانسیونهای زیست محیطی منطقهای و پروتکلهای الحاقی آن نظیر کنوانسیونهای تهران و کویت.
عالی جنابان،
دستیابی به ارتقای راندمان اکولوژیکی ناشی از رشد اقتصادی از دیگر موضوعات مطرح در جوامع جهانی میباشد. تقویت سازوکارهای مالی بین المللی و همکاری در جهت نیل به اهداف قابل اجرا، انجام تعهد بر ضرورت افزایش پایداری کمکهای رسمی توسعهای و دیگر منابع برای ریشه کنی فقر، استفاده از سیاستهای تشویقی و تخفیف در امور مالیاتی در چارچوب زمانی مشخص میتواند به فرایند اعتمادسازی و گسترش و ترویج حاکمیت مطلوب جهانی و چند جانبهگرایی کمک کند.
با در نظر گرفتن این هدف که تا سال ۲۰۱۵ چنانچه در بیانیه هزاره آمده، تعداد مردم فقیر جهان به نصف تقلیل مییابد، طرح منطقهای پنوم پن، هفت اقدام را برای پیگیری مشخص کردکه شامل: ظرفیتسازی برای توسعه پایدار، کاهش فقر در جهت توسعه پایدار، تولید پاک و انرژی پایدار، مدیریت زمین و حفاظت از تنوع زیستی، حفاظت، مدیریت و دسترسی به منابع آب شیرین، منابع اقیانوسها، ساحلی و دریایی و توسعه پایدار کشورهای در حال توسعه جزیرهای کوچک و فعالیتهای مربوط به اتمسفر و تغییرات آب و هوایی است. در این راستا توجه جدی به سند «آیندهای که میخواهم» بعنوان برون برد اجلاس اخیر سران زمین موسوم به «ریو +۲۰» در خور تعمق است.
جناب آقای رییس،
بهبود مدیریت منابع آبی در بحث منابع آب سطحی و زیرزمینی در حوضههای آبریز یکی دیگر از اهداف اساسی توسعه پایدار میباشد. در حال حاضر معضلاتی که در این مورد وجود دارد عبارتند از:
۱. عدم توجه به حقابههای زیست محیطی،
۲. عدم کنترل منابع آلاینده در بالا دست و بروز اثرات مخرب آن در حوضه پایین دست که برای این معضل ضروری است طرح جامع کنترل و کاهش آلودگی منابع آبی مشترک با همکاری کلیه کشورهای واقع در حوزه آبریز مشترک تهیه گردد.
اقدامات پیشنهادی جمهوری اسلامی ایران جهت بهبود مدیریت منابع آبی برای توسعه پایدار بر مبنای چهار سیاست افزایش بهره وری، توسعه حفاظت و پایداری کمی و کیفی منابع آب، گسترش آگاهیهای عمومی و توسعه فناوری و تحقیقات علمی میباشد.
همکاران ارجمند،
بهبود مدیریت منابع انرژی برای توسعه پایدار و آلودگیهای محیط زیست سالهاست که ذهن برنامهریزان را در سراسر دنیا به خود مشغول کرده است و هر کدام به نوعی برای حل این مشکل طرح و برنامهای اندیشیدهاند. بازار کربن و افزایش راندمان انرژی در واقع یک سیاست تشویقی میباشد که با ارایه انگیزههای اقتصادی و پرهیز از اعمال فشارهای قانونی، کارخانههای آلوده کننده را به سمت کاهش و کنترل آلودگی سوق میدهد. برای نیل به این هدف موارد زیر پیشنهاد میگردد:
۱. تدوین راهبرد مناسب جامع و هدفدار در مدیریت عرضه و مصرف انرژی
۲. بالا بردن سطح پوشش رسانهها در کشورها به منظور آگاهسازی مردم از اهمیت صرفه جویی در مصرف انرژی
۳. تدوین نظام ممیزی انرژی در بخشهای مصرف کننده انرژی
۴. بازسازی و نوسازی سیستمهای حمل و نقل کشورها
به عبارتی ابتدا افزایش راندمان انرژی و سپس صرفه جویی و در انتها استفاده از گزینههای کم کربن یا تجدید پذیر انرژی که سازگاری کامل به ملاحظات زیست محیطی دارند، توصیه پذیر است.
خانمها و آقایان،
یکی دیگر از تهدیدات محیط زیستی ناشی از توسعه، پدیده تغییرات آب و هوا میباشد. بروز سیلابها، خشکسالیها و گرمایش بیش از حد معمول در مناطق مختلف از اثرات پدیده تغییرات جهانی آب و هوا است که کشورهای واقع در آسیای جنوب غربی نظیر ایران، عراق و سوریه به وضوح قابل مشاهده است. تداوم بروز این پدیدهها نظیر خشکسالی، خشک شدن تالابهای واقع در جنوب غرب عراق، کاهش تراز آب دریاچه ارومیه و پدیده گرد و غبار که ناشی از این موضوع است، نگرانیهایی را در سطح منطقه ایجاد کرده است. موضوعات مربوط به پدیده گرد و غبار به اندازهای درمنطقه آسیای جنوب غربی تاثیر گذار بوده که کشورهای جمهوری اسلامی ایران، عراق، قطر، ترکیه و سوریه را بر آن داشته تا با برگزاری اجلاسهای متعدد به دنبال راهکاری برای حل این معضل در منطقه باشند.
همچنین ضروری است که ظرفیتسازی ملی و منطقهای برای تدوین برنامههای توسعه اقتصادی –اجتماعی سازگار با تغییرات آب و هوا در سطح کشورهای آسیایی انجام پذیرد. این ظرفیتسازی شامل ایجاد منابع و بانکهای اطلاعاتی، تربیت نیروهای کارشناسی و مدیریتی، تقویت سیستمهای پایش تغییرات آب و هوایی در سطح ملی و منطقه و تامین نیازهای تکنولوژیکی جهت سازگاری با تغییرات آب و هوا و نیز کاهش انتشار گازهای گلخانهای است.
جناب آقای رییس، در خاتمه و جمع بندی
برای تسهیل انتقال فناوری و دستیابی سریع به اهداف رشد واقتصاد سبزمتناسب با شرایط ویژه هر کشور، جمهوری اسلامی ایران بر این باور است که مکانیزم این انتقال میبایست ابتدا از داخل قاره شروع و سپس در سطح وسیعتر با قارههای دیگر به اشتراک گذاشته شود. لذا اولین گام را تحت عنوان پل محلی سبز یا پل درون منطقهای Local Green Bridge) / Inter- Regional Bridge) برای تبادل اطلاعات و اجرا در منطقه و زیر مناطق آسیا و اقیانوسیه پیشنهاد مینماید.
از آنجایی که منطقه آسیا و اقیانوسیه جزو مناطق بلا خیز طبیعی میباشد، مواردی مانند زلزلههای روزانه ژاپن، سونامی و سیلهای اخیر پاکستان و فیلیپین، نیاز به وجود راهکارهای پیشگیرانه و یا آمادگی مواجهه با این بلایای غیر مترقبه را طلب مینماید. بر این اساس جمهوری اسلامی ایران دومین ابتکار خود را تحت عنوان برنامه منطقهای واکنش اضطراری (Regional Emergency Response Plans) در منطقه آسیا و اقیـانوسیه پیشنهاد مینماید. همچنین از طرف مجلس شورای اسلامی ایران مفتخرم که پیشنهاد میزبانی هفدهمین اجلاس مجمع عمومی مجالس آسیا و اقیانوسیه پیرامون محیط زیست و توسعه را در کشورم ایران اعلام نمایم. انتطار دارد این پیشنهادها در بیانیه نهایی اجلاس در پشتیبانی از مردم عزیز منطقهمان منعکس گردد.
کثرت مقامات و هیأتهای پارلمانی شرکتکننده در این اجلاس نشانه میزان امیدواری و اهمیت این رویداد است. بنابراین لازم است ما دیدگاه خود را از مرزهای زمان، مکان و متغیرهای زندگی مادی فراتر برانیم. دنیا نیازمند رهبری است که جامعه جهانی را به سوی قدردانی کامل از برکات لایتناهی خداوند رهنمون شود. جهان نیازمند به تغییرات اساسی و راه حلهای قاطع برای احیا و تقویت یک حاکمیت جهانی است که بتواند نفع همگان را در بر گرفته و تضمین کند. ما مسئولیت مشترک و متفاوت داریم بنابراین تلاش جدی و اثر گذار ما برای شهروندان منطقه ما، شادی و بهروزی به ارمغان خواهد داشت. پس کوشاتر عمل کنیم تا مورد رضایت خدا و مخلوقات خداوند باشد. از توجه و صبر همه شما عزیزان سپاسگزارم.