گزیده سرمقاله روزنامههای صبح امروز
روزنامههای صبح امروز سرمقالههای خود را به مهمترین مسائل داخلی و بین المللی اختصاص دادند.
كیهان
«پشت صحنه جنگ غزه» عنوان یادداشت روز روزنامه كیهان به قلم سعدالله زارعی است كه در آن میخوانید:
تحولات كنونی نوار غزه از پیچیدگیهایی برخوردار است. بمباران این منطقه تازگی ندارد ولی تداخل اقدامات نظامی با سفرهای دیپلماتهای عربی- غربی به غزه و سرزمینهای اشغالی تازگی دارد و این میتواند تحلیل متفاوتی را سبب شود.
امیر قطر كه ارتباط افشا شدهای با رژیم صهیونیستی دارد در روز دوم آبان ماه 91 تحت عنوان بازسازی غزه به این قطعه محاصره شده سفر میكند و این در حالی است كه بخش عمده خرابیهایی كه او برای بازسازی آن به غزه رفته در سال 1389 با پولهای اهدایی خود او به رژیم صهیونیستی به وجود آمده است. چند روز پس از سفر شیخ حمد به غزه حملات نسبتاً سنگین هوایی رژیم صهیونیستی به این منطقه آغاز میشود و كمی بعد اعلام میشود كه با میانجی گری مصر، تل آویو آتش بس را پذیرفته است اما درست چند روز بعد دوباره حملات به این منطقه از سر گرفته میشود و در نهایت اسرائیلیها از شش روز پیش سنگین ترین حملات خود طی 3 سال اخیر را متوجه این منطقه میكنند كه تاكنون ادامه دارد. در اثنای این حملات دولت مصر نخست وزیر خود را راهی غزه میكند، او در غزه اعلام میكند كه ساكنان غزه تنها نیستند و مصر در كنار آنان قرار دارد.
با حضور سه ساعته «هشام قندیل» حملات كمی تعدیل میشود ولی به محض خروج او از گذرگاه رفح بار دیگر حملات شدت پیدا میكند و گذرگاه رفح هم علیرغم درخواست اكید نخست وزیر فلسطین- اسماعیل هنیه- و قولهای مكرر دولت مصر دوباره بسته میشود.
در خلال درگیریهای شش روز اخیر اتحادیه عرب و كشورهای وابستهای نظیر قطر شروع به رجزخوانی میكنند و علیرغم آنكه شدت حملات كنونی اسرائیل به غزه در مقایسه با حملات آن در جریان جنگ 22 روزه بسیار كمتر است، خود را مدافع جدی و عملی فلسطینیها معرفی كرده و حتی وزیر امور خارجه قطر در یك ادبیات سوپرانقلابی میگوید «تشكیل جلسه اتحادیه عرب در حالیكه از عمل در آن خبری نیست چه فایدهای دارد»! با این وصف میتوان گفت میان حملات كنترل شده رژیم صهیونیستی و عجز و لابه بعضی از مقامات عربی رابطه معناداری وجود دارد.
در واقع در این مقوله مسئله اصلی داعیه مقاومت فلسطین است كه تقسیم فلسطین به دو بخش 1948 و 1967 را نمیپذیرد و كماكان بر آزادی كل سرزمین فلسطین تأكید میكند.
رسانهها چند روز قبل از تماس تلفنی اوباما با نتانیاهو خبر دادند. این تماس در اثنای جنگ اخیر علیه غزه برقرار شده و در آن اوباما از ادامه این جنگ ابراز نگرانی كرده و آن را به نفع حماس و ایران ارزیابی كرده است. موضع رسمی كاخ سفید البته حمایت از رژیم صهیونیستی بود كما اینكه موضع خانم اشتون به نمایندگی از اتحادیه اروپا هم حمایت از اسرائیل بود ولی با این وجود هیچكس تردید ندارد كه قرار نیست جنگ بزرگی شبیه جنگ 22 روزه روی دهد. آمریكا و اروپا از حملات اسرائیل حمایت میكنند تا آن اتفاقی كه اوباما آن را «اولویت اول خود درخاورمیانه» میخواند زمینه تحقق پیدا كند.
باراك اوباما در حین تبلیغات انتخاباتی ریاست جمهوری خود- در دور دوم- گفت «فلسطین اولین و مهمترین پرونده خاورمیانه است و بدون حل پرونده فلسطین حل سایر پروندهها در خاورمیانه امكان پذیر نیست، چرا كه این پرونده روی همه آنها اثر میگذارد.» همین مضمون را در مقاله گری سیك و مقاله برژینسكی و نیز مقاله كیسینجر كه طی دو سه روز گذشته در روزنامههای آمریكایی به چاپ رسیدند، مشاهده میكنیم با این وصف میتوان حدس زد كه طی ماههای آینده مقامات كاخ سفید تمركز ویژهای روی این پرونده خواهند داشت. در این پرونده آنان میخواهند موقعیت اسرائیل را از طریق پایان دادن به هرگونه حرف و حدیث درباره مالكیت رژیم صهیونیستی بر سرزمینهای 1948 كه 78 درصد خاك و نزدیك به 100درصد آب فلسطین را شامل میشود، خاتمه دهند. در این میان اوباما مدعی است كه اردوغان و مرسی رؤسای دولت تركیه و مصر با او همراهند و به این طرح- كه همان طرح 2007 آناپولیس است- كمك میكنند. مقامات این دو كشور از رد یا تأیید این خبر خودداری كردهاند ولی هیچ بعید نیست كه چنین توافقی میان آنان صورت پذیرفته باشد و البته اگر هم این دو پذیرفته باشند به معنای آن نیست كه چنین طرحی با توافق رؤسای تركیه و مصر امكان اجرایی پیدا میكند كما اینكه تاكنون هم مشكل اصلی توقف قطار سازش موضع مقامات این كشورها بوده است.
آمریكاییها در این صحنه ظرفیتهای منطقهای و بین المللی را پای كار آوردهاند و اسرائیل را هم متقاعد كردهاند كه به یك عملیات محدود برای تحقق توافق با حماس دست بزند. آنان بخوبی میدانند كه آنكه فعلاً در مجموعههای فلسطینی- اعم از ساكنان غزه و كرانه و قدس و اردوگاهها- میتواند بعنوان طرف فلسطینی حرف بزند، محمود عباس و تشكیلات خودگردان نیست بلكه این حماس و جهاد اسلامی است تا اینجای مطلب را آمریكاییها درست فهمیدهاند ولی در اینكه حماس و جهاد قادرند گره كور آمریكا و اسرائیل را باز كنند دچار اشتباه میباشند چرا كه اگر امروز حماس و جهاد صاحب آبرویی نزد فلسطینیها هستند بواسطه «نه» ای است كه به طرحهای خیانتكارانه دادهاند و اگر آنان نیز به ورطه سازش بیفتند به همان سرنوشت فتح و ساف گرفتار شده و كسان دیگری از میان فلسطینیها به میدان آمده و پرچم را بر دوش میكشند.
براساس آنچه كه اخباری از آن به بیرون درز كرده است امیر قطر در سفر دوم آبان ماه خود به غزه حامل این طرح بوده كه طرف آمریكایی-عربی شكل گیری دولت حماس در كل سرزمینهای اشغالی 1967- یعنی همان 22 درصد- را تضمین میكند و به مرور دولت فلسطینی در این بخش از سرزمین را به رسمیت میشناسد و مرزها و گذرگاههای دریایی و زمینی را باز میكند و تعهدات مالی اسرائیل- مندرج در ذیل توافقنامههای اسلو و مادرید- شامل حقوق و سهم گمركات را میپذیرد. در مقابل آن حماس باید حاكمیت رژیم صهیونیستی بر سرزمینهای 1948 به ضمیمه فیصله دادن به بحث حق بازگشت حدود 5 میلیون آواره ساكن در اردوگاهها را بپذیرد. علاوه بر آن در حوزه امنیتی و نظامی به مفاد و مقتضای پیمان مادرید و اسلو - یعنی قناعت به داشتن پلیس و كنار گذاشتن ارتش و گروههای مقاومت در فلسطین- عمل نماید. در واقع در این طرح تنها یك اتفاق جدید افتاد، و آن به رسمیت شناختن نقش حماس به عنوان نماینده حقیقی ملت فلسطین و طرف اصلی مذاكره پیرامون فلسطین است. البته حماسی كه استحاله را بپذیرد! بقیه مسایل این طرح تازگی ندارد و تأكید بر فیصله دادن به موضوع حساس حق بازگشت آوارگان نشان میدهد كه این طرح حتی از طرح آناپولیس هم برای فلسطینیها خفت بارتر است.
آغاز جنگ كه با ترور «جعبری» فرمانده گردانهای الاقصی شروع و با زدن مقر هنیه و محمود الزهار ادامه یافت، نشان داد كه حماس و جهاد تن به این ذلت نداده و بر مواضع خود مبنی بر این كه رژیم اسرائیل را در هیچ بخش از فلسطین به رسمیت نمیشناسند، تاكید كردهاند. باز و بسته شدن گذرگاه رفح هم نشان میدهد كه یك هماهنگی ضمنی میان تل آویو و قاهره برای واداشتن حماس به پذیرش روند سیاسی و جایگزین كردن آن با روند امنیتی نظامی صورت گرفته است. سفر «هشام قندیل» نخست وزیر مصر به غزه و پس از آن بسته شدن دوباره گذرگاه رفح نشان داد كه هنیه زیر بمباران هم حاضر به پذیرش طرح یاد شده نگردیده است. سفر محرمانه یك مقام امنیتی اسرائیل به قاهره كه دیروز افشا شد و طرح این مسئله كه اسرائیل خواستههای حماس مبنی بر آتش بس، توقف حمله به رهبران حماس و باز بودن گذرگاهها را پذیرفته است در واقع برجسته نمایی مواردی است كه مسئله اصلی حماس و فلسطینیها نیست و نشان میدهد كه هیاهوی سیاسی ضمیمه عملیات نظامی شده تا حماس كار را در حوزه عربی- اسرائیلی تمام شده تلقی نماید.
خراسان
«فرصتهای امروز اقتصاد ایران» عنوان یادداشت روز روزنامه خراسان به قلم حمیدرضا ایمانی مقدم است كه در آن میخوانید:
سخن گفتن از فرصتهای پیشرفت اقتصادی در شرایط موجود آشفتگی کشور شاید تعجب برانگیز باشد؛ تورم، تغییرات مستمر قیمت ها، تحریمهای هوشمند، نوسانات ارزی، مسائل سیاسی و... از مهم ترین عناصری است که در شرایط موجود مورد توجه ویژه رسانهها و مردم قرار گرفته است و به طور مستمر در مجامع آنان مورد بحث قرار میگیرد.
در عرصه کارآفرینی وقتی سخن از پدیدهها به میان میآید تأکید میشود که این افراد معمولا از شکارچیان فرصتها در صحنههای سخت و پر از تهدید هستند. به نظر در شرایط موجود کشور درک درست فرصتهای ایجاد شده میتواند ما را برای رهایی از این وضع و پشت سر گذاشتن عزتمندانه آن یاری نماید. در این مجال برآنیم تا برخی از این فرصتها را به صورت تیتروار مورد اشاره قرار دهیم.
۱ - متأسفانه یا خوشبختانه تجربه ثابت کرده است که بسیاری از استعدادهایمان در شرایط سختی و فشار شکوفا خواهد شد. امروز در فضای اقتصادی کشور وجود فشارهای مختلف از ناحیه تحریم ها، ساختارهای غلط اقتصادی چند دهه ای، سوء استفاده کنندگان و سوء تدبیرهای مدیران اقتصادی؛ بسیاری از نخبگان، کارشناسان و فعالان اقتصادی را به تکاپو واداشته تا تحلیلهای خود را از شرایط دقیق تر نموده و به ایراد پیشنهادات و ایدههای بعضا جدید بپردازند. از سوی دیگر در این شرایط معمولا مسئولان بخشهای مختلف گوش شنواتری نسبت به شرایط ثبات در کشور دارند و باب مباحثه و گفت وگو بین بخشهای مختلف بیشتر باز میگردد. نکته قابل توجه این که انباشت تجربه بیش از ۳۰ ساله نظام در مدیریت اقتصادی کشور، شکل گیری نهادها و تشکلهای مختلف، افزایش سطح آگاهیها و تنوع رسانهها و... فرصتهایی است که به سرعت بخشیدن به این امر کمک بیشتری میکند.
۲ - شفاف شدن میزان وابستگی کشور به ارز از دیگر تهدیدهایی است که قابلیت تبدیل شدن به فرصت را دارد. آمریکا با مرجعیت پول ملی خود در فضای بین المللی سوء استفادههای قابل توجه اقتصادی و سیاسی را به ویژه در دهه اخیر مرتکب شده است. همین امر عامل حرکتی بین المللی در جهت حذف دلار از تعاملات بین کشورها شده است. امروز چین به عنوان یکی از بزرگ ترین حاضران صحنه تبادلات بین المللی ۱۵ درصد معاملات خود را از طریق پول ملی خود و کشور مقابل در قالب تفاهم نامههای دوجانبه به انجام میرساند و این روند به سرعت در حال گسترش است. اتحادیه اروپا از همان ابتدا مقابل مرجعیت پول آمریکا ایستادگی کرد و نهایتا دست به خلق یورو در مقابل دلار زد. امروز این فرصت برای کشور ما بیش از پیش مهیا است.
۳ - آشفتگیهای اخیر برای بسیاری از تحلیل گران و مسئولین اقتصادی کشور ضعفهای واقعی ساختاری چند دههای اقتصاد ایران را نمایان کرد. ضعف اطلاعات گمرکی، یکپارچه نبودن سیستم گمرک، وزارت صنعت، معدن و تجارت و بانک مرکزی، نارساییهای بورس کالا، ضعف ساختارهای نظارتی، شفاف نبودن فرآیند گردش کالا در کشور، نظام عرضه ارز و... از جمله عواملی است که ضریب اطمینان تصمیم گیری را به ویژه در شرایط موجود کاهش میدهد. شتاب مدبرانه در اصلاح ساختارهای مذکور که بعضا در کوتاه مدت و میان مدت نیز میسر است؛ از جمله فرصتهایی است که نصیب مدیران امروز کشور شده است.
۴ - یکی از دغدغههایی که در سالهای اخیر بارها مطرح شده است موضوع مدیریت واردات کالاها به کشور است. بستر موجود از دو حیث محدودیتهای ارزی و گران شدن واحد دلار فرصت را برای این امر به صورت ویژه مهیا نموده است.
۵ - فرصت قابل توجه دیگری که امروز برای برخی از بخشهای تولیدی کشور در صنعت و کشاورزی مغتنم شمرده میشود، تفاوت نرخ ارز و توجیه پیدا کردن تولید بسیاری از کالاها در مقابل واردات آن هاست. فرصتی که هر چند متأثر از مشکلات اقتصاد کلان نظیر تزریق نقدینگی، بی ثباتی تصمیم گیریها و برخی عوامل دیگر ممکن است دچار آسیبهایی گردد اما در مجموع با مدیریت صحیح آن و فراهم آوردن سایر بسترهای همکاری حداکثری میتوان این امر را محقق نمود. امید است در مطالب آتی بیشتر به ابعاد این موضوع بپردازیم.
۶ - از مهمترین وجوه اقتصاد مقاومتی که رهبری نیز بر آن تأکید کردند، حضور حداکثری مردم در اقتصاد در لایههای مختلف است. حرکتهایی نظیر آن چه در مجلس تحت عنوان «سازمان مردمی جهاد اقتصادی» در حال پیگیری است با همه نقدهایی که بدان وارد است میتواند نویدبخش تأمل جدی در این عرصه باشد. بسیاری از کارشناسان امر امروز احیای مدلهایی نظیر جهاد سازندگی در اوایل انقلاب را برای احیای بخش تولید در صنعت و کشاورزی کشور ضروری میدانند. البته طبیعی است که مدل ها، ساختارها و نهادها تغییر یافتهاند و باید متناسب با این تغییرات طرحی نو درانداخت.
۷ - فرصتهای مذکور را میتوان در حوزه مباحث اقتصادی قلمداد نمود. در سایر عرصهها میتوان از تغییرات ضروری در روابط اجتماعی و لایههای فرهنگی نیز نام برد. سالها در حوزه ضایعات نان تلاشهای تبلیغی، ترویجی صورت گرفت که البته بعضا در حد خود نیز موثر بود. اما فرصتی که هدفمندی یارانهها در کاهش ضایعات نان ایجاد کرد شاید با هیچ کدام از آنها قابل مقایسه نبود. امروز محور فرهنگ مصرف و اصلاح الگوی آن در بین مردم از مهمترین محورهای تغییر در سبک زندگی ایرانیان به نظر میرسد که مجموعههای فرهنگی و اجتماعی باید اهتمام ویژهای نسبت بدان داشته باشند. موضوعاتی نظیر: استفاده از کالای داخلی، پرهیز از تجملات، ترویج فرهنگ کار و تلاش، کسب رزق حلال و... از محورهایی است که میتواند مورد توجه باشد.
این موارد تنها بخشی از فرصتهای موجود برای فعالیت رسانه ها، فعالان اقتصادی و فرهنگی و... است که باید مورد توجه قرار گیرد، طبیعی است که با تأمل بیشتر در ابعاد فضای موجود میتوان فرصتهای دیگری نیز ذکر نموده و تلاش نمود تا بهره برداری حداکثری را از آنها داشته باشیم. بی شک به سلامت پشت سر گذاشتن التهابات موجود پیروزی بی نظیر دیگری را در تاریخ انقلاب و برای ملت ایران رقم خواهد زد. باشد که با بهره بردن از تمامی ظرفیتها و فرصتهای موجود شیرینی نویی را برای ملت ایران و تاریخ رقم بزنیم.
جمهوری اسلامی
«حضور ملتها تنها راه حل بحران فلسطین» عنوان سرمقاله روزنامه جمهوری اسلامی است كه در آن میخوانید:
گوشه و كنایه زدنهای شیوخ قطر به دولتمردان مصری و سایر دولتهای عربی هر چند ریشه در تفكری دارد كه آنان برای مطرح ساختن شیخ نشین قطر به عنوان یك قطب و محور مشكلگشا در جهان عرب در سر دارند، ولی گاهی میتوان بعضی از واقعیتها را نیز از زبان همین شیوخ شنید. شیوخ قطر در عین حال كه لقمهای بزرگتر از دهان خود برداشتهاند، نكاتی درباره سران عرب گفتهاند كه شنیدنی است و البته خودشان نیز مشمول این نكات هستند.
نخست وزیر قطر با اعلام اینكه اجلاس اخیر اتحادیه عرب در قاهره درخصوص غزه هیچ دستاوردی نداشته است تاكید كرد اساساً دیدارهایی كه مسئولان عرب درخصوص مسئله فلسطین برگزار میكنند فایده چندانی ندارد و بیشتر اتلاف وقت است. وی مسئولان كشورهای عربی را به گوسفندانی تشبیه كرد كه توان اقدام اساسی درباره فلسطین را ندارند.
هر چند این شیخ قطری، این سخنان را با اهداف تبلیغاتی مطرح میكند، چرا كه قطر، خود یكی از متحدین اصلی آمریكا در منطقه میباشد، ولی اصل این موضوع غیرقابل انكار است و كاملاً با واقعیت مطابقت دارد.
این یك واقعیت مسلم است كه اگر دولتهای عرب، مطابق با خواسته و مواضع ملتهای خود عمل میكردند و اندكی غیرت و همت به خرج میدادند حال و روز ملت فلسطین، این چنین نبود و صهیونیستهای جنایتكار قادر نبودند به راحتی، هر جنایتی را كه میخواستند علیه ملت مظلوم فلسطین مرتكب شوند.
حدود یك هفته است كه ماشین جنگی رژیم صهیونیستی بار دیگر به حركت درآمده و مردم غزه را آماج شدیدترین حملات وحشیانه قرار داده است. تازهترین آمارها حاكی از شهادت بیش از یكصد فلسطینی و مجروح شدن نزدیك به 1000 نفر در حملات صهیونیستها به غزه میباشد.
در این مدت، اقدامات اتحادیه عرب به عنوان اصلیترین تشكیلات سیاسی جهان عرب، تنها برگزاری نشستی در سطح وزرای خارجه در قاهره بوده است كه به اذعان مسئولان كشورهای عربی بدون هیچ دستاورد و حاصلی به پایان رسید.
بسیاری از حكام عرب كه در موارد خاصی، عرق عربی آنها به جوش میآید و برای آن موارد، پیمانهای امنیتی منعقد میكنند و یا شورای همكاری تشكیل میدهند در قبال فلسطین و رنج و فلاكتی كه مردم آن متحمل میشوند عربی بودنشان فراموش میشود و سعی میكنند خود را در پشت بیانیههای بیخاصیت و اعتراضات شفاهی مخفی كنند تا دیده نشوند. قطعاً اگر فشار افكار عمومی ملتهای عرب نبود، این حكام حتی در صدور بیانیه و اعلامیه نیز اقدام نمیكردند.
در چنین شرایطی است كه صهیونیستهای اشغالگر و جنایتكار به خود حق میدهند صدها فلسطینی را در سرزمینی كه متعلق به فلسطینی هاست قتل عام كنند و این جنایات را "دفاع از خود" قلمداد نمایند.
كارنامه حاكمان جهان عرب در جنگ 22 روزه غزه در سال 1387، كه در جریان آن هزاران فلسطینی به خاك و خون كشیده شدند بسیار سیاه و ننگین بود. در جریان آن جنایت بزرگ، دولتهای عربی نه تنها قدمی برای متوقف ساختن صهیونیستهای وحشی در كشتار فلسطینیها برنداشتند بلكه حتی گزارشهایی نیز منتشر شد كه برخی رهبران عرب، به رژیم صهیونیستی برای ادامه جنایاتش چراغ سبز دادند. آنها تصور میكردند با ادامه حملات به غزه در آن مقطع، جنبش و مقاومت نابود میشود. رژیم مبارك كه در آن زمان بر مصر حاكم بود خائنانه از باز كردن مرز غزه، كه میتوانست راه نفسی برای مردم غزه باشد، سرباز زد.
اساساً از دولتهای حاشیه خلیج فارس انتظاری بیش از این نیست چرا كه آنها همگی وابسته به غرب و مرعوب فشارهای آمریكا هستند، ولی مصر به دلیل جایگاه جغرافیایی - سیاسی و وزن و رتبهای كه در جهان عرب دارد میتواند نقش مهمی در معادلات منطقه، از جمله در فلسطین داشته باشد. در شرایط كنونی نیز این انتظار جهان عرب و اسلام بوده و هست كه به ویژه پس از تحولات اخیر و وقوع بیداری اسلامی در آن كشور، رهبران كنونی مصر به اقدامات شجاعانه و مؤثری در مقابله با آتش افروزی صهیونیستها دست بزنند. متأسفانه این انتظار با برخوردها و سیاستهای انفعالی دولت كنونی مصر، تاكنون برآورده نشده است. دولت مصر حتی از اینكه با ابزارهای دیپلماتیك از جمله قطع رابطه با رژیم صهیونیستی و تعطیل كردن سفارتخانه آن رژیم در قاهره، سردمداران این رژیم را تحت فشار قرار دهد ابا داشته است.
آنچه موجب تأسف بیشتر میشود این است كه دولتهای عرب به جای اقدام علیه رژیم صهیونیستی، انرژی و توان خود را بر فشار بر دولت سوریه متمركز كردهاند و با ارسال گسترده تسلیحات به سوریه، به مسلمانكشی و آتش جنگ داخلی در یك كشور عربی - اسلامی دامن زدهاند. این بیعملی دولتهای عربی و حتی خیانت حكام این كشورها، راهی غیر از این باقی نمیگذارد كه ملتهای عرب خود وارد میدان شوند و ابتكار عمل را با كنار زدن حكام وابسته، مرعوب و خائن دردست خود بگیرند و لكه ننگ بیتفاوتی در برابر كشتار ملت فلسطین را از چهره خود و تاریخ اعراب پاك كنند.
رسالت
«اتحاد استراتژیک حزب الله در ایران، سوریه و لبنان» عنوان سرمقاله روزنامه رسالت به قلم صالح اسکندری است كه در آن میخوانید:
بحران سوریه پس از گذشت 20 ماه فروکش کرده است. اما در تبیین چرایی این بحران، نحوه برخورد جمهوری اسلامی با این موضوع و در نهایت نتایج حاصله چه در سطوح نخبگی جهان اسلام و چه در میان عامه مسلمانان هنوز " گرههای ذهنی" وجود دارد که به علت کم کاری رسانه ها، روشنفکران و علمای جهان اسلام، صاحبان تریبون و حتی استفاده نکردن از فرصتهای ذی قیمتی نظیر حج برخی ابهامات تا کنون برطرف نشده است. رهبر معظم انقلاب دیروز در دیدار دستاندركاران حج از ناآرامیها در سوریه بهعنوان یک نمونه از این گرههای ذهنی یاد كردند و با بیان اینكه منطق جمهوری اسلامی در قضیه سوریه كاملا روشن است، افزودند: "واقعیت مسئله سوریه این است كه جبهه استكبار قصد دارد حلقه وصل زنجیره مقاومت در منطقه را كه در همسایگی رژیم غاصب صهیونیستی قرار دارد، نابود كند. "حضرت آیت الله خامنه ای، راه حل بحران سوریه را جلوگیری از تزریق سلاح به داخل این كشور خواندند و تصریح كردند: "چنانچه در هر كشوری، مخالفان از خارج آن كشور به سلاح مجهز شوند، بهطور طبیعی، نظام حاكم نیز با آنها برخورد خواهد كرد. "
واکاوی واقعیتها در سوریه کمک فراوانی به گشایشهای ذهنی در بین نخبگان و تودهها در جهان اسلام میکند. آمریکاییها پس از ورود نظامی به منطقه خاورمیانه در سال 2001 به بهانه مقابله با القاعده در افغانستان و عراق با یک شمشیر دو لب آشنا شدند که بسیار برنده بود. این شمشیر دو لب چیزی نبود جز جریان سلفی و تکفیری در منطقه که به ظاهر و به ادعای آمریکاییها مسبب اصلی حادثه 11 سپتامبر بودند. اما آمریکاییها در عین حال دریافتند که از این شمشیر دو لب میتوان استفادههای ابزاری دیگری را نیز صورت داد. یکی از مهمترین بهره برداریهای سیاسی از این شمشیر،
دامن زدن به اختلافات شیعه و سنی با هدف نهایی تضعیف خط مقاومت در برابر طرح خاورمیانه جدید بود. در گزارشی كه جرج تنت رئیس سابق سازمان سیا در 24 فوریه2004 به كمیسیون اطلاعات سنا ارائه كرد، نكات جالبی به چشم میخورد:
1- حمله آمریكا به افغانستان و بیرون كردن طالبان از آن كشور و به دنبال آن پراكنده شدن سازمان القاعده موجب شده است كه گروههای بیشماری به شكل مستقل و خودكفا در سایر نقاط جهان و بخصوص در كشورهای اسلامی با رهبری معنوی القاعده به وجود آیند.
2- تشكلهای تازه تاسیس با انگیزههای بسیار قوی و به شكل بسیار انتقام جویانه به میدان آمدهاند و عراق زمینه مناسبی را برای آنها بعد از حمله آمریكا فراهم آورده است.
3- وارد ساختن ضربه به رهبری القاعده و مخصوصا بن لادن موجب شده رهبریهای جدید در راس تشكلهای پراكنده به وجود آید.
و..
در واقع آمریکاییها با موج سواری بر تحولات اخیر در منطقه تصمیم گرفتند که با این شمشیر حلقه وصل زنجیره مقاومت یعنی سوریه را نابود کنند و ارتباط این زنجیره را از هم بگسلند. زنجیرهای که حلقه بزرگتر و مقتدر آن جمهوری اسلامی و حلقه دیگر آن حزب الله لبنان بود. زنجیرهای که مانند یک بافت معنوی روح مقاومت را در بسیاری از کشورهای منطقه خاورمیانه دمیده است. اگر آنها میتوانستند حلقه وسط را با توجه پتانسیلهای موجود در جریان سلفی و تکفیری در اختلاف افکنی بین مسلمانان قطع کنند در واقع توانسته بودند بین حلقه اصلی که جمهوری اسلامی بود و حلقه سوم و چهارم که به ترتیب حزب الله لبنان و حماس در فلسطین هستند انفکاکی به وجود بیاورند. قطع این زنجیره هم به لحاظ معنوی و هم به لحاظ ژئوپلیتیک موفقیت بزرگی برای جبهه استکبار به حساب میآمد.
چرا که از این طریق حتی ارتباط جغرافیایی خط مقاومت با هم دیگر قطع میشد. اگر امروز پهپادهای حزب الله بر فراز تل آویو، حیفا، اشدود و... مشغول تصویر برداری و جمع آوری اطلاعات هستند تجهیزات و قطعات این هواپیماهای بدون سرنشین که عمدتا ایرانی است از طریق حلقه واسط که همان سوریه است به لبنان انتقال یافته است. قطع این زنجیره یعنی حتی انفکاک جغرافیایی بین دو حلقه اصلی مقاومت که ایران و حزب الله هستند و در نهایت تضعیف حزب الله لبنان و توسعه مرزهای رژیم صهیونیستی به لحاظ امنیتی و اطلاعاتی تا آستانه مرزهای جمهوری اسلامی.
از این رو همه جبهه کفر همه توان خود را بسیج کرد تا بشار اسد را به زانو درآورد. هزاران قبضه سلاحهای پیشرفته صهیونیستی و میلیونها دلار پول کشورهایی نظیر عربستان و ترکیه به همراه تشجیع تمایلات و گرایشهای سلفی و تکفیری سبب شود، جبهه مخالفان بیش از یک سال سوریه را به آشوب بکشد. آنها تصور میکردند با توجه به اقلیت ناصبی که در سوریه وجود دارد که هنوز پس از گذشت سالها به ساب امیرالمومنین(علیه السلام) و سایر ائمه اطهار(علیهم السلام) در منابر به سبک دوران معاویه ابن ابی سفیان میپردازند و همچنین مشتی مزدور سلفی که از کشورهایی نظیر اتیوپی، سودان، لیبی، افغانستان، عراق، عربستان و... با 2 تا 3 هزار دلار استخدام شدهاند میتوانند خط اصیل مقاومت را منزوی کنند. برخی از این افراد با این انگیزه به میدان نبرد در سوریه آمده بودند که اگر 4 شیعه یا علوی را سرببرند مستقیم به بهشت میروند! همین انگیزه شیطانی سبب میشد که مثلا کودک سه سالهای را به جرم شیعه بودن به دار بیاویزند. در چند ماه گذشته افراطیون سلفی همگام با تک تیراندازان آمریکایی شرکت "بلاک واتر" در سوریه دست به جنایات فجیعی زدند و درصدد بودند چهره دولت سوریه را نزد مردم مشوه جلوه دهند. تکفیر و ترور مسلمانان به بهانه اختلافات مذهبی صورت میگیرد این در حالی است که بسیاری از افرادی که به ضرب گلوله سلفیها کشته میشدند نه شیعه بودند و نه علوی. پرسش اینجاست که این سلفیها که عمدتا بقایای القاعده و دست ساز آمریکا هستند مدتی در افغانستان و لختی در عراق و سپس لیبی و مصر و امروز در سوریه بیتوته کردهاند چرا مسائل جهان اسلام را به منافع آمریکا و غرب گره زدهاند.
سیاست روز
«نام این جنگ نیست» عنوان یادداشت روز روزنامه سیاست روز به قلم مانی الوند است كه در آن میخوانید:
رسانههای مهم غربی هنگام مخابره جهت دار اخبار مربوط به حملات رژیم صهیونیستی به غزه مدام از لفظ «جنگ غزه» (كه گاه توسط رسانههای داخلی هم به كار میرود) یا «جنگ بین اسرائیل و حماس» استفاده میكنند؛ ترفندی فریبكارانه و بازی ای آگاهانه با كلمات برای مشروعیت بخشیدن به حملات وحشیانه اسرائیل و القا این دروغ كه این حملات، دفاعی و در نتیجه مشروع است.
این رسانهها به خوبی میدانند معنی «جنگ» چیست. در حقوق بین الملل، مقابله نظامی دو گروه با یكدیگر را جنگ مینامند. ممكن است یك جنگ نابرابر باشد(مثلا قدرت دو طرف۸۰ به ۲۰ یا حتی ۹۰ به ۱۰باشد) اما به هرحال در یك جنگ، هر دو طرف كم و بیش میتوانند به یكدیگر ضربه و خسارت جدی وارد كنند. آیا آن طور كه رسانههای غربی میگویند، اكنون یك جنگ بین رژیم اشغالگر و غزه(یا حماس) در جریان است؟ واضح است كه برای پاسخ به این سوال باید قدرت دو طرف را بررسی كنیم.
طبق آمار جهانی، اسرائیل نظامی ترین كشور دنیاست (بخاطر اساس موجودیتش كه به «زور» وابسته است) و به لطف ایالات متحده و كشورهایی چون انگلیس و فرانسه، جزو مجهزترین ارتشهای جهان. پیشرفته ترین هواپیماهای جنگی، موشك ها، تانك ها، كشتی ها، توپها، سلاحهای ضدهوایی و دیگر تجهیزات نظامی جهان را در اختیار دارد (در تعداد زیاد) و از تفكیك قوای كامل(زمینی، هوایی، دریایی) برخوردار است، و جدا از همه این ها، بین ۲۰۰ تا ۴۰۰ كلاهك هستهای در اختیار دارد. در واقع امریكا با سخاوت تمام، مدرن ترین و آخرین مدل ترین سلاح هایش را در اختیار اسرائیل گذاشته، و البته خود این رژیم هم سلاحهایی تولید میكند.
در طرف دیگر حماس را داریم؛ یك گروه شبه نظامی نسبتا كم تعداد كه مهمترین دارایی نظامی اش موشكهایی هستند موسوم به قصام. موشكهایی دست ساز كه ناكارآمدی شان را میتوان از میزان خساراتی كه به جا میگذارند فهمید. موشكهایی كه كاركردشان شبیه نارنجكهای دستی است. بقیه دارایی نظامی حماس، سلاحهای سبك نظیر كلاشینكف و كلتهای كمری است.
آیا اصولا میتوان جنگی بین این دو طرف تصور كرد؟
در واقع چیزی كه تا كنون در غزه در جریان بوده، حملات كاملا یك طرفه رژیم اشغالگر به غزه بوده. حملاتی كه در اصل، و به اذعان گروههای حقوق بشری مستقل دنیا، «جنایات جنگی» هستند.
اما تاریخ افت و خیز زیاد دارد و با نگاهی به آن متوجه میشویم وضعیت همیشه به یك شكل نمیماند؛ چه بسیار قدرتها كه نابود شدهاند و چه بسیار مظلومان كه حقشان را ستاندهاند.
شكی نیست كه روزی میرسد كه جنایتكاران صهیونیست باید جزای جنایاتشان را پس دهند.
حمایت
«تقویت همدلی و نشاط ضرورت کشور» عنوان یادداشت روز روزنامه حمایت است كه در آن میخوانید:
در خبرها مخاطبان ارجمند مطلع شدند که اخیرا جلسه مشترکی بین بیش از 100 نماینده مجلس شورای اسلامی با رئیس جمهور برگزار شد. این خبر در شرایطی که برخی رویدادهای دیگر مثل تجاوزات رژیم صهیونیستی به غزه یا برگزاری نشست گفت وگوی ملی سوریه در تهران نیز توجه بسیاری از مردم را به خود جلب کرده است، لابلای حوادث و رویدادهای مختلف کشور باز از اهمیت بیشتری برخورداراست، چرا که مدتی است خصوصا بین متدینین و دلسوزان کشور می توان نوعی نگرانی و تشویش ذهنی را مشاهده کرد و متقابلا بین مخالفان جمهوری اسلامی نوعی امیدواری به تنش و توسعه اختلافات در ایران را می توان ملاحظه کرد.
در چنین شرایطی طبیعتا هر گام برای تقویت همدلی و همبستگی بین مسئولین و نهادهای مختلف و بین اقشار متنوع جامعه، اقدامی قابل تقدیر و شایسته برجسته سازی است. با همین نگاه، چند نکته در یادداشت امروز به این مهم اختصاص می یابد، با این امید که مرضی خداوند سبحان واقع و برای اصلاح امور کشورمان مفید باشد.
نکته اول اینکه در فضای برخی سو تفاهمها واختلاف نظرها معمولا هر طرف اختلاف سعی می کند نظر و کارخود را درست جلوه دهد و در چنین حالتی طبیعی است که شکافها بیشتر می شود. در این میان هر طرفی که پیشقدم شود و راه تفاهم وگفتگو و رفع اختلافات را فراروی خود ودیگران قرار دهد، قطعا هم در پیشگاه الهی ثواب بیشتری دارد و هم حرکت او از چشم مردم دور نمی ماند و می بینند که فلان مسئول دنبال اثبات خود وکُرکُری خواندن برای دیگر همتایان خود نیست، بلکه رفع مشکلات کشور با همدلی و هماهنگی بین همه ظرفیت های موجود مطمح نظر اوست. آن گونه که در اخبار اعلام شد، جلسه اخیر رئیس جمهور با نمایندگان مجلس اگرچه از مجرای هیئت رئیسه مجلس پیگیری نشده واگر چه برخی افراد و رسانهها این تحلیل را مطرح کردند که لابد با این جلسه می خواهند کاری کنند که سئوال از رئیس جمهور در مجلس منتفی شود، ولی به هر حال ریاست جمهوری پیشگام این جلسه شد و راه گفتگو بین مسئولین در فضای تفاهم و همدلی را باز نگاه داشت. نکته مهم تر اینکه در جلسه مزبور با نمایندگان مجلس، رئیس جمهور به روشنی از حق مجلس برای طرح سئوال استقبال کرد و وعده داد که به زودی در زمان مقرر قانونی برای پاسخ دهی به سئوال در مجلس حاضرمی شود.
این نحوه برخورد می تواند تحکیم کننده ظرفیت های مردم سالاری دینی در ایران باشد و نشان دهد که دومین شخص عالی مملکت پس از رهبری، چگونه توسط نمایندگان ملت مورد سئوال قرار می گیرد و وی با احترام وآرامش آماده پاسخگویی به نمایندگان ملت است. هم چنین جالب است که به عنوان توافقات جلسه مزبور قرار شده که ماهیانه نشستهای مشترکی بین رئیس جمهور ونمایندگان مجلس در آینده نیز برگزار شود که اگر این مهم بخوبی اجرا گردد مخصوصا در فضای قبل از انتخابات آتی، برای تقویت همدلی وتفاهم بین مسئولین قوه مجریه ومقننه مفید ومورد استقبال است.
نکته دوم اینکه تا سئوال از رئیس جمهور در مجلس اجرا شود خیلی از افراد متاسفانه با نگاههای حزبی و باندی سعی می کنند که فضای جلسه مزبور را به سمت نزاع و اثبات خود هدایت کنند. بر همین اساس، وظیفه دلسوزان کشور است که قبل از جلسه وحین اجرای طرح سئوال، ادب و احترام وتفاهم را بسط دهند تا هیچ یک از طرفین موضوع به خود اجازه بی پروایی وخروج از انتظارات ملت را ندهد. در این زمینه هم مسئولین اجرائی وهم نمایندگان مجلس خوب است توجه کنند که مردم بخوبی تشخیص می دهند که چه وضعیتهائی ناشی از فشارهای بیرونی بر کشورمان است وچه مواردی ناشی از سوء تدبیرها وعدم نظارتهای موثر است. بنابر این هیچ نیازی به خودنمائی و یا دیگران را نفی کردن نیست. همه مسئولین در قبال شرائط امروز کشور باید پاسخگو باشند وهیچکدام نمی توانند خود را مبرا از نقش معین در این زمینه محسوب کنند.
نکته سوم اینکه رویه سئوال از رئیس جمهور اگر بخوبی و با فضای همدلی ومحبت اجرا شود قطعا الگوئی می شود که سایر مسئولین عالی کشور نیز مبتنی بر ظرفیتهای قانون اساسی در معرض طرح سئوال جدی قرار بگیرند و پاسخگوی عملکردهای خود باشند و منتظر نباشند که مرتبا خبرهای یک طرفه از سوی آنها در اختیار مسئولین روابط عمومی شان و سپس رسانهها قرار گیرد. خیلی از مردم هم اینک در مورد مسائل متنوع کشور پرسشهائی دارند وگاه همین پرسشها به اختلافات بین گروههای سیاسی اجتماعی وبرخی دو دستگیها و چند دستگیها منتهی می شود. باید این پرسشها را مسئولین ذیربط در میدانهای جدی پرسشگری و نظارت قانونی پاسخ دهند. فلذا خوب است برخی از عزیزانی که الان فقط در مورد رئیس جمهور توصیه دارند که خوب است سئوال مطرح و تابو تلقی نشود، در مورد خودشان و برخی صاحب منصبان دیگر نیز همین توصیه را بنمایند.
مطمئنا تا تحقق ظرفیتهای مختلف مردم سالاری دینی در کشورمان صبوری و همدلی بسیار مورد نیاز است و از همه مهم تر باید فرهنگ درست حرکت در این مسیر را توسعه دهیم.
نکته چهارم اینکه همه انرژیها وهمدلیها باید معطوف به این مهم شود تا فشارهای بیرونی بر کشورمان وعلیه حرکت مستقل ملت غیورمان بلااثر شود. برای این مهم طبیعتا هر گونه فرد گرائی وسنگ خود را به سینه زدن سمی مهلک است و می تواند زمینه های فشار بیشتر قدرتهای زورگو را فراهم آورد. آنچه روشن است اینکه زورگویان عالم از هر منفذی در تلاشند تا حرکت ملت ایران را متوقف کنند. هم اینک نیز امیدهائی به شرائط قبل از انتخابات بستهاند تا شاید بتوانند در راستای خواسته های نامشروع خود دستاوردی داشته باشند.
انتظار از عموم مسئولین و اقشار مختلف مردم این است که بر همدلی وهمبستگی و تقویت نشاط ملی بیفزایند تا برای حل مشکل اصلی امروز که رفع فشارهای همه جانبه زورگویان وگشایش وضعیت معیشتی واقتصادی و رفاهی مردم بخصوص اقشار متوسط وآسیب پذیر جامعه است، سربلند باشیم.
نکته پنجم اینکه خوب است در این راستا مسئولین محترم کشور فضای گذشت و بخشودگی را در جامعه تقویت کنند و اجازه ندهند که برخی شقاق های بین نیروهای انقلاب ادامه یابد. متاسفانه با گذشت بیش از سه سال از انتخابات گذشته ریاست جمهوری، هنوز برخی اختلافات ودوریها ترمیم نشده و حتی بالعکس، بین برخی افراد هر روزه با کینه وبغض بیشتری نیز توام می شود وهمین امر بسیاری از نیروهای خارج از انقلاب را به طمع می اندازد تا بر فعالیت های تخریبی خود بیفزایند. بر همین اساس، قبل از انتخابات ریاست جمهوری آتی باید تدابیری اندیشید تا برای همیشه سوابق اختلافات مربوط به انتخابات قبل و هر گونه خطاها و اشتباهات قابل طرح بسته شود و همه نیروها از هر طیف وسلیقه ای درون خانواده انقلاب اسلامی و پایبند به قانون اساسی، در اعتلای وضعیت کشورمان مشارکت نمایند. این امر قطعا از جمله اولین ظرفیت های هر نظام مردم سالار تلقی می شود و باید تجربه گشاده تر وانسانی تر مردم سالاری دینی را به جهانیان نشان داد.
آفرینش
«نتیجه بازی جنگ درغزه چیست؟!» عنوان سرمقاله روزنامه آفرینش به قلم حمیدرضا عسگری است كه در آن میخوانید:
نزدیك به یك هفته است كه موشك پراكنیها و حملات هوایی باعث رعب و وحشت در غزه و تلآویو گردیده است به طوری كه سهم مردم غزه از این بازی جنگ صدها كشته و زخمی و ترس و اضطراب از رسیدن موشكهای مقاومت به تل آویو و بیت المقدس نصیب یهودیان سرزمینهای اشغالی شده است.
تجربه نشان داده است كه بازی جنگ در سرزمینهای اشغالی تاكنون هیچ ثمرهای برای رژیم صهیونیستی به عنوان دست برتر قدرت نظامی درپی نداشته و این سوال را مطرح میكند كه نتیجه این درگیریها چه بوده است. جنگهای 33 روزه و 22 روزه اسرائیل با نیروهای مقاومت حزب الله و حماس تجربهای است كه نشان داد جز افزایش تلفات برای طرفین چیزی به همراه نداشته و میتوان گفت كه به لحاظ حیثیتی شكستی برای ارتش اسرائیل و نمایش قدرت از سوی نیروهای مقاومت بوده است.
همین مسئله باعث شده تا درچند روز گذشته دیپلماسیهای سیاسی برای تحقق آتش بس درغزه فعال شود. اما این سوال پیش میآید كه با وجود تمایل برای تحقق آتش بس میان طرفین چرا اسرائیل نسبت به فراخوان 75 هزار نیروی ذخیره اقدام كرده و مقامات نظامی ارتش از ادامه عملیات "ستون آسمان دو" خبر میدهند؟ از سوی دیگر رهبران حماس با تاكید برعملیاتهای غیرپیش بینی مقامات تل آویو را تهدید به خسران عظیمی میكنند و پیش شرطهایی را برای قبول آتش بس مطرح میسازند.
اگر كمی خارج از فضای درگیریهای نظامی به میدان بازی جنگ میان تل آویو و حماس نگاهی بیاندازیم میتوان ردپایی از امیال سیاسی درانگیزههای دوطرف یافت.
اسرائیل در یك قدمی انتخابات ماه ژانویه قرار دارد و كمپین انتخاباتی بنیامین نتانیاهو برای حضور فعال و داشتن دست برتر درمصاف با دیگر رقبا نیاز به یك ابزار تبلیغاتی دارند و چه سوژهای بهتر از ترور فرمانده احمد الجعبری فرمانده شاخه نظامی حماس و فعال كردن آتش جنگ درغزه به بهانه حفاظت از امنیت مردم اسرائیل!
استفاده از ابزار پرسر وصدای جنگ از سوی ائتلاف حاكم به رهبری نتانیاهو، وسیلهای است كه میتواند صدای دیگر مخالفان را خاموش كند و این فرصت را ازآنها میگیرد كه برای حفظ آرامش و امنیت مردم زیاد عرض اندام نكنند. منتقدان نتانیاهو اعتقاد دارند که وی با حمله به غزه در فاصله زمانی اندک باقیمانده تا انتخابات به دنبال جلب حمایت رای دهندگان است.
ازسوی دیگر حماس نیز با نمایش جدید قدرت خود در هدف قرار دادن تل آویو، منهدم كردن جنگنده اسرائیل و اسیركردن خلبانان آن، استفاده از موشكهای جدید و تحقیر سیستم دفاع موشكی گنبد آهنین، خود را در مركز توجهات قرارداده و دست برتر را درمیان فلسطینان در مصاف با رقبایی همچون فتح و تشكیلات خود گردان یافته است.
تشكیلات خودگردان با مطرح كردن عضویت فلسطین در سازمان ملل در كانون توجهات فلسطینیان قرارداشت كه ناگهان عملیاتهای موشكی حماس، همه توجهات اعم از داخلی و خارجی را معطوف به حماس كرد. این فرضیه با سفرهای مكررمقامات كشورهای منطقه به غزه كه درماههای اخیر نیزبه حماس نزدیک تر از پیش شدهاند قوت گرفته و احتمال میرود استراتژی بازگرداندن حماس به چرخه سیاسی معادلات منطقه را سوژه کاری خود قرار دادند.
اما با این اوصاف هرگونه اشتباه نظامی و استراتژیک در این جنگ میتواند موقعیت دوطرف را به خطر بیندازد. درصورت درگیری زمینی ارتش اسرائیل با غزه این احتمال را قوت میبخشد كه باتلاقی دیگر درانتظار مقامات تل آویو باشد.
همچنین متصوراست درصورتی كه موشك پراكنیهای مقاومت به شهرهای حساس یهودی نشین ادامه داشته باشد، حجم حملات هوایی و احتمالاً زمینی اسرائیل دوچندان شود و تلفات بسیار سنگینی برای حماس به همراه داشته باشد و مردم غزه را در شرایط بدتری قرار دهد.
تهران امروز
«دورنمای آتش بس فلسطین و اسرائیل» عنوان سرمقاله روزنامه تهران امروز به قلم جعفر قناد باشی است كه در آن میخوانید:
پیشنهاد آتش بس میان فلسطین و اسرائیل محصول اشتراک نظری است که میان ارتجاع منطقه و کشورهای غربی به علاوه اسرائیل حاصل شده است. این هم به این دلیل است که این مجموعه فکر میکنند ادامه التهاب در فلسطین به معنای دامن زدن به خیزشهای مردمی در منطقه است و ادامه خونریزیها در غزه، مخالفتهای ضد حکومتی را در کشورهای مرتجع عربی افزایش میدهد و پایگاههای غرب را در این منطقه سست میکند. به ویژه رژیم صهیونیستی به دلیل زیانهایی که از ورود به جنگ متحمل شده است در تلاش است زمینه را برای ایجاد آتش بس آبرومندانه به نفع خود مهیا سازد.
رژیم صهیونیستی انتظار نداشت حماس به این شکل در این درگیری ظاهر شود و موشکهایی پرتاب کند که امنیت شهرهای مهم این رژیم را در خطر قرار دهد. در حال حاضر برای رژیم صهیونیستی زیان های دیگری هم متصور است، یعنی راهبرد احیای افسانه شکستناپذیری این رژیم در منطقه که همواره توسط رژیم صهیونیستی بر آن تاکید میشد مورد تردید واقع شد. چرا كه افسانه شكستناپذیری اسرائیل در جنگهای 33 روزه و 22 روزه شكسته شد و این رژیم در صدد برآمد آن افسانه را احیا كند.
رژیم صهیونیستی در واقع کوشش داشت در آغاز این درگیریها، بخشی از توانمندی دفاعی و تهاجمیاش را به نمایش بگذارد تا از این طریق ضعفهایش را جبران نماید و در داخل این اطمینان را به صهیونیستها بدهد که اسرائیل توان محافظت از شما را از طریق سیستم دفاعی گنبد آهنین دارد و به کشورهای خارجی هم نشان دهد که اسرائیل توان مقابله با هرگونه تهاجمی را دارد. درحالی که این تهاجم علیه غزه نتیجهای مخالف پیشبینی آنها را داشت و آنها در این استراتژی دچار شکست شدند. همچنین تظاهرات جهانی علیه این رژیم هم از دیگر زیانهایی است که رژیم صهیونیستی متحمل آن شده است. این عوامل نشانگر تمایلات به آتش بس است.
در این آتش بس از جانب حماس پیش شرطهایی مطرح شده است، از جمله توقف محاصره غزه، توقف ترورهای هوشمند اسرائیل علیه رهبران فلسطینی و توقف هرگونه تهدید از جانب اسرائیل علیه فلسطین که در صورت پذیرش این پیش شرطها توسط اسرائیل بیانگر موفقیتی بزرگ برای حماس است. ولی آنچه باید به آن توجه کرد این است که با توجه به ماهیت طرح آتش بس که محصول اشتراک نظر میان ارتجاع منطقه و کشورهای غربی و اسرائیل است، پیششرطهای حماس در این طرح گنجانده نخواهد شد یا به صورت کمرنگ به آن توجه میشود. آنچه مهم است این است که در حال حاضر برای حماس موقعیتی پیش آمده است که توانمندی نظامی خود را بسنجد. در زمانی که شورای امنیت در این مسئله اهمال میکند و کشورهای منطقه از فلسطین حمایت جدی نمی کنند.
حماس توانسته از آن افرادی که روزی با سنگ مبارزه می کردند نیرویی سازد که امروز جواب اسرائیل را با موشک میدهد. البته در باب آتش بس، باید گفت: طرف اسرائیلی در هیچ توافقی قابل اطمینان نبوده بهطوری که بالاترین امتیازات را از توافق با عرفات به دست آورده ولی حتی به آن هم پای بند نمانده است. حماس همزمانی میتواند به این آتش بس امیدوار باشد که توانمندی نظامیاش را همانند حزبالله لبنان در مقابل رژیم صهیونیستی تقویت کند.
وطن امروز
«انتخابی پیش روی جامعه سیاسی ایران» عنوان سرمقاله روزنامه وطن امروز به قلم مهدی محمدی است كه در آن میخوانید:
هر چه جلوتر میرویم این مساله آشکارتر میشود که آمریکاییها برای چندماه آینده در ایران پخت و پز مفصلی کردهاند. اینکه آنچه آماده کردهاند – و روز چهارشنبه در بروکسل درباره آن با دیگر اعضای 1+5 بحث خواهند کرد- چیست، موضوع این نوشته نیست. هر چه باشد، این مقدار قطعی است که آمریکا درکی از روند تحولات در آینده دارد، سناریوهای خود را مرتب کرده و آماده ورود به فازی جدید مقابل ایران به عنوان مهمترین مساله امنیت ملی خود است.
هر چه آمریکاییها به روزی که میخواهند برگهای جدید خود را رو کنند نزدیکتر شوند، در محیط داخلی ایران تغییرات بیشتری را مشاهده خواهیم کرد. در کل، در صحنه داخلی ایران 2 جبهه بیشتر نمیتواند شکل بگیرد. یک جبهه، جبهه کسانی است که دشمن خود را جایی داخل ایران انتخاب میکنند و آمریکا را یا اصلا به عنوان دشمن قبول ندارند یا اینکه اگر قبول هم داشته باشند، راهانداختن دعوا در داخل را واجبتر از مواجه شدن با آن میدانند. جبهه دوم شامل کسانی است که باور دارند، اکنون وقت منازعه در داخل نیست. انقلاب اسلامی در مهمترین موقعیت تاریخی و رویاروی سرسختترین دشمنان خود قرار گرفته است، پس اگر نیرو و انرژی و توانی هست، صرفا باید در صحنه رویارویی با دشمن خارجی –که این بار با طراحی بسیار پیچیدهای وارد عمل شده- مصرف شود.
این رویارویی هر روز عمیقتر خواهد شد. باور به اینکه کاری از ما ساخته نیست، باید امتیاز داد و راهحل مشکلات کشور تنها از دروازه سازش میگذرد، در خوشبینانهترین حالت – اگر فرض کنیم کسی قصد خیانت ندارد- مبنای نظری جبهه اول را شکل میدهد. مبنای نظری جبهه دوم اما این است که صحنه پیچیده است اما ما هم به همان اندازه پیچیده شدهایم، آمریکا را میتوان و باید شکست داد و در این ایستگاه آخر که قاعدتا سنگینترین رویارویی شکل خواهد گرفت نباید پا پس کشید و خود را از چشیدن طعم شیرین پیروزی که از همیشه در دسترستر است محروم کرد.
سیاسیون در ایران بزودی با آزمونی بسیار مهم – و شاید بتوان گفت مهمترین آزمون طول تاریخ سیاستورزی خود- مواجه خواهند شد. باید انتخاب کنند در کدام جبهه خواهند ایستاد.
جریان فتنه از هماکنون مشخص کرده است جایگاهش در این صحنه چیست. در حالی که آمریکاییها خود میگویند دریافتهاند هیچ راهی جز اینکه نوعی فرآیند امتیازدهی به ایران را آغاز کنند ندارند، آقایان در داخل سر از نهانخانههاشان بیرون کردهاند و نسخه ذلت میپیچند. بماند که این جماعت هرگز درک درستی از پدیدههای پیچیده امنیت بینالمللی نداشتهاند ولی جالب است که در بیرون ریختن ماهیت سیاسی خود بشدت بیدست و پا و سادهدل هستند. همین حالا مقالهها و بیانیههای این جماعت را اگر با آنچه واشنگتنپست و نیویورکتایمز درباره مساله ایران مینویسند، مقایسه کنید – به عنوان نمونه مقاله دیروز هنری کیسینجر در واشنگتنپست را بخوانید- کاملا آشکار است که قلم به دستان آمریکایی مسائل ایران را منصفانهتر و موفقیتهای آن را همدلانهتر از برخی آقایان در ایران تحلیل میکنند.
یک بار دیگر مجالی فراهم شده تا ماهیت جریان فتنه در ایران تست شود. منظومهای از گزارهها از جانب دولت آمریکا درباره ایران در حال تولید است که این جریان ماههاست عملا هیچ کاری جز تکرار آن نمیکند. در حالی که دورنمای یک مواجهه دشوار دیپلماتیک، راهبردی و امنیتی آشکار شده، فتنهگران، جبهه خود را بهطور شفاف انتخاب کردهاند؛ آمریکا راست میگوید و ایران باید کوتاه بیاید. وقتی این جریان درباره مذاکره صحبت میکند به هیچ وجه مقصودش این نیست که باید رفت و دیدگاههای ملت ایران را برای دشمنانش تشریح کرد، کاملا برعکس، قصه این است که ایران اساسا حق ندارد دیدگاهی داشته باشد. هر چه آمریکا فرمود، میشنود و میگوید چشم یعنی همان کاری که خود وقتی در مصدر امور بودند
ـ البته تا جایی که توانستند- انجام دادند.
این صحنه یک بار دیگر نشان میدهد ارزیابی نظام درباره ماهیت این جریان کاملا صحیح بوده و آنچه پس از سال 88 با آنها انجام شد، حداقلیترین کاری است که یک نظام قدرتمند و سرپا با خائنان به موجودیت و مردم خود میکند.
اما از این سو نشانههای امیدوارکنندهای هم در حال آشکار شدن است. از ناحیه دولت، اخیرا ارادهای جدی و بسیار امیدوارکننده در 2 جهت دیده میشود؛ نخست اینکه دولت علائمی از خود بروز داده که در تلاش است تا به طور جدی وضعیت اقتصادی را بهبود ببخشد. چنین توانی در این دولت هست اگر اراده لازم برای آن شکل بگیرد. دوم اینکه خبرهایی هست مبنی بر اینکه عناصری در دولت از جمله آقای رئیسجمهور بنا دارند به ایجاد آرامش بیشتر در جامعه کمک کنند. این فرصتی بسیار گرانبها برای تجمیع نیروهای انقلاب اسلامی در مواجهه با دشمن بیرونی است. روزهای آینده درک ما را از صورت این مسائل دقیقتر خواهد کرد ولی اینکه همگان باید نسبت خود را با صحنه تازه شکل یافته در بیرون از ایران مشخص کنند و این مهمترین ملاک برای قضاوت درباره آنها خواهد بود، مسالهای نیست که هیچ تغییر و تحولی را بتوان در آن انتظار داشت.
مردم سالاری
«حسینشناسی یا حسینسرایی» عنوان رمقاله روزنامه مدم سالاری به قلم منصور فرزامی است كه در آن میخوانید:
دینی که حسین دارد از مرگ نمیترسد و چون از مرگ نترسد، هرگز نمیمیرد زیرا شهادت تضمین حیات یک عقیده است. شب هنگام از کنار چادر عزاداران میدان کوثر که این سالها فراوان شده است و نمیدانم چرا مسجدها را رها کردهاند و به چادرها پناه بردهاند، میگذشتم، جوانی سینی چای در دست، چای تعارف کرد. با قدردانی گفتم حسین (ع) را میشناسی یا حسین (ع) را دوست داری؟ گفت: میشناسم. مشعوف شدم. چون جامعهای که حسین را میشناسد، جامعه با انصاف و پذیرای حق و عدالت و امر به معروف و نهی از منکر در تمامی سطوح است و شمر ملعون به قول مرحوم حاج آقا ابوالحسن اصفهانی بدان جهت سر امام را برید که بیانصاف بود. پس بر این استدلال هر کس که در زندگی نظری و عملی خود، بی انصاف باشد به راه شمر رفته است.
نظر حاج آقا ابوالحسن اصفهانی که مرجع عالیقدرعالم تشیع در زمان خود بوده است باید در جامعه دینی و شیعی، فرهنگ عملی معتقدان به حسین باشد.
ما حسین را در میدان شهادت آن چنان باور نکردهایم که برای ایشان فقط گریه کنیم. ما میخواهیم مشی فکری و عقیدتی وی را در جامعه به عنوان یک فرهنگ بپذیریم. پس باید حسین را بشناسیم و این شناخت مستلزم تلاش فکری و ذهنی و عملی است. آن صداهایی که معلوم نیست بر روی چه آهنگهایی بار شده است، ترویج حسینشناسی نیست، حسینسرایی است صداهایی که به جای فلسفه شهادت حسین، از چشم و ابرویش میگوید، القای فرهنگ حسینی نیست. ترویج ابتذال است.
زنده یاد دکتر شریعتی که «حسین را وارث آدم» میدانست، میگفت: دوست داشتن، یک احساس است و شناخت، مسئولیت میآورد. یعنی اگر حسین را بشناسی باید مثل او زندگی کنی. مثل او همه هستی خود را با خدا و دین خدا، سودا کنی. شناخت حسین، جامعه مطلوب شیعی را میسازد همان جامعهای که لب لباب دین حق و سنت و راه محمد (ص) است.
همه مبلغان باید با پرهیز از سیاست زدگیهای جناحی و حکایتهای آن چنانی که شهید مطهری در کتاب فریادهای عاشورایی خود از تحریفها برحذر میداشت، اصل عقیده و شهادت پذیری حسین را بگویند و القای باور قلبی کنند.
جوانان ما در این چادرهای متعدد و انبوه شهر و استان مذهبی ما باید نوارهای موعظه استاد مطهری و «حماسه حسینی» ایشان را بشنوند و بخوانند و با خواندن کتاب «حسین، نفس مطمئنه» مرحوم آیت الله عالمی و کتاب استاد دکتر سید جعفر شهیدی و... با تفکر و حضور دل، حسین را باور کنند.
نام حسین، جامعه را به هیجان میآورد. نشانههای این هیجان را در عرصه جهان میبینیم. باید از این هیجان در فرهنگ سازی استفاده شود. همان گونه که در پانزده خرداد 42، بیت
بزرگ فلسفه شاه دین حسین این است
که مرگ سرخ به از زندگی ننگین است
خیزابهها و امواج ظلم شکنی را برانگیخت و بنیان کاخ ستم و تفاخر و تکبر را لرزاند. آن عزایی که موج حضور حسین را در جامعه ایجاد نکند، عزا نیست. عزای ماست. رواج حسین سرایی است.
در استان ما، مسجدها و تکیهها و ادارات همه سیاه پوشند. در کنار این نمادهای عزا باید جملهها و سخنان کوتاه سیدالشهدا (ع) نوشته شود و در معرض دید همه باشد. مسئولان فرهنگی شهر، باید کلام گهربار امام و سخنان یاران آگاه و به دل باور فرهنگ حسینی همراه امام را در عرصه شهادت بنویسند.
در دستههای سینه زنی و عزاداری باید پارچه نوشتههایی از کلام پندآموز امام، دست به دست گردانده شود و نوحه خوانان با صدای رسا بخوانند و مردم و عزاداران را به تفکر وادارند. اینها القای فرهنگ و فرهنگ سازی است. با کارهای صوری و عزاداریهای نمایشی اساس و فرهنگ حسینی، سست میشود و این همه ناهنجاریهای رفتاری و اجتماعی هم ازسستی این بنیانهاست.
ابتكار
«در پیرامون و متن جنگ غزه چه میگذرد؟» عنوان سرمقاله روزنامه ابتكار به قلم سید علی محقق است كه در آن میخوانید:
جنگ علیه غزه یك هفتهای شد. در همه شش روز گذشته ساعتی نبود كه متراكم ترین شهرجهان شاهد حمله جنگنده ها، پهپادها و توپخانههای ارتش صهیونیستی نباشد و كودك و زنی فلسطینی در خون خود نغلطد. غزه در حالی بار دیگر مشابه جنگ 22 روزه پاییز 2008جدالی نابرابر را تجربه میكند كه خاورمیانه این روزها كمترین شباهتی به خاورمیانه سال 2008 و 2009 ندارد و تغییرات متعددی در جغرافیای سیاسی منطقه و اجزا و عناصر شكل دهنده تحولات خاورمیانه رخ داده و آن را كاملا متمایز از قبل كرده است. از سویی توان و تجهیزات نظامی در اختیار دو طرف و قدرت مانور دو طرف درگیر هم نسبت به سالهای گذشته متفاوت شده است.
1 - تا همین یكی دو سال پیش همسایه جنوبی غزه و اراضی اشغالی فلسطین مصرِ حسنی مبارك بود و مبارك در هم پیمانی سرسختانه با تلاویو با تكمیل محاصره نوارغزه و مراقبت سرسختانه از گذرگاه رفح، نه مبارزه كه زندگی را هم برای فلسطینیان ساكن غزه سخت كرده بود.
اكنون اما از پسِ انقلاب جوانان مصری و سرنگونی آن رئیس جمهور دیكتاتور، مصر جدیدی برآمده و اسلام گرایی بارزترین مشخصه و نماد حاكمان جدید قاهره شده است. این مصر با رهبری رئیس جمهورمرسی اصرار دارد كه همزمان هم تراز و محوریت پیشین قاهره در منطقه را حفظ كند، هم بر عقد اخوت پیشین با سران و رهبران عربی و غربی پایدار بماند و هم با سایر پایتختهای جهان اسلام چه تهران و چه آنكارا روابط را حسنه كند. مرسی كه چه بخواهد و چه نخواهد اكنون آرا و عقاید جماعت اخوان المسلمین مصر و خاورمیانه را نمایندگی میكند همزمان تلاش دارد به عنوان یك قدرت اسلام گرا، گروههای جهادی فلسطینی را زیر چتر خود حفظ كند. او اما همزمان تحت فشارهای غربی و منطقهای ناچاربه مراعات معاهدههای پیشین كشورخود با صهیونیستها نیزهست. این همه دست به دست هم داده است تا اگرچه همه فشارهای جنگ غزه بر ساكنان این باریكه وارد میشود اما در عمل این جنگ به آزمونی سرنوشت ساز برای حال و آینده ساكنان كاخ ریاست جمهوری مصر بدل شود.
در روزهای اول جنگ، محمد مرسی نخست وزیر خود را درزیر حملات موشكی اسرائیلی ها، راهی غزه جنگ زده میكند تا نشان دهد مبارزان فلسطینی را تنها نگذاشته است. از سویی در میانه جنگ پذیرای رجب طیب اردوغان میشود تا علاوه بر گفت وگوهای تلفنی با غرب و اعراب، دو نفری در خصوص دغدغههای هم پیمان آمریكایی شان، یعنی باراك اوباما به شور بنشینند و راهی برای پایان دادن به جنگ پیدا كنند. به عبارت دیگر اگرچه در دو روز اول حمله به غزه، محمد مرسی تمام قد در كنار حماس و دیگر گروههای مقاومت ایستاد، اما با گذشت فقط چند روز، این ایستایی پایدار نماند و آقای رئیس جمهور دست به عصا شد و رفتارش در حمایت از غزه، نه تمام عیار كه به رفتاری كج دار و مریز بدل گردید.
2 - در سوی دیگر اراضی اشغالی و در شمال فلسطین نیز، سوریها روزهای بحرانی را از سر میگذرانند. جنگ مخالفان نظامی مورد حمایت گروههای تندروی مذهبی و كشورهای غربی و عربی علیه دولت مركزی بیش از 20 ماه است كه دامن دمشق و دیگر شهرهای سوریه را گرفته است. این سوریه اما تا همین ماههای میانی سال گذشته و به خصوص در روزهای وقوع جنگ 22 روزه غزه در پایان سال 2008 از باثبات ترین كشورهای عربی منطقه بود. این روزها و در اوج حمله جنگندههای اسرائیل به خانمان مردم بی پناه غزه اگرچه كاخ ریاست جمهوری دمشق به مسائل داخلی مشغول است و كمتر فرصتی برای حمایت از فلسطینیها دارد اما در روزهای نه چندان دور حاكمیت دمشق وزنهای تعیین كننده در كنترل جنگ افروزی و اشغالگری اسرائیلیها در درون و بیرون مرزهای فلسطین محسوب میشد. به بیانی دیگر، تلاویو در تازه ترین جنگ افروزی خود در خاك فلسطین، در كنار سایر متغیرهای موثر این معادله، چشم دمشق را هم دوردیده است.
3 - كمپین تبلیغاتی رسانهای صهیونیستها اصرار دارد كه جنگ جدید غزه، جنگی غیرمنتظره و واكنشی به یك كنش جهادی به نظر برسد و در نگاهی ساده انگارانه نیز به نظرمی رسد كه این ماجرا از پیش طراحی شده نبوده است. اما فعل و انفعالات و تحركات ارتش رژیم صهیونیستی درهمه شش روز گذشته و چگونگی مواجهه تل آویو با غزه به وضوح چیزهای دیگری را نشان میدهد.
اسرائیلیها با از سر گذراندن ناموفق جنگهای 33 روزه و 22 روزه و شكست نسبی در هر دو جنگ، در سالهای اخیر به انبوهی از تجهیزات پیشرفته و سامانههای جدید نظامی مجهز شدهاند. ارتش این رژیم اما با وجود به هم ریختن معادلات منطقهای و احساس خطر فزاینده از رشد اسلام گرایی در خاورمیانه، تاكنون موفق نشده بود به صورت عملی و در میدانی واقعی این حجم از تسلیحات جدید را آزمایش نماید. این روزها اسرائیلی ها، سكونتگاه زنان و كودكان بی پناه فلسطینی را به میدانی برای یك رزمایش نظامی و آزمون آخرین تجهیزات و فناوریهای نظامی بدل كردهاند. آنها در تمام ساعات شبانه روز و بی وقفه در خط حمله، پهپادهای جاسوسی و جنگنده بمب افكنها و سایر اداوت روزآمد خود را تست میكنند. در دفاع نیز فرصت یافتهاند تا سپر موشكی موسوم به گنبد آهنین را در مقابل موشكهای فجر5 و انواع راكتهای قسام ارزیابی نمایند.
بر اساس گزارشها در هیچ ساعتی از شبانه روز سر و صدای اسكادران هواپیماهای بدون سرنشین اسرائیلی در آسمان غزه قطع نشده است و در این مدت بسیاری از اداوت نظامی و بمبهای مدرن و مخرب در این جنگ برای اولین بار استفاده شدهاند. همزمان تجهیزات گنبد آهنین صهیونیستها كه درهمه شهرهای یهودی نشین اراضی اشغالی مستقر شدهاند هم از ترس حملات موشكی مقاومت فلسطین، در هیچ لحظهای از شبانه روز خاموش نشدهاند.
در این یك هفته اما در آن سوی میدان توان موشكی و نظامی گروههای فلسطینی، صهیونیستها را شوكه كرده و به نقطه عطفی در توان نظامی مقاومت بدل شده است. گزارشهای میدانی نشان داده است كه حداقل دو سوم ساكنان اراضی اراضی اشغالی در این مدت در هراس از راكتها و موشكهای جدید حماس و دیگر رزمندگان مقاومت به سر برده و عمدتا در پناهگاهها زندگی كردهاند.
اما در هر حال بیراه نیست اگر بگوییم، تلاویو به این دلیل به جنگ اخیرغزه و كشتار زنان و كودكان بی گناه فلسطینی دامن زده است تا هم توان جدید نظامی و دفاعی خود را به آزمون بگذارد، هم واكنش جهان جدید پیرامونی خود و رهبران جدید كشورهای خاورمیانه را رصد نماید و هم گروه و حزب حاكم، در جنگ داخلی و سیاسی احزاب این رژیم دست بالا را بگیرد.
آرمان
«لزوم حرف تازه و سیاست نو» عنوان یادداشت روز روزنامه آرمان به قلم سید فاضل موسوی است كه در آن میخوانید:
برگزاری جلسه مشترک دولت با نمایندگان مجلس در سالهای گذشته اقدامی عادی بود که به فراخور موضوعات و شرایط، به طور متوسط هر شش ماه یک بار انجام میگرفت. این روند از آغاز شکلگیری دولت نهم در زمان مجلس هفتم شروع شد و تاکنون نیز ادامه داشته است. هدف از برگزاری این دست جلسات هم همیشه تلاش برای تعامل و توافق بیشتر دولت و مجلس عنوان شده، اما در عمل هر چه جلسات زیادتری برگزار شد اختلافنظرهای دولت و مجلس نیز افزایش یافت.
شاید بتوان گفت این مسئله به معنای نتیجهبخش نبودن صددرصدی چنین جلساتی است، نشان آن هم تعداد نمایندگان شرکت کننده است که از آغاز تشکیل دولت نهم تاکنون کاهش یافته است، تا جایی که در جلسه دو روز پیش و در شرایطی که به نظر میرسید دولت و مجلس نیاز به همگرایی بیشتری دارند تنها نزدیک به 70 نماینده دعوت رئیس دولت را پاسخ مثبت گفتند. در ارزیابی دلیل چنین روندی میتوان گفت که مهمترین دلیل وضع این است که جناح اصولگرا دیگر حرف تازهای برای گفتن و مطرح کردن نداشته و در قبال مشکلات و مسائل مختلف که هر کدام دلیل خود را دارند، یک سیاست در پیش گرفته و یک حرف زده است.
اینکه این سیاست و رفتار واحد چه ضعفها و نقصهایی دارد خود موضوع دیگری است. مسئله این است که در دنیای سیاست و مدیریت به دلیل تغییر شرایط و دگرگونی آرایش معادلات و نیروهای تاثیرگذار نمیشود در مدتی طولانی تنها با یک سیاست واحد پیش رفت و این سیاست دیر یا زود از کارایی میافتد و تاثیر خود را از دست میدهد. این وضعیتی است که بهنظر میرسد اکنون جناح اصولگرا درگیر آن شده است.
وقتی در قبال شرایط جدید بر یک سیاست واحد که البته نقاط ضعفی هم دارد، بیش از حد اصرار و تاکید میشود، مشخص است که نتیجهای حاصل نمیشود و بدون حصول نتیجه هم پر واضح است که انگیزه نیروهای سیاسی برای مشارکت در یک حرکت تکراری و از پیش مشخص کاهش مییابد. 7سال است که درِ سیاست جناح اصولگرا تنها بر یک پاشنه میچرخد؛ برخی اصولگرایان راه قدرت یافتن خود را کنار زدن رقیب میدانند و برخی دیگر هم تقصیر تمام شعارها، طرحها و وعدههای زمین ماندهشان را بر گردن نیرویی میاندازند که معلوم نیست چیست و کیست.
از همنشینی این دو سیاست قرار است چه نتیجهای حاصل شود؟ به بیان بهتر اگر همنشینی این دو سیاست کلی میتوانست نتیجهبخش باشد که باید آثار آن را در این 7سال میدیدیم. مجلسیها این روزها میگویند که میخواهند بر دولت نظارت کنند و دولت هم میگوید که قصدش کار کردن است.
مجلس و دولت برای عملی کردن خواستههای خود چه چیزی کم دارند؟ آیا مجلس ابزار قانونی کم دارد یا دولت اعتبار مالی و پول ندارد؟ آنچه در این میان کمبود آن احساس و باعث میشود تا اقدامات دو قوه و از جمله جلسات مشترک تعامل و همکاری آنان نتیجه مدنظر را در پی نداشته باشد نبود حرف تازه و سیاست نو است.
دنیای اقتصاد
«چالشهای اقتصادی صنعت هواپیمایی در ایران» عنوان سرمقاله روزنامه دنیای اقتصاد به قلم علی دادپی است كه در آن میخوانید:
همه صنایع کشورهای در حال توسعه از چالشهای ناشی از ناپایداری اقتصادی و نوسانات بازار رنج میبرند، اما در ایران میتوان صنعت هواپیمایی و شرکتهای هواپیمایی را جزو آسیبپذیرترین صنایع دانست.
صنعتی که در آن زیبایی پرواز با واقعیتهای تلخ اقتصادی و سیاستهای نابهنجار در هم آمیختهاند. تضاد ساختاری این صنعت از تصویری که از آن داریم شروع میشود: درحالی که ما زیبایی پرواز را میبینیم یک شرکت هواپیمایی تنها زشتی صورتحسابهای مختلف و هزینههای گزاف عملیاتی ماندن را میبیند. از یک سو شرکتهای هواپیمایی باید از طریق بازارهای بینالمللی قطعات و هواپیماهای مورد نیازشان را با پرداخت ارز تامین کنند و از سوی دیگر باید خدمات خود را به قیمت معین شده و در بازارهای معین شده با استفاده از هواپیماهایی که نوع و عمر آنها به وسیله تحریمها معین شده ارائه کنند. در واقع این صنعت برای نفس کشیدن جایی ندارد چه برسد به جایی برای مانور و اجتناب از چالشهای اقتصادی. نوسانات اخیر ارز و تغییر در سیاستهای ارزی بانک مرکزی بار دیگر آسیبپذیری این صنعت را آشکار کرد.
افزایش نرخ ارز برای بسیاری از بنگاهها به معنای افزایش هزینههای اقدامات آینده است، در نتیجه این بنگاهها میتوانند با لغو سفارشها یا تغییر برنامه خرید یا پیدا کردن عرضهکنندگان جدید جلوی این افزایش هزینه را بگیرند، اما برای شرکتهای هواپیمایی افزایش نرخ ارز به معنای افزایش ناگهانی هزینه عملیاتی و هزینههای جاری است که به هیچ وجه قابل تغییر نیستند.
اگر یک تولیدکننده مواد شیمیایی میتواند با پیدا کردن منبع جدیدی برای مواد اولیه مورد نیازش تا حدی جلوی افزایش هزینههایش را بگیرد یک شرکت هواپیمایی نمیتواند به سراغ منبع دیگری برود. بازار تولید هواپیما در جهان یک بازار رقابتی نیست و تولیدکنندگان هواپیما نرخ تعمیرات و نگهداری قطعات را تعیین میکنند. در نتیجه برای یک شرکت هواپیمایی، افزایش نرخ ارز به این معنا و مفهوم بوده است که هزینه تعمیر موتور یا تعویض قطعات هواپیمای موجودش ناگهان چند برابر شده است.
در برابر این واقعیتها، قیمتگذاری ثابت دولتی دست شرکتها را برای پاسخ به نوسانات بازار میبندد. ثابت بودن بهای بلیت و تعیین آن از طرف مراجع دولتی معمولا به این معنا است که یک شرکت هواپیمایی در یک مسیر پروازی نمیتواند، توقع درآمدی بالاتر از یک حد تعیین شده داشته باشد. به این ترتیب در حالی که درآمدهای شرکتهای هواپیمایی ثابت هستند و محدود به یک سقف معین، هزینههای آنها بیاندازه متغیر هستند و آماده افزایشهای ناگهانی و غیرمترقبه. این هزینهها از نوسانات بازارهای گوناگون تاثیر میپذیرند.
نرخ ارز گرچه اصلیترین منبع این نوسانات و افزایشهای ناگهانی هزینه است، اما تشدید تحریمها، پیوستن کشورهای همسایه یا کشورهای عرضهکننده خدمات نگهداری هواپیما به این تحریمها هم افزایش هزینهها و سختی مبادلات تجاری در این صنعت را به دنبال دارد.
در واقع در سالهای اخیر در حالی که توجه سیاستگذاران بر نرخ بلیت متمرکز بوده است، هزینه فرصت فعالیت اقتصادی در صنعت هوانوردی کشور سیر صعودی داشته و در حال افزایش بوده است. این واقعیت حاشیه سود بسیار کمی را برای شرکتهای هواپیمایی باقی گذاشته بود، حاشیه سودی که با اولین نوسان در بازار ناپدید میشود.
نوسانات بازار و قیمتگذاری یکنواخت و فارغ از هزینههای عملیاتی تنها نکات قابل توجه صنعت هواپیمایی نیستند. دولت در کنار تعیین درآمد شرکتهای هواپیمایی هزینههای آنها را هم تعیین میکند. شرکتهای هواپیمایی داخلی برای تهیه سوخت و خدمات فرودگاهی و سایر خدمات پروازی به دولت و سازمانهای دولتی وابسته هستند. در این عرصه دولت مانند هر فعال اقتصادی دیگر که از انحصار برخوردار است، عمل میکند: تعیین قیمتها براساس هزینههای عملیاتی و نگهداری. شیوه قیمتگذاری خدمات فرودگاهی برخلاف قیمتگذاری بلیت خطوط هواپیمایی تابع واقعیتهای اقتصادی و بخش عمدهای از هزینههای جاری عملیاتی شرکتهای هواپیمایی است. واقعیت تلخ اینجا است که با توجه به حاشیه سود ناچیز این شرکتها و زیاندهی بسیاری از آنها، بخش عمدهای از این شرکتها توان پرداخت هزینههای صورتحساب شده را ندارند که خود به معضلی برای شرکت فرودگاههای کشور تبدیل شده است، اما این معضل تنها نتیجه تضاد ساختاری صنعت هواپیمایی کشور است که در آن دولت هم نرخ محصول را تعیین میکند و هم بخشی از هزینههای عملیاتی را بدون آنکه در تعیین اولی، هزینههای شرکتها را در نظر بگیرد و در تعیین دومی واقعیتهای اقتصادی مصرفکنندگان را که شرکتهای هواپیمایی میباشند.