علی مهتدی در گفتوگوی تفصیلی با ایلنا:
بازنده بحران سوریه از معادلات منطقهای حذف میشود
هدف کشورهای غربی فروپاشی رژیم سوری است؛ نه به این دلیل که ساختار رژیم سوریه ساختار دموکراتیکی نیست بلکه به این دلیل که این کشور محور مقاومت و هم پیمان جمهوری اسلامی ایران است.
با گذشت دو سال از شروع بحران در سوریه اعتراض سوریها از یک طرف و مقاومت دولت اسد برای حفظ قدرت از طرف دیگر ارمغانی جز گسترش خشونت و مرگ بیش از چهل هزار نفر سوری به همراه نداشته است. در این میان هرچه بحران سوریه پیش روی میکند، ردپای نیروهای خارجی به منظور تجهیز هر دو طرف موافق و مخالف بیشتر به چشم میخورد.
به گفته علی مهتدی، پژوهشگر ارشد پژوهشکده مطالعات خاورمیانه، کشورهای مختلفی با هدف حفظ منافع منطقهای خود در بحران سوریه به ایفای نقش میپردازند. مهتدی در گفت و گوی تفصیلی با ایلنا بحران سوریه را هماوردی جهانی میداند و در طول مصاحبه بارها متذکر میشود که مقابله کشورهای غربی با سوریه به نوعی مبارزه با محور مقاومت است.
آنچه در ادامه میخوانید شرحی است بر چگونگی وقوع بحران در سوریه که در گفتوگو با علی مهتدی مطرح شده است.
چرا بحران سوریه با وجود دخالت سازمانهای بین المللی، کشورهای حامی مخالفان و کشورهای حامی دولت سوریه هم چنان ادامه داشته و به نتیجه نرسیده است؟
برخی بحران پیش آمده را به انقلابهای جهان عرب نسبت میدهند و آن را نمونهای از انقلابهای عربی میدانند. اما بحران سوریه، انقلاب مردمی نیست. طراحان این بحران آمریکا، کشورهای اروپایی، اسرائیل و چند کشور عربی مثل عربستان، قطر هستند که در پیش برد بحران سوریه نقش بازی میکنند. هدف کشورهای غربی فروپاشی رژیم سوری است؛ نه به این دلیل که ساختار رژیم سوریه ساختار دموکراتیکی نیست بلکه به این دلیل که این کشور محور مقاومت و هم پیمان جمهوری اسلامی ایران است.
به عبارتی میتوان گفت سه محور با در نظر گرفتن منافع منطقهای خاص در منطقه در حال ایفای نقش هستند. آنچه که در سوریه رخ میدهد هم آوردی جهانی است؛ از یک طرف آمریکا و هم پیمانانش در پیمان ناتو و جهان عرب و طرف دیگر محور مقاومت و جمهوری اسلامی ایران و در طرف سوم کشورهای چین، روسیه و کشورهای مستقل که زیر بار سلطه جویی آمریکا نمیروند، حضور دارند.
طرف سوم از ماندن حکومت سوریه همراه با اصلاحات و برآورده شدن خواست مردم حمایت میکند. محور اول به دنبال سرکوب دولت سوریه به دلیل جایگاه منطقهای این کشور است. آنچه سرگئی لاوروف وزیر امور خارجه روسیه می گوید این است که: «آنچه در سوریه رخ میدهد نظم آینده منطقه و نظم نظام جهانی را مشخص خواهد کرد.»
احتمال سرایت مدلی که غربیها برای فروپاشی نظام سوری از آن بهره برداری میکنند به دیگرکشورهای منطقه چقدر است؟
اگر سوریه سقوط کند، مدل سرنگونی که با ورورد نیروهای مسلح و نقض حاکمیت یک کشور همراه بوده، ممکن است در کشورهایی مثل عراق و لبنان تکرار شده و در مراحل بعدی به قطع ارتباط ایران و هم پیمانانش در منطقه منجر شود.
هدف از اتخاذ چنین مدلی برای فروپاشی نظام سوریه چیست؟
هدف از اتخاذ چنین شیوهای برای سرنگونی کشوری چون سوریه از بین بردن محور مقاومت و حفظ و تضمین امنیت اسرائیل است. روشی که کشورهای غربی برای سرنگونی دولت اسد به کار میبرند برخلاف رفتاری مبنی بر دخالت نظامی در کشورها مانند لیبی است، چون در سوریه این امکان وجود ندارد. در نتیجه با بهره برداری از اختلافات مذهبی (شیعه و سنی) رزمندگانی را از نقاط مختلف مثل چچن، افغانستان، پاکستان و برخی کشورهای عرب به صورت مسلح وارد سوریه کرده و بحران سوریه که بیشتر شبیه جنگ داخلی است را ایجاد کردهاند.
بحران سوریه با توجه به مقاومت طرفین تا چه زمانی ادامه خواهد داشت؟
وضعیت سوریه تا زمانی که یکی از طرفین خسته شوند ادامه خواهد داشت. آمریکا و کشورهای هم پیمان او تا زمانی که فکر میکنند میتوانند با این روش حکومت بشار اسد را سرنگون کنند پول و اسلحه به این کشور وارد میکنند. در مقابل دولت سوریه نیز همچنان دفاع میکند و ارتش سوریه با گذشت دو سال از پیدایش بحران همبستگی خود را حفظ کرده و کشورهای دوست نیز از او حمایت میکنند.
پیش بینی این امر که کدام طرف خسته خواهد شد مشکل است زیرا این هماورد، هماوردی سرنوشت ساز است که هرکس در آن بازنده باشد از صحنه منطقهای حذف و هزینه گزافی را پرداخت خواهد کرد. بر این اساس همه عوامل درگیر در این کشمکش سعی دارند به نقطه «برد» برسند. در این میان نوعی توازن قوا مطرح است. در این بستر بحران سوریه ادامه پیدا میکند و روز به روز کشتار و خونریزی افزایش پیدا خواهد کرد. چه بسا که ادامه این روند ممکن است به هرج و مرج نیز بیانجامد.
با این شرایط مقاومت دولت اسد میتوانند طرف آمریکایی را از ادامه تحریکات منطقهای منصرف کنند؟
طرفی که بحران را در سوریه آغاز کرده در ابتدا تصور میکرد ظرف یکی دو ماه ارتش منحل و دولت سرنگون خواهد شد اما اکنون که دوسال از شروع حادثه میگذرد دولت همچنان با قدرت عمل میکند و طبق بسیاری از محاسبات اکثریت ملت سوریه طرفدار دولت و خواستار اصلاحات هستند. همین مسئله که دولت بشار اسد بعد از گذشت دوسال توانسته با اتکا به نیروری نظامی، امنیتی و مردمی خود را حفظ کند میتواند نشانهای باشد بر اینکه کشورهای خارجی دخالت کننده ناامید شده و دست از ادامه بازی بردارند. بسیاری تحلیل گران احتمال میدهند دولت سوریه ظرف یکی دوماه آینده پاکسازی مناطق روستایی و حومه دمشق را به پایان رساند و حاکمیت خود را بر مرزهای این کشور گسترش دهد.
با در نظر گرفتن فرض پیروزی طرف غربی در بحران سوریه، آینده محور مقاومت و ایران در منطقه را چگونه ارزیابی میکنید؟
حتی در صورتی که طرف مقابل در سوریه موفق شود اتفاق سریعی برای ایران رخ نخواهد داد و طرف آغاز کننده بحران قبل از پیروزی مدل اجرا شده در سوریه، در تلاش است که این مدل را در لبنان و عراق به نتیجه برساند و این نشان میدهد که مقابله، مقابله با محور مقاومت است.
اگر تحولات عراق، عوامل پشت پرده، وضع حاکم بر لبنان و منطقه طرابلس را پیگیری کنیم خواهیم فهمید که دستگاههای امنیتی غربی سعی میکنند در عراق و لبنان این مدل را اجرایی کرده و با حذف همپیمانان ایران، جمهوری اسلامی را تضعیف کرده و در نهایت ایران را مجبور به پذیرش سیاستهای منطقهای خود کنند. اما در محور مقاومت همه متوجه این موضوع هستند و تلاش میکنند توطدههای غربی را خنثی سازند.