گفتگو با دارنده مهر اصالت از یونسکو در رشته شعر بافی؛
دیگر کسی برای شاگردی پیش من نمیآید/ از مسئولان انتظاری ندارم
از اینکه مهر یونسکو را گرفتم احساس خاصی ندارم. چون کار باید نان داشته باشد و غیر آن فایدهای ندارد. از اینکه فرهنگ و گذشته ما گفته میشود خوب است، ولی باید برای ما هم نفعی داشته باشد.
ایلنا: دارنده مهر اصالت از یونسکو در رشته شعر بافی گفت: از بچگی و از ۷ و ۸ سالگی به کار در کارگاه پدرم که در همان محله قدیمی سوریجان کاشان بود مشغول شدم که هم اکنون نیز به اتفاق برادرم در آن کارگاه فعالیت دارم.
محمود جلالتی که متولد محله سوریجان در سال ۱۳۱۹ و اهل کاشان و هم اکنون ۷۰ ساله و دارای چهار فرزند است. ایستاده است پشت دستگاه شعربافی و مشغول به کار و من منتظر فرصتی برای مصاحبه. همچنان مشغول و انگار اشتیاقی به مصاحبه ندارد. در حالی که نخی از تارهای دستگاه پاره شد و استاد به ترمیم آن نخ شانههای دستگاه را بالا و پایین کرد و بعد نشست روی تخته دستگاه و پدالهای سنگین دستگاه شعربافی فشرد با خبرنگار ایلنا در کاشان درد دل کرد هر چند صدایش در تق تق دستگاه شعربافی گم و محو شد، ولی پس از بافت مقداری از پارچه، روی صندلی کنارم نشست و من مشتاقانه به صحبتهایی گوش کردم که مدتها بود انتظارش را داشتم.
خودش اینطور میگوید: «از بچگی و از ۷ و ۸ سالگی به کار در کارگاه پدرم که در همان محله قدیمی سوریجان بود مشغول شدم که هم اکنون نیز به اتفاق برادرم در آن کارگاه فعالیت دارم.
در قدیم حرف دوست داشتن و علاقه به کار وجود نداشت و چون پدرانمان این حرفه را داشتند، ما نیز راه پدر را پیمودیم. ما چهار برادر بودیم که سه نفرمان در کارگاه مشغول بودیم و برادر دیگرمان هم به آموزش و پرورش رفت و کارمند شد.
پسر من هم هیچ علاقهای به این کار ندارد و در کارخانه مس کار میکند و و من هم اصراری به یادگیری او ندارم. شعربافی فقط زحمت دارد و کم درآمد. از سال ۱۳۷۴ در خانه بروجردی و از سال ۱۳۷۷ در مرکز هنرهای سنتی و صنایع دستی با اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کاشان همکاری داشته و به صورت قراردادی کار کردهام و در طول این سالها حقوق ثابت داشتهام.»
محمد جلالتی خوش صحبت است و سعی میکند کلماتش را شمرده شمرده و بدون هیچ گونه اضافه گویی بیان کند: کارهای ما اغلب از جنس ابریشم است که به کردستان و استانهای غربی فرستاده میشود. کردها این پارچه را به دور سرشان میپیچند و به عنوان دستار استفاده میکنند.
جلالتی ادامه میدهد: کاری که برای یونسکو ارسال کردم، کار میراث فرهنگی بود که در همین مرکز صنایع دستی بافته بودم و حدود ۲ سال پیش بود که به یونسکو ارسال و موفق به دریافت مهر یونسکو شدم. جنس پارچه از ابریشم با رنگ بندی گلی و رنگ دیگری که یادم نیست و پارچه خیلی زیبایی شده بود. از اینکه مهر یونسکو را گرفتم احساس خاصی ندارم. چون کار باید نان داشته باشد و غیر آن فایدهای ندارد. از اینکه فرهنگ و گذشته ما گفته میشود خوب است، ولی باید برای ما هم نفعی داشته باشد.
او میگوید: در طول سالهای کارم در اداره میراث کاشان نمایشگاههای متعددی در اصفهان، تهران، کرمان، همدان، تبریز، بجنورد و خود کاشان داشتهام و دست بافتههایم به نمایش درآمده و حتی دستگاه بافندگیام را نیز به همراه داشته و کارهایی را در این نمایشگاهها بافتهام. امسال هم که گردشگران خارجیها آمده بودند ما در چهلستون اصفهان برنامه داشتیم ولی تاکنون به نمایشگاههای خارج از کشور نرفتهام.
جلالتی در خصوص اساتید خود و کاشان در زمینه شعربافی گفت: اکثرا در کارگاه پدرم و نزد او کار کردم و پیش فرد دیگری این کار را فرا نگرفته و کار نکردهام و چند وقتی را هم با عمویم بودهام. از اساتید شعر باف کاشانی هم میتوانم از پدر بزرگم استاد رضا نیازی، حاج محمود نوچمی، حاج علی محمد کریم، حاج سید علی و آقا میرآبی که اکثرا مرحوم شدهاند نام ببرم. من هیچ انتظاری از مسئولین نداشته و صحبتی نیز ندارم، این مسائل از ما گذشته است و شاگرد خاصی هم ندارم، چون کسی برای شاگردی نمیآید. فقط میخواهم که زمینهای فراهم شود که این هنرهای دستی به فراموشی نرود.
گفتنی است محمد جلالتی اخیرا موفق به دریافت گواهینامه درجه یک هنری شده است.