توسط مرکز پژوهشهای مجلس صورت گرفت؛
پایش محیط کسب و کار ایران در تابستان ۱۳۹۱
مؤلفههای محیط کسب و کار در یک کشور، مجموعه عواملی است که به طور مشترک بر اداره و عملکرد همه بنگاهها در آن کشور اثر میگذارد، اما تقریبا خارج از کنترل مدیران آن بنگاهها قرار میگیرند.
ایلنا: مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی وضعیت محیط کسب و کار ایران در تابستان ۱۳۹۱ را مورد تحلیل قرار داد.
به گزارش ایلنا، به نقل از روابط عمومی مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، گروه مطالعات محیط کسب و کار این مرکز با ارزیابی ۳۰۱ تشکل اقتصادی سراسر کشور از ۲۲ مؤلفه محیط کسب و کار در ایران اعلام کرد: ۳۰۱ تشکل اقتصادی مشارکت کننده در پیمایش تابستان ۱۳۹۱ در مجموع وضعیت ۲۲ مؤلفه محیط کسب و کار را ۷۳/۵ از ۱۰ (۱۰ بدترین ارزیابی) ارزیابی کرده است که نسبت به فصل گذشته (۷۳/۵ در بهار ۱۳۹۱) تغییری نداشته و در مقایسه با فصل مشابه در سال گذشته (۶۲/۵ در تابستان ۱۳۹۰) ارزیابی بدتری است.
نامساعدترین مؤلفههای ارزیابی شده توسط تشکلهای اقتصادی، در تابستان ۱۳۹۱ به ترتیب عبارتند از: «بیثباتی در قیمت مواد اولیه»، «مشکل دریافت تسهیلات از بانکها» و «اعمال تحریمهای بینالمللی».
نکته قابل توجه در پیمایش تابستان ۱۳۹۱، این است که «بیثباتی در قیمت مواد اولیه» برای نخستین بار به عنوان بدترین مؤلفه محیط کسب و کار در ایران ارزیابی شده که این مسئله انعکاسی از بیثباتیهای اقتصادی در تابستان ۱۳۹۱ بوده است و لازم به یادآوری است که در تمام گزارشهای فصلی قبلی، مؤلفه «مشکل دریافت تسهیلات از بانکها» همواره بدترین مؤلفه ملی محیط کسب و کار در ایران بوده است.
مؤلفههای محیط کسب و کار در یک کشور، مجموعه عواملی است که به طور مشترک بر اداره و عملکرد همه بنگاهها در آن کشور اثر میگذارد، اما تقریبا خارج از کنترل مدیران آن بنگاهها قرار میگیرند.
نتایج هشتمین گزارش فصلی محیط کسب و کار ایران نشان میدهد که مؤلفههای ملی محیط کسب و کار حداقل از بعد ادراکی و نگرشی در ذهن فعالان اقتصادی همچنان در منطقه منفی قرار دارد و متأسفانه دیگر اطلاعات و شاخصهای اقتصادی در این فصل این برداشت را تأیید میکنند.
مهمترین و شاید مشهورترین نکته در نتایج پایش محیط کسب و کار طی تابستان ۱۳۹۱ در مقایسه با مطالعات مشابه ۷ فصل پیش، تغییر بدترین مؤلفه ارزیابی شده است به طوری که مؤلفه «مشکل دریافت تسهیلات از بانکها» مجموعا بدتر از بقیه مؤلفهها ارزیابی میشد، اما در مطالعه تابستان ۱۳۹۱، مؤلفه «بیثباتی در قیمت مواد اولیه»، جایگاه بدترین مؤلفه ارزیابی شده را به خود اختصاص داده است.
با توجه به جهش بیسابقه نرخ ارز در تابستان ۱۳۹۱ و متعاقب آن، بیثباتی شدید در اغلب بازارها به خصوص بازارهایی که به واردات وابسته هستند، تغییر در رتبه نخست بدترین ارزیابی را میتوان با همین موضوع مرتبط دانست.
در عین حال نباید فراموش کرد تشکلهای اقتصادی با آرای خود در این مطالعه همچنان مشکل «دریافت تسهیلات» و نیز «نرخ بالای تأمین مالی در بازار غیررسمی» و «ضعف بازار سرمایه در تأمین مالی تولید» را مانع برون زای بزرگی در اداره بنگاههای اقتصادی در ایران دانستهاند به طوری که مؤلفه «مشکل دریافت تسهیلات در بانکها» در تابستان ۱۳۹۱ رتبه دوم بدترین ارزیابی را داشته و مؤلفه «ضعف بازار سرمایه در تأمین مالی تولید و نرخ بالای تأمین سرمایه از بازار غیررسمی» در رتبه سوم بدترین ارزیابی قرار گرفته است.
دلیل این نتیجه را علاوه بر شکل ساختاری ارتباط پساندازها به تولیدکنندگان متقاضی سرمایه در کشورمان، میتوان به عملکرد نظام بانکی در یک سال گذشته و به ویژه پس از ماجرای سوءاستفاده ۳ هزار میلیاردی و نیز افزایش بیسابقه معوقات بانکی به رقم ۷۰ هزار میلیارد تومان نسبت داد، زیرا از یک سال پیش و پس از آن ماجرا، نظام بانکی، پرداخت تسهیلات به واحدهای تولیدی را به شکل محسوسی محدود کرده است و با افزایش بیسابقه مطالبات معوق، عملا از توان سابق برای تأمین مالی تولید نیز برخوردار نیست.
در دوره اجرای این مطالعه یعنی تابستان ۱۳۹۱، ارزش پول ملی به شکل بیسابقهای سقوط کرد، به همین دلیل جایگاه مؤلفه «تثبیت نرخ ارز با وجود تورم در داخل و ثبات قیمتها در خارج» که بیشتر ناظر به شرایط اقتصادی سالهای ۱۳۸۸ و ۱۳۸۹ (که این مؤلفهها تعریف شدهاند) بوده است، در این گزارش نمیتواند مبنای تفسیر و تحلیل قرار گیرد و در پرسشنامه فصل پاییز ۱۳۹۱ نیز این مؤلفه حذف شده است.
نکته دیگر آنکه مؤلفههای محیط کسب و کار به زمان بستگی دارد و در طول زمان و با تغییر شرایط، میتواند تغییر کند، به همین دلیل گروه مطالعات محیط کسب و کار در مرکز پژوهشهای مجلس مطالعه جدیدی برای بازتعریف این مؤلفهها آغاز کرده است.
در خصوص مؤلفههایی که کمترین آسیب را به محیط کسب و کار از نقطه نظر تشکلهای اقتصادی داشتهاند، «ضعف زیرساختهای تأمین برق» در تمام ۸ فصل منتهی به تابستان ۱۳۹۱ با رتبه ۲۲، نسبت به سایر مؤلفهها کم آسیبرسانترین مؤلفه برای محیط کسب و کار کشور تلقی شده است