معاون حفاظت و پیشگیری از آتش سوزی و حادثه سازمان آتش نشانی تهران؛
بیشترین علت گاز گرفتگی، نقص در سیستم دودکش است
در محیطهای کارگری به دلیل استفاده از وسایل گرمازایی مانند اجاق گاز و پلوپز گازی برای تامین گرمای محیط زندگی این افراد، حوادث گاز گرفتگی رخ داده که متاسفانه تاکنون منجر به فوت تعداد زیادی ازاین کارگران نیز شده است.
ایلنا: معاون حفاظت و پیشگیری از آتش سوزی و حادثه سازمان آتش نشانی تهران با اشاره به آخرین آمار حوادث و قربانیان گازگرفتگی در تهران گفت: بیشترین علت بروز گاز گرفتگی که ۷۰ تا ۸۰ درصد آن را شامل میشود نقص در سیستم دودکش است.
به گزارش ایلنا، محمود قدیری در این باره گفت: بررسی آمارهای چند سال اخیر سازمان آتش نشانی تهران نشان میدهد بیشترین علت بروز گاز گرفتگی که ۷۰ تا ۸۰ درصد آن را شامل میشود نقص در سیستم دودکش است. سیستم دودکش از مولفههای مختلفی تشکیل شده است. قسمتی که در آن احتراق انجام میشود کوره وسیله حرارتی است. این کوره دارای یک خروجی است که ازطریق آن محصولات احتراق شامل مخلوطی از گازهای مختلف منتشر میشود که گازهای CO و CO۲ بیشترین آن را تشکیل داده و در فضای آزاد رها میشود. گاز دی اکسید کربن (CO۲) خطرمسمومیت مانند گاز منواکسید کربن (CO) ندارد ولی گاز CO از خطر مسمومیت بسیار بالایی برخوردار است. دودکش اولین مولفه خروج محصولات احتراق است که به آن لوله بخاری هم گفته میشود وبه وسیله آن خروجی کوره به دودکش دیوار وصل میشود.
وی افزود: قطر این لوله باید بزرگتر و یا مساوی خروجی کوره باشد. گاهی اوقات دیده میشود که به علت کوچک بودن دهانه ورودی دودکش دیوار، از یک لوله تبدیل (از قطربیشتر به قطر کمتر) استفاده میشود که به دلیل ایجاد یک مقاومت در مسیر جریان هوای گرم و محصول حریق بخشی از گاز CO پس زده شده و از طریق منافذ کوره و لوله به فضای ساختمان بر میگردد.
معاون حفاظت و پیشگیری از آتش سوزی و حادثه سازمان آتش نشانی تهران ادامه داد: نکته دیگر اینکه این دود کشها باید حتما دارای شیب مثبت باشد، یعنی جهت دودکش روبه بالا باشد نه به سمت پائین. بارها مشاهده شده است که خروجی دودکش دیوار را در سطح پائین ساختهاند به این خاطر لوله بخاری را به اجبار روبه پائین کشیده وسپس به دودکش دیوار متصل کردهاند که بسیار خطرناک است. نکته بعد این است که به هیچ وجه نباید از لولهٔ آکاردئونی به عنوان لوله بخاری استفاده کرد. این لولهها به مرور زمان مقاومتش را از دست داده و در آن افتادگی و در نتیجه ایجاد شیب منفی درلوله ودرنهایت برگشت گازها ی ناشی از احتراق به فضای سکونت میشود. هم چنین با گذشت زمان دربدنه لولهها ی آکاردئونی براثر حرارت و گذر هوای گرم از آن، سوراخهای بسیار ریزی بوجود میآید که حتی با چشم هم دیده نمیشود. گازهای سمی CO از طریق این سوراخها کم کم وارد فضای خانه شده و باعث گاز گرفتگی افراد میشود.
وی خاطر نشان کرد، دودکشهای داخل دیوار باید از جنس مصالح ساختمانی مقاوم بوده وکاملا مستقل باشد و به صورت مشترک و انشعابی کار نشده باشد. متاسفانه بارها دیده شده که برای تخلیه دودهای حاصل از موتور خانه، یک دودکش بزرگ در داخل ساختمان تعبیه شده و از هرطبقه هم یک انشعاب به این دودکش بزرگ متصل شدهاند که این کار فوق العاده خطر ناک بوده و مطمئن بدانید که این شرایط، کل ساختمان را ناایمن کرده و موجب گاز گرفتگی همه ساکنان را فراهم میکند. یکی از اصول اولیه دودکشها این است که هر دودکش باید مستقل از دودکشهای دیگر باشد. دلیل برخی از حوادث گاز گرفتگی در سالهای اخیر همین انشعابات مشترک دودکشها بود که بین واحدهای مختلف یک ساختمان وجود داشت. مقاوم نبودن مصالح وعدم یکپارچگی دودکشهای داخل دیوار هم از دیگردلایل وقوع حوادث گاز گرفتگی است که حتی منجر به مرگ افراد نیز شده است بیآنکه حتی دربازدیدها وبررسیهای اولیه نشت گازهای منواکسید کربن مشخص شود. گاهی اوقات هم دیده شده که لولههای سیمانی را در داخل دیوارها بر روی هم چیده و روی آن را با موادی مانند گچ و... پوشاندهاند. به مرور زمان و بر اثر انبساط و انقباض ناشی از گرما و سرما ی هوا، ترکهایی در این مکانها ایجاد شده که گازهای منواکسید کربن از این طریق به داخل واحدها و اتاقها نفوذ کرده و حادثه گاز گرفتگی را موجب شدهاند.
وی تاکید کرد: ما حوادثی داشتیم که به رغم نبود عوامل انتشار گاز COمانند شومینه، بخاری، آبگرمکن در خانه و حتی نبود لوله کشی گاز شهری ولی باز هم حادثه گاز گرفتگی رخ داده و یک خانواده از بین رفتهاند. این حادثه در سال ۸۳ اتفاق افتاد ودلیلاش این بود که دودکش داخل دیوار به مرور زمان وبراثر گرما و سرما دچار ترک خوردگی شده وسوراخهای ریزی بر روی گچ دیوار ایجاد شده که گاز CO از طریق این منافذ کم کم وارد فضای خانه شده بود. جالب اینکه این سوراخها اصلا قابل رؤیت نبودندوتنها کارشناسان به وسیله دستگاه گاز سنج پی به این موضوع بردند. مورد بعدی این است که بعضی مواقع افراد به علت نبود دودکش دیوار، لوله بخاری را از پنجره به بیرون میکشند که کار اشتباه وخطرناکی است و ممکن است محصولات احتراق و گازهای خروجی به دلایل مختلفی دوباره به داخل وسیله حرارتی و در نهایت فضای ساختمان پس زده شده و موجب گاز گرفتگی شود. درصورت اجبار و نصب لوله از طریق پنجره، به ازای کشیدن هریک متر لوله افقی، باید ۳متر به صورت عمودی و روبه بالا نصب شود و در بالای آن هم یک کلاهک H نصب شود.
قدیری خاطر نشان کرد، یک نکته بسیار مهم در دودکشهای دیواری این است که این دودکشها با ید حداقل ۶۰ سانتی متربالاتر از پشت بام ادامه داشته باشد و در انتهای آن نیز حتما بایستی کلاهک H نصب شود. لوله بالای پشت بام باید از استقامت و ایستائی لازم برخوردارباشد تا با وزش باد و یا وارد آمدن ضربه ناگهانی مانندنشستن پرندهای بر روی آن از جای خود کنده نشده ونیفتد. وجود کلاهک H بر روی لوله باعث میشود که ازسقوط اشیا به داخل دودکش و مسدود شدن مسیر خروج گازها جلوگیری شده و در شرائط وزش باد و با وجودهوای پرفشار نیزخروج محصولات احتراق و گازهای منواکسید کربن به بیرون از ساختمان به راحتی صورت پذیرد. این کلاهک باید مستحکم و مقاوم باشد ولازم است که هرچند وقت یکبار با بازدیدهای دورهای از سلامت آن مطمئن شویم. نکته مهم در رابطه با دودکشها این است که امکان دارد همهٔ تمهیدات را درست اجرا و نظارت کرده و حتی بازدید دورهای هم داشته باشیم ولی به هرحال هم چنان ادامه دارد در یک دوره زمانی، این سیستم به طریقی دچار مشکل شده و از کاربیفتد. حال اگر در این شرائط به خصوص در شب هنگام که همه ساکنان و افرادخانواده در خواب بسر میبرندبه وقوع بپیوندند گاز CO هم نشت کند به طور قطع همه این افراد ابتدا به خواب سنگین فرو رفته و سپس بدون آنکه قادر به کوچکترین عکس العملی برای نجات جان خود باشند جان خود را از دست میدهند. به همین دلیل برای پیشگیری از این نوع حادثه حتما ضروری است یک دستگاه هشدار دهنده گاز CO در نزدیکی جاهایی که سیستمهای گرمایشی وجود دارد به ویژه در فضاهای بسته نصب شود تا اگراشکالی در سیستم دودکشها ایجاد واین گاز سمی و خطرناک به هرشکلی منتشرشد افراد پیش از اینکه دچار گاز گرفتگی شوند از این مهلکه نجات یابند.
سال تعداد حوادث گازگرفتگی تعداد قربانیان
۱۳۸۶ ۲۰۲ ۵۱
۱۳۸۷ ۱۸۲ ۲۹
۱۳۸۸ ۲۴۸ ۴۷
۱۳۸۹ ۸۳ ۱۳
۱۳۹۰ ۱۴۶ ۲۷
۶ ماه امسال ۱۶ ۴
آذر امسال ۷
وی تاکید کرد؛ تجهیزات غیر استاندارد و وسایل گرمایشی غیر استاندارد هم میتواند منجر به بروز حوادث گاز گرفتگی شود، گرچه فراوانیاش کم است ولی یکی از عوامل مرگبار دراین گونه حوادث است، به خصوص در محیطهای کارگری به دلیل استفاده از وسایل گرمازایی مانند اجاق گاز و پلوپز گازی برای تامین گرمای محیط زندگی این افراد، حوادث گاز گرفتگی رخ داده که متاسفانه تاکنون منجر به فوت تعداد زیادی ازاین کارگران نیز شده است. یکی دیگر از عوامل وقوع حوادث گاز گرفتگی روشن کردن خودرو در گاراژ و پارکینگ منازل است. بعضی رانندهها صبح هنگام برای اینکه موتور خودرو را گرم کنند این وسیله رادرفضای بسته مثل پارکینگ ساختمانها روشن میکنند و به مدت طولانی دراین حالت باقی میگذارند که انتشار دود خودرو در فضای ساختمان وخانه سبب بروزگاز گرفتگی و حتی مرگ افراد میشود. استفاده از موتور برق پرتابل و روشن کردن آن مخصوصا در فضای بسته، فوق العاده خطرناک است وامکان وقوع حوادث گاز گرفتگی را افزایش میدهد.
معاون حفاظت و پیشگیری از آتش سوزی و حادثه سازمان آتش نشانی تهران با اشاره به حوادث گازگرفتگی در پایتخت خاطر نشان کرد، براساس آمار موجود در این سازمان به دنبال ریزش برف سنگین و ورود یک جبهه هوای سرد در سال ۱۳۸۶ جمعا تعداد ۲۰۲ حادثهٔ ناشی از انتشار گازCO در سطح شهر تهران رخ داد که در جریان آن ۵۱ نفر شامل ۳۲ مرد و ۱۹ زن جان باختند و همچنین ۱۸۶ نفر شامل ۹۱ مرد و ۹۵ زن دچار مسمومیت شدنداز سالهای ۸۷ تا ۹۰ به ترتیب ۱۸۲، ۲۴۸، ۸۳ و ۱۴۶ مورد حادثه گاز گرفتگی اتفاق افتاد که دراین حوادث به ترتیب ۲۹، ۴۷، ۱۳و ۲۷ نفرجان داده و تعداد ۸۸، ۱۲۸، ۶۹ و ۸۸ نفرهم مسموم شده، راهی بیمارستان شدند. درنیمه اول امسال (۹۱) در گوشه و کنار پایتخت ۱۶ حادثه گاز گرفتگی بوقوع پیوست که متاسفانه ۴نفر فوت کرده و ۹ نفر هم مصدوم شدند. این آمار هم چنین نشان میدهد که فقط در آذر ماه سال جاری در جریان حوادث گاز گرفتگی و انتشار گاز منواکسید کربن در منازل مسکونی تهرانیها، سه مرد و چهار زن جان باخته و ۵ زن نیز دچار مسمومیت ناشی از استنشاق گاز CO شدند. کارشناسان پس از بررسی این حوادث بیشترین علل بروز آن را نقص در دودکشها تشخیص دادهاند.