بررسی تحولات نرخ ارز بر اقتصاد کشور؛
بازی ارز با شاخص های اقتصادی
با افزایش نرخ ارز اکثر مصالح ساختمانی تا 80 درصد افزایش داشته اند که اگرچه هنوز این افزایش قیمت همگام با نرخ ارز نیست،اما پیش بینی می شود این افزایش تا 150 درصد هم برسد چرا که نرخ ارز 300 درصد گران تر شده است.
چندین ماه است که نرخ ارز دچار نوسانات بسیاری شده که تاثیرات بسیاری نیز بر افزایش قیمت انواع کالاها گذاشته است.اگرچه برخی از مسوولین افزایش قیمتها را فعالیت های سوداگرایانه برخی افراد و اعمال سلیقه آنها می دانند، اما به گفته کارشناسان افزایش نرخ ارز سبب بروز تورم خواهد شد.
خیلی ها بازار را به بازی دومینو تشبیه می كنند؛ به طوری كه وقتی یكی زمین میخورد،بقیه هم زمینگیر میشوند.بازار ایران هم اكنون، چنین شرایطی دارد؛بسیاری از بازارها اعم از ارز، مسكن، بورس، گوشت و... به یكدیگر وابسته اند. از گذشتههای دور اصناف و بازار قلب اقتصادی كشور ما محسوب میشدند. نمیتوان اقتصاد كشوری مانند ایران را بدون توجه به نهاد سنتی بازار بررسی و ارزیابی كرد. همانطور كه در نوسان اخیر بازار ارز و طلا، این نهاد بازار بود كه به سرعت واكنش نشان داد.
گزارش زیر حاصل گفت و گوی ایلنا با کارشناسان حوزه های مختلف اقتصادی و تاثیر ارز بر بازار است؛
تغییرات نرخ ارز تاثیر منفی بربورس ندارد
مدیر عامل شركت بورس معتقد است كه تغییرات نرخ ارز نه تنها تاثیر منفی برروی بورس تهران ندارد، بلکه باعث افزایش شاخص ها نیز شده است.
حسن قالیباف اصل در گفت و گو با ایلنا در خصوص وضعیت بازار در دو ماه گذشته و تغییرات نرخ ارز گفت: قیمت سهام نمیتواند همیشه رو به بالا یا پایین باشد. ایجاد سبد سهام سرمایهگذاری مناسب و درست، از ضرر و زیان موردی جلوگیری میكند.
وی با بیان اینكه سرمایهگذاری در بازار سهام ذاتا با افزایش یا كاهش قیمت همراه است، تصریح كرد: سرمایهگذاران با خرید واحدهای صندوقهای سرمایهگذاری از امكانات موجود در بازار سرمایه استفاده كنند، تا ضرر و زیان كمتری متحمل شوند.
مدیرعامل بورس تهران گفت: ساختار بورس تهران پیچیده شده به طوری كه نسبت به چند سال قبل قابل قیاس نیست. در حال حاضر شركتهای زیادی وارد بازارسرمایه شدهاند و ورود ابزارهای جدید معاملاتی نیازمند مطالعات عمیقتر است.
وی در پاسخ به این پرسش كه با وجود افزایش نرخ ارز چرا قیمت سهام شركتها بالا نمیرود، اظهار داشت: این امر به بحث عرضه و تقاضا باز میگردد، زمانی كه علامتهای مثبتی مثل افزایش نرخ ارز در بازار مشاهده میشود، قاعدتاً نباید قیمت سهام شركتها كاهش یابد اما چنین عكسالعملهایی ریشه درماهیت و عرضه و تقاضای شركتها دارد.
آثار نوسانات نرخ ارز در بازار مسكن
نوسانات نرخ ارز بر بازار مسكن هم تاثیرگذار بوده است. كارشناسان بازار مسكن معتقدند؛ افزایش نرخ ارز از یك سو میتواند سرمایهگذاران را به سمت خود جذب كند و از سوی دیگر به همراه افزایش نرخ ارز افزایش آهن و فولاد هم پیش خواهد آمد كه در نتیجه این موارد بر افزایش نرخ مسكن هم بی تاثیر نخواهد بود.
به گفته آنها پس از رشد نرخ ارز و دلار قیمت آهن و فولاد كشور تا 10 درصد افزایش یافت كه این مورد نمیتواند بی تاثیر بر بازار مسكن باشد.
دكتر بیت الله ستاریان كارشناس مسكن در گفت و گو با خبرنگار ایلنا گفت: نوسانات مكرر طلا و ارز اثر مستقیم بر بخش مسكن دارد كه شاخصترین آن ركود ساختوساز به دلیل افزایش قیمت آهن و مصالح ساختمانی که وارد کشور می شود، است.
این كارشناس اقتصاد مسكن با بیان اینكه حدود 10 درصد از قیمت تمامشده ساخت مسكن به خرید مصالحساختمانی وارداتی وابسته است،می گوید: با درنظرگرفتن این ارتباط، افزایش نرخ ارز باعث افزایش قیمت ساخت خواهد شد و این امر هم احتمال تشدید ركود ساختوساز را نیز به همراه دارد.
وی افزود:با افزایش نرخ ارز اکثر مصالح ساختمانی تا 80 درصد افزایش داشته اند که اگرچه هنوز این افزایش قیمت همگام با نرخ ارز نیست،اما پیش بینی می شود این افزایش تا 150 درصد هم برسد چرا که نرخ ارز 300 درصد گران تر شده است.
به گفته این عضو هیات علمیدانشگاه تهران، نوسانات نرخ ارز در نهایت باعث میشود كه كلیه معاملات و معادلات به صورت وسیع به ركود منجرشود كه این مساله در بازار مسكن نیز اثر گذار خواهد بود كه نتیجه آن ایجاد مشكل در امر معاملات مسكن خواهد بود.
ستاریان تصریح كرد:مشکلی که در این حوزه وجود دارد عدم تعیین قیمت گذاری برروی برخی مصالح است که باعث توقف فروش آنها در بازار شده است.
ستاریان خاطر نشان کرد: کالاهایی مانند تجهیزات دکوراسیون و برخی مصالح فلزی هم اکنون در بازار قیمت گذاری نشده و به فروش هم نمی رسد چرا که منتظر قیمتهای جدید این کالاها هستند.
به گفته وی در حال حاضر معاملات در هاله ای از ابهام قرار دارد و تمام قراردادهای پیمانکاری یا در حال فسخ است و یا معلق مانده است که همین امر ساخت و ساز را هم دچار رکود کرده و تاثیر منفی در این بازار گذاشته است. بسیاری از فعالان هم منتظرند تا برای ادامه ساخت و ساز توجیح اقتصادی پیدا کنند و ملک هم گران تر شود.
به باور این كارشناس مسكن، خروج ارز از كشور و حاكمیت ركود در معاملات مسكن باعث خواهد شد كه در بخش مسكن خود به خود تغییراتی حاصل شود؛ به طوری كه احتمال تغییر قیمتها در این بازار زیاد است.
آثار نوسان نرخ ارز بر تولید
مسعود دانشمند، عضو هیات رییسه اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران در این باره به خبرنگار ما میگوید: قیمت تمام شده كالاها عبارت است از قیمت مواد اولیه و ارزش افزوده كه شامل نیروی كارگر، ماشینآلات و هزینههای تولید است، به عبارتی اگر مواد اولیه سهم كمتری از قیمت تمام شده كالاها داشته باشد، افزایش قیمت دلار باعث میشود تولیدكنندگان بتوانند در بازار رقابت داشته باشند و چنین شرایطی، به رونق تولید منتهی میشود.
او افزود: رونق تولید یعنی ایجاد اشتغال بیشتر و شرایط اقتصادی مناسب. اما این اقدام، زمان میخواهد؛ چراكه باید تولید داخلی به سطحی برسد كه بتواند مواد اولیه مورد نیاز كشور را تامین كند.
به گفته این فعال اقتصادی افزایش نرخ ارز به این شكل كه حدود ۱۲ درصد بالاتر رفته است، یك شوك تورم بههمراه خواهد داشت، در حالی كه فعالان اقتصادی بهدنبال این هستند كه قیمتها با شیب مناسبی بالا رود كه هم زمینه رونق تولید فراهم شود و هم بازار از كالاهای مصرفی خارج شود، اقتصاد باید به سمت متعادلسازی و واقعی كردن نرخ ارز برای كمك به واحدهای تولیدی برود.
تورم داخلی یا افزایش قیمت های جهانی
علیرضا رفیعی الیزایی سرپرست معاونت کالاهای مصرفی و خدمات عمومی سازمان حمایت از حقوق مصرف کننده و تولید کننده با اشاره به گزارش هفته گذشته بانك مركزی جمهوری اسلامیایران و افزایش قیمت برخی از مواد غذایی گفت: تغییرات نرخ ارز در قیمت برخی كالاها موثر بوده است، گروه لبنیات، روغن نباتی، برنج، حبوبات افزایش داشتند.
وی در مورد افزایش قیمت برنج گفت: برنج كالایی بوده كه در هفته مورد بررسی بانك مركزی افزایش قیمت را تجربه كرده است، علت آن هم مربوط به اتمام ذخایر تولیدات سال قبل و افزایش قیمتهای جهانی و نیز نرخ ارز بوده است كه به نظر میرسد به محض ورود تولیدات سالجاری، نرخ برنج با روند كاهشی روبرو شود.
رفیعی ادامه داد: به دنبال افزایش نرخ نان، برنج به عنوان كالایی جایگزین در سبد مصرفی مردم تلقی شده و این امر سبب افزایش تقاضا و قیمت این محصول شده است كه البته یكی از دلایل عمده دیگر را میتوان در افزایش قابل توجه نرخ حمایتی برنج كممحصول در سال گذشته در جهت حمایت از كشاورزان جستجو كرد.
وی در مورد تغییرات كاهشی نرخ میوههای تازه،تصریح كرد: میوههای تازه در سالجاری نسبت به سال قبل از افزایش قیمت قابل توجهی برخوردار بوده است كه علت آن را میتوان در ممنوعیت در ثبت سفارش این اقلام، افزایش اعمال موانع تعرفهای و غیرتعرفهای به خصوص مسائلی همچون صدور مجوزهای قرنطینهای جستجو كرد.
معاون سازمان حمایت مصرفكنندگان و تولیدكنندگان، افزایش قیمت گوشت قرمز را به دلیل افزایش قیمتهای جهانی و افزایش نرخ ارز دانست و تاكید كرد: این دو فاكتور در محمولههای وارداتی تاثیر گذاشته است؛ افزایش قیمت نهادههای خوراك دام در بازار داخلی نیز بی تاثیر نبوده است كه به نظر میرسد این روند بیشتر در گوشت گوسفندی مشهود بوده و تداوم داشته است.
وی با اشاره به تاثیرات نرخ ارز در روند قیمتی قند و شكر، گفت: عمده دلیل این تغییرات قیمتی ورود محمولههای ذخیره سازی شده در بازار داخلی بوده است كه به نظر میرسد این روند طی هفتههای اتی ادامه یابد.
به گفته وی تغییرات قیمتی چای و روغن نباتی،تغییرات نرخی ملاحظه نمیشود و بازار در این اقلام آرامش نسبی دارد.
عبور از گردنه سخت
پس از افزایش ناگهانی نرخ ارز مرجع، همه بازار كشور به نوعی با این مساله درگیر شده اند. بورس، مسكن، بازار مواد غذایی، تولید و.... تحت تاثیر نوسان ارز قرار گرفته اند.اگرچه بعد ازفروكش كردن هیجانات بازار،حتی قول ادامه كاهش قیمت ارز،فعالان اقتصادی و كارشناسان معتقدند افزایش دلار برای وارد كنندگان زیان آور و برای صادر كنندگان سود آور است.در این میان باید در بازار داخلی شرایطی فراهم شود تا علاوه بر افزایش تولید،بازار كمتر از نواسانات نرخ ارز تاثیر بپذیرد.
افزایش قیمت جهانی مواد خام، افزایش هزینه شركتهای دارای تسهیلات ارزی، اثرات تورمی،افزایش نرخ ارز و تاثیر آن بر میانگین نسبت P/E شركتها و نیز آثار افزایش نرخ ارز بر عرضه و تقاضای برخی كالاها به واسطه كشش تقاضا از جمله عوامل موثر و در عین حال ناپیدای این سیاست ارزی جدید است.
تجربه سیاستهای پیشین افزایش نرخ ارز نشان داده، بورس تهران به دلیل حضور پررنگ شركتهای تولیدكننده مواد خام، در كوتاهمدت با رشد شاخصها مواجه میشود، اما در میانمدت این رشد با افزایش نرخ تورم تا حد زیادی خنثی میشود كه می توان با كنترل بازار به رونق تولید داخلی امیدوار بود.
گزارش:ساره جعفرقلی