خبرگزاری کار ایران

گزیده سرمقاله‌ روزنامه‌های صبح امروز

روزنامه‌های صبح امروز سرمقاله‌های خود را به مهمترین مسائل داخلی و بین المللی اختصاص دادند.

كیهان
«انتخابات آمریكا مهم بود؟» عنوان یادداشت روز روزنامه كیهان به قلم محمد ایمانی است كه در آن می‌خوانید:
«گران ترین» انتخابات تاریخ در «بدهكارترین» كشور دنیا به پایان رسید. میزان بدهی‌های آمریكا اكنون از 16هزار میلیارد دلار گذشته و بنابراین هزینه 6 میلیارد دلاری برای انتخابات ریاست جمهوری حتی اگر 2 برابر هزینه انتخابات سال 2000 میلادی باشد و در برابر چشمان 47 میلیون نفر گرسنه كارتن خواب انجام شود، در ورشكستگی پنهان یك سیستم چیزی را جابه جا نمی‌كند. طبق آمارهای موجود، از سال 1972تا امروز به فاصله 40 سال 11انتخابات برگزار شده كه به طور متوسط 45 درصد آمریكایی‌ها رغبتی به حضور در آن و انتخاب منحصر در میان 2 نامزد دموكرات یا جمهوری خواه نشان نداده‌اند. امسال نیز پیش بینی‌ها بر آن بود كه 90 میلیون شهروند آمریكایی شركت نمی‌كنند.

برای مردم آمریكا، باراك اوباما بهتر بود یا میت رامنی جمهوری خواه؟ برای دیگر كشورها و دولت‌ها و ملت‌ها كدام ترجیح دارد؟ حالا كه اوباما انتخاب شده، كدام پرونده‌های چالش برانگیز را پیش رو دارد و نسبت ما با دومین دولت اوباما چه خواهد بود؟ این انتخابات به خودی خود چه قدر می‌تواند برای ما مهم باشد و به چه میزان از چشم انداز نشانه شناسی و دلالت، پراهمیت تلقی گردد؟

1-انتخاب اوباما از نگاه رای دهندگان، انتخاب میان بد و بدتر است. البته آمریكا در دوره اوباما 6 هزار میلیارد دلار بدهكارتر شد اما خیلی‌ها در آمریكا می‌دانند كه دست كم 4 هزار میلیارد از این رقم حاصل سیاستگذاری به بن بست رسیده نومحافظه كاران (دولت بوش) در دو جنگ عراق و افغانستان بوده است. و نیز آنها شنیدند كه میت رامنی هنوز سوار توسن قدرت نشده، 47درصد آمریكایی‌های فرودست را «مفت خور» خطاب می‌كند. این مصداق همان ضرب المثل معروف است كه می‌گوید طرف در جهنم از ترس عقرب جرّاره به مار غاشیه پناه می‌برد! ساختار سیستم سیاسی- اقتصادی آمریكا همان است كه پاول فارل چند روز قبل از انتخابات در روزنامه وال استریت ژورنال اذعان كرد.

«اقتصاد آمریكا تبدیل به اقتصاد فرانكشتاینی شده، هیولایی كه دچار جنون آدم كشی است و خود را به همراه جماعتی كه او را خلق كرده‌اند، نابود می‌كند. سرمایه داران آمریكایی خود و دموكراسی شان را و به دنبال آن اقتصاد جهانی را نابود می‌كنند. اقتصاد فرانكشتاینی در اغلب زمینه‌ها به ورشكستگی رسیده است.»

2- ترجمه عقرب جرّاره و مار غاشیه و اوضاع دوزخی به زبان آلمانی می‌شود همین گزارش تحلیلی كه اشپیگل آن لاین در آستانه انتخابات آمریكا در معرض قضاوت مخاطبان قرار داد. «انتخاب رئیس جمهور برای امپراتوری سقوط كرده! آلمانی‌ها بدشان نمی‌آید رامنی را نامزد ثروتمندان و اوباما را نامزد مردم ببینند، انتخاب میان خوب و بد.

این تلقی غلط است. صرف نظر از اینكه چه كسی پیروز شود، آنچه بر آمریكا تسلط مطلق دارد، سرمایه داری است؛ یعنی همان قدرتی كه می‌تواند ایالات متحده را نابود كند. ارتش سلاحی می‌سازد كه ظرف یك ساعت می‌تواند به هر نقطه از جهان شلیك و آنجا را ویران كند. اما در همین زمان در بروكلین و كوئینز و نیوجرسی تیرهای حامل سیم برق در كنار خیابان افتاده‌اند. طوفان میلیون‌ها نفر را آشفته كرده است.

آمریكا كشوری پیشرفته برای طبقات خاص و در حال رشد برای بقیه شهروندان است. در نیویورك بیمارستان‌ها را تخلیه و بیماران را به جای دیگر می‌برند. كسی كه نتواند تضاد موجود در جامعه آمریكا را ببیند، نمی‌تواند تسلط مطلق، سرمایه داری را درك كند. سرمایه سالاری مطلق آمریكا را به ویرانی كشانده و دولت را ناكارآمد ساخته است. اوباما نتوانست در این وضعیت تغییر ایجاد كند. رامنی هم نخواهد توانست».

اشپیگل معتقد است «اروپا در اشتباه است اگر فكر می‌كند انتخاب میان این دو، میان خوب و بد است... 4 سال پیش كه اوباما كارش را شروع كرد به نظر می‌رسید این آغاز دوباره برای آمریكاست ولی این تصور ناشی از سوء تفاهم بود. او گوانتانامو را تعطیل نكرد و مصونیت جنایتكاران جنگی در دستگاه بوش را لغو ننمود. او بازارهای مالی را تغییر نداد. قدرت مردم در برابر قدرت بانك‌ها و كارتل‌ها و نظامیان هیچ است و رئیس جمهور هم در برابر آنها قدرتی ندارد... برای اروپا فرقی نمی‌كند كه برنده چه كسی باشد. اینها فقط نشانه‌های شكست آمریكا هستند، علت آن نیستند. نه دموكرات‌ها و نه تی پارتی‌ها و جمهوری خواهان هیچ كدام مسلط بر مناسبات نیستند.

برای ما اروپایی‌ها و در عرصه سیاست خارجی، نه اوباما كبوتر است و نه رامنی شاهین. اوباما هم آدم می‌كشد چه فرقی می‌كند با سرباز یا هواپیمای بدون سرنشین! روش قتل چه چیزی را برای قربانیان تغییر می‌دهد؟ از سوی دیگر برخلاف لفاظی اسرائیل، آمریكا دست به جنگ علیه ایران نخواهد زد زیرا آمریكا در واقع دیگر نمی‌تواند از عهده چنین جنگی برآید.

از همه اینها گذشته دموكرات‌ها در جنگ طلبی كم از جمهوری خواهان ندارند... واقعیت این است كه ما دیگر آمریكا را نمی‌فهمیم. وقتی از آلمان یا اروپا به آمریكا نگاه می‌كنیم، فرهنگی ناآشنا می‌بینیم. نظام سیاسی در دست سرمایه و لابی‌های آن است. آنچه امروز بر آمریكا مسلط است آمیزه‌ای از بی مسئولیتی و سودجویی حریصانه است. افول امپراتوری آمریكا آغاز شده است. ممكن است آمریكایی‌ها به رغم كوشش‌هایی كه بكنند نتوانند جلوی آن را بگیرند ولی آنها حتی تلاش هم نمی‌كنند.»

3- با همه اینها و با وجود انفعال هر دو حزب جمهوری خواه و دموكرات- و نامزدهای آنان- نفوذ لابی صهیونیستی در آمریكا رو به كاهش است. نتانیاهو هرچند پس از پیروزی اوباما به وی تبریك گفت و مقامات صهیونیست اوباما را «بهترین رئیس جمهور برای اسرائیل» خواندند اما طی یك سال اخیر روابط دو دولت آمیخته با تشنج و تنش كم سابقه بوده است. كار به جایی رسید كه كسانی چون نتانیاهو و برخی مقامات دیگر علنا اوباما را سرزنش كرده و از رامنی حمایت كردند. البته مسئله به استقلال اوباما و نوكرمآبی رامنی برنمی گردد، بلكه به محدودیت‌های قدرت كاهنده حاكمیت آمریكا مربوط می‌شود.

به یك معنا هرچه حلقه مقاومت و بیداری اسلامی با محوریت ایران تنومندتر می‌شود، سربالایی مقابل سیاست خارجی آمریكا و اسرائیل را تندتر و صعب العبورتر می‌كند. اینجاست كه اسب‌های درشكه مجبورند حتی اگر از یك تیره و نژاد باشند، یكدیگر را گاز بگیرند. اوباما و نتانیاهو البته مجبورند بر سر مسائل مهم خاورمیانه با هم بسازند و كار كنند اما واقعیت‌های جهان امروز مدام به تقابل‌های جدید میان این دو متحد استراتژیك دامن می‌زند.

خراسان
«فرصتی برای تغییر اوباما» عنوان یادداشت روز روزنامه خراسان به قلم علیرضا رضاخواه است كه در آن می‌خوانید:
پس از 18 ماه رقابت‌های انتخاباتی آمریکا به پایان رسید و همانطور که پیش بینی می‌شد باراک اوباما توانست بر رقیب جمهوری خواه خود پیروز شده و به عنوان 45 امین رئیس جمهور آمریکا برگزیده شود. نتایج رسمی اعلام شده نشان می‌دهد اوباما با کسب 303 رای الکتورال در مقابل 206 رای در مقابل میت رامنی به پیروزی رسیده است. نتایج انتخابات کنگره نیز که همزمان با انتخابات ریاست جمهوری برگزار می‌شد نشان می‌دهد سنا همچنان در دست دموکرات‌ها قرار خواهد داشت و مجلس نمایندگان نیز در انحصار جمهوریخواهان باقی می‌ماند. این به معنی شباهت‌های زیاد بین این دولت و دولت قبلی آمریکاست. با این حال دو وزیر کلیدی کابینه اوباما یعنی هیلاری کلینتون وزیر امور خارجه و سناتور سابق نیویورک و همچنین تیموتی گیتنر وزیر خزانه داری این کشور پیش از این از تمایل خود برای کناره گیری از پستشان خبر داده‌اند و این یعنی تحول در دو عرصه اقتصاد و سیاست خارجی.

تغییر در راس هرم دستگاه سیاست خارجی آمریکا می‌تواند نشانه‌ای برای پیش بینی جهت گیری‌های دولت جدید اوباما در عرصه روابط بین الملل باشد. گزینه‌های مطرح برای جانشینی کلینتون عبارتند از تام دونیلون که هم اکنون مشاور امنیت ملی است و همچنین سوزان رایس که سمت سفیر آمریکا در سازمان ملل را بر عهده دارد. البته نام دیگری نیز مطرح است و آن جان کری رئیس کمیته شورای روابط خارجی سنای آمریکاست. از بین این سه نفر دونیلون روابط گرمی با اسرائیل دارد. رایس معمولا در سازمان ملل از اسرائیل در مقابل برخی محکومیت‌های رسمی دفاع می‌کند اما به طور کلی برخی اسرائیلی‌ها و مقامات حامی اسرائیل از لحن تند وی در برخی موارد انتقاد می‌کنند. کری اما داستان دیگری دارد. او با اظهارات تندش علیه حمله اسرائیل به نوار غزه در سال 2009، باعث حیرت بسیاری از تحلیلگران شد. از سوی دیگر روابط وی با بشار اسد در سوریه پیش از بروز بحران در این کشور نیز مورد انتقاد برخی سیاستمداران آمریکایی است. از همین رو می‌توان گفت که هرکدام از این انتخاب‌ها نشان دهنده سناریویی متفاوت برای سیاست‌های دولت آمریکا در مقابل چالش‌های اساسی روابط خارجی این کشور می‌باشد.

در مقابل تغییر برخی پرسنل کاخ سفید و وزارت امور خارجه در آمریکا، اسرائیل نیز به زودی انتخاباتی را برای تعیین نخست وزیر برگزار می‌کند. نتانیاهو و آویگدور لیبرمن، وزیر امور خارجه کنونی وی در ماه ژانویه نبرد سختی را پیش رو خواهند داشت. نبردی که به دقت در آمریکا زیر نظر گرفته می‌شود.

در همین رابطه ایتان هابر که پیش از این مدیر کل دفتر اسحاق رابین بود در مقاله‌ای که در روزنامه یدیعوت آحارونوت منتشر کرده است در این باره می‌نویسد " نتانیاهو به شدت از این نگران است که در صورت پیروزی اوباما در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا که در حال حاضر پیروزی او مسجل شده، اوباما عزم خود را جزم کند که بخواهد از نتانیاهو در انتخابات اسرائیل انتقام بگیرد و برای شکست وی در این انتخابات وارد عمل شود. به خصوص که نزدیکان اوباما نخست وزیر اسرائیل را رسما متهم می‌کرده‌اند که به شکل بسیار بدی در انتخابات آمریکا دخالت می‌کرده است. "

چنانچه حلقه تصمیم گیران سیاست خارجی و لابی جنگ طلب اسرائیل را دو عامل کلیدی در تصمیم سازی‌های سیاست خارجی آمریکا در قبال ایران بدانیم بایستی عنوان داشت که اوباما این فرصت را دارد تا سیاست‌های خود را در قبال جمهوری اسلامی ایران تغییر دهد. هرچند بسیاری چون جیمز دابینز، رئیس مرکز بین المللی سیاست دفاعی و امنیتی رند و یا مارتین ایندیک مدیر برنامه مطالعات خاورمیانه موسسه بروکینگز معتقدند دولت دوم اوباما ابتکار جدیدی را در مقابل ایران دنبال نمی‌کند.

تلاش برای فشار بر ایران از طریق تحریم‌های یک جانبه و چند جانبه از یک سو و پرهیز از هرگونه ماجراجویی نظامی دو رویکردی است که در دولت جدید آمریکا تداوم خواهد یافت.

در عرصه داخلی نیز بهبود وضعیت اقتصادی و بهداشتی مردم آمریکا در اولویت برنامه‌های کاری دولت جدید خواهد بود. برنامه‌هایی که به دلیل حضور قدرتمند جریان تی پارتی و مخالفت‌های جدی ایشان در کنگره با دشواری‌های خاص خود مواجه خواهد بود.

ملت ما
«پیروزی اوباما و تاثیرات منطقه‌ای آن» عنوان سرمقاله امروز روزنامه ملت ما به قلم كریم جعفری است که در آن می‌خوانید:
پیروزی باراك اوباما در انتخابات ریاست‌جمهوری امریكا علاوه بر تاثیرات داخلی، شاید مهم‌ترین تاثیر را بر منطقه راهبردی و مهم خاورمیانه داشته باشد. ایالات متحده امریكا پس‌از جنگ جهانی دوم و در هنگامه جنگ سرد حضور خود در خاورمیانه سرشار از نفت و انرژی را شدت بخشید و همزمان با تشكیل رژیم صهیونیستی، به تعریف راهبردها و منافع جدید برای خود در این منطقه اقدام كرد. تحولات سیاسی، اقتصادی و نظامی در خاورمیانه نزدیكی بسیاری به تصمیم مستاجران كاخ سفید دارد. این تصمیم‌ها كه در راستای حفظ منافع راهبردی واشنگتن گرفته می‌شود باعث ایجاد روندهای بسیاری در این منطقه شده است.

در حقیقت امریكا پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران در منطقه با مهم‌ترین چالش حضور خود در خاورمیانه روبه‌رو شد و پس از پایان اشغال كویت، به حضور مستمر خود در خاورمیانه به‌ویژه حوزه راهبردی و استراتژیك خلیج فارس تداوم بخشیده است. این حضور اما پس از اشغال عراق در سال 2003 تشدید و اكنون نیز با حربه ایران‌هراسی در حال تداوم است. امریكا در شرایط فعلی با چند چالش مهم در منطقه روبه‌روست كه به‌ویژه پس از شروع بیداری اسلامی ابعاد جدیدی به خود گرفته است.

تحركات مردمی در شمال آفریقا و كشورهای عرب خاورمیانه، سران واشنگتن را در دوراهی تصمیم‌گیری‌های سرنوشت‌سازی قرار داد كه از میانه دور نخست ریاست‌جمهوری باراك اوباما شروع و اكنون در دور دوم ادامه خواهد یافت و به نظر می‌رسد كه رئیس‌جمهور امریكا تلاش دارد تا آنها را مدیریت كند. آنچه بیش از همه مشخص است، تلاش امریكا برای تداوم سیاست‌های پیشین خود در منطقه است، سیاست‌هایی كه همچنان برای كاخ سفید چالش‌برانگیز بوده و برای اوباما كه شعار تغییر سر می‌دهد، محل تناقض عمده‌ای خواهد بود كه به این صورت قابل بررسی است:

1- سازش اعراب و رژیم صهیونیستی: اوباما در دور دوم ریاست‌جمهوری تلاش خواهد كرد تا یكی از موضوعات كهنه در خاورمیانه را پیگیری كرده و به نتیجه دلخواه - با حفظ منافع صهیونیست‌ها - برساند.

2- تداوم اعتراضات در بحرین: امریكا در دور تازه ریاست‌جمهوری اوباما همچنان به سیاست حمایت از رژیم سركوبگر آل‌خلیفه ادامه خواهد داد. واشنگتن در تداوم سیاست دوگانه خود در جهان با نادیده گرفتن حقوق مردم بحرین در رسیدن به خواسته‌های خود، از دیكتاتوری حاكم بر این امیرنشین حمایت خواهد كرد.

3- تداوم سیاست ایران‌هراسی: امریكا در حالی كه نمی‌تواند ایران را به صورت مستقیم مورد حمله نظامی قرار دهد؛ علاوه بر فشارهای سیاسی و اقتصادی موجود به سیاست ایران‌هراسی برای فروش تسلیحات بیش‌تر به اعراب ادامه خواهد داد و این، رویكرد اصلی در برابر ایران خواهد بود.

4- مسئله سوریه: بحران سوریه نیز جایگاه مهمی در دوره ریاست‌جمهوری اوباما خواهد داشت. كاخ سفید ناامید از رسیدن به قطعنامه‌ای ضدسوری در شورای امنیت، تلاش خواهد كرد تا با اقدامات خارج از شورای امنیت به اهداف خود در این كشور برسد.

و در آخر به صورت خلاصه می‌توان گفت كه باراك اوباما در دوره دوم ریاست‌جمهوری خود سیاست‌های سخت و نرم خود را در خاورمیانه ادامه داده و تلاش خواهد كرد تا علاوه بر فشار بر محور مقاومت و حمایت از رژیم صهیونیستی، چهره مخدوش شده كشورش در میان مسلمانان را ترمیم كند، مسئله‌ای كه امید به موفقیت آن نمی‌رود و نیروهای نوظهور بیدار شده در منطقه چالش‌های عمده‌ای را برای این كشور شكل خواهد داد.

جمهوری اسلامی
«تحلیل سیاسی هفته» عنوان سرمقاله روزنامه جمهوری اسلامی است كه در آن می‌خوانید:
اولین روز هفته جاری، مصادف با سالروز واقعه مهم غدیر بود، عهد بزرگ ولایت علوی كه عطر آن در سرتاسر هفته استشمام شده و می‌شود. غدیر همواره زمینه‌ای برای وحدت امت اسلامی بوده و این بستر نشأت گرفته از شخصیت بزرگ مولای متقیان حضرت علی علیه السلام است كه مورد قبول همه مذاهب اسلامی است. بی‌تردید یكی از دلایلی كه آن حضرت در طول تاریخ به سرمشقی مثال زدنی برای آحاد مسلمین تبدیل گردیدند، عدالت گستری ایشان چه در زندگی خصوصی و چه در تعاملات سیاسی و اجتماعی بوده است. سیره زندگی ایشان از جوانی تا شهادت، یادآور این نكته مهم است كه وظیفه رهبران دینی استفاده مناسب و اخلاق مدارانه از ابزارهای مختلف در جهت رشد و حركت به سوی تكامل معنوی انسان هاست و تنها راه رسیدن به این هدف بزرگ، عمل صادقانه است كه در آن تنها باید رضایت خداوند در نظر گرفته شود.

متأسفانه امروزه از مفاهیم ارزشمندی مانند "عدالت" كه فردی با ویژگی‌های حضرت علی علیه السلام خود را برای اعتلای آن در طبق اخلاص نهاد و تقدیم كرد، استفاده ابزاری می‌شود و "عدالت" در پای كسب قدرت ذبح می‌گردد، درحالی كه مولای متقیان هدف خود از قدرت و تشكیل حكومت را تنها برای جاری و ساری ساختن "عدالت" در جامعه اسلامی معنی می‌كنند و برای قدرتی كه در جهت اجرای عدالت قرار نداشته باشد ارزشی قائل نیستند.

مكتب انسان سازی كه ریشه در غدیر دارد، فداكاری برای رسیدن به اتحاد و همبستگی مسلمانان را از ویژگی‌های اصلی خود برمی شمرد و این درس بزرگ را به آحاد ملت یادآور می‌شود كه چشم پوشی از بالاترین موقعیت‌ها و تحمل بیشترین سختی‌ها برای رسیدن به اهداف والا، ویژگی خاص انسان‌های برتر است و این كار بزرگ علاوه بر استحكام بخشیدن به پایه‌های مكتب علوی، جاودانگی را برای فداكاران به ارمغان می‌آورد. این جملات تداعی كننده یاد و خاطره یكی از شاگردان برتر مكتب علوی، شهید مظلوم آیت‌الله بهشتی است كه می‌گفت: "بهشت را به بها دهند، نه به بهانه. "

در هفته جاری، همچنین اخبار مربوط به سؤال نمایندگان مجلس شورای اسلامی از رئیس‌جمهور حجم گسترده‌ای از فضای رسانه‌ای را به خود اختصاص داد. طرح سؤال از رئیس‌جمهور كه برای دومین بار در طول حیات دولت دهم صورت می‌گیرد، در جلسه علنی روز یكشنبه مجلس شورای اسلامی با 76 امضا توسط هیأت رئیسه مجلس قرائت و اعلام وصول شد. هر چند به جریان افتادن این طرح با اعتراض جمعی از نمایندگان مجلس كه معتقد بودند امضاهای این طرح نصاب لازم را برای ارائه به ریاست جمهوری ندارد روبرو شد و عده‌ای از نمایندگان طرفدار دولت تلاش كردند از مطرح شدن موضوع جلوگیری نمایند، با این حال این تلاشها به جایی نرسید و سؤال به دفتر رئیس‌جمهور ارسال شد.

نكته مهمی كه درباره این طرح وجود دارد، اینست كه این طرح نیز مانند سایر طرح‌های استیضاح و یا سؤال از وزرا، از همان ابتدا با اما و اگرها و حواشی زیادی روبرو بود، بطوریكه هنوز هم طرفداران دولت با وجود انتشار اسامی امضا كنندگان طرح، معتقدند طرح سؤال از رئیس‌جمهور با پس گرفته شدن امضای چند تن از نمایندگان فاقد اعتبار است و قابل طرح نیست درحالی كه نمایندگان با استناد به آئین نامه داخلی مجلس می‌گویند انصراف از طرح سؤال باید قبل از اعلام وصول طرح در صحن علنی صورت گیرد و پس از اعلام وصول نمایندگان نمی‌توانند امضاهای خود را پس بگیرند.

این درحالیست كه از قول رئیس قوه مجریه نقل شده وی در نظر دارد در جلسه طرح سؤال برخی ناگفته‌های خود را بیان كند، البته این نقل قول با واكنش برخی نمایندگان نیز مواجه گشته و آنها نیز گفته‌اند رئیس‌جمهور یكبار برای همیشه ناگفته‌های خود را بگوید و خیال همه را راحت كند. به نظر می‌رسد، گذشته از آنكه سؤال از رئیس‌جمهور و وزرا حق نمایندگان مجلس است و البته مقامات اجرایی نیز باید پاسخگوی عملكردها و سیاست گذاریهای خود باشند، فضاسازی‌های پدید آمده درباره این اقدام قانونی را كه انجام آن حق نمایندگان مردم در مجلس است، نباید به مسأله‌ای پیچیده تبدیل نمود. علاوه بر آن حضور مقامات اجرایی در مجلس و پاسخگویی به سؤالات نمایندگان مردم فرصتی برای آنهاست تا ضمن شفاف سازی در عملكردها، مشكلات موجود را نیز صادقانه با مردم و نمایندگان آنان در میان بگذارند و به دنبال راه‌چاره‌ای برای مقابله با مشكلات باشند.

این هفته در صحنه بین‌المللی شاهد چند رویداد مهم بودیم. در خاورمیانه، اوضاع سوریه همچنان متشنج بود و درگیری‌های شدید میان تروریستهایی كه از خارج تسلیح می‌شوند با نیروهای دولتی در چند شهر جریان داشت. در عین حال، جبهه بین‌المللی ضد سوریه، در ادامه تلاش‌ها برای اعمال فشار به دولت سوریه، نشستی را در دوحه قطر ترتیب دادند تا به زعم خود، جبهه مخالفین داخلی دولت سوریه را كه در تشتت و تفرقه شدیدی به سر می‌برند با هم متحد سازند. این درحالی است كه به اذعان خود غربیها، اختلافات در میان مخالفان حكومت سوریه به قدری عمیق است كه احتمال رسیدن آنها به وحدت و اتحاد تقریباً غیرممكن است. تلاش‌های دو ساله جبهه ضد سوری در داخل و خارج سوریه حاصلی در بر نداشته است و همین مسئله نگرانی دشمنان دولت سوریه را فراهم ساخته است. اكنون به اذعان ناظران، تلاش‌های ضد سوری به بن بست رسیده است و به همین دلیل است كه این هفته، اخضر ابراهیمی، فرستاده سازمان ملل، نبیل العربی، دبیركل اتحادیه عرب و لاوروف وزیر خارجه روسیه در نشست مشتركی كه در قاهره داشتند بار دیگر بر راهكار سیاسی به عنوان تنها راه حل بحران سوریه تاكید كردند.

آمریكا روز سه شنبه شاهد برگزاری انتخابات ریاست جمهوری بود كه در آن باراك اوباما پیروز شد. گرچه در داخل آمریكا از مدتها قبل تبلیغات دامنه‌دار و پرهیاهویی برای این انتخابات به راه افتاده بود ولی در سطح بین المللی، آنچنان اهمیتی به این رخداد داده نشد.

واقعیت امر این است كه مردم دنیا برخلاف جنجال‌های داخل آمریكا، انتخابات آن كشور را رقابتی و دو قطبی تلقی نمی‌كنند و در واقع دو نامزد ریاست جمهوری را دو روی یك سكه می‌دانند. هر كسی كه به عنوان رئیس‌جمهور آمریكا برگزیده شود مقید است سیاستهای ترسیم شده از پیش تعیین شده‌ای را دنبال كند و به عنوان نمونه، باید تابع و سرسپرده صهیونیسم بین الملل و رژیم صهیونیستی باشد و اهداف امپریالیستی آمریكا را دنبال كند در چنین شرایطی چه تفاوتی می‌كند كه چه كسی بر سر كار بیاید.

تلاش برای ترور رجب اردوغان، نخست‌وزیر تركیه، دیگر رویداد مهم خبری هفته بود كه درصدر عنوان اكثر رسانه‌ها قرار گرفت. در این باره خبرهای ضد و نقیضی منتشر شد.

سیاست روز
«آقایان اصلاح‌طلب یاد بگیرید» عنوان سرمقاله روزنامه سیاست روز به قلم محمد صفری است كه در آن می‌خوانید:
پس از اعلام نتایج انتخابات ریاست جمهوری آمریکا و پیروزی باراک اوباما برای دومین بار، میت‌رامنی رقیب اوباما، تن به شکست نداد و با صدور بیانیه‌ای خواهان تجدیدنظر در آرا و حتی ابطال انتخابات شد.

وی در ادامه بیانیه خود تصریح کرده است که اگر به خواسته‌های وی و هوادارانش توجهی نشود، هوادارانش را به کف خیابان‌ها خواهد کشاند.

«رامنی» برای آغاز مخالفت‌های خود با پیروزی اوباما، از صبح دیروز مقابل کاخ سفید تحصن کرده است. جمعی از هوادارانش نیز در کنار او دیده می‌شوند.

او ادعا دارد که در انتخابات تقلب شده و وی رئیس‌جمهور قانونی آمریکاست.

وی اعلام کرده است که به زودی جشن پیروزی بزرگ خود را مقابل کاخ سفید در کنار مردمی که به او رای داده‌اند با سخنرانی مهمی برگزار خواهد کرد.

«رامنی» در بیانیه خود تاکید کرده است که اوباما رای‌های او را به نام خود ثبت کرده است، دادستانی کل آمریکا در واکنش به اظهارات رامنی رقیب اوباما اعلام کرده است که به هیچ وجه زیر بار خواسته‌های غیرقانونی او نخواهد رفت، هیات برگزاری انتخابات نیز با صدور بیانیه‌ای اعلام کرد که اظهارات رامنی غیرقابل پذیرش است.

آقایان اصلاح‌طلبی که در انتخابات ۸۸ با عدم پذیرش قواعد دموکراسی به انتخابات و نتایج آن اعتراض کردید و ادعای تقلب را مطرح ساختید حداقل از آنهایی یاد بگیرید که شما را به این وادی انداختند و تحریک کردند که شعار تقلب در انتخابات ریاست جمهوری ۸۸ را سردهید و کشور را به آشوب بکشید!

از آنهایی یاد بگیرید که پس از شکست به رقیب خود تبریک می‌گویند.
چگونه است که شما تنها آموزه‌هایی را از آنها فرا می‌گیرید که، خود آنها هم حتی به خود اجازه نمی‌دهند فکرش را بکنند؟!

آقایان اصلاح طلب بر موجی سوار شدید که آنها به راه‌انداختند، دیدید که رقابت‌های انتخاباتی آمریکا چگونه برگزار شد. درس بگیرید و از کرده خود پشیمان باشید.

یادتان هست که در زمان انتخابات ۸۸ آمریکایی‌ها چگونه بر آتش فتنه می‌دمیدند و شما هم بدون توجه به منافع ملی، کشور و مردم نفت روی آن می‌ریختید تا شعله‌ورتر شود. حداقل شمایی که ادعای دموکراسی‌گری سر می‌دهید، از همین آتش‌بیاران معرکه قاعده بازی را یاد بگیرید.

یاد بگیرید که هنگام شکست چگونه رفتار کنید و اگر هم پیروز شدید باز چگونه برخورد کنید. همه چیز در آمریکا با منافع ملی گره خورده است. هر یک از کاندیداهای انتخابات ریاست جمهوری در این کشور می‌دانند که چگونه از منافع ملی کشورشان دفاع کنند. آیا شما در آن فتنه ۸۸ از منافع ملی دفاع کردید؟ اکنون هم که انتخابات ریاست جمهوری را نزدیک دیده‌اید و خود را می‌خواهید برای آن احیا کنید، از هم‌اکنون، ابتدا با ابراز ندامت و سپس با فراگیری چارچوپ‌های قانونی برای حضور در انتخاباتی که در این کشور زندگی می‌کنید، تن به قانون بدهید و بهانه‌های گذشته را هم بر زبان نیاورید. که اگر باز، چنین اتفاقی بیفتد این بار، مردم با شما جدی‌تر برخورد خواهند کرد.

تهران امروز
«آمریكا و انتخابات توفانی» عنوان یادداشت روز روزنامه تهران امروز به قلم حسن هانی‌زاده است كه در آن میخوانید:
سرانجام رقابت‌های انتخاباتی آمریكا که پرهزینه‌ترین ونفسگیرترین انتخابات تاریخ ایالات متحده آمریكا به‌شمار می‌رود به پیروزی باراک اوباما نامزد حزب دموکرات بر رقیب جمهوری‌خواه خود«میت رامنی» منجر شد واوباما برای دومین بار به عنوان رئیس‌جمهوری آمریكا برگزیده شد. این انتخابات از آن جهت از اهمیت بیشتری در مقایسه با سایر انتخابات ریاست‌جمهوری آمریكا بر خوردار است که دو قطب جامعه سیاسی آمریكا در برابر یکدیگر قرار گرفته بودند. باراک اوباما نماینده طیف جامعه‌ای است که در آمریكا شاید به عنوان طیف فرو دست وغیرپرخاشگر تلقی می‌شود و تحت‌تاثیر شعارهای صلح‌دوستی دموكرات‌ها قرار دارد.

رگه‌های اسلامی پیشینه اوباما، اصول آفریقایی وی و وابستگی ساختاری به حزب دموکرات، در جامعه نژادپرستی مانند آمریكا که همواره هژمونی نظامی، برتری نژادی وبر خورداری از قدرت اقتصادی بخشی از ادبیات سیاسی این جامعه را تشکیل می‌دهد، حضور مجدد باراک اوباما در کاخ سفید را دشوار کرده بود. در مقابل، رقیب وی میت رامنی که از ایالت‌های محافظه کار و پررونق شرق ایالات متحده وارد عرصه انتخاباتی شده شانس وی را برای پیروزی در انتخابات ریاست‌جمهوری افزایش داده بود.

اما باراک اوباما که شانس با او یاری کرد تا توفان «سندی» به او کمک کند تا مدیریت بحران جمهوری‌خواهان در ایالات‌های توفان زده را زیر سوال ببرد توانست از «پروپاگاندای سندی» برای انتقاد از فرمانداران جمهوری‌خواه ایالت‌های توفان‌زده به‌سود خود استفاده کند. هوشمندی بالای باراک اوباما برای استفاده از توفان سندی علیه مدیریت جمهوری‌خواهان درحقیقت برگ برنده مهمی به دست وی داد.

در عین حال تجزیه وتحلیل روان‌شناختی انتخاباتی آمریكا نشان می‌دهد که جامعه آمریكا از شعارهای جنگ طلبانه جمهوری‌خواهان به‌شدت خسته ودلگیر شده‌اند ومایلند در فضایی آرام وبدون لشکرکشی پنتاگون به خارج به زندگی خود ادامه دهند. جامعه آمریكا شاید به دلیل عملکرد نا معقول جورج بوش در حمله به عراق وافغانستان برای ده‌ها سال رنج برد ولذا به نظر می‌رسد که حتی در انتخابات آینده شانس جمهوری‌خواهان برای پیروزی در انتخابات پایین باشد.

اوضاع مالی واقتصادی بحرانی آمریكا و بدهی خارجی 12هزار میلیارد دلاری این کشور شرایط معیشتی مردم آمریكا را به‌شدت تحت‌تاثیر قرار داده ولذا مردم آمریكا با هرگونه لشکرکشی آمریكا به خارج مخالفند. این بدهی به‌طور طبیعی برآیند دو جنگی بود که جورج بوش جمهوری‌خواه بر بودجه وساختار اقتصادی ومالی شکننده آمریكا تحمیل کرد.

لذا جامعه آمریكا اکنون به سمت دموكرات‌ها متمایل شده زیرا باراک اوباما ثابت کرده است که باید بر خلاف سلف خود یعنی جورج بوش حرکت کند وهزینه‌های جنگی را صرف رفاه ملی کند.

قطعا در سیاست خارجی، دولت جدید آمریكا به سمت تعامل نرم با کشورهای منطقه به‌ویژه کشورهای خاورمیانه حرکت خواهد کرد واین امر شرایط جدیدی را در آینده بر منطقه خاورمیانه حاکم خواهد ساخت، هر چند اوباما از سیاست جنگ نرم علیه کشورهای منطقه همچنان استفاده خواهد کرد.

برآیند انتخابات آمریكا نشان می‌دهد که باراک اوباما به دلیل پشتیبانی گسترده لابی صهیونیستی از رقیب خود «میت رامنی» در 4سال آینده فاصله خود را با رژیم‌اسرائیل افزایش خواهد داد وسیاستی مستقل‌تر در مقایسه با گذشته اتخاذ خواهد کرد. مجموعه این عوامل ودور شدن اوباما از سیاست‌های چالش برانگیز لابی صهیونیستی این فرصت را فراهم خواهد ساخت تا جمهوری اسلامی ایران دست به‌راستی آزمایی سیاست‌های خارجی اوباما بزند تا به تدریج تحریم‌های اقتصادی برداشته شود.

هر چند فضای بین‌المللی در پرتو فشارهای اقتصادی آمریكا وغرب علیه ایران برای انجام مذاکره دو جانبه با دولت جدید آمریكا فراهم نیست اما از آنجایی که سیگنال‌های اوباما برای ایران در طول سال‌های اخیر مثبت بوده لذا امکان رفع تحریم‌های اقتصادی دور از ذهن نیست. آنچه مسلم است در کابینه آینده باراک اوباما خانم هیلاری کلینتون در پست وزارت خارجه نخواهد بود اما به نظر می‌رسد که نخستین گام وزیر خارجه جدید آمریكا حرکت به سمت لغو تدریجی تحریم‌های ایران خواهد بود.

اگر این تحریم‌های ظالمانه برداشته شود به‌طور طبیعی فضای دلپذیرتری برای تعامل مثبت ایران با خارج به‌وجود خواهد آمد زیرا تجربه نشان داده که ملت ایران در برابر هرگونه فشار خارجی ایستادگی خواهد کرد و از حق مشروع خود برای برخورداری ازفن‌آوری هسته‌ای عقب نشینی نخواهد کرد اما در عین حال دروازه‌های گفت‌وگو برمبنای منافع ملی همیشه باز بوده است.

آفرینش
«تحلیل گفتمان پیروزی در انتخابات آمریكا» عنوان سرمقاله روزنامه آفرینش به قلم حمیدرضا عسگری است كه در آن می‌خوانید:
همانطور كه پیش بینی می‌شد باراك اوباما برای دومین باربعد از جنگ جهانی دوم به عنوان یك دموكرات برای دومین مرتبه ریاست كاخ سفید را به عهده گرفت. اوباما توانست باكسب 303 رأی، میت رامنی رقیب جمهوری خواه خودرا با 206 رأی الكترال پشت سر بگذارد.

اما نكته مورد بحث ما رویكرد و واكنش دو كاندیدا به پیروزی و شكست در این انتخابات می‌باشد كه می‌تواند درس‌هایی دموكراتیك برای تمامی نظام‌های مردم سالار داشته باشد. رویه پیش رونده در انتخابات آمریكا نقطه عطفی داشت كه از سوی ملت آمریكا و هم از سوی دو كاندیدای ریاست جمهوری مورد توجه قرار گرفت و آن چیزی نبود جز "تحمل طرف مقابل".

بابررسی سخنرانی‌های دو كاندیدا پس از پایان انتخابات به مواردی برخوردیم كه می‌تواند نكات سازنده و اخلاقی فراوانی را در بعد سیاسی و اجتماعی برای عموم داشته باشد و نباید چشم بر كردار و رفتار خوب انسان‌ها بست، حتی اگراین اعمال از دشمنان ما سرزده باشد!

شكست برای هیچ شخص و گروهی خوشایند نیست، اما قبول شكست درهنگامی كه رقیب در اوج غرور و شعف پیروزی است، عمل قابل ستایش و پسندیده‌ای است. رامنی پس اعلام نتایج، شكست در انتخابات را پذیرفت و در تماسی تلفنی این پیروزی را به باراك اوباما رییس جمهورآمریكا تبریك گفت. براساس آمار پرهزینه ترین انتخابات تاریخ آمریكا در این دوره درحدود 7 میلیارد دلار بوده كه تمام آن از سوی هواداران و حزب متبوع كاندیداها تامین شده است، لذا شكست برای هواداران هرطیف به منزله بر باد رفتن هزینه هنگفتی است كه دراین بحران اقتصادی برای نامزد خود صرف كرده بودند.

اما مشاهده كردیم كه با اعلام پیروزی اوباما طرفداران وی در كمال مسالمت و احترام به طرف مغلوب به شادی و پایكوبی پرداختند. در سمت دیگر هواداران غمگین رامنی بدون هیچ اعتراض و واكنش منفی همراه با كاندیدای خود به طرف مقابل تبریك گفتند و بعد سكوت اختیار كردند. شاید برای ما زیاد تعجب آور نبود اگر هواداران شكست خورده به سبب بی ثمر شدن تلاش‌ها و هزینه هنگفت انتخاباتی به اردو كشی‌های خیابانی و تخریب اموال عمومی جهت تخلیه ناراحتی خود بپردازند، اما چنین نكردند...!

اما برخورد كاندیدای پیروز یعنی اوباما نیز درحد خود آموزنده و شایسته صورت گرفت. در سخنرانی وی چندین پارامتر كلامی به چشم خورد:

- "وی از رامنی و ستادتبلیغاتی او تشكر كرد"، با این كارباعث تسكین غم شكست خوردگان عرصه رقابت و برای آنها احترام قائل شد و طوری برخورد نكرد كه بخواهد همچون دوران رقابت طرف مقابل را تحقیركند.

- "وی درادامه ابراز كرد كه قطعاً با رامنی دیدار و گفتگو خواهد داشت تا بتوانیم آینده بهتری بسازیم". درمنفی ترین برداشت، این گفتار اوباما می‌تواند ظاهری باشد، اما آیا تسكین دهنده و امید بخش برای ملت آمریكا و خصوصاً طیف شكست خورده درانتخابات نخواهدبود؟

- "همچنین اعلام كرد رامنی و خانواده اش خدمات فراوانی را به ملت و كشور آمریكا داشته‌اند و شایسته تقدیر و تشكر هستند". آیا نمی‌توانست بدون هیچ واكنشی از كنار این موضوع گذشته و با غرور ناشی از پیروزی رقیب و طرفدارانش را تحقیر كند؟ اما چنین نكرد...!

- "در بخشی دیگر از سخنان خود اعلام كرد كه اختلاف دو نامزد ریاست جمهوری تنها تفاوت دیدگاه آنها برای خدمت به ملت آمریكاست". با این سخن خط كشی سیاسی و زمینه ایجاد تنش میان مردم و سیاسیون كاهش یافته و تقسیم بندی به "خودی و غیرخودی" عملا از بین خواهد رفت و حتی اگر به ظاهر هم این مطالب عنوان شده باشد، حداقل فرصت‌هایی كه ممكن است از تعامل با جمهوری خواهان برای تیم اوباما حاصل شود از بین نخواهد رفت.

اما مطلب آخر اینكه در پایان سخنرانی اوباما تمامی اقشار جامعه آمریكا از فقیر و غنی، سالم ومعلول، پیر یا جوان را برابر دانست و اعلام كرد هرچه باشیم می‌توانیم با "تلاش و كوشش" خوشبخت شویم. این نحوه شعاردهی از سوی یك رییس جمهور به طور قابل توجهی میتواند در تهیج عقلانی افكارعمومی و كاهش سایش‌های طبقاتی و سیاسی موثر واقع شود و همگرایی را به ارمغان آورد.

آنچه گفته شد درتایید شخص یا دولت آمریكا نبود، بلكه بررسی گفتمان انتخابات آمریكا بود كه می‌تواند نمونه‌ای آموزنده برای تمام اقشارسیاسی و كشورهای دنیا باشد.

آرمان
«باید حق را گفت» عنوان یادداشت روز روزنامه آرمان به قلم دکتر مسعود پزشکیان است كه در آن می‌خوانید:
تا جامعه از نظر علمی و آگاهی به حدی نرسد که بداند یک نماینده یا رئیس‌جمهور چه اختیاراتی دارد و تا چه‌اندازه می‌‌تواند به سخنانی که می‌گوید، عمل کند، نمی‌توان با این ناآگاهی مبارزه کرد.

یکی از راهکارهای قاعده‌مند کردن انتخابات و راهی که پس از انتخابات، بتوان از فرد برگزیده، انتظار پاسخگویی داشت، وجود احزاب در جامعه است، تحزب نتوانسته است در جامعه ما شکل بگیرد و آن هم نیاز به حدی از رشد اجتماعی و یک نگاه فرهنگی دارد و تا اندازه‌ای بحث‌های اعتقادی این اجازه را نمی‌دهد و از لحاظ اعتقادی، نگاه‌هایی که برخی افراد به نام دین و مذهب ارائه می‌کنند، محدودیت‌هایی پدید می‌آورد که ایجاد ساختار تحزب را مشکل روبه رو می‌کند.

متأسفانه آگاهی اجتماعی به‌اندازه‌ای نرسیده تا بتواند در قالب حزب به فعالیت بپردازد. وجود انسان‌های عالم و آگاه و توانمند، می‌تواند جریاناتی را پدید آورد و تا رقابت در جامعه نباشد، عوام فریبان برنده خواهند بود.

در درون احزاب مذهبی نیز نگاه علمی و کارشناسانه وجود ندارد و چیزی که می‌تواند مملکت ما را نجات دهد، علم و آگاهی است. همانگونه که شهید مطهری گفته‌اند، بدون علم و آگاهی، ایمان موتوری بدون چراغ است. ایمان یک قدرت و توان حرکت است و اگر با علم و آگاهی و تجربه همراه نباشد، به تنهایی راه به جایی نمی‌برد و حتی می‌تواند آسیب‌هایی در پی داشته باشد.

رسانه‌ها وظیفه دارند آگاهی رسان باشند، اما در بسیاری مواقع، رسانه‌ها از سلایق عمومی پیروی می‌کنند تا بحث‌های علمی؛ در نتیجه گاه شکل کلی یک رسانه به سمت عوام دوستانه می‌رود تا اینکه آگاهی دهنده باشد.

رسانه‌ها، مسئولین و روشنفکران به نوبه خود در آگاهی بخشی به مردم سهمی دارند و اگر هر بخشی سهم خود را انجام دهد، شاید بتوان از وضع کنونی بیرون آمد. رسانه ملی نیز نباید نگاه و سلیقه خاصی را اعمال کند، رسانه‌ای که باید بی‌طرف باشد و واقعیت را بازتاب دهد، می‌تواند واقعیت‌ها را تحلیل کرده و درستی و نادرستی آن را ثابت کند. باید حق را گفت و بحق عمل کرد تا بر حق باشیم.

مردم سالاری
«کاخ سفید باز هم به اوباما رسید» عنوان سرمقاله روزنامه مردم سالاری به قلم حمید خوش‌آیند است كه در آن می‌خوانید:
پیروزی باراک اوباما در مقابل میت رامنی از اردوگاه جمهوریخواهان، برای یک دوره چهار ساله دیگر، میزبانی کاخ سفید را مجدداً در اختیار دموکرات‌ها و شخص اوباما قرار داد. پنجاه و هفتمین انتخابات ریاست جمهوری آمریکا که پرهزینه ترین انتخابات این کشور لقب گرفته است پایان پذیرفت و باراک اوباما با کسب قطعی 303 رأی از آرای الکترال کالج برای دومین دوره رئیس جمهور آمریکا شد و میت رامنی رقیب وی نیز فقط به 203 رأی بسنده نموده و در انتخابات شکست خورد.

پیروزی مجدد اوباما در انتخابات ریاست جمهوری از این منظرگاه که مردم آمریکا علی‌رغم مخالفت‌های گسترده با برنامه‌های حکومتی اوباما طی چهار سال گذشته که این مخالفت‌ها بویژه در قالب «جنبش تسخیر وال استریت» و جست و گریزهای خیابانی بصورت عینی تبلور یافته است، با وجود این برخلاف انتظاراتی که در بسیاری از محافل سیاسی جهان بخصوص در میان ناظران بین المللی و علاقه مندان به مسئله انتخابات ایالات متحده، مبنی بر شکست او جود داشت، لیکن همه این تصورات نقش بر آب شد و اوباما بار دیگر به کاخ سفید راه یافت و انتخاب دوباره او از یک منظر اثبات نمود که فرآیند انتخابات ریاست جمهوری در آمریکا بگونه‌ای نیست که بتوان به راحتی آن را مورد پیش‌بینی قرار داده و تحلیل نمود.

پیروزی اوباما در انتخابات آمریکا همچنین نشان داد که نظام انتخاباتی و نظام سیاسی آمریکا از ماهیتی «سیستماتیک» برخودار است، انتخاباتی که در آن مردم نه به «اشخاص» بلکه به «افکار» و برنامه‌ها و استراتژی‌ها و سنت‌های تاریخی رأی می‌دهند. همچنین انتخاب مجدد اوباما از طرف مردم برای دوره دوم ریاست جمهوری آمریکا به وضوح نشان داد که با وجود مخالفت‌های گسترده جامعه آمریکایی با رویکردهای او، کماکان مردم با طرح‌ها و برنامه‌های حکومتی و اقتصادی اوباما موافق هستند.

در واقع انتخابات 6 نوامبر آمریکا نه تنها یک انتخابات صرف بلکه یک «همه پرسی» و رفراندوم فراگیر درباره موافقت یا عدم موافقت مردم با رویکردهای سیاسی، اقتصادی و ارزشی- اجتماعی باراک اوباما و ابقا یا عدم ابقای او بود.

حقیقت این است مشارکت اخیر مردم آمریکا در انتخابات ریاست جمهوری نه یک حضور «احساسی و عاطفی» بلکه یک حضور به مفهوم واقعی «کاملاً معنادار» و برخودار از پشتوانه‌های فکری و منطقی بود که بهره مندی از چنین اسلوب فکری و طرز تفکرات سیاسی که از یک جنبه بیانگر آینده نگری و رشد و بالندگی فکری جامعه آمریکا نیز هست، مردم را وادار نمود که این بار نیز نه به اشخاص بلکه به افکار و برنامه‌های سیستمیک، هدفمند، جهت دار و نظام‌مند اشخاص رأی دهند.

دنیای اقتصاد
«تاثیر سیاست‌های اقتصادی آمریكا براقتصادهای نوظهور» عنوان سرمقاله روزنامه دنیای اقتصاد به قلم رامین ناصحی است كه در آن می‌خوانید:
سیاست‌های پولی شدیدا انبساطی بانک مرکزی آمریکا، «فدرال رزرو»، در چهار سال گذشته، موجب افزایش نقدینگی نزد موسسات مالی آمریکایی شده‌است.

شواهد نشان می‌دهد که بخش قابل توجهی از این نقدینگی، به اقتصادهای در حال رشد از جمله، برزیل، مکزیک، شیلی، هند، کره‌جنوبی و اندونزی سرازیر شده است. این هجوم سرمایه خارجی، متغیرهای کلان اقتصادهای میزبان را دچار تغییرات ناگهانی کرده و این نوسانات، می‌تواند در بلندمدت، موجب بی‌ثباتی و کاهش رشد اقتصاد جهانی شود، اما ریشه این سیاست پولی انبساطی شدید ایالات‌متحده، چیست؟

به منظور مقابله با بحران جهانی در چند سال گذشته، فدرال رزرو، سیاست پولیِ شدیدا انبساطی را دنبال کرده و نیز چندی پیش اعلام کرد که قصد دارد مرحله جدیدی از سیاست «تسهیل مقداری» (Quantitative Easing) خود را آغاز کند. این سیاست نامتعارف پولی، عبارت است از خلق پول توسط بانک مرکزی جهت خرید اوراق بهادار دولتی بلند مدت و نیز اوراق بهادار خصوصی مانند اوراق بهادار با پشتوانه وام‌های مسکن. هدف این سیاست، بازگرداندن رونق اقتصادی از طریق کاهش نرخ بهره بلندمدت است. متاسفانه اغلب تحلیل‌هایی که در مورد سیاست‌های پولی آمریکا ارائه می‌شوند، فقط بر تاثیرات داخلی این سیاست‌ها متمرکز بوده و به تاثیرات گسترده‌تر آنها بر اقتصاد سایر کشورهای جهان، توجه چندانی ندارند.

با اجرای مرحله اول و دوم سیاست «تسهیل مقداری»، بانک‌مرکزی آمریکا مبلغی بسیار هنگفت (حدود دو تریلیون دلار) از اوراق بهادار متنوع را، از بانک‌ها و موسسات مالی خریداری کرده که این سیاست، موجب افزایش محسوس حجم نقدینگی نزد این موسسات شده است. شواهد نشان می‌دهند که موسسات مالی بخشی از این نقدینگی را نزد بانک مرکزی ذخیره و بخش دیگر را در کشورهای در حال رشد مثل برزیل، شیلی، مکزیک، هند، سنگاپور، کره جنوبی، هنگ کنگ و اندونزی سرمایه‌گذاری کرده‌اند. دلیل اصلی این سرمایه‌گذاری‌ها که اغلب به صورت اعطای وام یا خرید سهام بوده، بالاتر بودن نرخ بهره و رشد اقتصادی این کشورها نسبت به آمریکا و اروپا قلمداد می‌شود، اما این هجوم سرمایه، موجب تغییرات ناگهانی در برخی از اقتصادهای میزبان شده است.

به عنوان نمونه، از شروع سیاست «تسهیل مقداری» تا به حال، شاخص سهام در هند، تایلند، برزیل و شیلی بین ۱۲ تا 20 درصد افزایش پیدا کرده است. همچنین شاهد بالا رفتن ارزش پول کشورهای کره جنوبی، برزیل، شیلی و اندونزی بین ۱۰ تا 15 درصد نسبت به دلار آمریکا بوده‌ایم. از سوی دیگر قیمت مسکن در هند، سنگاپور و هنگ کنگ به شدت اوج گرفته است.

بی‌شک نمی‌توان دلیل این شوک‌های قیمتی را، تنها سیاست‌های فدرال رزرو دانست، اما مطالعات فراوانی از جمله آخرین گزارش سالانه «بانک تسویه‌های بین‌المللی»، نقش سیاست تسهیل مقداری بانک مرکزی آمریکا را در این نوسانات، بسیار پررنگ می‌بیند.
با توجه به تحلیل بالا، می‌توان استدلال کرد که ادامه سیاست‌های پولی انبساطی فدرال رزرو، می‌تواند موجب بی‌ثباتی اقتصادهای در حال رشد شود. ادامه هجوم سرمایه به این اقتصادها، می‌تواند مشوق حباب‌های قیمتی در بازار سرمایه و مسکن گردد و در آخر به بحران مالی ختم شود. تضعیف صنایع داخلی از طریق افزایش شدید ارزش پول ملی (بیماری هلندی)، از دیگر تاثیرات منفی تداوم سرازیر شدن سرمایه خارجی به این اقتصادها می‌باشد. اخیرا به جهت پیشگیری از این عواقب، بعضی از اقتصادهای رو به رشد مثل برزیل، محدودیت‌هایی بر ورود سرمایه خارجی به اقتصادشان وضع کرده‌اند.

ارسال نظر
پیشنهاد امروز