یادداشتی به بهانهی روز جهانی معلولین؛
در ستایش پایی که جاماند
بازماندگان جنگها، آسیبدیدهگان حوادث و کودکانی که با نقصی مادرزادی بهدنیا میآیند جمعیت معلولین جهان را تشکیل میدهند/شاید به نظر عجیب برسد اما مازندران علیرغم وسعت اندکش با داشتن بیش از 160 هزار معلول یکی از استانهای هدف برای رسیدگی و توجه به بزرگترین اقلیت کشور است.
ایلنا - ساری: حضرت سعدی میفرماید: قدر عافیت کسی داند که به مصیبتی گرفتار آید. سلامتی این نعمت بزرگ خداوندی که انسان معاصر در گیرودار زندگی روزمره آن را از یاد برده است همواره از مهمترین دغدغههای مردم و دولتهاست. اما معلولین که تعداد آنها بیش از 10 درصد جمعیت جهان است، تنها یک روز از سال را به خود اختصاص دادهاند. که متاسفانه در کشور ما همین یک روز نیز صرف سخنرانیها و وعدهها میشود.
بازماندگان جنگها، آسیبدیدهگان حوادث و کودکانی که با نقصی مادرزادی بهدنیا میآیند جمعیت معلولین جهان را تشکیل میدهند. هرچند با پیشرفت علم و به تبع آن افزایش آگاهی جهانی شاهد کاهش این پدیده هستیم اما هنوز جنگها، ازدواجهای فامیلی و خطرات و عدم ایمنی در کار علیالخصوص برای کارگران از بزرگترین موانع برای جلوگیری از بروز و شیوع معلولیت در جهان است. طبق آمارهای رسمی موجود، به طور متوسط روزانه بیش از هزار و سالانه حدود 350 هزار کودک معلول در کشور ما متولد میشوند که اکثر آنها به علت ازدواجهای فامیلی است و این درحالیاست که که ازدواجهای فامیلی در کشورهای اروپایی و شمالآمریکا ممنوع شده و در سایر نقاط دنیا نیز به سرعت در حال کاهش است. به بهانهی 13 آذر ماه روز جهانی معلولین گزارشی پیرامون عوامل، راهبردها و آمارهای مرتبط با معلولین در استان مازندران تهیه کردهایم که نظرتان را به آن جلب میکنیم.
بیش از 115 هزار معلول مازندرانی از قطار بهزیستی جا ماندهاند
شاید به نظر عجیب برسد اما مازندران علیرغم وسعت اندکش با داشتن بیش از 160 هزار معلول یکی از استانهای هدف برای رسیدگی و توجه به بزرگترین اقلیت کشور است. در سالهای اخیر بهزیستی مازندران قدمهای مثبتی در جهت بهبود وضعیت این فشر آسیبپذیر و حساس انجام داده است که از آنجمله میتوان به پرداخت هزینهی تحصیل دانشجویان معلول در تمامی دانشگاهها تا مقطع دکترا، ایجاد 2هزار شغل برای معلولان و راهاندازی 10 مرکز شبانهروزی معلولین ذهنی اشاره کرد، اما متاسفانه تا رسیدن به نقطهی مطلوب فاصلهی بسیاری است. به گفتهی ردایی مدیرکل سازمان بهزیستی مازندران از 160 هزار معلول مازندرانی که تا بحال شناسایی شدهاند تنها 42 هزار معلول در استان زیر پوشش بهزیستی قرار گرفته و از خدمات این سازمان بهرهمند میشوند. هرچند ردایی تنها چند ماه پس از اعلام این خبر آمار معلولین تحت پوشش سازمان مطبوعش را 62 درصد اعلام کرد اما آمار نخست بیشتر به واقعیت نزدیک است و این بدین معناست که بیش از 115 هزار معلول جسمی و ذهنی مازندرانی از قطار حمایتی بهزیستی جا مانده و در ایستگاه تنهایی و دردسرهایشان رها شدهاند که این امر نیازمند توجه صد چندان به وضعیت این قشر گرانمایه است.باید این تفکر در ذهن مردم و مسئولین نهادینه شود که معلولان نیز از همین جامعه هستند و در قانون اساسی ایران میان آنها و دیگران تفاوتی نیست پس نباید به آنها با دیده تحقیر نگریست.
دلایل اصلی معلولیت در مازندران
ازدواجهای فامیلی: بیشک یکی از مهمترین دلایل معلولیت در مازندران ازدواجهای فامیلی و عدم اطلاع رسانی فراگیر و صحیح در این زمینه است.: بسیاری از کودکان مازندرانی که همراه با ناراحتیهای ژنتیکی به دنیا میآیند بادشواری زندگی میکنندو به مرگ زودرس دچار میشوند،زیرا اغلب این کودکان دارای سیستمهای دفاعی بسیار ضعیفی بوده و به خاطر عقبماندگی ذهنی و جسمی دچار تشنجهای مکرر میشوند. مازندران به واسطهی برخورداری از روستاهای فراوان و جریان بسیاری از رسوم و باورهای قدیمی در بین روستا نشینان یکی از پرخطرترین استانهای ایران از لحاظ معلولیت ازدواجهای فامیلی است. هرچند آمار دقیقی از معلولیتهای ناشی از ازدواجهای فامیلی در مازندران وجود ندارد و این خود یک ضعف اساسی است اما متأسفانه در حال حاضر تنها 2درصد از ازدواجهای فامیلی در کشور کاسته شده است و اگر این روند ادامه یابد و اقداماتی اساسی درجهت کاهش ازدواجهای فامیلی انجام صورت نگیرد این ازدواجها بسیار افزایش خواهد یافت و هنگامی به فکر چارهای اساسی خواهیم بود که کار از کار گذشته است. مسئولین بهزیستی مازندران بهعنوان متولیان اصلی معلولین در استان باید با همکاری هرچه بیشتر با دانشگاه علوم پزشکی، رسانهها و آموزش و پرورش هرچه زودتر تدبیری کارآمد برای این معضل بیاندیشند.
حوادث ناشی از کار: صحبت دربارهی وضعیت کار و کارگری در مازندران تکرار حدیثی مفصل و دردناک است که از یک جوش ساده به دُملی بزرگ و چرکین بدل شده است. بیکاری، ورشکستگی و تعطیلی واحدهای صنعتی، عقب افتادن طولانی مدت حقوق کارگران اینروزها به امری عادی وتکراری در اخبار بدل شده است. اما بهجز مشکلات معیشتی و آسیبهای روانی جامعهی کارگری مازندران؛ عدم آموزش صحیح، عدم حمایتهای کارآمد روانی، غیر استاندارد بودن محیط کار و مهمتر از همه عدم نظارت صحیح و فراگیر دولت بر عملکرد حفاظتی محیطهای کار از مهمترین معضلات جامعهی کارگری مازندران است. هرچند شاهد افتتاح بسیاری از شهرکهای صنعتی و ارائه آمار رنگارنگ از پیشرفت و بهبود وضعیت کار در استان هستیم اما هیچ نهادی تا بحال گزارشی جامع و مانع پیش از افتتاح این مجموعهها دربارهی وضعیت مناسب محیط کار ارائه نکرده است که این مبین ضعف نظارت بر سلامت کارگران در استان است. هفتهای نیست که خبری از معلولیت یا مرگ کارگران ساختمانی به گوشمان نرسد و این یعنی مسئولین شهری و کشوری کوچکترین نظارتی بر امنیت محیط کار این قشر نیازمند ندارند. معلولیتهای ناشی از کار برای جامعهی کارگری یکی دیگر از مهمترین دلایل معلولیت در مازندران است که همت و توجه بیشتر مسئولان را طلب میکند.
مشکلات اصلی معلولان مازندرانی
سخنرانی پشت سخنرانی و وعده پشت وعده. همین چند وقت پیش، هاشمی معاون عمرانی استاندار مازندران در بازدید از بزرگترین مرکز نگهداری معلولین در کشور یعنی مرکز نوشیروانی بابل پیشنهاد برگزاری شورای اداری این شهرستان را در مرکز نگهداری از معلولین نوشیروانی داده بود که هرگز عملی نشد.
بسیاری از مسئولین پشت تریبونها از ضرورت حمایت از معلولین صحبت میکنند اما تنها بخشی از هزینههای نگهداری آنان به خانوادههایشان پرداخت میشود. هزینهی تقریبی نگهداری از یک معلول در مازندران با توجه به گرانیهای افسارگسیخته این روزها 800 هزار تومان است که سازمان بهزیستی کمتر از 40 درصد آن را پرداخت میکند و مابقی آن به عهده خود خانواده ها یا خیرین شهر است.
ساختمانهای اداری، مسکونی، رفاهی و تحصیلی در مازندران هنوز امکانات لازم و کافی برای تردد معلولان را فراهم نکردهاند و این مسئله از گلایههای مدیر کل بهزیستی استان نیز هست.
بر اساس قانون؛ 3 درصد استخدام برای جذب معلولان است و شاهد بودهایم که در بسیاری از موارد معلول بالاترین امتیاز را در آزمونهای استخدامی بدست میآورند اما متاسفانه در مصاحبه به دلیل شرایط جسمانی رد میشود. که باید مورد توجه پیگیری قرار گیرد. کمتر از 15 درصد مبلمان شهری مازندران برای معلولان مناسب سازیشدهاست و این میزان بسیار اندک است لذا باید به شهرداری ها فشار آورد تا سیستم شهر را برای همهی اقشار جامعه آماده کنند. یکی از ضروریترین اقدامات برای معلولین مازندرانی اجر ای هرچه سریعتر قانون جامع حمایت از معلولاناست که بیجهت به تعویق افتاده است.
چند پیشنهاد
در روز 13 آذر یک زن ویک مرد ایرانی که از دوپا معلول بودند تنها با اتکا به دستها و ایمان و عزم راسخشان خود را به بالای برج میلاد رساندند. بارها شاهد نقاشیهای زیبای معلول مازندرانی بودهایم و هرگاه به معلولین اجازه عرض اندام داده ایم از هر آزمونی سربلند بیرون آمدهاند. این بدین معناست که آنها بیش از هرچیز به حمایتهای روحی ما و بستر سازی نیازمندند برگزاری دومین جشنواره منطقه ای تئاتر معلولان در استان در روزهای 25 تا 28 دیماه به میزبانی مازندران یکی از اقدامات ارزشمند بهزیستی استان است.برگزاری انواع همایشها و مسابقات فرهنگی، کمک به چاپ کتاب خاطرات معلولین موفق، حمایتهای همهجانبه از ورزش معلولین و جانبازان بیشک در ارتقا روحیه و کارآمدی آنان تاثیر خواهد داشت.تشویق آنان به آیندهای روشن و تامین هزینههای درمانشان از دیگر کمکهای مورد نیاز آنهاست. فردی معلول کارخانهای در استان قزوین راهاندازی کرده است که 98 درصد پرسنل و کارگران آن را افرادی با انواع معلولیتها تشکیل میدهند. امیدواریم رفتارها و اقداماتی این چنین سرلوحهی کار دستاندرکاران جامعهی معلولین و سیاستمنداران استان باشد. به امید سلامتی برای همه انسانها.
گزارش: علی نجاتی