مدیر عامل شرکت سیمان فارس و خوزستان:
سهام سیمان در بورس از اقبال چندانی برخوردار نیست
قیمت گذاری،تثبیت قیمت سیمان در ازای رشد چشمگیر هزینه های تولید و ایجاد مشکلاتی در زمینه تامین سوخت مورد نیاز صنعت و محدودیت های قانونی بخصوص قانون کار و مقررات زیست محیطی از مشكلاتی است كه می توان نام برد.
صنعت سیمان مدت ها قبل از اجرای هدفمندی یارانه ها تمهیداتی را برای مدیریت تاثیرات ناشی از هدفمندی از طریق بررسی میزان افزایش هزینه های تولید، آموزش مدیریت مصرف انرژی و تغییرات تکنولوژی جهت استفاده از سوخت های ارزان تر اندیشیده بود.
به گزارش خبرنگار ایلنا، اسفندیار سالاروند اظهار داشت: هم اکنون 67 کارخانه تولید سیمان با 95 خط تولید به ظرفیت 74.6 میلیون تن تولید کلینکر در کشور مشغول به فعالیت هستند. در نه ماه اول سال 91 تولید سیمان کشور به 54.2 میلیون تن رسید که نسبت به مدت مشابه سال قبل 6 درصد رشد داشته است و با این مقدار تولید، ایران پس از چین، هند و ایالات متحده آمریکا چهارمین تولید کننده بزرگ جهان است.
وی افزود: صادرات سیمان طی 9 ماه اول امسال به 10.5 میلیون تن رسید و ایران یکی از 5 صادر کننده عمده سیمان دنیاست. مصرف داخلی سیمان نیز طی نه ماه اول سال 91 در حدود 2 درصد رشد داشته است. طرح هایی برای افزایش ظرفیت تولید سیمان در کشور در دست است که ظرفیت تولید سیمان پس ازسال 95 شمسی به 100 میلیون تن بالغ خواهد شد.
سالاروند با بیان اینكه رشد مطلوب و پیشرفت شگرف صنعت در سال های اخیر مشکلاتی نیز در خلال سال های گذشته وجود داشته است گفت:قیمت گذاری،تثبیت قیمت سیمان در ازای رشد چشمگیر هزینه های تولید و ایجاد مشکلاتی در زمینه تامین سوخت مورد نیاز صنعت و محدودیت های قانونی بخصوص قانون کار و مقررات زیست محیطی از مشكلاتی است كه می توان نام برد.
وی ادامه داد: خوشبختانه صنعت سیمان مدت ها قبل از اجرای هدفمندی یارانه ها تمهیداتی را برای مدیریت تاثیرات ناشی از هدفمندی از طریق بررسی میزان افزایش هزینه های تولید، آموزش مدیریت مصرف انرژی و تغییرات تکنولوژی جهت استفاده از سوخت های ارزان تر اندیشیده بود. اما در هر حال صنعت سیمان جزء صنایع انرژی بر محسوب می شود و حدود 7 درصد از انرژی بخش صنعت را مصرف می نماید. عمده حامل های انرژی که توسط صنعت سیمان مصرف می شود، برق، گاز طبیعی و مازوت است که همگی دچار افزایش قیمت پس از هدفمندی شدند و صنعت سیمان از این بابت بصورت میانگین متحمل 25 درصد افزایش هزینه های تولید گردید که با آزاد سازی قیمت ها بخشی از این افزایش هزینه جبران شد.
سالاروند گفت:صنعت سیمان کشور در بین صنایع انرژی بر کشور نظیر فولاد، کاغذ و چوب، سرامیک، روغن نباتی و غیره بهترین راندمان مصرف انرژی و کمترین فاصله با استانداردهای جهانی در این زمینه را دارد. به عنوان مثال در حالی که فاصله مصرف انرژی در صنعت سیمان ایران از میانگین جهانی 1.2 گیگا ژول بر تن است این فاصله در صنعت تولید فولاد به 14.7 و در صنعت چوب و کاغذ به 17.72 گیگا ژول بر تن می رسد، اما با این حال نمی توان تاثیر افزایش قیمت حامل های انرژی بر این صنعت را انکار کرد. صنعت سیمان از سال 1376 تاکنون با توسعه مدیریت انرژی در واحدها همواره در مصرف برق و سوخت روالی کاهشی داشته است که امیدواریم این روند ادامه یابد.
وی گفت: اما نباید فراموش کرد که سیاست تثبیت قیمت ها، سیمان ایران را تبدیل به ارزان قیمت ترین سیمان جهان نموده است به نحوی که هم اکنون قیمت سیمان داخلی حتی به نصف قیمت سیمان پاکستان نیز نمی رسد که خود یکی از ارزان ترین سیمان های جهان است و چنانچه مرحله دوم هدفمندی یارانه ها اجرا شود و قیمت حامل های انرژی به قیمت های فوب خلیج فارس افزایش یافته و قیمت های فروش سیمان به قیمت های جهانی نزدیک نشود قطعا صنعت توانایی ادامه فعالیت را نخواهد داشت.
او افزود:دولت طی سال های گذشته با تسهیل در سرمایه گذاری بخش خصوصی و نهادهای عام المنفعه در صنعت سیمان کمک شایانی به هرچه مردمی تر کردن این صنعت نموده است به نحوی که سهم بخش خصوصی در صنعت سیمان از 8 درصد در سال 84 به بیش از 30 درصد در سال جاری رسیده است.
وی ادامه داد:هم اکنون دولت مستقیماً مدیریت واحدهای تولید کننده سیمان را بعهده ندارد اما ماهیت صنعت استراتژیک سیمان ایجاب می نماید تا مانند بسیاری از کشورهای جهان عمده سهام این صنعت در اختیار نهاد های عمومی مانند تامین اجتماعی و صندوق های عام المنفعه و بازنشستگی باشد، هم اکنون در حدود یک سوم صنعت سیمان کشور متعلق به تامین اجتماعی است و در واقع ذخیره بیمه و بازنشستگی تمام خانوارهایی است که زیر پوشش این سازمان قرار دارند. بنیاد مستضعفان و بانک ها نیز به عنوان نهادهای عام المنفعه در حدود یک پنجم از این صنعت را مدیریت می نمایند و مابقی نیز در اختیار سهام عدالت، سهامداران جزء و کلان مردمی و بخش خصوصی است به نوعی شاید بتوان گفت تمام مردم ایران بصورت مستقیم و غیر مستقیم سهامدار این صنعت هستند.
سالاروند گفت:انجمن صنفی کارفرمایان صنعت سیمان نقش شایانی در تفاهم با نهادهای قیمت گذاری و تامین کنندگان انرژی داشته است و از اوایل تابستان سال جاری قیمت گذاری سیمان از کمیسون های ذی ربط وزارت صنعت، معدن و تجارت به این انجمن محول شده، علاوه بر این انجمن موفقیت هایی نسبی در تعدیل قیمت مازوت مصرفی در صورت قطع گاز طبیعی داشته است، با این حال تولید کنندگان سیمان اعتقاد دارند انجمن صنفی می تواند در کلیه زمینه ها بخصوص تامین سوخت، مدیریت قیمت گذاری، صادرات، حمل و نقل و بازاریابی بین المللی نقش برجسته تری را ایفا نماید.
وی افزود:به سه دلیل مهم صنعت سیمان در ایران دارای مزیت نسبی است. اول منابع غنی معدنی بخصوص سنگ آهک به نحوی که در تمام نقاط ایران کم و بیش امکان تولید سیمان وجود دارد اهمیت این نکته هنگامی آشکار می شود که بعنوان مثال معادن کشوری مانند هندوستان که دومین مصرف کننده و تولید کننده بزرگ سیمان در جهان است بیشتر در شمال این شبه قاره متمرکز است در حالی که مصرف سیمان این کشور متمرکز در نقاط جنوبی این کشور است و به همین دلیل هم اکنون این کشور به یکی از واردکنندگان سیمان از ایران مبدل شده است.
وی گفت:دوم دسترسی مستقیم به منابع انرژی است و همانگونه که مستحضرید در حدود نیمی از بهای تمام شده سیمان مربوط به هزینه های انرژی است و ایران در زمینه در اختیار داشتن منابع انرژی در فهرست کشورهای ممتاز جهان است. سومین دلیلی که کشور را دارای مزیت در تولید و تجارت سیمان می نماید، موقعیت جغرافیایی استراتژیک ایران است هم اکنون بزرگترین وارد کنندگان سیمان جهان در همسایگی ایران قرار دارند و علاوه بر این رشد اقتصادی برخی از کشورهای همسایه بخصوص در همسایگان شمالی، مصرف سیمان این کشورها را بصورت تصاعدی بالا برده است رقبای عمده ایران در صادرات مانند عربستان سعودی و ترکیه به شدت درگیر رشد روزافزون تقاضای داخلی شده اند و به نظر می رسد سیمان تولیدی ایران تا سال های متمادی با قیمت و کیفیت مناسب مورد تقاضای مصرف کنندگان داخلی و خارجی خواهد بود.
وی افزودكبه دلیل تامین صد درصدی مواد اولیه تولید سیمان در کشور این صنعت در این بخش فاقد ارزبری است و از طرفی به دلایلی از جمله فرض وجود ظرفیت مازاد و کاهش سودآوری این صنعت بدلیل سیاست های قیمت گذاری و عدم تخصیص ارز و منابع مالی به صنعت در سه سال گذشته سرمایه گذاران رغبتی به سرمایه گذاری در این صنعت نداشته و توسعه این صنعت منحصر به تکمیل طرح هایی است که در گذشته آغاز شده است و این طرح ها نیز عموماً از مرحله مصارف ارزی عبور نموده اند. اما به شکل کلی پروژه های ایجاد ظرفیت یک میلیون تن در سال که در کشور به بهره برداری رسیده اند، بین 27 تا 34 میلیون یورو ارزبری داشته اند.در حال حاضر نیاز ارزی صنعت تقریبا منحصر به تامین قطعات یدکی است که بدلیل تحریم های بین المللی و سیاست های داخلی تخصیص ارز به دشواری صورت می گیرد.
وی خاطر نشان كرد: اگر نرخ ارز در اوایل دهه 80 که اکثر جذب سرمایه صندوق ذخیره ارزی در طی این دهه اتفاق افتاد را 8000 ریال به ازای هر دلار در نظر بگیریم اکنون طبق بخشنامه بانک مرکزی شرکت ها مکلف به بازپرداخت اقساط تسهیلات صندوق ذخیره ارزی به قیمت ارز مبادله ای یعنی حدود 25000 ریال به ازای هر دلار هستند. و این در حالی است که بهای سیمان در بازار اکنون در حدود 800 الی 900 هزار ریال است ولی هر تن سیمان در اواسط دهه 80 در حدود یک میلیون و 200 هزار ریال در بازار قیمت داشت.
وی گفت:چنانچه این اتفاق بیفتد شرکت ها به زیانی که چندین برابر سرمایه آنان است دچار می شوند بعنوان مثال بدهی هلدینگ سیمان فارس و خوزستان ناشی از دریافت تسهیلات ارزی بابت سرمایه گذاری ها و توسعه شرکت های گروه 280 میلیون یورو است که چنانچه به نرخ مبادلاتی محاسبه شود 9000 میلیارد ریال خواهد شد و این درحالی است که سرمایه شرکت کمتر از نصف این مبلغ است. در هر حال صنعت در حال پیگیری از طریق مقامات ذی صلاح می باشد و امیدواریم موضوع به نحو مطلوب حل و فصل شود.
وی تصریح كرد: با رشد مصرف سیمان که طی سال های اخیر بخصوص از سال 2008 به بعد در جهان بوجود آمده است شاهد رشد قیمت ها در مناطق مختلف جهان بخصوص روسیه، آفریقا، خاورمیانه و آسیای جنوبی و جنوب شرقی بوده ایم و پیش بینی می شود روند رشد قیمت در سال 2013 میلادی نیز در حدود 3 الی 5 درصد در مناطق مختلف جهان ادامه داشته باشد. هم اکنون قیمت سیمان در جنوب روسیه و شرق آفریقا در حدود 230 الی 250 دلار به ازای هر تن است و در کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس این قیمت در حدود 100 دلار است. بهای سیمان در عراق به عنوان عمده ترین مقصد صادراتی سیمان ایران جهت عرضه به مصرف کننده نیز بسته به مناطق مختلف عرضه بین 100 تا 120 دلار است و این در حالی است که قیمت داخلی سیمان، تولید کنندگان را وادار نموده سیمان را حتی به قیمتی کمتر از 30 دلار بفروشند.
وی گفت:حال چنانچه مصمم بر عرضه سیمان داخلی به نرخ هایی نزدیک به نرخ بین المللی باشیم هر تن سیمان تولیدی قیمتی در حدود 3 میلیون ریال و بیشتر خواهد داشت که تاثیر زیادی بر قیمت مسکن و طرح های عمرانی می گذارد به این دلیل با توجه به شرایط فعلی اقتصاد کشور به نظر می رسد تصمیم گیری درباره نزدیک کردن قیمت سیمان به نرخ کشورهای همجوار نیاز به بررسی پارامترهای زیادی داشته باشد که در حال حاضر جزو اولویت های اصلی سیاست گذاران نیست هرچند تاخیر در تصمیم گیری در این زمینه موجب نابودی این صنعت بومی به سبب هدر رفت منابع و توقف سرمایه گذاری و عدم امکان بازسازی صنعت خواهد شد.
وی ادامه داد:همان گونه که می دانیم 70 درصد ارزش افزوده سیمان در بخش بازاریابی و فروش این محصول قرار دارد، متاسفانه شبکه توزیع و خرده فروشی سیمان کشور همچنان بصورت سنتی اداره می شود و کارخانجات تولید کننده نقش موثری در مدیریت توزیع و مصرف سیمان ایفا نمی کنند. بسیاری از تولید کنندگان محصولات مانند مواد غذایی، خودرو، لوازم خانگی و غیره سال هاست به ایجاد شبکه گسترده فروش و خدمات پس از فروش در سطح خرده فروشی پرداخته اند ولی صنعت سیمان به دلیل کمبود منابع و قدرت بالای چانه زنی تعاونی های حمل و نقل و مصالح فروشان و تجار کلان سیمان، موفق به ایجاد شبکه توزیع مدرن نشده است، اختلاف فاحش قیمت سیمان درب کارخانه و قیمتی که به دست مصرف کننده نهایی می رسد باعث ایجاد رانت برای عده معدودی شده است که آزاد سازی قیمت سیمان و تعدیل قوانینی که دست صنعت را در ایجاد شبکه تولید بسته است باعث قطع سود واسطه ها خواهد شد.
سالاروند افزود:اختلاف بهای تمام شده سیمانی که برای تولید آن گاز طبیعی استفاده می شود با مازوت، بسته به نوع تکنولوژی در حدود 120 هزار ریال است که این رقم بیش از میانگین حاشیه سود شرکت هاست بنابراین می توان این فرضیه را مطرح کرد که هر کارخانه ای که دسترسی به گاز طبیعی ندارد زیان ده است. اما اتفاقی که در نیمه دوم سال جاری افتاد آن بود که گاز برخی کارخانجات قطع و ملزم به استفاده از مازوت شدند که با توجه به قیمت 2000 ریالی هر لیتر مازوت و کرایه 300 الی 700 ریالی حمل و تعلل پالایشگاه ها برای تحویل و کمبود تانکر موجب کاهش تولید سیمان در سه ماهه سوم سال 91 شد. اما در اواخر دی ماه با تفاهمی که بین انجمن صنفی و ستادهدفمندی یارانه ها و وزارت صنعت و معدن و تجارت به عمل آمد مقرر گردید بهای مازوتی که در ازای قطع گاز به صنایع سیمان فروخته می شود 700 ریال در هر لیتر یا همان قیمت گاز باشد اما هنوز در زمینه کرایه حمل تصمیمی اتخاذ نشده است.
وی افزود:به هر حال تصور می کنم علت اصلی عدم تامین مناسب نهاده ها و منابع تولید سیمان و ایجاد محدودیت برای تولید و عرضه سیمان به قیمت مناسب به سبب منافع سرشاری است که رانت خواران از این شرایط حاصل می کنند و منابعی که از این دست حاصل می کنند صرف توسعه شبکه ویژه خواری و اعمال فشار جهت افزایش محدودیت ها می شود و این در حالی است که گستردگی شبکه تجارت سیمان قابل مقایسه با پتروشیمی نیست و به عبارت بهتر به این سبب که صنعت پتروشیمی مستقیماً با مصرف کننده نهایی مرتبط نیست و محصولات آن عمدتاً پس از ایجاد ارزش افزوده در صنایع تبدیلی به دست مصرف کننده می رسد، به علت ساز و کار تامین دراز مدت صنایع تبدیلی از طریق قرارداد احتمال کمتری دارد که با ریسک رانت خواری و عدم شفافیت مواجه شود.
وی تصریح كرد: اصولاً در یک بازار رقابتی چنانچه اختلافی بین قیمت دو محصول که از نظر کاربرد و کیفیت مشابهند بوجود آید ناشی از برند است و سیمان جزو محصولاتی است که نام تجاری از اهمیت کمتری در انتخاب مصرف کننده برخوردار است لذا امکان آنکه سیمان ایران در کشورهایی مانند عراق و افغانستان با اختلاف فاحشی نسبت به سیمان ترکیه یا پاکستان به فروش برسد وجود ندارد، در بازار این کشورها سیمان با برندهای مختلف با اختلاف قیمتی در حدود 10 درصد عرضه می شود که طبیعی است. اما قیمت عرضه توسط تولید کنندگان بدلایلی که قبلاً ذکر شد در حدود یک سوم قیمت فروش در بازارهای هدف است و این سود نصیب فعالان شبکه توزیع داخلی و خارجی می شود.
سالاروند افزود:هم اکنون نیز سرمایه گذاری در صنعت سیمان متوقف شده است. صندوق ذخیره ارزی ارائه تسهیلات برای توسعه صنعت سیمان را متوقف کرده است، بانک ها بدلیل به تعویق افتادن اقساط وام های قبلی سرمایه گذاری را محدود کرده اند و سهام سیمان نیز در بورس از اقبال چندانی برخوردار نیست. چنانچه بدهی سیمانی ها به ارز مبادلاتی تسویه شود نه تنها سرمایه گذاری، تولید نیز به واسطه کمبود سرمایه در گردش متوقف خواهد شد.
وی خاطر نشان كرد: بزرگترین طرح توسعه صنعت سیمان در سال های اخیر در سیمان آبیک اتفاق افتاده است و این شرکت جهت تامین منابع مورد نیاز برای توسعه از تسهیلات ارزی از جمله صندوق ذخیره استفاده کرده است. قیمت سهام سیمان آبیک متاثر از نرخ تسعیر ارز این تسهیلات است و چنانچه به قیمت مبادله ای محاسبه شود شرکت مشمول ماده 141 قانون تجارت خواهد شد و خود به خود امکان عرضه سهام در بورس وجود نخواهد داشت. به دلیل ابهام در نرخ تسعیر ارز در مهلت مقرر برای عرضه سهام، حسابرس تردید برای اظهار نظر برروی صورت های مالی شرکت داشت که با مدارکی که ارائه شد، اخیراً گزارش اخذ و مکاتباتی با سازمان بورس در جریان است تا این مشکلات مرتفع گردیده و سهام سیمان آبیک در بورس اوراق بهادار عرضه گردد.
وی افزود:بخشی از مشکلات صنعت سیمان پیوسته به سایر مشکلات اقتصادی است که با حل آن این بخش از مشکلات نیز حل خواهد شد به عنوان مثال چنانچه بودجه عمرانی افزایش یابد و برنامه هایی که منجر به رشد اقتصادی کشور می شود امکان اجرا داشته باشند وضعیت صنعت بهتر خواهد شد. اما شاید بتوان زدودن مقرراتی که موجب عدم امکان فعالیت و رشد صنعت می شود و یا هزینه تولید را افزایش می دهد کلید اصلی رفع مشکلات صنعت باشد، اما متاسفانه صدور قوانین و بخشنامه های پی در پی و بعضاً متناقض به خصوص در ماه های اخیر نشانی از بهبود در این زمینه را ترسیم نمی کند. شاید بتوان قوانینی مانند قیمت گذاری ثابت سیمان، نحوه بازپرداخت بدهی های ارزی، محدودیت حصول ارز صادراتی، تغییرات مکرر قیمت حامل های انرژی و حتی تاخیر در بازنگری قانون کار را به عنوان مهمترین عوامل محدود کننده صنعت سیمان دانست.
سالاروند در خاتمه گفت: میانگین رشد مصرف داخلی کشور در بلند مدت 6 درصد بوده است که البته رشد های بالای 17 درصد نیز در سال های اخیر اتفاق افتاده است. حتی در سال جاری نیز با وجود تمام عوامل محدود کننده 2 درصد رشد مصرف اتفاق افتاده و چنانچه رشد مصرف داخلی در آینده به رشد بلند مدت نزدیک شود حتی با فرض عدم افزایش صادرات با کمبود سیمان مواجه خواهیم شد. رشد مصرف سیمان در کشورهای همسایه در کنار عدم افزایش ظرفیت تولید، این کشورها را تا سال های متمادی، مشتری سیمان مرغوب و به صرفه ایران خواهد نمود و پیش بینی می کنم رشد حضور بخش خصوصی طی 8 سال گذشته با توجه به چشم انداز روشن این صنعت کماکان ادامه خواهد یافت.