دارنده مهر اصالت در مخمل نقش برجسته از سازمان یونسکو در گفتگو با ایلنا:
مسئولین فرهنگی کشور اجازه ندهند صنایع و مهارتهای دستی کشور از بین برود
از مسئولین تقاضا دارم تا با تفکر و اندیشه لازم محیطی فراهم کنند تا جوانان علاقهمند به صنایع دستی و مهارتهای مرتبط با آن شوند و آموزشهای مختلفی وجود داشته باشد تا این صنایع و مهارتها فراموش نشوند و از بین نروند.
ایلنا: دارنده مهر اصالت در مخمل نقش برجسته از سازمان یونسکو گفت: از مسئولین تقاضا دارم تا با تفکر و اندیشه لازم محیطی فراهم کنند تا جوانان علاقهمند به صنایع دستی و مهارتهای مرتبط با آن شوند و آموزشهای مختلفی وجود داشته باشد تا این صنایع و مهارتها فراموش نشوند و از بین نروند.
جمشید خداداد نوش آبادی در گفتگو با خبرنگار ایلنا در آران و بیدگل گفت: من متولد سال ۱۳۵۱ با مدرک دیپلم در رشته علوم تجربی که در سال ۱۳۷۷ به استخدام اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کاشان درآمدم و از همان ابتدا در مرکز هنرها و صنایع دستی در بخش مخمل بافی زیر نظر استاد یاألله مشغول به کار شدم. اول مخمل ساده را یاد گرفتم و بعد به این فکر افتادیم که مخمل گلدار (نقش برجسته) را در این مرکز راه اندازی کنیم که با همت استاد یاآلله عملی شد. سپس من آن را فرا گرفتم. این طور میگویند که بافت مخمل (گلدار یا ساده) نیاز به سه نفر کارگر دارد که عبارتند از یک نفر بالا دستگاه برای طراحی و تنظیم نقشه کار، یک نفر کنار دستگاه برای تثبیت طرح و یک نفر بافنده که در حال حاظر همه این کارها را من به تنهایی انجام میدهم. من قبل از اینکه به استخدام اداره میراث فرهنگی دربیایم، هیچ علاقهای به کار بافندگی و مخمل بافی نداشتم و هیچ فعالیتی در این خصوص نداشتم، ولی بعد از استخدام و اشتغال به کار در این زمینه به آن علاقهمند شدم.
وی در خصوص تعریف مخمل با کمی مکث و تأمل میگوید پارچهای است نخی یا ابریشمی که بیشتر از جنس ابریشم در بافت آن استفاده میشود که یک طرف آن از پرزهای نرم ولطیف تشکیل و طرف دیگر آن بافت ساده دارد و پرزهای آن مانند فرش به یک طرف خاب دارد. مخمل بر خلاف بافتههای دیگر که از تار و پود تشکیل شدهاند یک سری تار اضافی به نام هاب دارد که پرز دستگاه هم محسوب میشود. مخمل گلدار هم میتوان گفت تلفیقی از زری بافی و مخمل ساده است چون مثل زری نقشه دارد و مثل مخمل ساده پرز دارد و اوج هنر نساجی ایران است.
وی تصریح کرد: در قدیم در کنار هر دستگاه و کارگاه چند شغل ایجاد میشد. در کنار همین مخمل بافی هم عدهای مشغول ساختن دفتین، شانه (نگاه کنید این شانهها از جنس نی هستند که نی را با ظرافت خاصی میتراشیدند و کنار هم میگذاشتند)، نورد، سنگ لنگر و یک عدهای هم خود دستگاه و اسکلت آن را میساختند. به این صورت چند شغل در کنار هر کارگاه ایجاد میشد و به اشتغال زایی کمک میکرد و کار هم زیاد بود که متأسفانه همه از بین رفته است که میتوان گفت این از مشکلات کار ما است و الآن ما هر کاری را باید خودمان انجام بدهیم و هر چه میخواهیم خودمان باید درست کنیم. در کاشان هم فکر میکنم بیشتر از ۴ دستگاه مخمل بافی وجود ندارد که دو دستگاه آن در همین مرکز و یکی از آنها در اختیار پسر استاد یاألله و دیگری نزد دوست و همکارم آقای استاد همتی است.
ایشان در مورد کار ارسالی به یونسکو این گونه توضیح داد که پارچههای مخملی که ما در این مرکز میبافتیم در ابتدا حاشیه نداشت که من برای چهار طرف کار حاشیه درست کردم. کار در سال ۱۳۸۸ به یونسکو ارسال شد و موفق به دریافت مهر اصالت شد. این حاشیهها فکر و کار خودم بود و تقریباّّ کار جدیدی بود که من تولید کردم. از مشخصههای آن برای اولین بار نام خودم را در حاشیه پایین آن نوشتم و از پود گلابتون در آن استفاده کردم.
وی بیان کرد: تاکنون در نمایشگاههای متعددی از جمله نمایشگاه بین المللی تهران به مناسبت هفته صنایع دستی که در خرداد ماه برگزار شد و نمایشگاههای اصفهان، تبریز و داخل خود کاشان شرکت کردهام و تاکنون به نمایشگاه خارج از کشور نرفتهام.
وی در خصوص مشکلات و معضلات کار مخمل بافی اظهار نمود: ساختن بخشهای مختلف دستگاه مهارت و تخصص خاصی را میطلبد و الآن هم جایی برایشان ارزش ندارد که آن را انجام دهند و باید خودمان آن را تعمیر کنیم. از همه مهمتر چون این کارها، کارهای سخت و دشواری هستند دیگر کسی علاقه نشان نمیدهد که یاد بگیرد و آن را انجام بدهد و حتی ممکن است تا چند سال دیگر این کارها و حرفهها وجود نداشته باشد و فراموش شود. در رنگرزی و در گذشته از رنگهای طبیعی استفاده میشد ولی حالا از رنگهای شیمیایی استفاده میشود که کیفیت مناسب را نیز ندارد و کسی دیگر در این زمینه کار نمیکند.
وی در پایان گفت: از مسئولین تقاضا دارم تا با تفکر و اندیشه لازم محیطی فراهم کنند تا جوانان علاقهمند به صنایع دستی و مهارتهای مرتبط با آن شوند و آموزشهای مختلفی وجود داشته باشد تا این صنایع و مهارتها فراموش نشوند و از بین نروند.