ولیالله شجاعپوریان
لزوم گذر از قطببندیهای سیاسی
در سالهای پس از انقلاب هر چه گذشت بر دامنه نادیده گرفتن حریم و حرمت شخصی افراد در چارچوب فعالیت سیاسی افزوده شد، تا به امروز که شاهد هستیم این پدیده نامیمون دامان بسیاری از بزرگان نظام و دین را نیز گرفته و آنها را در محدوده حملات و تهمتهای رقبای سیاسی قرار داده است.
لزوم گذر از قطببندیهای سیاسی عنوان یادداشت ولیالله شجاعپوریان است كه در آن میخوانید:
مشروعیت قدرت سیاسی همواره در طول تاریخ دغدغه خاطر حاکمان و فلاسفه سیاسی بوده و به همین دلیل از دیرباز رسیدن به قدرت به هر قیمتی نه در چارچوب اندیشه دینی پذیرفته شده بود و نه در چارچوب اندیشههای سیاسی دیگر.
رویکرد دینی، مردمیو ارزشی به قدرت در چارچوب اخلاق، فعل و انفعالات و اکتساب قدرت را محدود به روشهایی میکند که مشروعیت قدرت را با یک نوع ارتباط و اعتماد مستمر و دوسویه با گروههای اجتماعی و عرصه عمومیهمراستا کرده است.
در این مسیر الزامات هر ساختار و نظام سیاسی اقتضائاتی خاص را برای برقراری و استمرار این پیوند به وجود میآورد.
انقلاب سال 57 ایران که به گواه تاریخ و بنیانگذاران آن بر بستر اخلاقیات دینی زمینهساز نظام جمهوری اسلامیبوده است، تاکیدی جدی بر حفظ چارچوبهای اخلاقی و قانونی دارد و خروج از این چارچوبها بیش از هر چیز دیگر حوزههای ارتباطی جامعه و حاکمیت را تضعیف میکند.
معالاسف اکنون آنچه در عرصه عمل سیاسی در ایران به وقوع میپیوندد به شکلی واضح در مغایرت با اهداف شکلگیری نظام سیاسی ایران قرار دارد.
در سالهای پس از انقلاب هر چه گذشت بر دامنه نادیده گرفتن حریم و حرمت شخصی افراد در چارچوب فعالیت سیاسی افزوده شد، تا به امروز که شاهد هستیم این پدیده نامیمون دامان بسیاری از بزرگان نظام و دین را نیز گرفته و آنها را در محدوده حملات و تهمتهای رقبای سیاسی قرار داده است.
نمونه بارز این اشخاص در سالهای اخیر آیتالله هاشمیرفسنجانی است که بهرغم تمام سوابق روشن در شکل گیری نظام سیاسی ایران به اصلیترین هدف تاخت و تاز نیروهای تندرو تبدیل شده است.
در سالهای اخیر حتی گروههای سابقه دار سیاسی نیز چنین برخوردهایی را با سکوت یا حتی موضعگیریهای غیر سازنده خود سپری کردند و همین سکوت و بیعملی یا کجرفتاری دامن آنها را بعد از افزایش شکافهای سیاسی گرفته است.
شاید این را بتوان تجربهای دانست که میتواند نتایجی مطلوب هم به دنبال داشته باشد، کما اینکه در روزهای اخیر برخی چهرههایی که پیشتر در جبهه حملهکنندگان به بزرگان نظام بودند لب به شکایت از این دست رفتارها گشودند، نمونه بارز این افراد حبیبالله عسگراولادی است.
کسی که به اظهارات اخیر حمید رسایی و حسین شریعتمداری واکنش نشان داده و تخریب آیتالله هاشمیرا به ضرر کشور دانسته است. اما باز هم به نظر میرسد که دفاع این دست گروهها و اشخاص از چهرههای نظام همان قدر که مفید است نیاز به آسیبشناسی جدی دارد.
پیشتر نگرش انحصاری به قدرت و سیاست و تبدیل فضا به یک دوقطبی سیاه و سفید پایه اصلی منازعات سیاسی و توهینها به افراد و گروهها بوده است. در حقیقت برای برونرفت از فضای موجود نیاز داریم تا چنین رویکردی را در سیاست کنار بگذاریم، اما به نظر میرسد حتی در مقام دفاع بسیاری از اصولگرایان از چهرههای تخریب شده باز هم چنین دوگانگیای وجود دارد.
باقی ماندن چنین رویکردی چه در مقام دفاع و چه حمله نمیتواند موجبات ایجاد بهبودی پایدار در کشور را ایجاد کند. بر این اساس میتوان این سوال را پیش روی افرادی چون حبیب الله عسکراولادی قرار داد که آیا حرمتشکنیها و عدم رعایت اخلاق نسبت به همه اقشار جامعه نارواست و باید نسبت به تمام ساختار شکنیها و قانون شکنیها واکنش نشان داد، یا اینکه فقط بزرگان نظام و نزدیکان سیاسی آنها شامل چنین دفاعیاتی میشوند؟
در همین حال آیا این دست دفاعیات از شخصیتهای ارزشمندی چون آیتالله هاشمیبازگشت به سیاست اخلاقی است یا یک موضعگیری وضعی به دلیل گسترده شدن دامنه تخریبها و ترس از رسیدن مرز آن به محدوده گروههای معتدل اصولگرا؟
در حقیقت در دفاع از قانون و اخلاق در حوزه سیاست تنها نمیتوان به «گفتار درمانی» اکتفا کرد و این روند نیاز به نمود عینی و کنش عملی دارد تا بتواند در زمینه ترمیم پیوندها و اعتماد اجتماعی موثر بیفتد. جامعه باید به این نتیجه برسد که افراد بالا دست قدرت دیگر روی به قطببندی سیاسی نمیآورند تا از این طریق امکان همگرایی بیشتر به وجود بیاید. نکته ضروری این است که ایجاد قطببندی چه در موضع حمله و چه در موضع دفاع واگرایی اجتماعی را در پی خواهد داشت.
* نماینده پیشین مجلس