مرکز پژوهشهای مجلس اعلام کرد
ریزش داوطلبان از چالشهای جدی پیش روی جمعیت هلال احمر است
نگیزشی برای شاغلان دستگاههای اجرایی که نه براساس تکلیف بلکه بهطور داوطلبانه و با تکیه بر نیت خیرخواهانه خود عضو داوطلب در جمعیت هلال احمر هستند، مشخصاً پیشبینی نشده است.
مرکز پژوهشهای مجلس در اظهارنظر کارشناسی خود درباره «طرح الحاق یک تبصره به ماده (۲۲) قانون اساسنامه جمعیت هلال احمر ایران» اعلام کرد: ریزش داوطلبان از چالشهای جدی پیش روی تمام جمعیتهای ملی از جمله جمعیت ایران است.
به گزارش ایلنا به نقل از روابط عمومی مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، این مرکز در اظهارنظر کارشناسی خود درباره «طرح الحاق یک تبصره به ماده (22) قانون اساسنامه جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران» اعلام کرد: طرح الحاق یک تبصره به ماده (22) قانون اساسنامه جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران با هدف طراحی سازوکار انگیزشی برای آن دسته از داوطلبان جمعیت هلال احمر که در دستگاههای اجرایی نیز شاغل هستند در دستور کار مجلس قرار گرفته است.
به موجب این طرح یک تبصره به ماده (22) قانون اساسنامه جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران[1] الحاق میشود.
طرح مذکور اگرچه با رویکردی مثبت به مدیریت منابع انسانی و در عین حال تنظیم سازوکارهای امدادرسانی به مردم تنظیم شده و از حیث کلیات آن مورد تأیید است، اما حاوی برخی اشکالات شکلی و ابهامات حقوقی است که باید مورد اصلاح قرار گیرد.
* سابقه قانونی موضوع
1. بر اساس ماده (10) قانون تشکیل سازمان مدیریت بحران مصوب 25/10/1386 دستگاههای ذیربط (موضوع بند «ه» ماده (1) آییننامه اجرایی قانون پیشگفته) شامل وزارتخانهها، سازمانهای دولتی، نهادهای عمومی غیردولتی، نیروهای نظامی و انتظامی و... موظفند در چارچوب وظایف و ضوابط محوله عمل کنند.
2. به استناد مواد (3)، (4) و (6) آییننامه اجرایی قانون تشکیل سازمان مدیریت بحران، نقش و وظایف دقیق دستگاههای ذیربط، نحوه انجام وظایف، نحوه استفاده از خدمات کارکنان دستگاههای اجرایی و نحوه اعزام و مأموریت کارکنان اعزامی پیشبینی شده است.
بر این اساس موضوع اعطای حق مأموریت به عنوان یک مکانیسم انگیزشی برای آن دسته از شاغلان دستگاههای اجرایی که به استناد قانون موظف به همکاری با سازمان مدیریت بحران و ارائه کمک به آن در مواقع لزوم هستند، پیشبینی شده است.
با این وجود چنین مکانیسم انگیزشی برای شاغلان دستگاههای اجرایی که نه براساس تکلیف بلکه بهطور داوطلبانه و با تکیه بر نیت خیرخواهانه خود عضو داوطلب در جمعیت هلال احمر هستند، مشخصاً پیشبینی نشده است.
* ارزیابی طرح
1. براساس بند «6» ماده (8) آییننامه خدمات داوطلبانه جمعیت هلال احمر، یکی از تعهدات داوطلبان و اعضای جمعیت، «شرکت در دورههای آموزشی پایه داوطلبی و سایر آموزشها حسب مورد» است.
بر این اساس به نظر میرسد نیروهای داوطلب جمعیت هلال احمر باید از قبل با جمعیت در ارتباط بوده و براساس عضویت رسمی، دورههای آموزشی لازم را طی کرده باشند، بنابراین چنانچه منظور از تبصره پیشنهادی جذب داوطلبان شاغل در دستگاههای اجرایی از طریق فراخوان در هنگام بروز بحران باشد و بالطبع این افراد هیچگونه رابطه قبلی با جمعیت هلال احمر نداشته و از آموزشهای لازم و تخصصی جهت مواجهه منطقی و اصولی با بحران برخوردار
نبودهاند صحیح نیست، بنابراین باید برنامهریزی لازم در زمینه جذب، آموزش و نگهداری این دسته از داوطلبان که در هنگام بروز بحران بهکار گرفته میشود، از سوی جمعیت هلال احمر صورت پذیرد.
2. علیالاصول اعزام این دسته از کارکنان برای مأموریتهای برونشهری است که براساس بند «7» ماده (68) قانون مدیریت خدمات کشوری با پرداخت جبران هزینه سفر و حق مأموریت همراه است.
با توجه به اینکه منابع مالی لازم برای تأمین هزینه طرح پیشبینی نشده است، بنابراین به نظر میرسد از این حیث مغایر اصل هفتاد و پنجم قانون اساسی است و احتمالاً با ایراد شورای نگهبان مواجه خواهد بود.
3. عبارت «دستگاههای اجرایی» دربردارنده ابهام است و مناسب است عبارت مزبور به عبارت «دستگاههای اجرایی موضوع ماده (5) قانون مدیریت خدمات کشوری» اصلاح شود.
4. به موجب ماده واحده پیشنهادی، حضور کارکنان امدادگر در امر امدادرسانی «مأموریت اداری» تلقی میشود، در این خصوص نکتهای که وجود دارد این است که مفهوم «مأموریت اداری» در قوانین ما دارای تعریف مشخصی نیست، بنابراین بهتر است از لفظ عام «مأموریت» استفاده شود.
5. واژه «کارکنان» در صدر ماده واحده واجد ابهام است، چراکه واژه مزبور عام بوده و شامل حال تمام کارکنان اعم از ساعتی، کار معین، پیمانی و رسمی و... است، بنابراین با توجه به اینکه بسیاری از دستگاههای اجرایی لفظ کارکنان را مشمول کارکنان ساعتی و کار معین نمیدانند، در صورتیکه منظور طراحان شمول حکم مزبور نسبت به تمام کارکنان است، لازم است لفظ مزبور به صورتی اصلاح شود تا دربردارنده تمام کارکنان مزبور باشد.
* جمعبندی و پیشنهاد
جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران از قدیمیترین نهادهای کشور است که محور اصلی فعالیتهای آن بر مشارکت داوطلبانه افراد خیر قرار دارد.
انجام کارهای داوطلبانه و همچنین تعامل و همکاری با داوطلبان و اعضای این جمعیت نیازمند مدیریت، سازماندهی و پایش مناسب است، در حالی که ریزش اعضا و داوطلبان از چالشهای جدی پیش روی تمام جمعیتهای ملی از جمله جمعیت ایران است.
بر اساس اعلام فدراسیون بینالمللی جمعیتهای صلیب سرخ هلال احمر، کار داوطلبی بدون هزینه نیست و به جمعیتهای ملی توصیه کرده است که به منظور ایجاد زمینه و انگیزش در داوطلبان خود، تسهیلات، تخفیفها و معافیتهای مناسب برای تشویق، حمایت و ماندگاری آنها را فراهم آورند. نامگذاری روز پنج دسامبر به عنوان روز جهانی داوطلبان نیز بیانگر اهمیت ویژه و توجه بیشتر به موضوع خدمات داوطلبانه در شرایط کنونی است و با توجه به اینکه بخشی از نیروهای داوطلب و عضو جمعیت هلال احمر ایران کارکنان شاغل در دستگاههای اجرایی هستند، این افراد خیر و نوعدوست دستگاههای اجرایی نیز باید در کنار سایر آحاد مردم جامعه به سمت مشارکت در فعالیتهای داوطلبانه تشوق و ترغیب شوند، در حالی که همکاری این دسته از افراد با جمعیت، مستلزم ترک دستگاه دولتی خود در قالب مرخصیهای سالیانه است، بنابراین در نظر گرفتن سازوکار انگیزشی در قالب اعطای حق مأموریت به اعضا و داوطلبان جمعیت هلال احمر که شاغل در دستگاههای دولتی هستند، منطقی و مورد تأیید است.
با این وجود متن زیر به عنوان جایگزین طرح پیشنهادی با هدف رفع اشکالات و ابهامات، به عنوان تبصره «2» ماده (22) اساسنامه جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران پیشنهاد میشود. [2]
تبصره «2» ـ حضور کارمندان امدادگر و داوطلب فعال دستگاههای اجرایی موضوع مواد (7) و (5) قانون مدیریت خدمات کشوری که با فراخوان جمعیت هلال احمر در حوادث ملی، منطقهای و استانی در امر امدادرسانی و مقابله با بلایا و حوادث طبیعی و انسانساز شرکت میکنند بهعنوان مأموریت روزانه تلقی میگردد. منابع مالی طرح از محل اعتبارات هزینهای دستگاههای اجرایی تأمین خواهد شد.
آییننامه اجرایی این تبصره با تدوین سازوکار جذب، آموزش و نگهداری نیروی انسانی مشمول، ظرف مدت سهماه از تاریخ تصویب این قانون با پیشنهاد جمعیت هلال احمر تهیه و به تصویب هیئت وزیران خواهد رسید.
پاورقی:
1. «حضور کارکنان امدادگر و داوطلب فعال دستگاههای اجرایی که با فراخوان جمعیت هلال احمر در حوادث ملی، منطقهای و استانی در امر امدادرسانی و مقابله با بلایا و حوادث طبیعی و انسانساز شرکت مینمایند مأموریت اداری تلقی میشود، آییننامه اجرایی این تبصره با پیشنهاد جمعیت هلال احمر تهیه و به تصویب هیئت وزیران خواهد رسید»
2. ماده (22) اساسنامه جمعیت هلال احمر دارای یک تبصره است که لازم است تبصره فعلی به عنوان تبصره «1» اصلاح و متن پیشنهادی به عنوان تبصره «2» به این ماده الحاق شود.