مرکز پژوهشهای مجلس اعلام کرد
توسعه صنایع فراساحل کشور بیش از پیش ضروری به نظر میرسد
مرکز پژوهشهای مجلس ضمن بررسی دستاوردها و چالشهای صنایع فرا ساحل در کشور اعلام کرد: با توجه به برداشت روزافزون کشورهای همسایه از میادین نفتی و گازی مشترک دریایی، توسعه صنایع فراساحل کشور بیش از پیش ضروری به نظر میرسد.
مرکز پژوهشهای مجلس ضمن بررسی دستاوردها و چالشهای صنایع فرا ساحل در کشور اعلام کرد: با توجه به برداشت روزافزون کشورهای همسایه از میادین نفتی و گازی مشترک دریایی، توسعه صنایع فراساحل کشور بیش از پیش ضروری به نظر میرسد.
به گزارش ایلنا به نقل از روابط عمومی مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، دفتر مطالعات انرژی، صنعت و معدن این مرکز اعلام کرد: صنایع فرا ساحل در تحقق اهداف سند چشمانداز و منویات مقام معظم رهبری در خصوص لزوم توسعه، دریا محور و نگاه راهبردی به مناطق دریایی میتواند نقش اساسی ایفا کند.
حدود 20 درصد تولید نفت ایران تقریبا معادل 800 هزار بشکه در روز مربوط به منابع فراساحل است و برآوردهای صورت گرفته نشان میدهند که بیش از 26 درصد از میادین نفتی 17 درصد از میادین گازی و 53 درصد از میادین نفتی و گازی مشترک ایران در دریا واقع شدهاند.
با توجه به برداشت روزافزون کشورهای همسایه از میادین نفتی و گازی مشترک دریایی، توسعه صنایع فراساحل بیش از پیش ضروری به نظر میرسد.
در حال حاضر تعداد سکوهای نصب شده در آبهای عمیق کشور، یک سکو (سکوی نیمه شناور امیرکبیر در دریای خزر) و در آبهای کم عمق خلیج فارس 5 سکو از نوع جک آپ و حدود 120 جکت بوده است.
میزان لولهگذاری دریایی در آبهای کم عمق خلیج فارس بیش از 1000 کیلومتر است و آمار ارائه شده نشان میدهد که بیشتر فعالیت صنایع فرا ساحل کشور در آبهای کم عمق بوده و در خصوص آبهای عمیق هنوز در ابتدای راه است.
با توجه به نقش مؤثر این صنعت در بهرهبرداری از منابع هیدروکربور و استفاده از آن در رشد و شکوفایی دیگر صنایع کشور، ارزآوری و اشتغالزایی باید برای رفع چالشهای این صنعت تلاش بیشتری شود.
از جمله چالشهای این صنعت میتوان به محدودیت تعداد پیمانکاران داخلی، متناسب نبودن توان مالی پیمانکاران با حجم سرمایهگذاریهای مورد نیاز، همسان نبودن تخصص پیمانکاران در مراحل مختلف اجرای پروژهها، کمبود نقدینگی و عدم همکاری بانکها، ضعف مدیریت پروژهها، تأمین نیروی متخصص و جذب و نگهداری آن اشاره کرد.
این در حالی است که این صنعت با ظرفیتهای متعددی شامل ورود به حوزه فناوریهای جدید، بهرهبرداری از منابع هیدروکربور آبهای عمیق، تولید انرژیهای نو و... میتواند در تحقق اهداف چشمانداز 20 ساله کشور مؤثر باشد.
با توجه به اهداف سند چشمانداز 20 ساله کشور و تأکیدات مقام معظم رهبری بر لزوم توسعه دریامحور و نگاه راهبردی به مناطق دریایی، توجه ویژه به صنایع دریایی و به خصوص صنایع فراساحل بسیار حائز اهمیت است و با تغییر رهیافت توسعه از خشکی محوری به دریامحوری، ظرفیتهای جدیدی را به روی اقتصاد ایران خواهد گشود.
در میان مهمترین ضرورتهای پرداختن به صنایع فراساحل در ایران میتوان گفت حدود 20 درصد تولید نفت ایران تقریبا معادل 800 هزار بشکه در روز مربوط به صنایع فراساحل است و برآوردهای صورت گرفته نشان میدهند که حدود 5/26 درصد از میادین نفتی، 3/17 درصد از میادین گازی و 6/53 درصد از میادین نفتی و گازی مشترک ایران در دریا واقع شده است.
اهمیت استراتژیک توجه به صنایع فراساحل در ایران زمانی نمایان میشود که بزرگترین میدان گازی دنیا یعنی پارس جنوبی بین ایران و قطر معادل 50 درصد ذخایر گازی خاورمیانه مشترک است و در دریای خزر با توجه به حضور فعال کشورهای همسایه و روند افزایش برداشت نفت از این حوزه توسط کشورهای مذکور از 861 هزار بشکه در روز در سال 1992 به حداقل 2965 و حداکثر 4140 هزار بشکه در روز در سال 2010 و برداشت گاز از 59/2 تریلیون فوت مکعب در سال 1992 و افزایش آن به 44/5 تریلیون فوت مکعب در سال 2010 بدیهی است که محور قرار گرفتن صنایع فراساحل و تسریع در بهرهبرداری از صنایع نفت و گاز، ضرورتی انکارناپذیر است.
بررسی عملکرد صنایع فراساحل در ایران حکایت از این دارد که بیشتر فعالیتهای کشور در آبهای کم عمق معطوف بوده و تعداد سکوهای نصب شده در آبهای عمیق فقط به یک عدد سکوی نیمه شناور در دریای خزر محدود شده و در آبهای کم عمق خلیج فارس با وجود (5 عدد) جک آپ و فراوانی بیشتر جکت (حدود 120 عدد) با میانگین عمر بیش از 15 سال است که این امر در بحث هزینههای نگهداری و بهسازی واجد اهمیت است.
چالشهای صنایع فراساحل در ایران عمدتا حول محور بالابودن ریسک سرمایهگذاری، حجم بالای سرمایهگذاری در صنایع فراساحل، تأمین منابع مالی پروژهها، مشکلات فنی فعالیت در آبهای عمیق، ضعف در مدیریت پروژهها و محدود بودن تعداد پیمانکاران داخلی دارای صلاحیت بینالمللی، کامل نبودن زنجیره تخصصی پیمانکاران داخلی در حوزه صنایع فراساحل، فقدان سیاستگذاری و انجام سرمایهگذاریهای موازی، عدم استفاده از حداکثر توان ساخت داخل و تأمین نیروی متخصص و جذب و نگهداری آنها در حوزه صنایع فراساحل است.
مرکز پژوهشها در ادامه به منظور توسعه هر چه بیشتر صنایع فراساحل در کشور راهکارهایی بدین شرح پیشنهاد کرد:
1ـ تکیه بیشتر بر صنایع فرا ساحل به عنوان یکی از مباحث استراتژیک و ارزآور و حیاتی حوزه نفت و گاز کشور
2- تهیه نقشه راه برای اکتشاف برداشت و توسعه آبهای عمیق
3- الزام پیمانکاران و شرکتهای داخلی برای رعایت قوانین و حداکثر استفاده از توان داخل در امور فنی و مهندسی و آموزشی و تحقیقاتی
4- الزام کارفرمایان دولتی و بزرگ به استفاده از شرکتهای خصوصی فراساحلی و سپردن زیرپروژه ها و خدمات مورد نیاز به آنها
5- آشنایی با فناوریهای نو و انجام تحقیقات در پروژههای فراساحل و سوق دادن تحقیقات دانشگاهی به سمت نیازهای ضروری کشور در حوزههای فراساحل
6- ارتقای دانش فنی شرکتهای طراحی و مهندسی ایرانی در پروژههای فراساحل
7- معرفی روشهای نوین در تعمیر و نگهداری ماشین آلات، سکوها و سازههای فراساحل
8- توجه بیشتر به آبهای عمیق دریای خزر و دریای عمان از دیدگاه راهبردی و اقتدار بینالمللی
9- توجه به سایر مباحث فراساحل از قبیل جذب انرژی از دریا، گردشگری و موارد دیگر
10- لزوم ارتباط قویتر صنعت و دانشگاه و افزایش سهم هزینههای تحقیقاتی در بخش صنایع فراساحل