خبرگزاری کار ایران

گزیده سرمقاله‌ روزنامه‌های صبح امروز

روزنامه‌های صبح امروز سرمقاله‌های خود را به مهمترین مسائل داخلی و بین المللی اختصاص دادند.

كیهان
«استراگیجی اسرائیل» عنوان یادداشت روز روزنامه كیهان به قلم محمد ایمانی است كه در آن می‌خوانید:
اسرائیل باز هم غافلگیر شده است، اما نه از جانب جنبش حزب الله و جبهه لبنان. این بار نوبت جنبش حماس در نوار غزه است تا به تلافی تعدی ارتش رژیم صهیونیستی، زمامداران تل آویو را دچار شوك كند. پس از اصابت موشك‌های فجر - با برد 80 كیلومتر- به تل آویو، نوبت مقر پارلمان رژیم صهیونیستی (كنست) در بیت المقدس شد تا هدف موشك‌های حركت مقاومت اسلامی فلسطین قرار گیرد. این اتفاقات كه به معنای پایان مصونیت رژیم اسرائیل با وجود سپر موشكی گنبد آهنین است، نشان می‌دهد صهیونیست‌ها 4 سال پس از جنگ 22روزه غزه همچنان دچار ترس رو به تصاعد و فقدان استراتژی و رهبری سیاسی با كفایت هستند.

رژیم صهیونیستی چرا وارد درگیری نظامی اخیر با غزه شد و نتایج این رویداد چه خواهد بود؟

1- زمانی نه چندان دور ارتش اسرائیل از عهده ارتش چند كشور عربی برمی آمد اما دقیقا از هنگامی كه بیداری اسلامی در منطقه جایگزین ناسیونالیسم شد و مقاومت اسلامی جای تسلیم طلبی و مذاكره از سر ضعف را گرفت، ورق برگشت. آریل شارون رئیس حزب لیكود وقتی در سال 2001 به نخست وزیری رسید، مدعایش این بود كه كار فلسطینی‌ها را 100 روزه تمام می‌كند. او به قصاب اردوگاه‌های صبرا و شتیلا معروف بود و در همان ماجرا 3500 فلسطینی را قتل عام كرده بود. صهیونیست‌ها به شارون لقب بولدوزر داده بودند. اما جنایتكاری با این مختصات مجبور شد در تابستان 2005 دستور تخلیه یكجانبه و عقب نشینی از غزه را صادر كند. این اتفاق شكستی بزرگ به شمار می‌رفت. به همین دلیل شارون مجبور شد در یك سخنرانی تلویزیونی بگوید «عقب نشینی از نوار غزه اقدامی دردناك اما اجتناب ناپذیر برای ماست كه برای تامین آینده اسرائیل صورت گرفت.

ما نمی‌توانیم برای همیشه غزه را نگاه داریم. آنجا بیش از یك میلیون فلسطینی زندگی می‌كنند». شوك این عقب نشینی كمتر از عقب نشینی از جنوب لبنان نبود. غزه باریكه‌ای به طول 40 و عرض 6 تا 12كیلومتر است كه سالها از طرف اسرائیل و مصر (رژیم مبارك) در محاصره بوده است. شوك دوم، 3 سال بعد رخ داد یعنی آن هنگام كه صهیونیست‌ها با برآورد سراسر اشتباه، به غزه هجوم بردند. 18ماه قبل از حمله، محاصره غزه حتی در حد ارسال غذا و دارو كامل شده بود. سلاح كه جای خود را داشت. اما تا آخرین روز جنگ 22روزه، نه تنها ارتش اسرائیل نتوانست وارد خاك غزه شود بلكه هدف حداقلی توقف شلیك كاتیوشاهای مقاومت اسلامی فلسطین نیز برآورده نشد.

4 سال بعد از جنگ 2008، وضعیت موازنه قوا برای اسرائیل بهتر نشده كه به مراتب بدتر شده است. از یك سو رژیم حسنی مبارك به عنوان پشتوانه و پشتگرمی مهم اشتغالگران قدس فرو پاشیده و از طرف دیگر جریان مقاومت اسلامی در مرزهای شمالی و جنوبی فلسطین قدرتمندتر شده است. اكنون منابع صهیونیستی می‌گویند تعداد موشك‌های حزب الله از 10 هزار فروند به 60 تا 70 هزار فروند رسیده و برد آنها افزایش یافته است. همین منابع درباره توان موشكی حماس نیز می‌گویند مقاومت اسلامی فلسطین اكنون دارای حدود 12هزار فروند موشك موثر می‌باشد كه یكی از آنها موشك‌های فجر است. حماس با این موشك‌ها توانسته مراكز استراتژیك تل آویو، صحرای نقب (نزدیكی دیمونا) و بیت المقدس را در تیررس خود درآورد. حماس در همین دو روز گذشته با اسقاط 2 هواپیمای شناسایی و جنگی دشمن و حمله به تل آویو و نیز كنست در بیت المقدس، چشمه‌هایی از توسعه قدرت خود را به رخ كشید. تل آویو از 21سال پیش در معرض حمله موشكی قرار نگرفته بود و حالا حماس به تدریج بعضی برگ‌های برنده را رو می‌كند تا ثابت شود قدرت اطلاعاتی اسرائیل به موازات تحلیل قدرت نظامی این رژیم رو به ضعف نهاده است.

2- با این اوصاف و به رغم زیان‌های استراتژیك كه اسرائیل با آن مواجه خواهد شد، می‌توان گفت اقدام سران تل آویو رفتاری از سر گیجی و ترس و اضطرار و استیصال بوده است. آنها به روال دو جنگ 2006 و 2008 و به شهادت گزارش كمیته تحقیق وینوگراد، فاقد رهبری سیاسی دارای كفایت و توانمند در زمینه تدبیر برای خروج آبرومندانه از جنگ‌های این چنینی هستند. رژیم صهیونیستی به ویژه در چند سال اخیر بحران چند لایه‌ای را در حوزه‌های اقتصادی، سیاست داخلی، سیاست خارجی و امنیت منطقه‌ای سپری می‌كند. در حالی كه بیداری اسلامی در اطراف مرزهای فلسطین اشغالی در جریان است و مقامات رژیم صهیونیستی از زلزله 9ریشتری سخن می‌گویند، بحران در راس حاكمیت منجر به انحلال پارلمان و اعلام برگزاری انتخابات زودرس شده است.

همزمان آشوب‌های اقتصادی- اجتماعی بی سابقه‌ای كه هراز چندگاه در خیابان‌های تل آویو و برخی شهرهای دیگر پدیدار می‌شود، عرصه را برای رژیم فاقد هویت و انسجام ملی تنگ تر می‌كند. خیلی از كشورهای دنیا دستخوش آشوب و بحران هستند اما فقط در رژیم اسرائیل بود كه 12نفر درخیابان‌ها خودسوزی كردند. در بیرون از مرزهای جعلی، رژیم آمریكا پشتوانه محكم اشغالگری بوده اما حالا 16نهاد اطلاعاتی گزارش مبسوط و محرمانه‌ای را تهیه می‌كنند كه گزاره‌های كلیدی آن این عبارات است: «اسرائیل بزرگترین خطر برای منافع ملی آمریكاست. روابط واشنگتن با 57 كشور اسلامی به خطر افتاده است. آمریكا با تحولات فعلی باید برای خاورمیانه بدون اسرائیل آماده شود».

برای رژیم بی ریشه‌ای كه با حمایت‌های ویژه سیاسی و اقتصادی آمریكا سر می‌كند، این قبیل اتفاقات به هم تنیده، حكم مرگ را دارد. در چنین اوضاع بغرنجی، پهپاد تجسسی حزب الله برای چندمین بار وارد آسمان فلسطین اشغالی و منطقه استراتژیك نقب می‌شود و به حباب «سپر موشكی گنبد آهنین» تلنگر می‌زند. بلافاصله آشوب رسانه‌ای در تل آویو برپا می‌شود مبنی بر اینكه اگر نوبت بعدی تل آویو را بزنند، تعجب نخواهیم كرد. سرافكندگی در برابر ایران پس از یكی دو سال تهدید و پرزور یافتن سنبه ایران، موضوع دیگری خارج از حوصله این نوشتار است. در چنین شرایطی، راه‌انداختن یك درگیری كوچك در غزه و ایجاد آرایش جنگی، اگر هیچ خاصیتی نداشته باشد كه ندارد شاید لااقل بتواند شهروندان نیم بند صهیونیست را مرعوب و منسجم كند یا چنان ترس را بر آنان مستولی سازد كه موقتا دنبال اعتصاب و اعتراض و اغتشاش خیابانی نباشند. نتانیاهو نیز شاید بدین ترتیب بتواند نمدی از این كلاه برای خود در انتخابات ژانویه بدوزد.

3-حمله به غزه برای كتمان انواع بحران‌های لاعلاج اسرائیل، نقض غرض است. استیصال و ناتوانی در این جنگ در هر دو احتمال- طولانی شدن یا توقف زودهنگام جنگ- لطمه بزرگی به قدرت رو به افول اسرائیل خواهد بود. ترساندن اتباع خود به قصد برقراری ثبات و امنیت در حاكمیت، با اصابت موشك‌های جدید حماس وسعت غیرقابل كنترل پیدا می‌كند و این یعنی اینكه مهاجران به خطا در این سرزمین اشغالی اقامت گزیده‌اند. از دیگر سو خبط اخیر نتانیاهو- باراك، شكاف موجود میان جهان اسلام و آمریكا را تشدید خواهد كرد همچنان كه به عنوان یك رویداد راهبردی دیگر، باعث در اولویت قرار گرفتن مسئله فلسطین و تهدید اسرائیل نزد ملت‌های منطقه به جای پروژه‌های جعلی نظیر سوریه خواهد شد. بعد از موج 2 سال پیش بیداری اسلامی و انقلاب ملت ها، مثلث «آمریكایی- عبری- عربی» كوشیدند ضمن بحران سازی در سوریه و ایجاد انفعال در میان دولت‌های جدید منطقه، بهار عربی مدعایی را مصادره به مطلوب كنند و موجی از فشار را علیه جبهه مقاومت به واسطه نقش آفرینی تركیه اخوانی و قطر و عربستان سازمان دهند. ادعا این بود كه الگو را نباید از ایران شیعه بلكه تركیه یا مصر سنی اخوانی اخذ كرد. البته همان زمان هم سوال بود كه آمریكای طرفدار جنگ‌های صلیبی و تركیه مدعی دموكراسی شبه سكولار چگونه می‌توانند با رژیم‌های مرتجع و خودكامه قطر و سعودی (وهابی مسلك) و یا تروریست‌های تندرو القاعده متحد شوند؟! در عین حال به اعتبار حوادث متعدد، مسئله فلسطین در حال كمرنگ شدن بود.

خراسان
«هرچه می‌توانید بتازید اما خدایی هم هست» عنوان سرمقاله روزنامه خراسان به قلم کورش شجاعی است كه در آن می‌خوانید:
بتازید، هرچه می‌توانید و تا هر کجا که می‌خواهید و می‌توانید بتازید، هرچه می‌توانید کیسه مردم را خصوصاً اقشار کم درآمد و کمتر برخوردار را خالی کنید و حتی کوچک ترین فرصت را برای ترک تازی «اسب مراد» خود در این عرصه از دست ندهید! عمر این فرصت کوتاه است تازه اگر این فرصت عمری کوتاه نداشته باشد اما دیر یا زود از دست می‌رود!

حالا که به دلایل گوناگون قیمت قریب به اتفاق کالاها و خدمات از حالت گرانی سال شمار، ماه شمار و حتی هفته‌ای درآمده و روزانه شده و گاه ساعت می‌زند چرا نباید از این «فرصت طلایی» استفاده کنید؟! شاید چنین فرصتی دیگر تکرار نشود یا کمتر گیرتان بیاید، پس تا می‌توانید بر گرده مردم فشار بیاورید و چنگال حرص و آز و طمع و مال اندوزی و بی انصافی خود را بر حلقوم مردم بفشارید. اگر الان احتکار نکنید شاید دیگر کمتر فرصت احتکار ارزاق و مایحتاج عمومی و کالاهای ضروری و غیرضروری را پیدا کنید!

حالا که دشمنان ملت هرچه توانسته‌اند حلقه تحریم و محاصره اقتصادی را تنگ کرده‌اند و از تحمیل هیچ فشار سیاسی، اقتصادی و هجمه سنگین و همه جانبه تبلیغی و جنگ روانی مضایقه نمی‌کنند حالا که سران رژیم غاصب صهیونیستی و بر سریر قدرت نشستگان ننگین ترین تروریسم دولتی هرازگاهی چنگ و دندان نشان می‌دهند و علیه منافع و حقوق ملت بزرگ ایران خط و نشان می‌کشند و حالا که دشمنان نه تنها هر کاری که از دستشان بر می‌آید برای جلوگیری از فروش نفت کشورمان انجام می‌دهند و به هر طریقی درصدد کاهش درآمدهای ملی کشورمان هستند، بلکه واردات مواد اولیه مورد نیاز کارخانه‌های تولیدی را هرچه توانسته‌اند محدود کرده‌اند و حالا که نه تنها از فروش هواپیماهای مسافربری که با جان انسان‌ها ارتباط دارد، بلکه حتی بر سر واردات دارو که ضرورتی حیاتی برای نجات جان بیماران است مانع تراشی می‌کنند و بعد در اقداماتی تبلیغاتی با ژست انسان دوستانه درباره اجازه ورود دارو به کشورمان جلوی دوربین‌ها لاف می‌زنند و حالا که...

و حالا که شتاب و سرعت نابه جا در اجرای هدفمندی یارانه‌ها و همچنین پرداخت نکردن سهم کارخانه‌ها و واحدهای تولیدی از محل درآمد هدفمندی یارانه‌ها یا اجرایی نشده یا بسیار ضعیف عملیاتی شده و در نتیجه به بخش‌های قابل توجهی از صنایع و تولیدات خدشه‌های جدی وارد شده است و حالا که به خاطر مشکلات فراوان، افق چندان روشنی برای ورود سرمایه گذاران به عرصه تولید وجود ندارد و در کنار این‌ها به خاطر برخی بی تدبیری‌ها و سوءمدیریت‌ها و ناتوانی‌ها قیمت ارز نیز در کمتر از یک سال بعد از آن سیر صعودی و جهش‌ها تازه به حداقل دو برابر افزایش پیدا کرده است و در شرایطی که سرمایه‌های سرگردان و نقدینگی در کشور از 92هزار میلیاردتومان در پایان سال 84 به ۴۰۰هزار میلیاردتومان در نیمه سال ۹1 رسیده و رشد بی رویه بیش از ۴برابری داشته است حالا که برخی به جای پرداختن به مطالبات به حق اقتصادی و معیشتی و فرهنگی مردم از خیلی قبل همچنان خود را درگیر مسائل و حاشیه‌ها و چالش‌های انتخابات ریاست جمهوری آینده کرده‌اند و برخی نیز حتی پس از تاکید صریح رهبری هنوز از دعوا و بگومگوهای سیاسی و فرافکنی و اختلاف دست بر نمی‌دارند و در شرایطی که بازار نظارت و کنترل نیز اساساً رونق چندانی نداشته و ندارد و در بسیاری موارد بعضی‌ها هر کاری که می‌خواهند می‌کنند! پس چرا از این بستر و فرصت طلایی نباید استفاده کرد؟! و به احتکار کم و زیاد همین کالاهای موجود نپرداخت؟! و چرا نباید بی دلیل و با دلیل هر چه می‌توانند قیمت‌ها را در نهایت بی انصافی بالا نکشند حتی قیمت اجناس و کالاهایی که کمترین یا اصلاً ارتباطی به فضای تحریم و ارز و دلار و واردات ندارد؟! چه فرصتی مناسب تر از این موقعیت برای سوءاستفاده محتکران و مکندگان خون مردم که با دشمنان و بدخواهان این ملت خواسته یا ناخواسته همراهی کنند؟! و اسف بارتر این که در چنین فضایی حتی برخی صنایع و کارخانه‌هایی که از بیت المال و بودجه ها، تسهیلات و حمایت‌های مستقیم و غیرمستقیم مالی و دولتی بهره‌ها می‌برند ساز گران کردن قیمت هایشان کوک تر از همیشه شده است، نمونه روشن آن برخی از خودروسازها! پس هان ای کسانی که گویی نه تنها روز «حساب و جزا» را یا به حساب نمی‌آورید و یا خیلی دور می‌پندارید بلکه حتی بر فطرت و وجدان انسانی و انصاف و آدمیت پا گذاشته اید همچنان بتازید و چپاول کنید و بر گرده مردم فشار بیاورید اما بدانید هنوز برای روی آوردن به معادباوری و رعایت وجدان و انصاف شاید فرصت باقی باشد!

در این میان نقش مهم تک تک خانواده‌ها و آحاد مردم برای مهار رشد سرسام آور قیمت‌ها را نمی‌توان و نباید نادیده گرفت چرا که اصلاح «الگوی مصرف» ازیک سو و ایجاد اعتدال در خرید و تنها به‌اندازه نیاز خرید کردن و مصرف درست و بهینه، از سوی دیگر کمک بسیار موثری حداقل در مهار و کنترل مصرف و به تبع آن گران شدن قیمت‌ها دارد. نمونه‌های فراوانی از همراهی مردم در کشورهای دیگر حتی در شرایط نه چندان غیرعادی وجود دارد؛ مثلاً در کشور ۲۴۰میلیون نفری اندونزی که پرجمعیت ترین کشور مسلمان جهان است و قوت غالب اکثر قریب به اتفاق مردم برنج است، آن هم در سه وعده صبحانه، ناهار و شام و علی رغم رسیدن به خودکفایی تولید برنج و برداشت سالیانه ۴۰ میلیون تن برنج از شالیزارهای این کشور و با وجود مصرف ۳۳میلیون تنی، مردم برای کمک به اقتصاد کشورشان و کاهش نیافتن ارزاق عمومی و به خاطر ایجاد زمینه برای حتی صادرات برنج مدتی است که در این کشور، قاعده «یک روز بدون برنج» را پذیرفته‌اند و به آن عمل می‌کنند.

جریان آن صاحبخانه آلمانی که به یکی از ایرانیان مقیم خارج آپارتمانی اجاره داده بود نیز تقریباً معروف شده است، قصه از این قرار است که چندی پیش کالایی در آن کشور گران و تقریباً زمینه آن در بازار کمتر شد، این هم وطن همان روز به یکی از سوپرمارکت‌های بزرگ مراجعه کرده بود و چون این خبر را شنیده بود مقدار فراوانی از آن کالا خریداری کرده بود، از قضا صاحبخانه آلمانی، مستاجر خود را در آسانسور یا هنگام ورود به منزل می‌بیند و مستاجر ایرانی به صاحبخانه آلمانی توصیه می‌کند که تا گران تر و کمیاب نشده است شما هم بروید و این کالا را تهیه کنید، بعد از این جریان بلافاصله روز بعد صاحبخانه آلمانی از مستاجرش تقاضا می‌کند که آپارتمان او را تخلیه کند، وقتی مستاجر دلیل را جویا می‌شود، صاحبخانه بی درنگ می‌گوید شما با این کار به مردم و کشور آلمان جفا بلکه خیانت کرده اید، پس باید خانه من را خالی کنید. در کشور ژاپن نیز مثال‌های فراوانی از این گونه اقدامات مردمی وجود دارد. از این‌ها که بگذریم، کنار گوش خودمان همین مردم عربستان، چند هفته پیش که قیمت مرغ مقداری گران شده بود، گفتند مرغ نمی‌خوریم تا بگندد و ارزان شود، ولی متاسفانه برخی از ما مردم تا صدای کمبود کالایی در شهر و دیارمان می‌پیچد در اولین فرصت اقدام به خرید حتی برای چند ماه آینده می‌کنیم که این خود نیز بدون شک کار درستی نیست و عاملی برای داغ تر شدن بازار افزایش قیمت‌ها و گرانی می‌شود.

جمهوری اسلامی
«مسلمان كشی از سوریه تا غزه» عنوان سرمقاله روزنامه جمهوری اسلامی است كه در آن می‌خوانید:
هر چند این اولین بار نیست كه صهیونیستها به غزه حمله می‌كنند و در این بخش از سرزمین اسلامی فلسطین مسلمان كشی به راه میاندازند، ولی جنگ غزه اینبار با دفعات گذشته تفاوت اساسی دارد.

اردوكشی ارتجاع عرب به همراه آمریكا، انگلیس، فرانسه و تركیه به كشور سوریه و نزدیك دو سال خون ریزی، ویرانگری و به راه‌انداختن برادركشی در سرزمینی كه در نقطه تماس با رژیم صهیونیستی قرار دارد و از خطوط مقدم جبهه مبارزه با غده سرطانی اسرائیل است، مقدمه‌ای بود برای آنچه امروز در غزه می‌گذرد.

چهره خونین غزه، این روزها بیش از هر چیز نشان دهنده همدستی ارتجاع عرب با آمریكا و صهیونیسم بین الملل است. صهیونیستها برای گرفتن انتقام شكست از مردم غزه در جنگ 22 روزه، این روزها را كه سوریه بشدت تضعیف شده و جهان عرب دچار تشتت است مناسب‌ترین زمان دانسته‌اند. اینكه انجام انتخابات ریاست جمهوری آمریكا و انتخابات پیش روی اسرائیل نیز در تعیین زمان حمله صهیونیست‌ها به غزه سهم و نقش دارند یا نه، در اصل و اساس موضوع تغییری پدید نمی‌آورد.

شرایط بغرنج سوریه از دو جهت به صهیونیست‌ها كمك می‌كند اهداف شوم خود را در جنگ غزه دنبال كنند؛ اول اینكه بخش عمده‌ای از نیروها و امكانات جهان عرب و اسلام درگیر ماجرای سوریه است و دیگر اینكه افكار عمومی نیز نمی‌تواند روی غزه متمركز شود و چاره‌ای غیر از تقسیم شدن میان آن و آنچه در سوریه می‌گذرد ندارد.

اگر حمله صهیونیست‌ها به غزه بتواند رهبران حماس را هوشیار كند و آنها را به پیدا كردن پاسخ این سؤال وادار نماید كه چرا به تشویق شیوخ قطر و امارات و عربستان و البته دلارهای نفتی آنها حاضر شدند به دولت سوریه كه حداقل سه دهه آنها را در پناه خود گرفت و با كمك‌های همه جانبه‌ای كه به آنها كرد در قد برافراشتن در برابر رژیم صهیونیستی نقش قابل ملاحظه‌ای ایفا كرد، پشت كنند و به دامن ارتجاع عرب پناه ببرند؟

می‌توان به آینده این جنبش فلسطینی امیدوار بود. سران حماس اگر بتوانند پاسخ این سؤال را پیدا كنند، طبعاً با سؤال دیگری نیز مواجه خواهند شد كه پاسخ دادن به آن چندان مشكل نیست. سؤال دوم اینست كه اكنون شیوخ قطر و امارات و عربستان چرا برای دفاع از مردم غزه سلاح‌های انبار شده در زرادخانه‌های خود را به صحنه نمی‌آورند و علیه رژیم صهیونیستی وارد جنگ نمی‌شوند؟

پاسخ ساده اما بسیار تلخ و تأسف بار اینست كه شیوخ مرتجع عرب با هدف فرو پاشاندن جبهه ضد صهیونیستی اقدام به جدا كردن حماس از سوریه و به راه‌انداختن مسلمان كشی در سوریه كردند. هدف آنها این بود كه این جبهه دچار ضعف و سستی شود، رهبران حماس تفكر مبارزه مسلحانه علیه رژیم صهیونیستی را كنار بگذارند و فعالیت سیاسی را جایگزین آن كنند تا غده سرطانی اسرائیل در جهان عرب و در قلب دنیای اسلام بدون هیچ مزاحمتی رشد كند و اهداف سلطه جویانه خود را تأمین نماید.

سران ارتجاع عرب هر سال میلیاردها دلار سلاح می‌خرند و با این اقدام، از یكطرف اقتصاد آمریكا و اروپا را از ورشكستگی نجات می‌دهند و از طرف دیگر همین سلاحها را برای فرو پاشاندن جبهه ضد صهیونیستی و سركوب ملت‌های خود كه از بی‌كفایتی، وابستگی و ستمكاری دولتها و حاكمان خود به ستوه آمده و علیه آنها قیام می‌كنند بكار می‌گیرند.

كشف مقادیر زیادی سلاح‌های حمل شده از عربستان و قطر به سوریه كه در كنار سلاح‌های اسرائیلی توسط مزدوران القاعده و تكفیری‌ها علیه دولت و ارتش و مردم سوریه بكار گرفته می‌شوند، همین واقعیت تأسف بار را به اثبات می‌رسانند. سلاح‌های انبار شده در زرادخانه‌های كشورهای عربی هرگز برای مقابله با تجاوزات رژیم صهیونیستی بكار گرفته نشده‌اند و امروز سران ارتجاع عرب به جای ایستادن در كنار مردم غزه و جنگیدن با ارتش متجاوز رژیم صهیونیستی درحال رایزنی‌های پشت پرده برای پیروز شدن صهیونیستها در این جنگ و تحكیم هرچه بیشتر رژیم صهیونیستی هستند. حكام بی‌ریشه و مزدور كشورهای عربی حتی در ماجرای دو هفته قبل سودان كه بمب افكنهای اسرائیلی یك كارخانه را در قلب خارطوم بمباران كردند، كوچكترین اقدامی علیه رژیم صهیونیستی نكردند. آنها هر روز تحت عنوان اتحادیه عرب برای فرو پاشاندن جبهه ضد صهیونیستی و به دست آوردن رضایت آمریكا و انگلیس و صهیونیستها در ماجرای سوریه بیانیه صادر می‌كنند ولی این به اصطلاح اتحادیه عرب حاضر نیست كوچكترین اقدامی برای دفاع از مردم فلسطین و حمایت از ملتهای عرب در برابر جنایات حكام وابسته و ظالم به عمل آورد.

سیاست روز
«ریشه حمله به غزه» عنوان یادداشت روز روزنامه سیاست روز به قلم قاسم غفوری است كه در آن می‌خوانید:
رژیم صهیونیستی از چهارشنبه حملات گسترده هوایی و زمینی را علیه غزه آغاز كرده است كه البته با پاسخهای همه جانبه گروههای مقاومت همراه شده است. هر چند كه حملات صهیونیستها به غزه امری قدیمی می‌باشد اما شدت گرفتن این حملات در مقطع كنونی امری قابل توجه می‌باشد. در كنار مولفه‌هایی مانند طرح صهیونیستها برای كشتار فلسطینی‌ها و مقابله با توان روز افزون فلسطینی‌ها مسئله انتخابات درونی رژیم صهیونیستی از مولفه‌های اصلی این حملات را تشكیل می‌دهد. انتخابات زود هنگام صهیونیستها در حالی در ژانویه برگزار می‌شود كه نتانیاهو نخست وزیر این رژیم برای رسیدن به اهداف خود با مجموعه‌ای از چالشهای داخلی و خارجی مواجه است.

نخست آنكه نتانیاهو در حوزه اقتصادی و اجتماعی كاركرد چندانی نداشته كه می‌تواند به مولفه‌ی برای رقبای انتخاباتی وی مبدل شود. در این شرایط وی با بالا بردن فضای امنیتی نظیر حمله به غزه از یك سو مانع توجه افكار عمومی به مسائل اقتصادی و اجتماعی می‌شود و از سوی دیگر با ترور رهبران مقاومت نظیر شهید احمد جعبری معاون فرمانده گردانهای قدس چنان تبلیغ می‌كنند كه وی توان برقراری امنیت و سركوب مقاومت را دارا می‌باشد.

دوم آنكه نتانیاهو در حوزه سیاسی برای نمایش اقتدار خود دارای چالشهایی است. مخالفتهای جهان با استمرار شهرك سازی در قدس و كرانه باختری، گرایش مصر به گسترش روابط با غزه، ناتوانی در سوق دادن ابومازن به روند سازش برای كسب امتیازهای جدید از فلسطینی ها، ناتوانی در سرنگون سازی نظام سوریه، شكست در برابر حزب ا.. لبنان بویژه پرواز پهپاد ایوب بر آسمان سرزمینهای اشغالی، ناتوانی ایجاد اجماع جهانی علیه ایران، بازگشایی پرونده فلسطینی در سازمان ملل، از جمله چالشهای نتانیاهو در عرصه بین الملل است.

هر كدام از این پرونده‌ها می‌تواند نشانه‌ای بر تزلزل كاری نتانیاهو باشد چنانكه مخالفان وی تاكید دارند كه در دوران نتانیاهو این رژیم در انزوای جهانی قرار گرفته است. با توجه به این شرایط نتانیاهو از یك سو به دنبال پنهان سازی این شكستها است و از سوی دیگر تلاش دارد تا با باج گیری از عرصه بین الملل آنها را به همراهی با خواستهای تل‌آویو وادار سازد. به عبارت دیگر سیاست نتانیاهو در قبال غزه باج خواهی از جامعه جهانی است كه بر اساس آن اموری نظیر عدم مخالفت با ساختن شهرك‌های جدید در كرانه باختری و قدس، عدم برقراری روابط مصر با غزه، بسته شدن پرونده فلسطین در سازمان ملل، تشدید مقابله با جبهه مقاومت در منطقه و... را طلب كند.

نكته قابل توجه آنكه نتانیاهو از تكرار سرنوشت المرت برای خود در هراس است لذا احتمال حمله گسترده مانند جنگ ۲۲ روزه در دوره كنونی كمی دور از ذهن می‌باشد.

نتانیاهو صرفا به دنبال ایجاد فضای تبلیغاتی است بویژه اینكه پاسخهای مقاومت نشان داده كه در برابر حملات سكوت نمی‌كنند. پاسخهای مقاومت هزینه‌های سنگینی برای نتانیاهو دارد لذا وی سعی می‌كند تا درجه تهاجم را در وضعیت كنونی حفظ كند تا در سایه آن امتیازاتی را از جامعه جهانی كسب كند تا نتیجه نهایی، پیروزی وی در انتخابات این رژیم باشد.

تهران امروز
«اهداف اسرائیل در حمله به غزه» عنوان یادداشت روز روزنامه تهران امروز به قلم حسن هانی‌زاده است كه در آن می‌خوانید:
تهاجم گسترده ارتش رژیم صهیونیستی به ساکنان نوار غزه که متاسفانه با سکوت جامعه جهانی وعربی مواجه شده نشان می‌دهد که ملت فلسطین قربانی یک سلسله توطئه‌های داخلی، عربی و جهانی قرار گرفته است. از یکسو حزب لیکود به رهبری بنیامین نتانیاهو در آستانه بر گزاری انتخابات زود هنگام قرار دارد وتجربه ثابت کرده که گروه‌های افراطی یهودی نوعا از این حزب پشتیبانی می‌كنند. این حزب در طول دهه‌های اخیر همواره ثابت کرده که برای پیروزی بررقبای خود ازهژمونی غیرانسانی کشتار مردم فلسطین برای رسیدن به اهداف انتخاباتی خود استفاده می‌كند.

در عین حال شرایط داخلی نتانیاهو به مراتب نسبت به سال‌های اخیر بدتر شده زیرا بروز اختلاف میان دو حزب کادیما و لیکود به تضعیف کابینه نتانیاهو منجر شده است. لذا رهبر حزب لیکود تلاش می‌كند از رهگذر کسب آرای یهودیان افراطی بار دیگر با حذف رقبای سیاسی وحزبی خود قدرت را به‌طور کامل در دست بگیرد تا در آینده نیازی به ائتلاف با سایر احزاب نداشته باشد.

در عین حال کابینه نتانیاهو در طول 3 سال گذشته به‌رغم تهدید ایران به یک حمله نظامی نتوانسته دست به هرگونه اقدامی علیه ایران بزند لذا با بمباران شهر غزه به نوعی در صدد جبران این شکست بر آمده است. در ابعاد منطقه‌ای با توجه به رخدادهای دو سال اخیر جهان عرب وسرنگونی برخی دیکتاتورها که به تضعیف جایگاه منطقه‌ای رژیم صهیونیستی منجر شده لذا این رژیم برای خروج از انزوای سیاسی دست به کشتار مردم غزه زده است.

تهدید اخیر محمود عباس رئیس تشکیلات خود‌گردان فلسطینی برای طرح موضوع عضویت غیررسمی فلسطین در سازمان ملل موجب شده تا بنیامین نتانیاهو تهدیدهای خود را علیه ملت فلسطین عملیاتی کند. در گستره بین‌المللی انتخاب مجددباراک اوباما به عنوان رئیس جمهوری آمریکا که با پشتیبانی پنهانی لابی صهیونیستی صورت گرفت موجب شد تا حزب لیکود برای ترور رهبران نظامی حماس از آمریکا چراغ سبز دریافت کند.

ترور دردناک احمد الجعبری یکی از فرماندهان بلند پایه حماس که در شكل‌گیری گردان‌های موشکی حماس نقش برجسته‌ای داشت در حقیقت تنها دستاورد حمله اخیر نتانیاهو به غزه بود در حالی که کشتار مردم فلسطین اوج توحش بنیامین نتانیاهو را ثابت می‌كند. اوباما که خود را وامدار رای یهودیان آمریکا می‌داند در برابر تهاجم ارتش رژیم صهیونیستی سکوت اختیار کرده واین سکوت نتانیاهو را به ادمه حملات خود علیه مردم غزه تشویق کرده است. انگلیس که شریک جنایات آمریکا و اسرائیل است حماس را آغاز گر این حملات تلقی کرده واعلام کرد که اسرائیل در برابر تهاجمات جنبش حماس از خود دفاع می‌كند.

متاسفانه به‌رغم حملات وحشیانه رژیم صهیونیستی به مردم بی‌دفاع غزه شورای امنیت سازمان ملل، اتحادیه عرب وسازمان همكاری‌های اسلامی بدون توجه به عمق این فاجعه انسانی همچنان سکوت اختیار کرده‌اند.

اتحادیه عرب که در طول 20 ماهی که از بحران سوریه می‌گذرد ده‌ها نشست در سطح وزرای خارجه وسفرای کشورهای عربی در این اتحادیه تشکیل داده، اکنون در برابر بمباران غزه توسط رژیم صهیونیستی هیچ‌گونه واکنشی از خود نشان نمی‌دهد.

این سکوت نشان می‌دهد که اتحادیه عرب از اهداف خود که دفاع از ملت فلسطین است دور شده وبه ابزاری در خدمت برخی کشورهای وابسته عرب مانند عربستان وقطر تبدیل شده است. مصر که به لحاظ ساختار جمعیتی بزرگ‌ترین کشور عربی به‌شمار می‌رود در یک اقدام نمایشی وظاهری وبدون اتخاذ سازوکاری مناسب برای منع رژیم صهیونیستی از ادامه بمباران غزه تنها به اعزام «هشام قندیل» نخست وزیر خود به غزه برای بازدید 3 ساعته اکتفا کرد.

در حالی که مصر می‌بایستی با استفاده از ظرفیت‌های سیاسی وامکانات منطقه‌ای وبین‌المللی خود برای پایان دادن به جنایات اسرائیل علیه مردم غزه اتحادیه عرب را به یک نشست فوق‌العاده در سطح سران تشویق کند. همچنین سکوت عربستان وقطردر برابر کشتار مردم فلسطین نشان می‌دهد که این دو کشوردر محور آمریکا واسرائیل قرار دارند وبه ابزاری در دست آمریکا وغرب تبدیل شده‌اند.

سفر اخیر شیخ حمد بن خلیفه آل ثانی به غزه نه تنها مشکلی از مشکلات ملت فلسطین به‌ویژه اهالی غزه را حل نکرد بلکه به بروز شکاف بیشتر میان جنبش حماس وتشکیلات خود‌گردان فلسطینی منجر شده است.

آفرینش
«معضلات ارزی برای بهداشت و درمان» عنوان سرمقاله روزنامه آفرینش به قلم حمیدرضا عسگری است كه در آن می‌خوانید:
باكهنه شدن معضل ارز در كشور هر روز شاهد افزایش فشارهای اقتصادی بر بخش‌های مختلف جامعه هستیم. تاثیراتی منفی كه باعث اختلال در روند فعالیت‌های معمول آنها گردیده و بعضاً شرایط بحرانی را رقم زده است.

بخش سلامت و درمان كشور یكی از بخش‌هایی است كه درحال پاگذاشتن به مرحله بحرانی می‌باشد. عدم مدیریت ارزی در این بخش باعث گرانی خدمات درمانی بیمارستان‌ها و افزایش بی سابقه قیمت دارو در كشور شده است. بر اساس استانداردهای وزارت بهداشت و درمان، انبارهای دارویی باید برای 6 ماهه آینده کشور ذخیره داشته باشد، اما گزارش‌های سازمان غذا و دارو نشان‌دهنده ناکافی بودن ذخایر دارویی بوده، به‌گونه‌ای که هم‌اکنون تنها برای 2 ماه ذخیره باقی مانده است.

آمار‌ها حاکی از آن هستند که از ابتدای امسال تا کنون تنها 600 میلیون دلار ارز مرجع از میزان 2 و نیم ملیارد دلار ارز مورد نیاز برای واردات دارو از سوی دولت تأمین شده است و مسولان نیز در پاسخ به الباقی ارز اختصاصی واردات دارویی اظهار بی اطلاعی می‌كنند.

مسئله دیگر بحث مربوط به افزایش هزینه‌های درمانی و معضلاتی است كه بیماران و بیمارستان‌ها با آن رو به رو شده‌اند. به عنوان نمونه " یک بیمار برای درمان دریچه میترال قلب باید 37 هزار دلار پرداخت كند كه با قیمت دلار، پارسال 60 میلیون تومان تمام می‌شد و حالا باید 120 میلیون تومان بابت آن پرداخت كند. قیمت یک خدمت پایه سی‌تی‌اسکن از 140 هزار تومان در ابتدای سال 91 به 270 هزار تومان در حال حاضر رسیده است. " آیا بیماران توانایی تامین این هزینه‌ها را دارند یا باید منتظر مرگ باشند؟!

از سوی دیگر بیمارستان‌ها نیز مجبورند برای تامین هزینه‌های خود قیمت خدمات را افزایش دهند. براساس آمار دانشگاه‌های علوم پزشکی قیمت تمام شده خدمات و ملزومات مصرفی پزشکی با 350 درصد افزایش روبرو شده است. با ادامه این روند بسیاری از بیمارستان‌ها با كاهش پذیرش و احتمالاً تعطیلی و ورشكستگی مواجه خواهند شد. پرداخت‌های بیمه‌ای نیز نمی‌تواند راهگشای بیمارستان‌ها باشد، چون خرید و تامین ملزومات پزشكی و دارویی از سوی شركت‌های تولیدكننده و واردكننده به صورت نقدی انجام می‌شود، و بیمه‌ها به صورت نسیه و درطول سال به بازپرداخت هزینه‌ها می‌پردازند. ضمن اینكه درحال حاضر بدهی شرکت‌ها و بیمه‌های طرف قرارداد بیمارستان‌های خصوصی فقط در تهران بالغ بر 200 میلیارد تومان است.

رشد 370 درصدی قیمت کیت‌های آزمایشگاهی، گرانی و نایابی فزاینده فیلم رادیولوژی، رشد 29 درصدی هزینه آب، جهش 65 درصدی مواد مصرفی و مواد غذایی در شش ماهه نخست سال 1391 از مهم‌ترین مشکلات مالی بیمارستان‌ها و مراکز درمانی می‌باشد كه فشارآن بر بیماران نیز تحمیل شده است.

نمی توان گفت كه آثارمخرب ارز دركدام بخش از جامعه تاثیرات بیشتری داشته است، اما باید اذعان داشت كه هیچ چیزی بیشتر از سلامت مردم ارزش مادی و معنوی ندارد. از مسولان خواستاریم تا توجه بیشتری نسبت به این بخش داشته باشند و اگر هم اقداماتی دردست دارند به اطلاع اقشار جامعه همچون بیماران خاص كه با ناامیدی به هزینه‌های سرسام آور درمان چشم دوخته‌اند، برسانند تا اندكی از زیر بار فشارهای روانی خارج شوند.

حمایت
«درسهای غزه» عنوان یادداشت روز روزنامه حمایت است كه در آن می‌خوانید:
رژیم صهیونیستی در روزهای اخیر باز هم غزه را آماج حملات خود قرار داده است كه در نتیجه آن دهها نفر شهید و زخمی شده‌اند. البته گروههای فلسطینی نیز پاسخهای گسترده‌ای به این تهاجمات داده‌اند كه یادآور پایداری غزه در جنگ 22 روزه است. حملات كنونی صهیونیستها به غزه در كنار پیامدهای انسانی و ویرانه‌های گسترده‌ای كه بر جای گذاشته دارای پیامدهای بسیاری می‌باشد كه واهی بودن بسیاری از ادعاهای منطقه‌ای و جهانی را آشكار می‌سازد.

نخست آنكه صهیونیستها در هفته‌های گذشته به صورت مستقیم و غیر مستقیم ادعای ادامه روند سازش را مطرح كرده و حتی برخی منابع از رویكرد صهیونیستها به تكرار سرنوشت فتح برای حماس خبر داده‌اند. برخی منابع صهیونیستی ادعا كرده‌اند كه این رژیم پذیرنده حماس در صورت كنار نهادن مقاومت و رویكرد به روند سازش است. دوم آنكه كشورهای عربی در هفته‌های اخیر رویكردهایی به غزه داشته‌اند كه گرایش مصر، قطر، بحرین و... به حمایت از غزه در این چارچوب بوده است.

تركیه نیز ادعاهای بسیاری را در این حوزه مطرح كرده و چنان وانمود ساخته كه در كنار غزه و حماس قرار دارد بگونه‌ای كه اردوغان، خالد مشعل را در نشست كمیته مركزی حزب عدالت و توسعه دعوت کرد. این كشورها ادعا داشتند كه در كنار حماس خواهند بود به شرطی كه برخی خواسته‌های آنها نظیر دوری از سوریه و سایر اركان مقاومت را اجرایی سازند و به تقویت دیدگاه اخوانی بپردازند.

آنها وعده داده‌ بودند كه متحدان جدید برای حماس خواهند بود كه دیگر نیازی به ایران، سوریه، حزب ا... نداشته باشند. سوم آنكه در روزهای اخیر فلسطینی‌ها با محوریت ابومازن رئیس تشكیلات خودگردان فعالیتهای بسیاری را در سطح اتحادیه عرب، سازمان ملل و كشورهای غرب آغاز كرده‌اند تا به اصطلاح طرح عضویت دائم فلسطین در سازمان ملل را اجرایی سازند.

نكته‌ای كه در تحولات كنونی غزه آشكاراست آنكه اولا صهیونیستها به هیچ عنوان تابع صلح نبوده و جنایت و كشتار ماهیت اصلی آنها را تشكیل می‌دهد بنابراین دل‌بستن به روند سازش امری واهی است. ثانیا كشورهای عربی، غربی، سازمان ملل با سكوت و یا مواضع انتقالی خود در قبال غزه، اثبات كردند كه ادعاهای آنها در قبال فلسطین و حماس ادعاهایی واهی بوده و فقط برای دور ساختن آنها از مقاومت بوده است.

به عبارتی این ائتلاف بر آن بوده‌اند كه حماس از مقوله مقاومت جدا سازند در حالی كه تحولات كنونی غزه نشان داد كه این ادعاها فقط برای فریب حماس بوده است و آنها هرگز طرحی برای حمایت از آن و فلسطین ندارند. تحولات غزه اثبات كرد كه راهكار گروههای فلسطینی از جمله حماس ادامه حضور در جبهه مقاومت است كه آنها را به تحقق آرمانهای خود مبنی بر آزادی فلسطین به پایتختی قدس شریف رهنمون خواهد یافت و سایر راه‌ها در نهایت با شكست همراه خواهد بود.

مردم سالاری
«محرم؛ ماه عزت و ایثار» عنوان سرمقاله روزنامه مردم سالاری به قلم محمدرضا شعبانی است كه ر آن می‌خوانید:
محرم از راه رسید؛مبداء تاریخ اسلام، سال هجرت پیامبر اسلام (ص) و ماه نخست آن محرم است، علت نامگذاری محرم آن است که جنگ در این ماه حرام است. محرم با حادثه عاشورا عجین شده و فرا رسیدن آن دل‌ها را پر از غم می‌سازد، برای ارادتمندان خاندان پیامبر(ص) در سراسر جهان انگار محرم بهار غم است که در آن گل‌های گریه می‌شکفند.

محرم ماه برافراشتن پرچم عزاست که دوستداران اهل بیت با دلدادگی با برافراشتن آن بر بام مساجد و حسینیه‌ها و سردر منازل، جهانیان را به عزای سالار شهیدان دعوت می‌کنند.

امام حسین(ع) و یاران با وفایش:
امام حسین(ع) در سوم شعبان سال چهارم هجری در مدینه به دنیا آمد. رسول خدا نام او را حسین نهاد. وی در آغوش پیامبر(ص) بزرگ شد و مورد علاقه شدید آن حضرت بود. زمان رحلت رسول خدا شش ساله بود. آن حضرت دارای صفات برجسته‌ای چون علم، شجاعت، عفو، بخشش، صلح، بزرگواری، تواضع و دستگیری از نیازمندان و بینوایان بود. در دوران خلافت پدرش علی‌بن‌ابی‌طالب(ع) در کنار آن حضرت بود و در 3 جنگ، آن حضرت را همراهی نمود. بعد از شهادت پدر بزرگوارش، در زمان امام حسن مجتبی(ع) مانند سربازی فداکار، مطیع رهبر و مولای خویش، همراه آن حضرت بود.

با شهادت امام حسن(ع) بار امامت امت بر دوش او قرار گرفت، آن حضرت در دوران حکومت معاویه نسبت به کشتارها، دستگیری‌ها و سیاست‌های او همواره از معترضان سرسخت بود. پس از مرگ معاویه، یزید به والی مدینه نامه نوشت تا از امام حسین(ع) به نفع او بیعت بگیرد. آن حضرت که از بی‌کفایتی و فساد یزید آگاه بود از بیعت امتناع نمود و برای نجات دین، راه مبارزه و مخالفت با حاکمیت جور را در پیش گرفت.

با این وضعیت به وجود آمده، آن حضرت بی‌درنگ از مدینه به مکه هجرت کرد و پس از دعوت کوفیان و شیعیان عراق برای هجرت به کوفه ابتدا مسلم‌بن‌عقیل را با نامه برای شیعیان کوفه و بصره به عنوان سفیر خویش روانه نمود و پس از دریافت جواب آنان و بیعتشان با مسلم‌بن‌عقیل در ذی‌حجه سال 60 هجری به سوی عراق حرکت کرد. پس از پیمان‌شکنی و روی گردانی کوفیان و با شهادت مسلم، اوضاع عراق دگرگون شد و آن حضرت که با خانواده و یاران جان نثار خویش عازم کوفه بود قبل از رسیدن به آن سرزمین، در محل سرزمین کنونی کربلا در محاصره دغل‌بازان دین به دنیا فروش سپاه کوفه افتاد. ولی هرگز سر تسلیم فرود نیاورد و ذلت را ذلیل نمود و در روز عاشورا به همراه اصحاب شهادت‌طلب و با وفایش در اوج شجاعت و فداکاری، ایمان و بصیرت مظلومانه و تشنه‌کام به شهادت رسید.

از آن تاریخ به بعد با فرا رسیدن ماه محرم، عشق حسینی در قلب مالامال از شور و عشق شیعیان و آزادگان جهان شعله می‌گیرد و آرمان و اهداف خدائی امام حسین(ع) و آثار قیام حضرتش فرصتی است برای شناخت هر چه بیشتر عاشقان و هم کشتی نجات است برای کسانی که به مسیر گناه و گمراهی چشم دوخته‌اند.

بار دیگر به ماه محرم، ماه خون و قیام که از راه ‌رسید درود می‌فرستیم و با گلاب اشک خویش غبار راه عزاداران حسینی را می‌شوئیم و با نسیم گرم کربلائی گوش جان را می‌نوازیم و از صمیم قلب و صدای رسا، بر اصول اسلامی، احکام قرآنی، سنت پیامبری، ولایت و امامت و تداوم آن در نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران یعنی ولایت فقیه پای فشرده و هرگز تسلیم ذلت نمی‌شویم.

ابتكار
«تو خود گویی، خود خندی... عجب مرد هنرمندی!» عنوان سرمقاله روزنامه ابتكار به قلم محمدعلی وکیلی است كه در آن می‌خوانید:
عملکرد دولت در بحران ارز و طلا موجب سر گیجه و باعث تشکیک در راه طی شده می‌باشد. مصاحبه وزیر محترم اقتصاد با شبکه 2 سیما در چهار شنبه شب مصداق بارز عنوان مقاله است او با حرارت و همچون یک فاتح میدان چنان، سیاست‌ها را موفق جلوه می‌داد که هر ناآشنایی به صحنه اقتصاد وادار به تمجید و تحسین ایشان و تیمش می‌شد ولی مع الاسف دیگر برای این نوع روش‌های منولوگی دیر شده است گوش مردم پر است و واقعیت‌های صحنه خلاف گفته‌ها را نشان می‌دهد.

آقای وزیر در این برنامه به نام فرصت سازی از تحریم‌ها و به بهانه حقوق مردم، سعی در توجیه سیاست‌های خلق الساعه تیم اقتصادی را داشت این در حالی است که مرور اقدامات صورت پذیرفته ظرف یکسال گذشته چند مسئله را به خوبی بیانگر است:
1- گام اول تیم اقتصادی تعیین قیمت 1226 به عنوان قیمت مرجع برای ارز بود این تصمیم درحالی آن روز گرفته شد که نظر کارشناسان بر قیمت یک هزار و ششصد تومان مورد مقاومت و مخالفت قرار گرفت، نتیجه آن شد که عده‌ای رانت جو و فرصت طلب با اطلاع از پیامدها و علم به پشت صحنه تصمیمات و دسترسی به منابع توانستند حجم بالای ارز مرجع در قالب ثبت سفارش کالاهای لوکس همچون واردات ماشین‌های آنچنانی و مواد آرایشی و... را به خود اختصاص دهند و البته به مدد محدودسازی که طی دوره‌ای کوتاه در تخصیص ارز مرجع اتفاق افتاد به چنان آلاف و الوفی برسند که هیچ گاه تصورش را نمی‌کردند. خودروی لوکس با ارز مرجع ثبت سفارش شد و با قیمت ارز آزاد به فروش رسید، پس تا اینجا این اقدام نه فقط فرصت سازی برای منافع ملی نبود که فرصت طلبی برای عده‌ای خاص بحساب آمد.

2-پس از محدودیت صورت پذیرفته عنان بازار دلار از دست رفت و بازار ارز و طلا دچار حرج و مرج گردید. هر کس از راه رسید خودسرانه و بدون هیچ منطقی اقدام به قیمت گذاری جدید کرد، این وضع چنان شرایط آشفته‌ای را به بار آورد تا صدای همگان را درآورد و نیروهای امنیتی و انتظامی را وادار به دخالت نمود. بازار به اجبار شرایط امنیتی پیدا کرد، همان چیزی که سم مهلک برای عرصه اقتصاد بحساب می‌آید.

3-در این مقطع دولت اقدام به راه‌اندازی بازار ارز مبادله‌ای نمود، اقدامی که در ابتدا بهانه تامین ارز جهت گروه‌های هدف و کنترل بازار را داشت. البته این اقدام تقریباً مثبت پس از ده‌ها تصمیم خلق الساعه و شوک آور صورت گرفت. اولویت بندی‌های منقبض کالاها، سپس تغییر الویت بندی‌ها، حذف یکباره گروه‌هایی همچون دانشجویان، مسافران، زوَار تعریف کالاها در گروه‌های مختلف و.... که همه موارد پس از تثبیت تاثیرات منفی موجب بازگشت مسئولان به نقطه اول تصمیم شد با راه‌اندازی بازار مبادله‌ای بنا بود با عرضه ارز به کمتر از 2 درصد قیمت آزاد نبض بازار تنظیم گردد ولی به مرور خود این اقدام باعث ایجاد حباب و چند قیمتی شدن ارز گردید و همین باعث رانت جویی فرصت طلبان شد حال آقای وزیر با جدیت تمام اعلام داشته‌اند که قیمت مبادله‌ای یعنی 2500 تومان به عنوان قیمت مبنا و فراگیر قرار گرفته است، به عبارتی تیم اقتصادی که همین چندی پیش در مقابل قیمت 1600 تومان کارشناسان مقاومت می‌کرد و آن را غیر واقعی و ظلم به ریال تلقی می‌کرد حال خود رسماً قیمت 2500 تومان را منصفانه و راهکار واقعی قلمداد می‌کند.

4- در یکی دو هفته گذشته دولت تصمیم گرفت فهرست بالا بلندی از کالاهای ضرور و غیرضرور را ممنوع الورود اعلام کند، این اقدام خلق الساعه در خصوص بخشی از کالاها همچون واردات خودرو، مواد آرایشی و.... مواردی که مشابه داخلی دارند، توجیه پذیر است ولی گسترش آن به موارد بسیاری که نیاز ضروری جامعه است، مشکوک و جای تامل دارد. این اقدام شوک آور موجب شد تا بازار ملتهب شود و در نتیجه با افزایش عجیب و احتکار موارد اعلام شده روبرو شود، البته قابل پیش بینی بود که این ممنوعیت پردوام نخواهد بود و به محض اینکه فرصت طلبان به سودهای کلان رسیدند، فهرست‌ها با تعدیل روبرو می‌شود، حال سؤال این است که برنده این نوع سیاست‌ها چه کسی است؟ آیا این سیاست‌ها در مسیر کمک به تولید داخلی و فرصت برای تولید کننده داخلی است یا در حقیقت فرصت سازی برای سود جویان و فرصت طلبان است؟ متن مردم که هر روز زیر چرخ پیامدهای این سیاست‌ها له می‌شوند و دود تصمیمات خلق الساعه به چشم آنان می‌رود با این وضعیت قیافه حق به جانب برخی مسئولان و گارد دفاع از مردم گرفتن و فریاد دفاع از منافع آنان برآوردن نوعی فرار به جلو است. کدام مردم! همان‌ها که برای تامین داروی نجاتبخش جان عزیزانشان در به در داروخانه‌های مختلف هستند و با هر جواب نه، درجه‌ای از امیدشان کاسته می‌شود. همان مردمی که مدتهاست نظاره گر بازار مکاره ارز و طلا هستند و بدون داشتن سهمی در نهایت باید هزینه آثار زیان بار این مکاره را خود بپردازند و تاثیر آن را در تامین مایحتاج اولیه خود مشاهده می‌کنند.

آقای وزیر! واقعیت قصه این است که اعتماد بخش عمده‌ای از مردم نسبت به تصمیمات سلب شده و باورشان به وعده‌ها از بین رفته است. اتفاقات در صحنه را بیش از آنکه نتیجه تحریمات ظالمانه و خصمانه دشمنان بدانند محصول سوء تدبیرهایی که به سوءاستفاده عده‌ای سودجو منجر شده است، می‌دانند. عجیب این است که صدا و سیما به جای پیش بینی مناظره بین کارشناسان حوزه اقتصاد و مسئولان، فرصت را چنان یک طرفه در اختیار مدعیان قرار می‌دهد که خود می‌گویند و خود هم تحسین می‌کنند و شاید انتظار کف و سوت هم دارند؟

آقای وزیر هر کس الفبای اقتصاد بفهمد نیک می‌داند که ممنوعیت و محدودیت نه فقط راهکار اقتصادی نیست که خود عامل رانت زایی می‌باشد. مهمترین اهرم دولت‌ها در چنین شرایطی بازی با تعرفه هاست. با تعرفه می‌توان واردات کالاهای غیرضرور را غیر اقتصادی کرد و فرصت سود جویی هم فراهم نمی‌شود.

به نظر می‌رسد بخشی از مدیران اقتصادی می‌بایست جوابگوی تصمیمات خلق الساعه خود باشند و به حکم اصل مسئولیت پذیری، مسئولیت عواقب و پیامدهای تصمیمات خود که رابطه مستقیم با جیب مردم دارد را بپردازند و باید در دادگاه افکار عمومی پاسخگو باشند.

دنیای اقتصاد
«تحریم‌های اقتصادی و اقتصاد آزاد» عنوان سرمقاله روزنامه دنیای اقتصاد به قلم دکتر محمدهاشم پسران است كه در آن می‌خوانید:
تشدید تحریم‌های تجاری علیه ایران، که از ابتدای تابستان سال‌جاری رخ داد، دغدغه‌های مختلفی را برای کارشناسان اقتصادی ایجاد می‌کند؛

از ارائه راهکارهایی برای کاهش لطمه تحریم‌ها به سرمایه‌گذاری و رشد اقتصادی گرفته، تا طراحی برنامه‌هایی به منظور کاهش تلاطم در بازار ارز یا اجرای سیاست‌هایی با هدف تامین برخی کالاهای استراتژیک مانند دارو و جلوگیری از لطمه به بیماران.

در این یادداشت، قصد بررسی پاسخ پرسش‌های فوق را ندارم. اما سعی کرده‌ام نکاتی کلی در مورد نسبت «تحریم‌های تجاری» با «اقتصاد آزاد» و نیز مطالبی درباره میزان کارآیی و تاثیرگذاری اعمال تحریم‌های تجاری بیان کنم. در پایان این یادداشت هم، به طور مختصر به یک پارادوکس مهم موجود در مورد تحریم‌های اخیر علیه ایران خواهم پرداخت.

نکته اول، تحریم‌های تجاری از منظر «اقتصاد آزاد»: تحریم‌های اقتصادی، در همه شکل‌های آن، شامل برقراری موانعی بر سر راه تجارت کالا، خدمات و انتقال منابع مالی است. چنین اقدام‌هایی، قطعا خلاف نظام «اقتصاد آزاد» بوده و معمولا هر دو طرف تحریم‌کننده و تحریم‌شونده، لطمه اقتصادی می‌خورند. به بیان دیگر، از آنجا که در رویکرد تحلیلی «اقتصاد آزاد»، در هر تجارتی، همواره هر دو طرف تجارت ذی‌نفع هستند، در نتیجه خود کشوری که تحریم می‌کند نیز، از بابت تحریم‌ها لطمه می‌خورد.

البته معمولا کشورهایی که دست به اعمال تحریم‌های اقتصادی می‌زنند، اقتصاد فراگیر و بزرگ‌تری دارند؛ بنابراین قابل انتظار است که لطمه کمتری بخورند؛ ولی به طور کلی «رفاه عمومی» شهروندان کشورهای تحریم‌کننده، در اثر اعمال تحریم‌های اقتصادی علیه کشورهای دیگر، بدون تردید دچار آسیب می‌شود.

نکته دوم، سرمایه‌گذاران خصوصی و شهروندان عادی، قربانیان اصلی تحریم‌ها: به لحاظ تاریخی، باید توجه کنیم که برای قرن‌های طولانی، تحریم‌های اقتصادی با جنگ همراه بوده است. یعنی وقتی مثلا در یونان قدیم یا در قرون وسطا تحریم صورت می‌گرفته، معمولا این تحریم پیش‌درآمد جنگ بوده‌اند. در مشرق‌زمین نیز شاهد این مساله بوده‌ایم، برای مثال چنگیزخان پکن را پیش از حمله به آن محاصره اقتصادی کرد. اما بعد از جنگ جهانی اول، شاهد یک نقطه عطف هستیم و می‌بینیم که کشورها، اعمال تحریم‌های اقتصادی را به عنوان حربه‌ای جدید اتخاذ کرده‌اند. یعنی از حربه تحریم اقتصادی، به‌عنوان جایگزینی برای جنگ تسلیحاتی، برای نیل به هدفشان بهره می‌گیرند.

به طور کلی، در دهه‌های اخیر، «تحریم» حربه‌ای است که به جای استفاده از بمب و توپ و تانک، در آن از قدرت اقتصادی یاری گرفته می‌شود.

از طرف دیگر، همان‌طور که در جنگ‌های تسلیحاتی، به‌رغم ادعای طرفین، بیشترین آسیب را مردم بی‌دفاع و زنان و کودکان و نیروهای غیرمسلح می‌بینند، در زمان تحریم نیز، به‌رغم ادعای تحریم‌کنندگان، بیشتر ضربه از یک سو به سرمایه‌گذاران بخش خصوصی و از سوی دیگر به سطح رفاه مصرف‌کنندگان وارد می‌شود. طبیعتا چنین اتفاقی نیز، مغایر اصول و ارزش‌های «اقتصاد آزاد» است.

نکته سوم، آیا تحریم‌های اقتصادی موفقیت‌آمیزند؟ در این زمینه که اعمال تحریم‌های اقتصادی موفق بوده‌اند یا خیر، یعنی آیا توانسته‌اند منافعی سیاسی را برای کشورهای اعمال‌کننده تحریم‌ها ایجاد کنند یا نه، بحث‌های متنوعی در میان متخصصان حوزه‌های اقتصاد و سیاست درگرفته است.

با ارجاع به معتبرترین پژوهش‌ها در این حوزه، می‌بینیم از مجموع 180 تحریمی که بعد از جنگ جهانی اول تاکنون انجام گرفته، تعداد اندکی از آنها به اهداف سیاسی‌شان نائل آمده‌اند.
برای توضیح بیشتر در مورد علت ناکارآمدی تحریم‌های اقتصادی، می‌توانیم تحریم‌های اقتصادی را به دو دسته تقسیم کنیم: تحریم‌های فراگیر و تحریم‌های غیرفراگیر. در مورد تحریم‌های اقتصادی «غیرفراگیر»، طبیعتا کشور مورد تحریم لطمه زیادی نمی‌خورد؛ زیرا اگر تحریم‌های اعمال‌شده علیه یک کشور «فراگیر» نباشد، کشور تحت تحریم می‌تواند کالاهایی را که از کشور تحریم‌کننده نمی‌تواند بخرد، از سایر کشورها و بازارها تهیه کند. البته طبیعتا قیمت خریداری این کالاها بالاتر می‌رود، اما به هر حال این افزایش قیمت‌ها، تنها تاثیر اقتصادی تحریم بر کشور مورد تحریم است؛ تاثیری که بنا به تجربه ده‌ها تحریم بعد از جنگ جهانی اول، معمولا منجر به تغییر محسوس رفتار سیاسی کشورهای مورد تحریم، نشده است.

اما اگر تحریم اعمال‌شده علیه یک کشور، از نوع تحریم‌های «فراگیر» باشد، اثرات بیشتری خواهد داشت. مثلا در تحریم‌های وضع‌شده علیه عراق در دهه 1990، از نوع تحریم‌های کاملا فراگیری محسوب می‌شد که تقریبا همه کشورهای دنیا، با آن همراهی داشتند. این تحریم‌های فراگیر، به تدریج حجم فعالیت‌های اقتصادی مختلف را در عمران پایین آورد. در مورد تحریم‌های فراگیر، بحث در مورد میزان تاثیرگذاری تحریم‌ها، عمدتا به این مساله ارتباط می‌یابد که آیا کشور مورد تحریم، می‌تواند از منابع طبیعی و فنا‌وری‌ داخلی خودش، برای تولید کالاهای کلیدی مورد نیاز بهره بگیرد یا خیر؟

در ایران، این اتفاق تا حدی در دوران دهه 1320 رخ داد. در آن دوران، اگرچه ورود کالا به ایران تحریم نشد، اما فروش نفت ایران در حدود دو سال و نیم قطع شد. این امر موجب شد که گونه‌ای «جایگزینی» ایجاد شود؛ یعنی شرکت‌های تولیدکننده توانستند از منابع داخلی برای تولید کالاهای ایرانی استفاده کنند.

نکته چهارم، نسبت تحریم‌های اقتصادی با جنگ و صلح: در میان اقتصاددانان برجسته حامی «اقتصاد آزاد»، بسیار به ندرت دیده‌ام که فردی درباره تحریم‌های اقتصادی بحث کند. از منظر اصول اقتصادی اگر هدف ما شکوفایی اقتصاد کل دنیا و برقراری ثبات و صلح و آرامش باشد، قطعا «تحریم‌های تجاری» کار درستی نیست.

البته، از طرف دیگر، باید در نظر گرفت که جنگ نیز اقدامی غیرمنطقی است و ممکن است عده‌ای از حامیان تحریم‌های اقتصادی، در دفاع از چنین تحریم‌هایی، این‌طور بگویند که تحریم‌های اقتصادی قرار است جایگزینی برای جنگ باشند. مثلا در طول دهه‌های اخیر، تحریم کشورهایی چون پاناما، آفریقای جنوبی، زیمبابوه، کره شمالی، هندوستان و شوروی، با چنین هدفی صورت گرفته است.

ارسال نظر
پیشنهاد امروز