گزیده سرمقاله روزنامههای صبح امروز
روزنامههای صبح امروز سرمقاله های خود را به مهمترین مسائل داخلی و بین المللی اختصاص دادند.
كیهان
«بحران كاتالیزور میخواهد» عنوان یادداشت روز روزنامه كیهان به قلم محمد ایمانی است كه در آن میخوانید:
سوریه و مصر، دو كشور در شمال و جنوب مرزهای فلسطین اشغالی، شرایطی آمیخته با التهاب را سپری میكنند. ظاهرا صورت اتفاقات در سوریه و مصر متفاوت است اما در باطن این دو وضعیت، 2 روی یك سكه هستند. آقای محمد مرسی در ماجرای سوریه، جایی ایستاد كه آمریكا و عربستان و قطر ایستاده بودند. او حكومت سوریه را تخطئه كرد و درباره نقش مداخلات خارجی در تكوین و تداوم بحران هیچ نگفت. مرسی اما در پنجمین ماه ریاست جمهوری، با تجارب قابل توجهی روبروست. اولین رئیس جمهور پس از انقلاب ژانویه 2010 اكنون برخی حقایق را در آشوبهای قاهره میبیند و در برنامه زنده تلویزیونی میگوید «عدهای پول و سلاح گرفتهاند تا به مردم حمله كنند و آرامش و ثبات را در مصر به هم بریزند.» اینكه محمد مرسی در ماجرای سوریه، بازی آمریكا و عربستان و قطر را خورده و علیه حاكمیت سوریه سخن گفته باشد، مانع از آن نیست كه محور ارتجاع، بازی مشابهی را علیه دولت جدید مصر پیاده نكند. هرچه باشد مصر نیز مانند سوریه، همسایه رژیم اشغالگر قدس و در حال فاصله گرفتن از رژیم آمریكایی سابق (مبارك) است.
اسرائیل ظرف یك ماه 3 ضربه استراتژیك مهم را دریافت كرد. ابتدا در جنگ 8 روزه غزه، مشت خالی قدرت خود را مقابل توان فزاینده حماس (ضعیف ترین حلقه مقاومت اسلامی) باز كرد. پس لرزه انفجار موشكهای حماس در تل آویو و بیت المقدس و هرتزلیا فروكش نكرده بود كه مجمع عمومی سازمان ملل عضویت ناظر فلسطین را پذیرفت. مهم تر از اصل این عضویت، شمارش حامیان رژیم صهیونیستی در «جامعه جهانی» بود؛ 7-6 كشور معدود! اما این آمار صرفا نشانه انزوای اسرائیل نبود. این تعداد، در واقع نشانه كاهش شدید قلمرو نفوذ آمریكا در جهان هم بود.
به فاصله یك هفته، مجمع عمومی سازمان ملل قطعنامه ای- غیرالزام آور- تصویب كرد كه از رژیم صهیونیستی میخواست تن به نظارت آژانس بین المللی انرژی اتمی دهد و درهای تاسیسات اتمی خود را به روی ناظران باز كند. این بار نیز همان 7-6 كشور مشخص با قطعنامه مخالفت كردند. پس بی دلیل نبود كه 10 روز پیش، آمریكا هزینه بی آبرویی را به جان خرید و از لغو كنفرانس بین المللی «خلع سلاح اتمی در خاورمیانه» به خاطر نگرانی نسبت به انزوای بیشتر اسرائیل و فشار بر این رژیم خبر داد. مجموعه اتفاقات فشرده در كمتر از یك ماه راوی این واقعیت مهم بود كه پس از 64 سال، ریشههای رژیم جعلی جاگیر نشده است. تشدید التهابات در سوریه- جنوب و شمال سرزمینهای اشغالی- به یك معنا بازخورد فشار وارده و فزاینده بر اسرائیل است.
انقلاب و دولت جدید مصر تحت فشار شدیدی قرار دارد. مرسی در زمینه معارضه با رژیم مبارك- كه هنوز برخی اجزای آن سر كارند- با دشواری مواجه است. مرسی 5 ماه پیش با احمد شفیق (آخرین نخست وزیر حسنی مبارك) پنجه در پنجهانداخت و اكنون با جبهه نجات ملی متشكل از محمد البرادعی، عمرو موسی و حمدین صباحی و دیگران مواجه است. چیزی شبیه انقلاب خودمان در حد فاصل سالهای 57 و. 58 در ایران نیز آمریكاییها روی طیفی از چهرههای سیاسی حساب باز كرده بودند، از شاپور بختیار عضو جبهه ملی تا امثال حسن نزیه و مهندس بازرگان و بنی صدر و حتی چپهای دو آتشهای نظیر سران سازمان مجاهدین خلق. برنامه این بود كه تكنوكرات ها، ملی گراها، شبه ملی- مذهبیها و حتی خلقیها مدام به مثابه جریان موازی در مقابل رهبری امام خمینی(ره) علم شوند و آدرس اشتباه به مردم نشان دهند. البته جریان اخوان المسلمین و محمد مرسی به تدریج عیار خود را نشان خواهند داد اما مهم این است كه فعلا صرف نظر از اشخاص، اسرائیل و آمریكا از «بیداری اسلامی» هراسانند همان گونه كه «مقاومت اسلامی» در شمال و جنوب سرزمینهای اشغالی را تهدید اول میشمارند. در این فضا اگر دولت منتسب به اسلامگرایان مصر ساقط شود و ارتجاع (ضد انقلاب) احیا گردد كه فبها اما اگر این اتفاق هم نیفتد ولی دولت جدید تضعیف شود به اعتبار فشارهای اقتصادی موجود مجبور خواهد شد پشت مقاومت اسلامی فلسطین را خالی كند. یا به عبارتی فضای تنفس رژیم صهیونیستی را باز بگذارد.
شایسته تأكید است كه تلاطم فعلی در مصر و تحركات موجود برای جلوگیری از همه پرسی قانون اساسی جدید و استقرار نظم سیاسی تازه، همچنان خلأ رهبری را به رخ میكشد. به یك معنا، در قیاس با تحولات همین روزهای ملتهب مصر میتوان شامخیت و منحصر به فردی انقلاب اسلامی را بهتر فهمید. هنر حضرت امام(ره) این بود كه با وجود بحران سازیهای به مراتب شدیدتر دشمنان، همه پرسی جمهوری اسلامی و قانون اساسی آن را برای روشن كردن واقعیتهای «ایران جدید» به اجرا گذاشت تا برای همیشه، جمهوری اسلامی ایران و قانون اساسی آن ممهور به مهر اكثریت قریب به اتفاق ملت ایران باشد. بعدها حسن نزیه ملی گرا و فرخ نگهدار رئیس سازمان فداییان خلق با اعتراض مواجه شدند كه چرا به رهبری دینی آیت الله خمینی تن دادند؟ به گزارش گویانیوز، نزیه در این باره گفته بود «واقعیت این است كه ما توان بسیج 50 نفر را هم نداشتیم اما هر فراخوان آیت الله خمینی با استقبال میلیونها نفر همراه میشد و اگر ما همراهی نمیكردیم، منزوی میشدیم». نگهدار نیز بهمن ماه سال گذشته در مصاحبه با سایت اینترنتی میهن اذعان كرد «من فهمیدم آیت الله خمینی در كشور نفوذ فوق العادهای دارد و تكیه او بر مردم است... به خاطر دارم در سال 49 در اطراف دهات بین قم و كاشان همراه با دوستم احمد اشرف سفر میكردیم و میدیدیم در خانه روستاییان آنجا عكس آقای خمینی بر دیوار بود و سخنش اعتبار داشت... او برای همه كسی بود كه سد بزرگ و شكست ناپذیر شاه را شكست.
این قدرت، چشمها را خیره و ایجاب میكرد برای ایشان نامی مثل رهبر یا امام انتخاب شود».
شامخیت ایران 34 سال پس از انقلاب اسلامی همچنان به چشم میآید. كاندولیزا رایس وزیر خارجه دولت بوش- كسی كه از درد زایمان خاورمیانه جدید در بحبوحه جنگ 2006 لبنان سخن گفت- به تازگی تحلیلی در روزنامه واشنگتن پست نوشته و خاطرنشان كرده؛ «موقعیت در خاورمیانه برای بازسازی مجدد قوا و حفظ توازن نیروها دیگر از دست ما خارج شده است... ما در سوریه نمیتوانیم ماجرای لیبی را تكرار كنیم چرا كه همه چیز متفاوت است و چنین فكری بیشتر به یك قمار پرخطر میماند... امروز ایران از مرزهای قومیتی و نژادی عبور كرده و نفوذ خود را در لبنان و عراق و سوریه گسترش داده است. سوریه برای ایران پلی در جهت رسیدن به خاورمیانه عربی است... خطرات در خاورمیانه رو به فزونی است و خاورمیانه در موقعیتی بسیار خطرناك قرار گرفته است. اگر خاورمیانه از هم بپاشد، نظم منطقهای موجود در معرض تهدید قرار میگیرد. در این صورت ایران برنده ماجرا و ما بازنده بازی خواهیم بود. جنگ در خاورمیانه ناگزیر است. درگیریها در منطقه به تدریج به اوج خواهد رسید. انتخابات آمریكا تمام شده است. آمریكا همین الان باید كاری بكند». تحلیل رایس با همین عبارت به پایان میرسد. «آمریكا باید كاری بكند». اما او هم مانند خیلیها نمیداند چه كار باید كرد، اگرچه میداند نبض تحولات مهم منطقه در دستان ایران است. او و خیلیها میبینند كه به واسطه تولد خاورمیانه جدید، انهدام ته مانده قدرت امنیتی و سیاسی رژیم تل آویو جدی شده است. او همان 6 سال پیش، از برخی سران اخوان المسلمین شنید كه میگویند الگوی مبارزانی ما جنبش حماس و حزب الله هستند، یعنی كه «مقاومت اسلامی» الگوی ارتقا یافته «بیداری اسلامی» خواهد بود. اقتضای این درك توأم با هراس از وضعیت جدید، توجه و تمركز روی موتور مقاومت و بیداری اسلامی در ایران است.
افزودن بر فشار تحریمها تا آنجا كه ممكن است، یكی از حربهها میتواند باشد. آنها مایلند این فشار را تا فوریه و مارس (بهمن و اسفند) حداكثری كنند اما این كافی نیست.
خراسان
«هدف آمریکا از پیشنهاد مذاکره» عنوان یادداشت روز روزنامه خراسان به قلم رضا واعظی است كه در آن میخوانید:
شنبه گذشته در موسسه بروکینز آمریکا و در جمع شماری از سیاستمداران آمریکایی و اسرائیلی خانم هیلاری کلینتون ضمن آنکه اذعان کرد ایران سخت ترین مسئلهای بود که در دوران وزارتش با آن برخورد کرده، از آمادگی دولت اوباما برای انجام مذاکرات دوجانبه هستهای با ایران خبر داد. با این خبر موجی از تحلیلها و گمانه زنیهای دوباره درباره روابط ایران و آمریکا شکل گرفت. سئوالات اساسی این است که چه شده است که خانم کلینتون پس از 4 سال و در حالی که آخرین روزهای مدیریت وزارت خارجه را میگذراند سخن از مذاکره مستقیم به میان آورده است؟. کاخ سفید از این اقدام چه اهدافی را دنبال میکند؟ و سرانجام احتمالی آن چه خواهد بود؟
1 -چه اتفاقی افتاده که پیشنهاد مذاکره میدهند. بدون شک دردور دوم ریاست جمهوری باراک اوباما که از دهم دی ماه آغاز خواهد شد میبایست شاهد تغییراتی در سیاست خارجی این کشور به ویژه در مورد جمهوری اسلامی ایران بود. زیرا براساس مطالعات صورت گرفته، موضوع ایران مهم ترین موضوع سیاست خارجی ایالات متحده آمریکاست و در مبارزات انتخاباتی هم تلاش شد تا ایران جزو تهدید کنندگان امنیت ملی آمریکا عنوان شود. خانم هیلاری کلینتون هم در اظهارات اخیرش گفته بود " ایران مشکل ترین موضوعی بوده که من در دوران وزارت خود با آن مواجه بودم و این به واسطه خطراتی بود که تهران با رفتارهای خود آنها را به وجود میآورد. " خانم کلینتون اضافه کرده " دولت اوباما آماده انجام مذاکرات دوجانبه با ایران است. "با این توضیح روشن است که اگر چه خانم کلینتون رفتنی است اما و ظیفه داشته موضعی جدید را در حوزه سیاست خارجی آمریکا اعلام کند. موضعی که قطعا درپشت صحنه گرفته شده و خروجی ارزیابیهای آنها از اقدامات چهارسال گذشته است. تحریمهای فلج کننده، خرابکاریهای ویرانگر سایبری، ترور دانشمندان و ایجاد آشوب به کمک جبهه غربگرا (ترکیب رادیکالهای مدعی اصلاحات و گروههای مختلف اپوزیسیون) در کنار تلاش برای انزوای جمهوری اسلامی در منطقه و جهان، از جمله حربههایی بود که در دوره 4 ساله زمامداری باراک اوباما و وزارت کلینتون به کار گرفته شد و اکنون آنها را به تغییر تاکتیک و نه رویکرد واداشته است. به نظر میرسد ارزیابی کاخ سفید از کم اثر بودن فشارها، تهدیدات و اتخاذ شدیدترین مواضع علیه ایران، برای رسیدن به اهدافش یکی از دلایل تغییر تاکتیک و دادن پیشنهاد مذاکره است. آنچه از تشدید تحریمها و فشارها علیه ملت ایران برای آمریکا حاصل شده، به رغم سوء مدیریتهای مسئولان ایرانی، افزایش حجم تنفر ملت ایران نسبت به آمریکا است. مسئلهای که نه تنها آمریکا را به اهدافش (ازجمله کوتاه آمدن دربرابر غرب و آمریکا) نزدیک نکرده که نتیجه عکس داشته است و مردم ایران به خوبی دریافته، هدف اصلی غرب از اعمال فشارها کل ایران است نه فرد یا گروهی خاص. در سطح منطقه و جهان هم در انزوای ایران چندان اقبالی نداشتهاند. نمونه بارزآن برگزاری نشست جنبش عدم تعهد در تهران بود که از همیشه بهتر برگزار شد و در منطقه هم معادلات هر روز به نفع محور ایران در حال چرخش است که نمونه آن در جنگ اخیر غزه و بی خاصیت شدن گنبد امنیتی رژیم صهیونیستی در برابر تکنولوژی ایرانی، نمود یافت. بنابراین کاخ سفید به توصیه سیاست مداران کهنه کاری همچون زبیگنیو برژینسکی مشاور امنیت ملی دولت جیمی کارتر که گفته است "آمریکا هیچ اجباری ندارد که مثل یک خر احمق از حمله اسرائیل به تاسیسات اتمی ایران دنباله روی کند. " دست به تغییر تاکتیک زده است تا اهدافش را از طریق دیگری دنبال کند.
2 -در زمینه اهداف آمریکا، به نظر میرسد در درجه اول دولت آمریکا به دنبال انداختن توپ در زمین ایران است تا بتواند تا حدی از میزان تنفر و اعتراضات اساسی که نسبت به رویکرد کاخ سفید در قبال ایران در داخل و خارج از آمریکا وجود دارد بکاهد و در ادامه، خود را از اتهام تحمیل مستقیم فشار به مردم ایران، تبرئه کند. تصمیم گیران آمریکایی با این فرض که جواب ایران به یک پیشنهاد کلی و مبهم قطعا منفی است تلاش دارند به مردم ایران این پیام را بدهند که ما آماده مذاکره هستیم و این دولت ایران است که باعث افزایش فشار برمردم خود شده است. همچنین دولت آمریکا قصد دارد از طریق طرح مذاکره، افکار عمومی کشور را نسبت به موضوع مذاکره با آمریکا میزان سنجی نماید تا مبنای تحلیل و رفتار بعدی آمریکا در مواجهه با ایران قرارگیرد، حال آنکه مردم ایران به خوبی درک میکنند که به موازات این "اظهار نظر بدون هیچ اقدام عملی" مجلس سنای آمریکا با پیشنهاد دو سناتور دموکرات و جمهوری خواه و با رای همه اعضا تحریمهای جدیدی را وضع کرده و قرار است آنها را در بودجه دفاعی سال آینده آمریکا هم قرار دهند. ضمن اینکه کاخ سفید همچنان سیاست اعمال فشار علیه دولتهایی که با ایران کارمی کنند و حتی به ایران دارو میفروشند را دنبال میکند. هدف دیگر به وضعیت بد رژیم صهیونیستی در منطقه باز میگردد. تجربه جنگ هشت روزه غزه نشان داد که نه تنها ایران در منطقه دست برتر است، بلکه این رژیم نیز در شرایط بسیار بحرانی قرار دارد. بنابراین در تصور آمریکاییها طرح مذاکره با ایران میتواند قدری از فشارها بر رژیم صهیونیستی بکاهد و در صورت انجام مذاکره میتوانند برای بقای حیات این رژیم هم چانه زنی کنند. بخش دیگر از اهداف به سیاستهای جهانی آمریکا برمی گردد. در چهار سال گذشته به رغم ادعاهای اوباما، دنیا شاهد رویکردهای جنگ طلبانه و غیر صلح جویانه دولت آمریکا بودند. بنابراین در آغاز دور دوم ریاست جمهوری دموکرات ها، طرح مذاکره مستقیم با ایران یک ژست سیاسی هم بشمار میآید و چه بسا یاران آمریکا اعمال فشارها و دشمنیهای بیشتر در آینده علیه ملت ایران را افزایش دهند.
3 -درمورد سرانجام این پیشنهاد باید گفت چون پیشنهادمذاکره یک تاکتیک است و نه راهبرد و رویکرد، بنابراین نمیتوان سرانجام مثبتی برای آن پیش بینی کرد. زیرا همانگونه که خانم کلینتون اظهار داشته ایران مهم ترین مسئله و مهم ترین چالش سیاستهای سلطه طلبانه آمریکا و رژیم صهیونیستی است بنابراین از روی ناچاری و با قصد فریب افکار عمومی ایران، آمریکا، ملتهای منطقه و جهان تغییر تاکتیک دادهاند. ضمن اینکه در نظام ایالات متحده آمریکا این کنگره است (ترکیب مجلس سنا و نمایندگان) که تصمیم گیر اصلی است و درکنگره هم لابی صهیونیست از قدرت بالایی برخوردار است. شواهدهم از اتخاذ سیاستهای تندتر علیه ایران در کنگره حکایت داردو نمونه آن هم از مجلس سنا آغاز شده است.
با وجود این اگر دولت آمریکا واقعا به دنبال مذاکره و حدا قل کاهش تنش میان خود و ایران است میبایست از ظرفیتهای خود برای مدیریت و هدایت کنگره استفاده کند و در حوزه وظایف قوه مجریه، از فشارها علیه ایران از جمله در نهادها و سازمانهای بین المللی بکاهد. از باب سرکه نقد به از حلوای نسیه، در مذاکرات 1+5 که آمریکا هم حضور دارد از کارشکنی و اعمال فشار برسایر اعضا پرهیز کند و رویکردی مصالحه جویانه درپیش گیرد. در هرحال باید توجه داشت که آمریکا در حرکت دومینو وار به دنبال فرآیندی متوقف کننده برای ایران و در نهایت سقوط نظام است بنابراین هوشمندی دستگاه دیپلماسی ایران را میطلبد تا با تشخیص درست اهداف آمریکا، آنها را خلع سلاح کرده و باتوجه به نقش کلیدی کنگره در تصمیم گیریهای آمریکا، ببینند چه میزان مسئولین آمریکایی به حرفی که زدهاند پایبندند.؟
جمهوری اسلامی
«تأخیر بودجه 92 زیانبارتر از همیشه» عنوان سرمقاله روزنامه جمهوری اسلامی است كه در آن میخوانید:
لایحه بودجه سال 92 همانگونه كه پیشبینی میشد در موعد مقرر به مجلس شورای اسلامی ارائه نشد و آن چنان كه از شواهد و قرائن نیز پیدا است نباید امیدوار بود كه دولت به وظیفه قانونی خود در تقدیم بودجه به مجلس در آینده نزدیك عمل كند! تأخیر در ارائه لایحه بودجه به مجلس البته و متأسفانه طی سالهای اخیر برای دولت به یك رویه تبدیل شده است، چنانكه بالاترین ركوردها در تأخیر ارائه بودجه متعلق به دولتهای نهم و دهم است. تأخیری كه در سالهای ابتدایی دهه هشتاد نهایتاً بیشتر از 17 روز پس از موعد قانونی 15 آذر ماه نمیشد در مورد لوایح بودجه سالهای 88، 90 و 91 از مرز 50 روز نیز عبور كرد. از این رو اصلاً بعید نخواهد بود اگر دولت دهم در آخرین سالی كه لایحه بودجه ارائه میكند، قصد ركوردشكنی جدیدی داشته باشد تا حال كه قرار نیست بخش عمدهای از بودجه سال 92 در دوره فعالیت این دولت مورد استفاده قرار گیرد، كمترین دغدغه را برای ارائه، بررسی و تصویب به موقع آن از خود نشان دهد.
در این میان به نظر نمیرسد نمایندگان هم بتوانند عكس العمل جدی و خاصی در قبال این رفتار دولت از خود نشان دهند چرا كه در مورد لایحه بودجه سال 91 نیز كه دولت آن را با 53 روز تأخیر در اواسط زمستان سال 90 راهی مجلس كرد و برای نخستین بار طی دو دهه اخیر مجلس مجبور به تصویب بودجه چند دوازدهم شد، اقدام خاصی از سوی نمایندگان مجلس انجام نگرفت و عكس العملها تنها به چند مصاحبه و سخنرانی خلاصه شد.
این همه درحالی است كه لایحه بودجه سال آینده از ابعاد مختلف برای كشور حائز اهمیت ویژه است و به همین دلیل تمركز و توجه بیشتری را در مراحل تدوین، بررسی و تصویب طلب میكند. لایحه بودجه سال 92، آخرین سند مالی دولت دهم به حساب میآید و طبیعتاً از آنجایی كه قرار نیست تدوین كنندگان این برنامه، خود مجریان آن باشند، ممكن است در برآوردها و هدفگذاریهای صورت گرفته از دایره امكان و صلاح فاصله گرفته شود، از این رو نمایندگان مجلس باید با وسواس و دقت بیشتری به بررسی این لایحه بپردازند.
از طرف دیگر، لایحه بودجه سال 92، نخستین بودجهای است كه مجلس نهم بررسی آن را برعهده دارد، بنابر این نمایندگان تازه انتخاب شده قاعدتاً بیشترین ولع را برای كسب سهم بالاتر از بودجههای عمرانی برای حوزههای انتخابیه خود دارند. از این رو نیز به نظر میرسد رعایت مصالح عمومی و رویكردهای صحیح در مورد سیاستهای مالی كشور طی سال آینده كه بودجه بیانگر آن است، نیازمند دقت نظر افزونتری است.
مهمتر از دو نكته فوق، شرایط خاصی است كه در زمان تدوین، بررسی و اجرای بودجه سال آینده بر كشور حكمفرما است. همانگونه كه طی هفتههای اخیر بارها از سوی مقامات دولت تصریح شده، رویكرد بودجه سال 92 به علل مختلف به شدت انقباضی خواهد بود. به عبارت دیگر از آنجایی كه پیشبینی میشود موانع فعلی بر سر راه درآمدهای ارزی حاصل از فروش نفت، در سال آینده نیز پا برجا باشد، كاهش سهم درآمدهای نفتی در تأمین هزینههای عمرانی و جاری سال آینده گریزناپذیر است، گرچه با نگاه تبدیل تهدید به فرصت میتوان از شرایط موجود برای برداشتن گامهایی عملی در راستای كاهش وابستگی بودجه به نفت استفاده كرد اما جایگزین سازی منابع درآمدی دیگر در اقتصاد ایران به جای درآمدهای نفتی، نیازمند تدابیر و برنامه ریزیهایی است كه بخش مهمی از آنها باید در قالب بودجه صورت بگیرد. از این منظر نیز باید اذعان كرد كه بررسی و تصویب لایحه بودجه سال آینده نیازمند دقت نظر و وقتگذاری بیشتر از معمول است.
قیمت ارز به صورت عام و نرخ برابری دلار و ریال به صورت خاص، از جمله مسائل مهم دیگری هستند كه در لایحه بودجه سال آینده باید به آنها پرداخته شود. التهابات دو سال اخیر در بازار ارزی كشور نیز بر حساسیت این موضوع در بررسی بودجه افزوده است چرا كه دولت به هر تقدیر توانسته است با حربه مركز مبادلات ارزی، قیمت حدود 2500 تومان را برای دلار تاحدودی مقبولیت ببخشد بنابر این تعیین نرخ دلار در بودجه با توجه به این قیمت و اختلاف فاحش آن با قیمت مرجع 1226 تومان، نیازمند بررسیهای فراوان است.
از مجموع این مطالب میتوان اینگونه نتیجه گرفت كه حتی كمترین تأخیر در ارائه لایحه بودجه سال آینده به مجلس، پیامدهای ناگواری بیش از مواقع دیگر دارد و عقلا و دلسوزان كشور باید فكری به حال این مشكل بكنند.
ملت ما
«زمانی برای جبران اشتباه» عنوان سرمقاله امروز روزنامه ملت ما به قلم جعفر قادری، نماینده مردم شیراز در مجلس است که در آن میخوانید:
روشن است كه نقدینگی دارای رابطهای معنادار با تولید و بازدهی است و به عبارتی دیگر میتوان گفت كه اگر نقدینگی از بانك خارج شود و به بخش تولید نرود، اتفاقی كه میافتد موجب هدایت آن به بخشهایی میشود كه بیشترین بازده و برگشت را خواهد داشت؛ حالا هم فرقی ندارد كه این بازارها سكه، دلار یا مسكن باشد. در آن وقت است كه ممكن است عدم رعایت اصول مدیریت نقدینگی باعث بروز یك سری تاثیرات روی اقتصاد كشور شود.
یك موضوع دیگری كه در حال حاضر، اقتصاد كشور با آن مواجه است برقراری رابطه منطقی میان تورم و واردات است؛ چرا كه واردات راهكاری مقطعی برای كنترل تورم است و به واقع ایجاد تعادل میان عرضه و تقاضا تنها راهی است كه میتواند تا حدودی موجب مهار گرانیهای لجامگسیخته شود. در این خصوص باید توجه داشت كه تكیه كردن به روشهایی مانند افزایش حجم واردات و هزینه كردن ارز برای واردات كالاهای مختلف، شاید در كوتاهمدت جواب بدهد و تاثیرات خوبی داشته باشد اما واقعیت امر نیز همین است كه استفاده از این روشها ممكن است فقط در كوتاهمدت مشكل تورم را حل كند اما در بلندمدت تاثیر چندانی نخواهد داشت.
به بیان دیگری، روشهای مذكور در بلندمدت موجب تشدید تورم شده و مشكلات جدیتری را به وجود میآورد و ضرورت دارد كه در عرضه و تقاضا روشهایی به كار گرفته شود تا موجبات حل مشكل تورم در كوتاهمدت و بلندمدت را فراهم بیاورد. چوب حراج زدن به ارز حاصل از فروش نفت برای واردات اقلام مصرفی در حقیقت نوعی اجحاف در حق آیندگان است؛ چراكه ارز حاصل از صادرات نفت باید تبدیل به سرمایهها و زیرساختهایی برای توسعه توان علمی كشورمان شود تا ایران قدرت رقابت در عرصههای بینالمللی را بیابد. اختصاص ارز حاصل از فروش نفت به واردات اقلام مصرفی، منابع كشور را به هدر میدهد و بهطور حتم آیندگان ما را به دلیل این سیاستهای غلط نخواهند بخشید.
باید توجه داشت كه ادامه سیاست كاهش تقاضا موجب رشد نرخ رشد خواهد شد و اگر دولت اطلاعرسانی دقیقی درباره میزان واقعی تورم ارایه دهد، میتوان اظهارنظر دقیقتری درباره رشد نرخ تورم در آینده ارایه داد. در این باره ضرورت دارد كه مجموعه سیستم اداری و سیاستهای اقتصادی، تدابیری اتخاذ كنند كه سیاستها متناسب با شرایط روز تغییر داده شود و موانع این مسیر نیز برطرف شود. شاید سیاستهای دولت در شرایط عادی بتواند جوابگو باشد اما در شرایط تحریم و اینگونه عملكردها جوابگوی مسائل و مشكلات نخواهد بود.
نیك میدانیم كه سال جاری سالی است كه به نام «تولید ملی، حمایت از كار و سرمایه ایرانی» نامگذاری شده و در این زمینه ذكر این مطلب حائز اهمیت جدی است كه اگر تسهیلات بانكی به اندازه مورد نیاز در اختیار واحدهای تولیدی قرار بگیرد، میزان تولید كالاهای ملی افزایش مییابد كه این موضوع شرایط را برای كاهش قیمت تولیدات داخلی فراهم میكند. در حقیقت، آنچه كه برای اقتصاد و توسعه كشور مهم است این است كه سیاستهای اقتصادی سیاستهای درستی باشد اما در شرایط كنونی ایرادات اساسی در سیاستها و جهتگیریهای اقتصادی كشور وجود دارد.
درباره صنعت موانع بسیاری بر سر راه تولیدكنندگان وجود دارد و این باعث شده است كه تولیدكنندگان به اندازهای كه از بروكراسی اداری و دولتی تحت فشار هستند، از طرف تحریمها تحت فشار نباشند. اقتصاد كشور ما اقتصاد متنوعی است و ظرفیتهای بسیاری برای رشد و پیشرفت دارد. اگر مشكل سوءمدیریتها برطرف شود مشكل تحریمها قابل حل خواهد بود.
مشكلی كه چندی پیش در بازار ارز به وجود آمد، به دلیل اشكالات و ایراداتی بود كه در گذشته در سیاستهای اقتصادی داشتهایم و راه اشتباهی است كه گاه هنوز هم در برخی بخشها آن را ادامه میدهیم. از طرف دیگر نیز فشارها و تحریمهایی متوجه كشور است و ظاهرا هیچ یك از مسئولان این را باور ندارند كه در تحریم هستیم و میخواهند مانند گذشته خرج كنند و كارهای خود را دنبال كنند و این موضوع به بازار فشار وارد خواهد كرد. در بازار نیز نوعی بیاعتمادی به تصمیمگیریهای مسئولان به وجود آمده و تا به خود نیاییم و تصمیمات غلط را اصلاح نكنیم شرایط بهتر نخواهد شد.
رسالت
«باد آمریكاییها را خالی كنیم!» عنوان سرمقاله روزنامه رسالت به قلم محمد كاظم انبارلویی است كه در آن میخوانید:
شكار دومین پهپاد آمریكایی به خبر اول رسانههای جهان تبدیل شد. آمریكاییها اول حاضر نبودند چنین شكستی را به رسمیت بشناسند ولذا گفتند ما پهپادهای خود را شماره كردهایم چیزی از آن كم نشده است. اما پس از دو روز مجبور شدند اعتراف كنند پهپاد شكار شده توسط رزمندگان جوان ایرانی ساخت آمریكا بوده است.
جرج لیتل سخنگوی رسمی پنتاگون پنجشنبه گذشته مجبور شد بگوید: " پهپادی كه ایران میگوید آن را شكار كرده ساخت آمریكا و همان پهپاد اسكن ایگل است. "
چند هفته پیش هم در جریان تجاوز یك پهپاد آمریكایی به حریم هوایی ایران نیروی دریایی سپاه در شلیك و هدف قراردادن آن تردید نكرد.
آمریكاییها سعی كردند از انتشار خبر آن جلوگیری كنند اما به هرحال پذیرفتهاند كه یك سیلی محكم در آسمان ایران دریافت كردهاند. در جریان صید " آر كیو 170" معلوم شد آن هم اتفاقی نبوده است و پاسداران آسمان نورانی جمهوری اسلامی دست به ماشه آماده هستند هر تجاوز و تحركی را در آسمان، زمین ودریا همزمان پاسخ دهند.
هدف قراردادن پهپادهای آمریكایی امروز به صورت یك عمل نمادین برای خالی كردن " باد"قدرت آمریكاییها در منطقه در آمده است. در جریان جنگ غزه و نیز چندی پیش در آسمان لبنان پهپادهای اسرائیلی هم كه در حقیقت آمریكایی بودند مورد هدف قرار گرفته و سرنگون شدند.
این رخدادها نشان میدهد یك آمادگی دائمی در جمهوری اسلامی و منطقه برای پاسخگویی در مورد هر تجاوزی وجود دارد. برای همین است وقتی آمریكاییها دیدند آن طرف درگیری، ارادهای پولادین برای مقاومت دارد، پرچم مذاكره و گفتگو را بالا بردند و در جنگ غزه هم روز ششم نبرد پرچم آتش بس را با ذلت بر افراشتند.
خوب بود فلسطینیها در غزه برای پذیرش آتش بس چند روزی دست نگه میداشتند آن وقت معلوم میشد كسانی كه آتش را در منطقه برافروختهاند دامن خودشان را بیش از هر كس سوزاندهاند.
چندی است وزیر خارجه آمریكا به بهانههای مختلف موضوع مذاكره مستقیم و دو جانبه با ایران را مطرح كرده است. پر واضح است این پیشنهاد برای تنظیم "باد" قدرت آمریكاییها در منطقه است. هیچ آدم عاقلی برای مذاكره دست به خشونت و تهدید و تحریم نمیزند. در رفتار آمریكاییها هیچ نشانهای ازتمایل آنها به مذاكره و گفتگو نیست. اگر آنها میخواستند تن به مذاكره دهند باید دست از لجاجت علیه ملت ایران و تشدید تحریمها بر میداشتند تا نشانهای از نرمش و گفتگو را به نمایش بگذارند.
اما آنها نه تنها این كار را نكردند بلكه اقدام به تحریكات نظامی هم میكنند و هواپیماهای جاسوسی شان مرتب در آسمان ایران دیده میشود. آنها در سوریه برای شكستن یكی از حلقههای نیرومند مقاومت از هیچ جنایتی فرو گذارنمیكنند. لذا ملت ایران همچنان باید بر قهر خود با دولت متجاوز آمریكا استوار باشد.
فرزندان شجاع ملت ایران در سپاه پاسداران و ارتش جمهوری اسلامی در خلیج فارس و دریای عمان پاسخ هر تجاوزی به مرزهای هوایی و دریایی را ولو اندك میدهند.
همچنین دستگاه دیپلماسی ایران به طور فعال این تجاوزات را به لحاظ حقوقی پیگیری میكند و حق جمهوری اسلامی را برای مقابله به مثل در افكار عمومی جهان و مجامع بین المللی تشریح مینماید.
دولت و ملت باید باد آمریكاییها را در منطقه و جهان خالی كنند، تا جرأت ما جراجویی پیدا نكنند. باید خیال آمریكاییها را راحت كرد كه ملت و دولت تحت هیچ شرایطی تن به گفتگو و سازش نمیدهند.
تهران امروز
«راز بحران سازی غرب درمصر» عنوان سرمقاله روزنامه تهران امروز به قلم حسن هانیزاده است كه در ان میخوانید:
تشدید بحران داخلی مصر که 7 کشته و700 مجروح به همراه داشته در چارچوب یک سناریوی خطرناک آمریکا وغرب برای ناکار آمد جلوه دادن دولت اسلامگرای محمد مرسی قابل ارزیابی است. این بحران زمانی آغاز شد که محمد مرسی رئیسجمهوری مصر با استفاده ازاختیارات خود در پیشنویس قانون اساسی جدید مصر، دادستان کل سابق مصر را بر کنار و «طلعت ابراهیم عبدالله» یکی از وابستگان به جنبش اخوانالمسلمین مصر را به عنوان دادستان جدید این کشورتعیین کرد. تعیین دادستان کل مصر از سوی رئیسجمهوری این کشور تحت فشار مردمی صورت گرفت زیرا دادستان سابق مصر جزو عوامل رژیم گذشته تلقی میشد. دادستان سابق مصر شمار زیادی ازعوامل رژیم حسنی مبارک را از اتهامات وارده تبرئه کرده که این امر نارضایتی عمومیرا بهدنبال داشت.
از سوی دیگر وجود ماده 2 در قانون اساسی مصر که اسلام را منبع اصلی قانونگذاری تلقی میكند این بهانه را به دست سکولارها و لیبرالها داد تا نیروهای خود را به میدان التحریر قاهره فرابخوانند. یک جبهه نجات ملی به رهبری محمد البرادعی مدیر کل سابق آژانس بینالمللی انرژی هستهای ورئیس حزب الدستور، عمرو موسی دبیر کل سابق اتحادیه عرب، حمدین صباحی نامزد سابق انتخابات ریاستجمهوری برای مقابله با محمد مرسی وجلو گیری از بر گزاری همه پرسی قانون اساسی تشکیل شد. این جبهه ادعا دارد که وجود ماده 2 قانون اساسی به تضییع حقوق اقلیتهای دینی منجر خواهد شد ولذا برمبنای همین تلقی نیروهای خود را به بهانه اعتراض به اسلامی بودن قانون اساسی به میدان التحریر فرا خواندند.
گفته میشود عوام رژیم سابق مصرنیز مبالغ کلانی نیز برای سرنگونی دولت اسلامگرای محمد مرسی ونا کار آمد جلوه دادن اخوانالمسلمین هزینه کردهاند. تقابل هواداران اخوانالمسلمین از یکسو و سکولارها و لیبرالها ومسیحیان قبطی مصر از سوی دیگر به تشدید خشونتها در اطراف کاخ ریاستجمهوری و میدان التحریر قاهره منجر شد. ارتش مصرنیزبا استفاده از این فرصت و به بهانه حفظ امنیت مراکز دولتی وکاخ ریاستجمهوری در خیابانهای قاهره متمرکزشد واین مقدمهای برای دخالت ارتش در مسائل سیاسی مصر تلقی میشود.
از سوی دیگر به نظر میرسد آمریکا وغرب در تشدید خشونتها و تحریک سکولارها ومسیحیان قبطی برای اعتراض به قانون اساسی نقش تخریبی ایفا می کنند. مسیحیان قبطی 12 در صد از جمعیت 85 میلیون نفری مصر را تشکیل میدهند واز نفوذ اقتصادی ومالی چه در داخل وچه در خارج مصر بر خوردارند. آمریکا وغرب که از نفوذ فوقالعاده و قدرت یافتن اسلامگرایان در مصر بهشدت نگران شدهاند در صدد بحران سازی وسازماندهی یک انقلاب مخملی ورنگین در مصر برآمدهاند.
از نظر آمریکا وغرب قدرت یافتن اخوانالمسلمین مصر به مفهوم تقویت جنبشهای مقاومت اسلامی فلسطین بهویژه حماس ودر نهایت به خطر افتادن امنیت رژیم صهیونیستی در آینده خواهدبود. شکست اخیر ارتش رژیم اسرائیل در جنگ 8 روزه غزه موجب شده تا آمریکا وغرب در صدد بازنگری سیاستهای خود در مصربر بیایند زیرا به اعتقاد غرب، حماس بخشی از پیکره اخوانالمسلمین مصر را تشکیل میدهد. لذا آمریکا وغرب برای سرنگونی دولت اسلامگرای محمد مرسی وسپردن قدرت به دست نیروهای مسلح حداقل دریک فرآیند زمانی کوتاه، طیفهای سکولار و لیبرال را به سازماندهی انقلابی مخملی علیه محمد مرسی تشویق کردهاند.
اکنون محمد مرسی که تاریخ 25 آذر ماه جاری را به عنوان روز همه پرسی قانون اساسی مصر تعیین کرده در سخنرانی اخیر خود اعلام کرده تحت هیچ شرایطی ازتصمیم خود برای به همه پرسی گذاشتن قانون اساسی عدول نخواهد کرد. در عین حال رهبران جبهه نجات ملی مصر نیزخواهان به تعویق انداختن تاریخ همه پرسی و گفتوگو پیرامون پیشنویس قانون اساسی مصر شدهاند اما این پیشنهاد با مخالفت دولت اسلامگرای مصر مواجه شده است.
اوضاع میدانی مصر به گونه ای است که هر تصمیم احساسی وخارج از عقل ومنطق ممکن است به در گیری خونینی میان موافقان ومخالفان قانون اساسی مصر منجر شود. هر چند به نظر میرسد محمد مرسی رئیسجمهور منتخب مصر با داشتن یک پشتوانه گسترده مردمی وتکیه بر حمایت اخوانالمسلمین خواهد توانست از این بحران عبور کند اما وی درآینده نه چندان دوربا چالشهای جدید تری مواجه خواهد شد.
قطع کمکهای اقتصادی غرب به مصر، تحریمهای اقتصادی، شورشهای خیابانی ونا امنیهای مرزی بخشی ازچالشهایی است که دولت اسلامگرای محمد مرسی را در آینده تهدید خواهد کرد. در صورتی که محمد مرسی نتواند از رهگذر تشکیل یک دولت وحدت ملی رضایت همه طیفهای سیاسی مصر را جلب کند با فشارهایی در داخل وخارج مواجه خواهد شد.
حضور گسترده مسیحیان قبطی در نهادهای اقتصادی، بانک جهانی ونیز موسسات سیاسی ومالی بینالمللی شرایطی فراهم خواهد ساخت تا آمریکا واتحادیه اروپا در آینده به بهانه حمایت از مسیحیان قبطی مصر، دولت محمد مرسی را در انزوا قرار دهند.
آفرینش
«عراق و بحران امنیتی و سیاسی نوین» عنوان سرمقاله روزنامه آفرینش به قلم علی رمضانی است كه در آن میخوانید:
در هفتههای گذشته تنشها در بین گروههای سیاسی عراق و همچنین دولت بغداد و اقلیم كردستان عراق گونهای دیگر یافته و دور دیگری از تنشها و تحولات سیاسی امنیتی در عراق آغاز شده است. در این حال هر چند برخی گروههای سیاسی عراق چند ماه پیش نیز طرح برکناری مالکی را کلید زدند و علیه او امضاهایی جمع کردند اما از آنجا كه تعدادی از این امضاها جعلی بوده طالبانی رئیس جمهور عراق نیز مانع ارائه و بررسی درخواست در پارلمان شد. اكنون نیز با وجود فشارها از سوی العراقیه و همپیمانی كردستان «جلال طالبانی» رئیسجمهور عراق تاکید کرده که درخواست سلب رای اعتماد از «نوری المالکی» نخستوزیر را به پارلمان ارائه نمیدهد. در این راستا اگر به دلایل و چرایی افزایش تنشهای سیاسی و امنیتی در عراق كنونی بپردازیم باید مهمترین محور اختلافات كنونی را افزایش اختلافات دولت مركزی عراق با منطقه خودمختار اقلیم كردستان دانست.
در این بین با تشكیل نیروی نظامی دجله توسط دولت مركزی عراق و افزایش حضور این نیرو در مناطق تحت اختلاف بین دولت مركزی و اقلیم كردستان در واقع اكنون بیشتر تنشها بر سر آینده شهر استراتژیك كركوك است. دولت مركزی بر این نظر است كه حضور و افزایش نظامی و امنیتی ارتش دولت عراق در مناطق تحت اختلاف مطابق با قانون اساسی عراق است اما حكومت اقلیم كردستان با نگاه به ماده 140 قانون اساسی عراق بر این نظر است كه استقرار نظامی نیروی دجله با دستور مستقیم مالکی تنها علیه اقلیم کردستان انجام گرفته است و تلاش میشود تا با استقرار سلاحهای سنگین در مرزهای اقلیم کُردها را به کوتاه آمدن در اجرای ماده 140 وادار كنند. در همین راستا نیز مسعود بارزانی، رئیس اقلیم کردستان اعلام کرده چیزی کمتر از انحلال فرماندهی عملیات دجله راضی نخواهد شد و تمام راه حلهای ممکن برای مقابله با دیکتاتوری مالكی را در پیش خواهد گرفت.
آنچه مشخص است اكنون محور ائتلاف مهم شیعه و كرد كه در طول یك دهه گذشته مهمترین محور سیاسی در عراق بوده است در معرض خطر قرار گرفته است اما با وجود انكه طالبانی رئیس جمهور عراق انتقادهایی از روش مالكی نخست وزیر عراق در قبال مسائل كردی داشته است اما همچنان خواهان سرنگونی دولت مالكی نیست. چرا كه وضعیت کنونی این کشور ناامنی و خشونت را برنمی تابد، بلکه لازم است گامهای لازم در راستای حل منازعات و برون رفت از این وضعیت برای پایان دادن به درگیریهای لفظی برداشته شود. در این راستا هرچند وزیر حمل ونقل عراق اعلام كرده است مالکی سلاح علیه کُرد بکار نخواهد برد اما باید یاداوری كرد كه در طول سالهای گذشته این میزان از تنش بین كردها و دولت مركزی عراق وجود نداشته است.
لذا باید گفت ابرهای تنش زایی در كركوك و بین دولت و اقلیم كردستان همچنان ادامه دارد و چنانچه گروهها و شخصتهایی همچون طالبانی، حكیم و صدر نتوانند به میانجیگری بین دولت عراق و حكومت اقلیم كردستان بپردازند ممكن است تنشهای داخلی در عراق بعدی دیگر به خود گیرد. به علاوه باید توجه داشت كه افزایش اختلافات داخلی جناحهای سیاسی داخل عراق میتواند زمینه ساز افزایش تنشهای مذهبی و قومی نیزگردد و فرصت مناسبی نیز در اختیار نظم ستیزان القاعده ای، حزب بعث و گروههای سلفی قرار دهد تا بار دیگر عراق را صحنه تاخت و تاز خود قرار دهند.
حمایت
«سومالیزه کردن سوریه» عنوان یادداشت روز روزنامه حمایت است كه در آن میخوانید:
به رغم درخواستهای جهانی برای اجرای راهحل سیاسی در قبال سوریه تحرکات غرب، صهیونیستها، ترکیه و برخی کشورهای مرتجع عربی مانع از اجرای این مهم شده است، چنانکه آنها هر بار با برگزاری نشستی بخش دیگری از توطئهها علیه این کشور اجرای میکنند.
در کنار تحولات جاری در سوریه سخنان و مواضع اخضر الابراهیمی نماینده سازمان ملل در امور سوریه، امری قابل توجه است. وی در سخنان خود تاکید دارد، سوریه به سمت تبدیل شدن به سومالی دیگری در حال پیش روی است. هر چند که بخشی از سخنان الابراهیمی برگرفته از چالشهای اقتصادی و پیامدهای ناآرامیها بر زندگی مردم به ویژه استمرار تحریمهای اقتصادی غرب علیه سوریه است، اما بررسی تحولات سومالی نکاتی دیگر را آشکار میسازد. نخست آنکه در سومالی جریانهای القاعدهای فعال میباشند که ادعای استقرار شریعت اسلامی را دارند اما در عمل تحت حمایت غرب هستند تا زمینهساز دخالت خارجی در این کشور باشند.
آمریکاییها از دهه 1990 و شکست ارتش آمریکا در این کشور سودای ورود به سومالی را دارند اما توان تحقق آن را نداشته لذا با بهرهگیری از گروههای القاعده ضمن بحرانسازی در این كشور زمینه را برای حضورشان در سومالی فراهم میآورند. دوم آنکه در سومالی در سالهای گذشته از یک سو گروههای قبیلهای به صورت خودمختار اداره شدهاند و سومالی در داخل عملا تجزیه شده است هر چند که در ظاهر دارای یک وحدت رویه بوده است. در عین حال دولت حاکم بر سومالی دولت در تبعید بوده که در اتیوپی فعال بوده و از آنجا اداره امور را در دست داشته است.
دولتی که کارکرد داخلی نداشته اما در حوزه جهانی دارای مشروعیت بوده و سایر حکومتها در سومالی، دولتهای خود خوانده غیر مشروع عنوان میشدند. این شرایط در دو سه سال اخیر با دگرگونی همراه شده و سرانجام دولت در تبعید به صورت حاکمیت واحد در سومالی حاکم گردیده و به نوعی تحت حمایت اتحادیه آفریقا قرار دارد هر چند که همچنان ساختار قبیلهای و فعالیت گروههای القاعده بهانهای برای دخالت خارجی در امور سومالی است.
بررسی تحولات سوریه نشان میدهد که غرب احتمالا به سمت تکرار سناریوی سومالی در این کشور پیش میرود. از یک سو گروههای القاعده و تحت حمایت غرب فضایی منفی برای این کشور ایجاد کردهاند. از سوی دیگر غرب تلاش دارد تا فضایی تجزیه نه به صورت جدا شدن و ایجاد چند کشور بلکه در قالب خودمختاری را ایجاد کند که سازماندهی کردن اهل سنت، اخوانها، اکراد و مسیحیها بخشی از آن است. در نهایت غرب به دنبال تشکیل دولت در تبعید میباشد که در حال حاضر ریاست آن با خطیب و نخستوزیری آن با «حجاب» خواهد بود. تاکید بر احداث سفارتخانه برای این جریانها و مشروعیت دادن به آنها بخشی از پروژه تشکیل دولت در تبعید است.
این سناریو مطرح است که غرب بر آن باشد تا بحران سوریه تا سرنگونی نظام اسد ادامه داشته باشد در حالی که با دولت در تبعید و تقسیم کشور در قالب خودمختاری زمینه را برای ایجاد دولتی دست نشانده فراهم میآورد. با توجه به این شرایط میتوان گفت هشدارهای اخضر الابراهیمی مبنی بر سومالی شدن سوریه صرفا بعد اقتصادی و امنیتی ندارد بلکه میتواند دارای ابعاد سیاسی باشد که اجرایی شدن آن برابر با نابودی سوریه خواهد بود.
مردم سالاری
«چرا حاجی بابایی باید استعفا دهد؟» عنوان سرمقاله روزنامه مردم سالاری به قلم حمیدرضا شکوهی است كه در آن میخوانید:
کمکم باورم میشود که روز بیحادثه در کشور ما وجود ندارد. لازم نیست برای یافتن این حوادث، با دقت زیادی لابهلای خبرها را جستوجو کنیم و روزهای زیادی وقت بگذاریم. اینجا پر از حادثه است. در جادهها و حتی در آسمانهایش، در کلاسهای درسش؛ حتی در اردوهای دانشآموزیاش. حالا از حوادثی که هر روز در قالب خبرهای قتل و تجاوز و سرقت مسلحانه و... در رسانهها مخابره میشود و به تازگی، مخابره فیلمهای سرقتهای مسلحانه در روز روشن در خیابانهای تهران، به سبک فیلمهای تگزاسی هم به آن اضافه شده، فاکتور میگیریم. اما از هرچه که بگذری، نمیتوانی از کنار حوادثی که برای کودکان رخ میدهد بیتفاوت عبور کنی. کودکان را در عرف خود، بیگناه میدانیم و آنها معمولا مسوول حوادثی نیستند که برایشان رخ میدهد. اما... بروز حادثه برای کودکان ایرانی، گویا تبدیل به عادتی شده است که هیچ مسوولی هم برای ترک این عادت، چارهای عملی نمیاندیشد. سال گذشته، حادثه رانندگی در سوئیس موجب شد 28 دانشآموز بلژیکی که برای اردویی به آن کشور رفته بودند جان خود را از دست بدهند. آن حادثه چنان برای غربیان اهمیت داشت که در سوئیس و بلژیک عزای عمومی اعلام شد و به احترام کودکان قربانی شده در آن حادثه، مردم یک دقیقه سکوت کردند. تا چند روز، خبر اول تمام شبکههای خبری اروپا، این حادثه و غم و اندوه ناشی از آن بود. اما... ما چه کردیم؟ از همان روز 14 اردیبهشت 1381 که 6 دانش آموز دختر مدرسهای در شهرک کاروان، به موزه پست و از آنجا پارک شهر تهران برده شدند و هنگام قایقسواری در دریاچه پارکشهر، آن هم هنگام بارش باران بهاری، غرق شدند، باید پیشبینی میکردیم که تا 10 سال بعد، مدام شاهد تکرار حوادثی مشابه برای دانشآموزان مدرسهای خواهیم بود.
برای جلوگیری از تکرار آن حادثه چه کردند؟ آب دریاچه پارکشهر را خالی کردند! همین و بس... همانطور که پس از حوادث متعدد آتشسوزی در مدارس که از قضا اغلب، دختران دانشآموز را هدف گرفته بود به جز چند بخشنامه فرمالیته- و بگذارید به صراحت بگویم مضحک- هیچ تلاشی برای جلوگیری از تکرار این حوادث صورت نگرفت که حاصلش حادثه مدرسه شینآباد پیرانشهر در آذربایجان غربی بود که 33 دانشآموز دختر را به کام آتش برد.
این حادثه اگر چه بهاندازه سانحه رانندگی کاروان راهیان نور که ماه گذشته باعث مرگ 26 دانشآموز دختر بروجنی شد، قربانی نداشت، اما وقتی چهرههای سوخته این کودکان معصوم را میبینیم، ناخودآگاه به این فکر میکنیم که آنها با این چهرهها چگونه زندگی خواهند کرد؟ مثل کودکان معصوم مدرسه روستای درودزن استان فارس که 6 سال پیش دچار سانحه شدند که کسی نمیداند با چهرههای سوخته چگونه زندگی میکنند.
همانگونه که حوادث آتشسوزی در مدارس سفیلان چهار محال و بختیاری و درودزن فارس والمنی نورآباد لرستان و خوابگاه زاهدان، مدتی بعد در پیرانشهر تکرار شد، حادثه تصادف اتوبوس دانشآموزان بروجنی هم، چند روز بعد در کمربندی شهر شاهرود تکرار شد که حاصلش 2 کشته و 15 زخمی بود.
حتما حادثه شهر خرمدره را هم که تابستان امسال هنگام اجرای برنامه خاله شادونه برای کودکان رخ داد به یاد دارید که مرگ سه کودک بیگناه را در پی داشت. از این حادثهها بسیار است اما... خجالت میکشم که حتی همانهایی را که ذکر کردم دوباره بشمارم. کدامیک از این حوادث موجب شد مسوولی استعفا دهد یا حداقل عذرخواهی کند؟ اینها پیشکش؛ کدامیک از این حوادث دلخراش در اولویتهای اصلی خبری صداو سیما قرار گرفت؟ اولویت اول و دوم و سوم و چهارم و... نه! انتظار بیهودهای است. مشکلات اقتصادی مردم اروپا مهمتر از مرگ دانشآموزان دختر بروجنی یا سوختگی دختران بیگناه پیرانشهری است. مسوولان مستقیم این حوزه چه کردند؟ اصلا کجا هستند؟ آقای حمیدرضا حاجیبابایی وزیر آموزش و پرورش که در حادثه دختران دانشآموز بروجنی، حتی عذرخواهی هم نکرده بود، پس از حادثه پیرانشهر یادش افتاده که میتوان گاهی اوقات هم عذرخواهی کرد تا مرهمی بر دل داغ دیدگان باشد.
معلوم نیست چند دانشآموز باید کشته شوند یا بسوزند تا آقای مسوول محترم وزارت آموزش و پرورش، حاضر شود از مسوولیتی که از عهده آن بر نیامده استعفا دهد. آنچه مینویسم فقط یک متن احساسی نیست، بلکه حاوی نشانههایی از سوءمدیریت آقای وزیر هم هست. سال 89 آقای وزیر آموزشوپرورش طی بخشنامهای دستور داد که از وسایل گرمایشی استاندارد در مدارس استفاده شود. آنگونه که معاون عمرانی آقای وزیر، درست 5 روز پیشاز بروز حادثه پیرانشهر گفته، هر سال وزیر آموزشوپرورش در خصوص ایمنی سیستمهای گرمایشی مدارس، دستورالعمل صادر میکند و بر طبق برنامهریزیهای انجام شده، مدارس باید سیستم حرارت مرکزی یا بخاری نفتی کاربراتوری داشته باشند.
معاون وزیر آموزش و پرورش از تخصیص 80 درصد از اعتبار 24 میلیارد تومانی برای استانداردسازی سیستمهای گرمایشی و سرمایشی مدارس در سال گذشته خبر میدهد که گویا رضایتبخش است. پس طبیعتا هیچ اتفاقی نباید رخ دهد. اما... به نظر میرسد ابلاغیهها و دستورالعملهای وزیر آموزش وپروش فقط به درد قاب کردن میخورد؛ همانطور که مصاحبههای معاون ایشان، فقط برای پر کردن کارنامه، البته از نوع نادرست میخورد.
وزیری که در حیطه تحت امر او در طول یک ماه دو حادثه- بخوانید فاجعه- عظیم رخ میدهد، دیگر چه اتفاقی باید بیفتد تا سوءمدیریتش اثبات شود؟ اعتقاد دارم هر مدیر و مسوولی، حتی اگر در حادثه رخ داده در حیطه تحت امرش نقش چندانی نداشته باشد، برای پذیرش مسوولیت و تسلای دل داغدیدگان، نه تنها باید عذرخواهی کند، بلکه از مسوولیت خود استعفا هم باید بدهد.
این نسخه تجویزی من نیست، بلکه اصل پذیرفته شدهای در تمام دنیاست. آخرین نمونهاش هم در مصر رخ داد که وزیر راه دولت محمد مرسی، دولتی که هم نوپا است و هم دچار چالشهای عدیده سیاسی، به دلیل حادثه تصادف اتوبوس با قطار که کشته شدن دهها دانشآموز را در پی داشت، استعفا داد. آقای حاجیبابایی نه فقط برای تسلای دل داغدیدگان، بلکه به خاطر مدیریت ضعیف خود باید استعفا دهد. وزیری که بخشنامهها و ابلاغیههایش عملی نمیشود، اگر مسوولیتی نداشته باشد بهتر است. هر چند با استعفای حاجیبابایی، نه جان از دست رفته دختران دانشآموز بروجنی برمیگردد و نه چهرههای سوخته دختران دانشآموز پیرانشهری ترمیم میشود، اما لااقل در تاریخ ثبت میشود وزیری در ایران برای اولین بار شجاعت ایستادن پای ضعف مدیریت خود و استعفا را داشت تا کمی در غم پدران و مادران داغدار این دانشآموزان شریک شود. اما از وزیری که سه روز پس از حادثه آتشسوزی در مدرسه شینآباد درباره آن اظهارنظر نمیکند میتوان توقع شجاعت استعفا داشت؟ آقای حاجی بابایی همچنان توجیه میکند و در حال تبلیغ عملکرد خود است.
وزیر آموزش و پرورش گفته سال گذشته 900 میلیارد تومان برای مقاومسازی مدارس کشور هزینه شد در حالی که در ابتدای دوران وزارت بنده تنها 170 میلیارد تومان اعتبار برای این امر وجود داشت. وی همچنین گفته استانهای آذربایجان غربی-همان استانی که حادثه آتشسوزی در آن رخ داده- خوزستان و سیستان و بلوچستان در تمام برنامههای وزارت آموزش و پرورش در اولویت اول هستند.
کسی نیست از آقای حاجیبابایی بپرسد حالا که این همه بودجه دارید و استان آذربایجان غربی در اولویت اول است، وضع اینگونه است؛ وای به حال استانهایی که در اولویتهای بعدی هستند. نمایندگان مجلس شورای اسلامی هم باید پاسخگو باشند؛ همان نمایندگانی که چندی پیش به بهانه نابسامانی مسایل اقتصادی حاصل از مشکلات ارز، ترجیح دادند استیضاح وزیر آموزش و پرورش را دیگر پیگیری نکنند، به هر حال تجربه حوادث گذشته نشان میدهد این آخرین حادثه برای دانشآموزان نیست و اگر حادثه دیگری هم رخ داد، نباید انتظار داشته باشیم وزیر آموزش و پرورش استعفا دهد. اینجا جان کودکان ما هم چندان ارزش ندارد.
ابتكار
«احمدی نژاد تغییر کرده یا اصولگرایان؟» عنوان سرمقاله روزنامه ابتكار به قلم محمدعلی وکیلی است كه در آن میخوانید:
این روزها که آخرین ماههای دوران ریاست جمهوری هشت ساله محمود احمدی نژاد سپری میشودواختلافات درون گفتمانی اصولگرایان شکل جدیدی به خود گرفته، دامنه اظهار نظرها و ارزیابی دلایل اختلافات و پروسه منتهی به شرایط کنونی گسترش روز افزونی یافته است.
اگر چه هر کس از ظن خود تحلیل وضعیت میکند ولی اصولگرایان منتقد تلاش دارند اثبات کنند که حمایت دیروزشان و برائت امروزشان در نتیجه تغییراتی است که در گفتمان احمدی نژاد رخ نمود و اینکه تیم دولت احمدی نژاد از گفتمان مطرح شده ابتدایی عدول کرده و با چرخشهایی به نقطه کنونی رسیده است.
اینان حمایت دیروز خود را بنام احمدی نژاد 84 میگذارند وتفاوتهای احمدی نژاد 90 را بهانه انزجار و مخالفت امروز خود قلمداد میکنند. تلاش میکنند گفتمان دیروز احمدی نژاد را منطبق بر گفتمان انقلاب اسلامی شامل اجزاء ارزشگرایی و اسلام گرایی، اقتصاد اسلامی، عدالت و مبارزه با فساد قرار دهند و گفتمان امروز وی در نقطه مقابل آرمانهای ذکر شده قرار گیرد پیام مستتراین تحلیل اینست که اصولگرایان و یاران و همراهان دیروز دولت همچنان بر مقیاسها و شعارهای خود باقی هستند و آن که عدول کرده و تغییر نموده دولت آقای احمدی نژاد است. با این توجیه تقابل کنونی موجه و دلیل چرایی رساندن احمدی نژاد”محبوب” به احمدی نژاد”مغضوب”تراشیده میشود.
میگویند:رئیس جمهور از آنچه بود و نمایش میداد فاصله گرفته است. به عبارتی احمدی نژاد که دردوراول ریاست جمهوری خود مجاز به هر کاری بود و کسی اجازه داوری درباره وی را نداشت، در دور دوم دست به هر کار زد بهانه مچ گیری و دلیل بر برائت از وی شد منتقدین اصولگرایش از سال 90 به بعد برای مقابله و مهاروی و محدود کردن اختیاراتش دست به هر کاری زدند. بحث مجدد استقلال بانک مرکزی را پیش کشیدند، تشکیل ستاد فراقوه جهت اداره کشور را ارائه نمودند، اصل 113 قانون اساسی به گونهای تفسیر شد که حق نظارت رئیس جمهور بر قانون اساسی منحصر به قوه مجریه گردد، در هفته گذشته با تصویب کلیات طرح اصلاح قانون انتخابات گام مهمی درجهت تغییرات نهاد برگزار کننده انتخابات و شرایط نامزدها برداشته شد، این اقدام مجلس مجوز نقض آتش بس موقتی را به دست رئیس جمهور داد و همچون آتشفشان شعله کشید و دامن گسترانید تا پیش از این احمدی نژاد به کرات بر در رأس نبودن مجلس اشاره داشتند.
در پی این اقدام مجلس، اواین بار نه فقط مجلس را در رأس امور ندانست که رئیس جمهور را تنها نماد انتخاب مستقیم مردم قلمداد نمود و تصریح کرد که صحیح نیست مجلسی که نماینده اقلیت میباشد بر رئیس جمهور که نماینده اکثریت است نظارت داشته باشد. با این توصیف سؤال ناظران اینست که احمدی نژاد عوض شده یا اصولگرایان تغییر کردهاند؟ ناگفته نماند که برخی حامیان سر سخت دیروز رئیس جمهور که دارای جایگاه تئوریک هستند تلاش میکنند تقابل کنونی را غیر نظری وغیر گفتمانی تلقی نمایند و آن را نتیجه عملگرایی قوه مجریه قلمداد کنند.
به هر حال پاسخ به سؤال کنونی مهم است چرا که اگر احمدی نژاد عوض شده باشد دیگر اصولگرایان اخلاقاً میتوانند خود را شریک وضعیت کنونی ندانند ومسئولیتی متوجه آنان نیست. ولی اگر معلوم شود که احمدی نژاد همان احمدی نژاد 84 است آنگاه اینچنین آسمان و ریسمان به هم بافتن و با این مغالطهها ممکن است سر پوشی مقطعی بر عملکرد آنان باشد و عاملی برای فرار از قبول مسئولیت.
اما در پیشگاه تاریخ واقعیتها تا ابد زیر ابر باقی نخواهد ماند. نگارنده معتقد است که احمدی نژاد عوض نشده بلکه عملکرد زیر پوستی اش در دوره اول اکنون عیان شده است و خود نمایی میکند. تنها تفاوت احمدی نژاد در این است که رفتارش در گذشته کنشی بود و اصولگرایان جرأت واکنش نداشتند و اما رفتار امروزش واکنشی است. مگر چقدر از دوره ریاست جمهوری ایشان در سال 84 گذشته بود که بحث صدور مجوز ورود زنان به ورزشگاهها و بحث حجاب چونان شوکی آفریدکه موجب حیرت همراهان شد؟ اگر ویژگی شخص رئیس مجلس وقت نبود با معرفی کابینه نهم که خود تیر خلاصی بر تصورات اصولگرایان بود، آتش اختلافات همان روز شعله ور میشد.
صاحب این قلم در تیر 85 به بهانه اولین سالگرد تیر 84 مقالهای تحت عنوان” احمدی نژاد به قرائت آقا تهرانی یا احمدی نژاد به قرائت مشائی" به رشته تحریر در آورد که در آن ضمن بیان تفاوتهای این دو قرائت و ذکر شاخصهای هر کدام از قرائتها نتیجه گرفت که احمدی نژاد به قرائت مشائی صحیح است، ولی آن روز برای این نتیجه گیری دلیل در دست نبود بلکه تحت عنوان گمانه ذکر شد و صحت آن به عملکردو جهت گیری رئیس جمهور در دور دوم انتخابش محول شد.
به هر روی این طور نیست که تغییرات رفتار احمدی نژاد به زعم اصولگرایان پس از انتخابات 88 خود را نشان داده است. این تفاوتها از روز پس از مشخص شدن نتیجه در تیر 84 نمایان بود ولی جریان اصولگرایان از سر شرمندگی و یا ترس از رقیب اصلاح طلب حاضر به پذیرش واقعیت نبود حالا هم اینچنین با شتاب به دنبال عبور از احمدی نژاد و اعلام برائت و تبرئه خود بودن نه جوانمردانه است و نه در حافظه افکار عمومی پذیرفته خواهد شد.
آرمان
«مسبب کیست؟» عنوان یادداشت روز روزنامه ارمان به قلم نعمت احمدی است كه در آن میخوانید:
برابر اصل 30 قانون اساسی دولت موظف است امکانات آموزش و پرورش رایگان را برای همه ملت تا پایان مقطع متوسطه فراهم سازد و همچنین وسایل تحصیلات عالیه را تا سر حد خودکفایی کشور بهطور رایگان گسترش دهد. اکنون پرسش اساسی این است که از دید مسئولان آموزش و پرورش «وسایل آموزش و پرورش رایگان» چه معنایی دارد؟ آیا صرف احداث چند اتاق و تعیین یک یا چند نفر معلم کافی است که اصل 30 قانون اساسی را اجراشده تلقی کنیم؟ استاندارد یک اتاق بدون هیچ تزئینی چیست؟ به این گفته یکی از دانشآموزان مصدوم در حادثه آتشسوزی مدرسه روستای شینآباد پیرانشهر توجه کنید: «افسانه دانشآموز حادثهدیدهای که نمیتواند بهخوبی صحبت کند میگوید: درب کلاس دستگیره نداشت و ما نمیدانستیم باید چه کار کنیم».
یا به این گفته سمیرا اسماعیلی دیگر دانشآموز حادثهدیده دقت کنید: «ساعت 8 صبح بخاری نفتی کلاسمان آتش گرفت و وقتی معلم ما رفت کمک بیاورد، درب کلاس بسته شد و ما در میان آتش گرفتار شدیم». شاید از نظر وزیر آموزش و پرورش و دیگر مسئولان این وزارتخانه کلاس درس باید فاقد دستگیره باشد. مهمتر اینکه در منطقه سردسیر پیرانشهر بهگفته خانواده دانشآموزان آسیبدیده خانههای روستا گازکشیشده هستند، اما مدرسه فاقد گاز بوده و از بخاری نفتی در آن استفاده میشده است. هنوز چند روزی تا زمستان و سرمای سخت کشور که در مناطق سردسیر فیالواقع بدتر از جاهای دیگر کشور است باقی مانده و معلوم نیست چه تعداد از مدارس ما فاقد امکانات اولیه هستند.
جای تعجب است بعد از حادثه تاسفبار مدرسه شینآباد مسئولان وزارتخانه اعلام نمودهاند که برابر بخشنامههای صادره باید بخاریهای کلاس استاندارد باشد، اما نگفتهاند درمناطقی که لولهکشی گاز وجود دارد، بخشنامه کردیم که حتما مدارس هم از لولهکشی گاز استفاده کنند. وقتی مسئولان نهضت سوادآموزی از جمعیت 10 میلیون نفری بیسواد مطلق در کشور یاد میکنند که آمار اصلی این افراد مربوط به افراد واجبالتعلیم که میانگین سنی آنها بین 10 تا 40 است، میباشد، جای سوال بهوجود میآید که این افراد بعد از انقلاب باید به مدرسه میرفتند و اتفاقا مشمول اصل 30 قانون اساسی میشوند و با عملکرد مسئولان آموزش و پرورش به هرعلت هماکنون جزو آمار بیسوادان هستند. چه افرادی مسئول عدم اجرای اصل 30 قانون اساسی هستند؟ به باور نگارنده عواملی که موجب ترکتحصیل یا حتی نرفتن این افراد از آغاز به مدرسه میشده یا شدهاند، عوامل جزیی همانند آنچه باعث حادثه شینآباد شد هم میباشد.
دخترانی که آسیب جسمانی دیدهاند، دخترانی که در آتش گرفتار و بهعلت اینکه درب کلاس فاقد دستگیره بوده در آنجا سوختند، بهتر میتوانند درباره تاثیر نبود امکانات در مدارس قضاوت کنند. قانون اساسی با استفاده از لفظ «موظف است» به دولت تکلیف کرده که در قبال افراد واجبالتعلیم چه باید بکند. وقتی فردی در کشور مسئولیت میگیرد، در قبال آن وظایفی دارد و شرح این وظایف در قانون آمده است.
وزیری که به اعتبار همین قانون به مقامی میرسد و نام و نان او از این قانون سرچشمه میگیرد آیا وظیفه ندارد تنها یک اصل از 170 اصل قانون اساسی که مربوط به شاکله وظایف وی است را مرور موشکافانه کرده و آن را دقیقا عملیاتی کند؟ بهراستی پاسخگوی دختران نوجوانی که در این آتشسوزی آسیب دیدهاند و بعضی از آنها تا پایان عمر از آثار آن رنج خواهند برد، کیست؟ در خبر خواندم که استاندار آذربایجانشرقی و نادر قاضیپور، نماینده ارومیه که اتفاقا اهل درد و حساس به وظایف نمایندگی خود است، درحال عیادت از دانشآموزان حادثهدیده هستند. سخن آخر اینکه از باب قاعده تسبیب اتفاق مدرسه شینآباد و مواردی از این دست مدیریتی است و به مدلول اصل 30 قانون اساسی بازمیگردد.
از این جهت وقتی انجام وظیفه بهدرستی صورت نگیرد و حادثهای به این لحاظ به وقوع بپیوندد، برابر قاعده تسبیب، حکم موضوع مشخص است. وقتی روستا دارای گاز است، لولهکشی گاز مدرسه جزو وظایف آموزش و پرورش اصل 30 قانون اساسی است. یا دستگیره درب جزو ذات درب است. وقتی مدرسهای ساخته میشود باید وسایل آن در حد متعارف کامل باشد. وقتی وسایل رفع نواقص موجود باشد، آن زمان اگر حادثهای رخ دهد و از باب حقوقی دنبال مسبب آن باشیم، دیگر سبب پیداست. حال حسب قانون مسبب و یا مسببین باید مجازات شوند. هرچند آثار این تقصیر تا پایان عمر همراه این دختران نوجوان خواهد بود و بازهم بر تعداد بیسوادان افزوده خواهد شد.
دنیای اقتصاد
«انرژیهای سبز؛ آسمان آبی» عنوان سرمقاله روزنامه دنیای اقتصاد به قلم میثم هاشمخانی است كه در آن میخوانید:
سالانه 6813 کیلوگرم دی اکسید کربن خالص به ازای هر ایرانی؛ این آمار، برآورد آژانس بینالمللی انرژی (IEA) از مجموع تولید گازهای گلخانهای در ایران را نشان میدهد؛ آماری که کشور ایران را در رده دهمین کشور تولیدکننده گازهای گلخانهای جهان قرار داده است(1).
براساس گزارش IEA، میزان تولید گازهای گلخانهای در ایران، از بسیاری از کشورهایی که اقتصادی بسیار پررونقتر و فربهتر از ایران دارند، به مراتب بیشتر است.
صحنه دوم: تهران، کرج، اصفهان و مشهد، روزهای سهشنبه و چهارشنبه هفته قبل را تعطیل شدند؛ به امید آنکه ترکیب این دو روز تعطیلی با روز نیمهتعطیل پنجشنبه و روز تعطیل جمعه، اندکی از فشار شدید آلودگی هوا بکاهد. طبیعتا تعطیلی ناگهانی چهارروزه قطبهای کلیدی اقتصادی و اداری کشور، آن هم فقط برای جلوگیری از بحرانی شدن وضعیت آلودگی هوا، پدیدهای است که بسیار به ندرت میتوان موارد مشابه آن را در کشورهای دیگر یافت.
صحنه سوم: با توجه به آلودگی کمنظیر هوای روزهای اخیر شهرهای بزرگ کشور، طبیعی به نظر میرسد که بحث آلودگی هوا، دستکم ظرف یکی دو هفته آینده، به طور موقت جزو مباحث مهم مطرح در رسانههای کشور قرار گیرد؛ اما در کنار مباحث مرتبط داغ و صد البته مهمی مانند مباحث مربوط به توسعه حملونقل عمومی در شهرهای بزرگ، مساله کیفیت نازل بنزین عرضهشده در پمپ بنزینها و بحث قیمت پایین بنزین که مشوق استفاده از خودروهای پرمصرف است(2)، به احتمال فراوان جای خالی مباحث مربوط به توسعه «انرژیهای دوستدار محیط زیست»، همچنان خالی خواهد ماند.
به راستی چرا در شرایطی که ایران دهمین کشور تولیدکننده گازهای گلخانهای در جهان است (با تولید سالانه 511 میلیون تن دی اکسید کربن خالص)، پرداختن به موضوعاتی همچون «آلودگی آب»، «آلودگی هوا»، «تخریب جنگلها و منابع طبیعی» و بالاخره بحث کلیدی توسعه «انرژیهای سبز»، هنوز در کشور ما جزو موضوعات لوکس و نهچندان ضروری تلقی میشود؟
چرا برنامه ویژهای برای توسعه استفاده از «انرژی باد» در کشور نداریم؟ چرا بحث انتقال آب از دریای خزر به کویر لوت و ایجاد کشاورزی در این منطقه (حتی در حد مزاح) مطرح میشود، اما برنامهای برای استفاده از ظرفیت عظیم تولید برق خورشیدی در کویرهای پهناور کشور نداریم؟ چرا موارد مختلف استفاده از انرژی «زیستتوده» (Biomass) و به طور ویژه تولید برق از طریق سوزاندن زباله، در ایران بسیار نادر است؟
در شرایطی که شاهد سرمایهگذاری گستردهای در زمینه انرژیهای دوستدار محیط زیست در مناطق مختلف جهان هستیم، به نحوی که تخمین زده میشود در سالجاری حدود 5 میلیون نفر در سراسر جهان در صنایع مرتبط با تولید انواع «انرژیهای سبز» اشتغال دارند(3)، چرا تقریبا هیچ ردپایی از سرمایهگذاری بخش خصوصی ایران در این صنایع در ایران دیده نمیشود؟