مرکز پژوهشهای مجلس اعلام کرد
شرایط احراز تعریف شدهای برای نامزد وزارت در ایران وجود ندارد
در برخی از کشورهای دنیا، نامزدهای وزارت از طریق مسیرهای حزبی ارزیابی میشوند، اما در ایران به دلیل نبود نظام حزبی، شرایط احراز مدون و تعریف شدهای برای نامزد وزارت وجود ندارد.
مرکز پژوهشهای مجلس با تبیین برنامهها وشایستگیهای لازم برای احراز مقام وزارت در جمهوری اسلامی ایران اعلام کرد: در برخی از کشورهای دنیا، نامزدهای وزارت از طریق مسیرهای حزبی ارزیابی میشوند، اما در ایران به دلیل نبود نظام حزبی، شرایط احراز مدون و تعریف شدهای برای نامزد وزارت وجود ندارد.
به گزارش ایلنا به نقل از روابط عمومی مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، دفتر مطالعات برنامه و بودجه این مرکز در آستانه معرفی وزرای دولت جدید به مجلس شورای اسلامی با بیان این مطلب که انتخاب وزرا در ایران فرآیند پیچیدهای دارد و گروههای ذینفع سعی دارند افراد مورد نظر خود را به عنوان وزیر پیشنهاد کنند، اعلام کرد: به هر حال، نقشآفرینان کلیدی در انتخاب وزرای رئیس جمهور و مجلس هستند که بعضاً شرایط متفاوت و متعارضی را در انتخاب وزرا مطرح میکنند.
در همه نظامهای حکومتی موجود در جهان، از وجود وزرا به عنوان مدیران عالی اجرایی استفاده میکنند، اما جایگاه و نقش آنان لزوماً یکسان نیست و نظام اداری کشورها، الگوهای خاصی را در این زمینه به وجود آورده است.
در برخی از کشورهای دنیا، نامزدهای وزارت از طریق مسیرهای حزبی ارزیابی میشوند، اما در ایران به دلیل نبود نظام حزبی، شرایط احراز مدون و تعریف شدهای برای نامزد وزارت وجود ندارد.
در این وضعیت نمایندگان مجلس شورای اسلامی ناچارند بر اساس معیارهای عرفی، کیفی و یا توصیههای عملی به ارزیابی نامزد پست وزارت بپردازند.
همانگونه که در بعضی از کشورهای دنیا، نامزدهای وزارت از طریق مسیرهای حزبی ارزیابی میشوند و شرایط احراز مشخصی برای پست وزارت، به صورت مدون و قانونی وجود ندارد، شاید در جمهوری اسلامی ایران نیز با وجود نبود نظام حزبی، اختیارات و مسئولیتهای نسبتاً وسیع رئیس جمهور و یا جایگاه بلندمرتبه وزیر به عنوان یک مقام سیاسی و گستردگی حیطه وظایف و مسئولیتهای او مانع از وجود شرایط احراز مدون و قانونی برای نامزد وزارت شده است.
بدین سبب تا زمانی که شرایط احراز و سازوکارهای مناسبی برای این مهم تعیین نشود، در بررسی صلاحیت وزرای پیشنهادی توسط نمایندگان مجلس شورای اسلامی به صورت اجتنابناپذیر، باید به معیارهای عرفی، کیفی و یا توصیههای علمی بسنده کرد.
مرکز پژوهشها در ادامه با اشاره به ویژگیها و خصوصیات برنامه وزیر و شایستگیهای شخص نامزد برای سمت وزارت متذکر کرد که برنامه وزیر از برنامه وزارتخانه قابل تفکیک است، بنابراین برنامه وزیر که در کنار برنامه خود وزارتخانه، ضمن تمشیت امور روزمره، نحوه تحول و حرکت راهبردی یک وزارتخانه را نیز نشان میدهد باید واجد ویژگیهایی باشد که از یک «اندیشه بزرگ» نشأت میگیرد، ویژگیهایی که در تفکر راهبردی و آیندهنگر خود را نشان میدهد.
نمود این ویژگیها در برنامه وزیر در قالب تعدادی سؤال منشعب از چهار حوزه روندها، رویدادها، تصاویر و اقدامها مورد پرسش قرار میگیرد، از سوی دیگر وزارتخانه یکی از دستگاههای اساسی در اعمال حاکمیت کشور است.
الگوی حکومت مطلوب با توجه به کیفیت حکومت مسائلی را مطرح میکند که معمولاً در ساختارهای اقتدارگرا به فراموشی سپرده میشوند.
در این چارچوب، موفقیت حکومت در ارائه خدمات بهتر به مردم و بهبود وضعیت اقتصادی به کیفیت آن گره میخورد.
دو معیار شمول مردم و پاسخگویی، کیفیت حکومت را سنجیده و ریشههای کامیابی یا ناکامی حکومتها در افزایش قدرت و ثروت ملی را نشان میدهد، از این رو، هر چه قدر مدیران و کارگزاران حکومت به این دو اصل ملتزم و متعهد باشند احتمال موفقیت آنها در انجام وظایف محوله بیشتر میشود.
بررسی این موضوع که آیا آنها برنامهای عملیاتی برای شمول هر چه بیشتر مردم در حوزه عملکرد و تقویت پاسخگویی وزارتخانه متبوع خود دارند اهمیت کیفیت حکومتداری را نزد آنها نشان میدهد.
به همین ترتیب، بیتوجهی به این امور و برخورد شعارگونه با آن گواه آن است که نمیتوان از چنین وزیری انتظار عملکرد مطلوب داشت.
در پایان گزارش مرکز پژوهشها همچنین به شایستگیهای لازم برای احراز مقام وزارت نیز پرداخته شده است که این شایستگیها شامل شایستگیهای مدیریتی و سیاسی است که توجه به آنها میتواند در انتصاب و انتخاب وزرای شایسته یاری رساند.
علاوه بر این ویژگیها، برخی خصوصیات مورد نظر در آموزههای اسلامی نظیر صداقت، ایمان، و سادهزیستی عنوان شده است که در واقع از الزامات اساسی در انتخاب کارگزاران حکومت اسلامی محسوب میشود و باید در معرفی و انتخاب وزیران مورد توجه قرار گیرد.