گزیده سرمقاله روزنامههای صبح امروز
روزنامههای صبح امروز سرمقالههای خود را به مهمترین مباحث داخلی و بین المللی اختصاص دادند.
كیهان
«فرمول 92» عنوان یادداشت روز روزنامه كیهان به قلم حسام الدین برومند است كه در آن میخوانید:
شواهد و قرائن به وضوح نشان میدهد نگاه توطئه آمیز دشمنان جمهوری اسلامی به انتخابات ریاست جمهوری در خرداد 92 معطوف شده است.
آنچه این فضا را روشن میكند تلاشها و تحركات دشمن در فاصله كمتر از هشت ماه به انتخابات است.
البته پروژه دشمن برای انتخابات سال آینده در حالی است كه تجربه انتخابات مجلس نهم در اسفند سال گذشته را نیز پیش روی دارد.
نكته جالب اینجاست كه دشمن هفت، هشت ماه مانده به انتخابات مجلس نهم، طرح ریزیها و تحركاتش را بصورت سازماندهی شده كلید زد تا در فرصت باقی مانده به اهداف مورد نظرش دست بیابد ولی طرفی نبست.
اكنون نیز برنامهها و اقدامات دشمن برای انتخابات در پیش روی از پرده برون افتاده و كافی است تا شرایط فعلی با چشم انداز انتخابات مورد رصد دقیق و واكاوی عمیق قرار بگیرد.
برای اینكه تصویری شفاف از تحركات و سناریوهای دشمن داشته باشیم چه باید كرد؟ پاسخ بخشی از این پرسش مبنایی و كلیدی به انتخابات سال 90 برمی گردد.
همچنانكه دشمن و جبهه استكبار بدون شك از تجربه ناكامی و شكست در انتخابات اسفند 90 و حتی پیش تر انتخابات حساس سال 88 استفاده خواهد كرد، ما نیز در سوی مقابل باید از تجربه موفقیت آمیز و عبور از آن شرایط خطیر بهره ببریم.
بنابراین در وهله اول باید تحلیل صحیح و درستی از تحركات و اقدامات دشمن داشت. این روزها پروژه اصلی دشمن برای تأثیرگذاری بر انتخابات سال آینده مقوله «تحریم» ها بر ضد كشورمان است.
پس از آنكه در اول ژوئیه 2012-11تیر 1391-آمریكا و چند كشور غربی تحریم نفتی و تحریم بانك مركزی را علیه ایران به صحنه آوردند؛ در همین راستا و در شرایط حاضر «تشدید تحریم ها» نیز دنبال و پیگیری میشود.
اما در این میان چند سؤال مهم مطرح است؛ پروژه «تحریم» ها چه ابعادی دارد؟ آیا پروژههای دیگری نیز مكمل آن است؟ تا چه حد و تا چه میزانی این پروژه بر انتخابات ایران تأثیر میگذارد؟ آیا آمریكا و چند كشور غربی میتوانند از شرایط شكست بزرگ و ناكامیهای پی در پی در سالهای 88 و 90 بگریزند؟
در شرایط فعلی چگونه میتوان جلوی برخی از افراد و جریانهایی كه- خواسته یا ناخواسته- در زمین دشمن بازی میكنند را گرفت؟ و...
درباره این «پرسش» ها و «محور» ها و بازی دشمن برای انتخابات سال 92 نكاتی وجود دارد كه میتواند ما را به «پاسخ» ها و «فرمول» ها نزدیك كند؛
1- پروژه تحریمهای ضد ایرانی برای اثرگذاری بر انتخابات سال 92 در دو لایه «افزایش» و «تشدید» پیگیری میشود. اگر در تیر ماه سال جاری این پروژه در به اصطلاح شدیدترین حالت با تحریم نفتی و تحریم بانك مركزی ایران كلید زده شد، پس از آن افزایش و تحریمهای دیگری در دستور كار قرار گرفت. از همین روی؛
دوشنبه گذشته- 15اكتبر - اتحادیه اروپا در نشست لوگزامبورگ تحریمهای جدیدی علیه شبكه بانكی، واردات گاز، انرژی و حمل و نقل دریایی ایران به تصویب رساند.
خب، سؤال این است كه خاصیت این تحریمها كه از ماههای گذشته تصویب و اعمال شده و كماكان در حال تشدید و افزایش است چه بوده كه در نهایت بر شرایط انتخابات در ایران تأثیر بگذارد؟
آیا نباید در گامهای اول، اثر این تحریمها انزوای ایران باشد تا بعداً در شرایط و فضای انتخابات 92 بكار بیاید؟
برگزاری اجلاس غیرمتعهدها در تهران و حضور دو سوم كشورهای عضو سازمان ملل در این اجلاس به گونهای بود كه رسانههای صهیونیستی و غربی از دبكا، جروزالم پست تا نیویورك پست و وال استریت ژورنال و... اذعان كردند اجلاس تهران خط بطلانی بود بر سیاست انزوای ایران.
خراسان
«مردانی برای جاودانه شدن» عنوان سرمقاله روزنامه خراسان به قلم کورش شجاعی است كه در آن میخوانید:
بعضی آدمها برای ماندن و جاودانه شدن به دنیا آمدهاند و آن چنان لیاقت پیدا کردهاند که انتخاب شدهاند برای جاودانه شدن و آن چنان در مسیر زندگی از «بودن» به «شدن» طی طریق کردهاند که هیچ فصلی از زندگی شان بی ثمر نبوده است.
روزها، ماهها و سالهای عمرشان را وقف خدمت به دین و میهن و استقلال و عزت کشور و خدمت به انسانیت کردهاند. این چنین بزرگمردانی در مسیر زندگی خود همچون نهر و بلکه رودی زلال به سمت بیکران دریا جاری بودهاند. چنین بزرگوارانی غایت هستی و حیات خود را کسب رضای خداوندی و رسیدن به قرب الهی دانستهاند و برای رسیدن به این هدف نه با زبان که با عمل و کردار خویش رهسپار طریق حقیقت شدهاند.
اینان «سرگشتگان» اما «راه پیداکردگان» طریق عشق و وصالند و به این راه نه با زبان که با جان روی آوردهاند. اما گام نهادن و قرار گرفتن در این راه سراسر نور، دلی نورانی، باوری خدایی، عزمی راسخ و جانی مشتاق میطلبد و مگر میتوان با دلی بی نور و بی عزمی جزم و بی باوری عمیق به یکتای هستی بخش در چنین راهی گام گذاشت؟
این عرصه گرچه سراسر نور است اما سیمرغ عشق را یک جا باید در خانه دل جمع کرد و آن گاه پر پرواز در این راه نورانی یافت. این عرصه گرچه سراسر نور است اما عشق بازی و پاک بازی و خود ندیدن و تنها خدا دیدن را طلب میکند. مگر میتوان حجاب خود دیدن را نگسلید و هوای یار و وصال را در سر پرورانید؟
در این معرکه که عرصه سربازی و پاسداری از عزت و شرف و پاک بازی است، سر و جان را در طبق اخلاص گذاردن، باور عاشقانه و عارفانه میطلبد.
عرصه نورانی حفاظت و پاسداری از دین خدا و سربازی در راه عزت و استقلال و حفظ امنیت و ناموس وطن، بسی مردی و مروت و جوانمردی طلب میکند که این همه را رزمندگان عزیز ما داشتند که به وصال رسیدند و جاودانه شدند. از خیل این جاودانگان و قدم در راه نورگذاردگان «نورعلی» بود همان که در گوشه روستای «ینگجه» چشم به جهان گشود و به نورعلی نام بردار شد، او که از دوران نوجوانی مودب بود و اهل مروت و نه تنها حرمت پدر و مادر و بوسه زدن بر دستهای ایشان را عاشقانه وظیفه خود میدانست بلکه آن چنان مهربان و مودب و متواضع بود که بر دستان عمویش نیز بوسه میزد.
آن گاه که دین و میهن و مرزهای وطن آماج حملات ناجوانمردانه صدامیان شد، «نورعلی» لباس رزم و غیرت را چون دیگر فرزندان با همت ایران زمین بر تن کرد و در راه نورانی دفاع مقدس گام گذاشت و سالها در میدان
«جهاد اصغر» جوانمردانه و دلاورمردانه به نبرد با خصم پرداخت و در عملیاتهای متعددی از جمله طریق القدس، فتح المبین، بیت المقدس، خیبر، والفجر۳ و در عملیات مرصاد نیز رشادتها کرد و حماسهها آفرید.
سالهای پوشیدن لباس افتخار سربازی و پاسداری بر قامت نورعلی آن قدر طولانی شد که شانههای پرافتخارش به دست مبارک مولا و مقتدایش خامنهای به درجه سرداری مزین شد. درباره این رزمنده همیشه در صحنهای که هیچ گاه به حاشیه نپرداخت و همه جا در عرصه دفاع، در عرصه فرهنگ و آموزش مرد میدان بود چه میتوان گفت و چه میتوان نوشت وقتی خامنهای عزیز درباره او چنین میفرماید که با این شهید از نزدیک آشنا بودند و او را انسانی مومن، پاک، سالم، صمیمی، فعال، زحمتکش و حقیقتاً مظهری از همه ارزشهایی میدانند که یک شهید را به وجود میآورد.
در وصف چنین بزرگوار انسانی که افلاکی بود اما خاکی چگونه میتوان قلم زد. به راستی در توصیف بزرگمردی با آن همه افتخارآفرینی در عرصه دفاع مقدس و درباره مردی که پس از دوران دفاع نیز همیشه در صحنه ماند و در هر عرصهای که لازم بود و تکلیف میدانست فعالانه، بی ادعا و متواضعانه ورود پیدا میکرد و به ایفای نقشی موثر میپرداخت، نمیتوان به راحتی قلم زد.
آری درباره بزرگوار انسانی که رعایت حلال و حرام خدا و اخلاق اسلامی و سربازی واقعی در راه «جهاد اکبر» وجهه همتش بود، نوشتن آسان نیست.
«نورعلی» که نور «ولای علی» بر دلش تابیده بود، ولایتمدار واقعی بود و مرد عرصه عمل و فداکاری و ایثار. او به جِدّ در همه زمینهها حرمت نگاهدار بود، حتی آن گاه که فردی جوانتر را به فرماندهی او گماردند با آن سن و سال و آن سابقه درخشانش، متواضعانه در خدمت تشکیلات و سلسله مراتب فرماندهی بود با آن که او، خود فرماندهی بزرگ در تمامی عرصهها بود. درباره این بزرگمرد چه کلامی روشن تر و استوارتر از کلام رهبر عزیزمان که درباره او فرمود: او به خوبی از خطرهایی که در سیستان و بلوچستان تهدیدش میکرد، خبر داشت ولی با آغوش باز به استقبال شهادت رفت.
و اوج کلام رهبری درباره این پاسدار دین و میهن و شهید راه وفاق و وحدت، این که فرمود: «برای این انسان مجاهد و مبارز و مومن و صادق پس از حضور در سالهای جنگ پایان باارزشی تقدیر شد و سرانجام سعادت شهادت نصیبش شد.»
شهیدشوشتری هم در عرصه دفاع مقدس رشادتها کرد و حماسهها آفرید، هم در عرصه فرهنگی و اجتماعی یادگارهای ارزشمندی در جامعه از خود به جای گذاشت و هم با حضور ایثارگرانه و موثر خود در سیستان و بلوچستان عاشقانه و تکلیف مدارانه و مدبرانه برای سامان دهی وضعیت هم وطنان عزیزمان در این خطه عزیز و مهم کشور در همان مدت کوتاه حضورش تا عروجش کارهایی کارستان کرد و آن قدر در دل پیر و جوان، شیعه و سنی و بلوچ و غیربلوچ منطقه مهرش ماندگار شد که یکی از سران طوایف میگوید: شهادت سردار، سیستان و بلوچستان را داغدار کرد و حتی باعث شد که برخی روسای طوایف که برای از دست دادن عزیزان و فرزندان خود چندان ناله و ضجه و مویه نمیکنند در سوگ سردار اشک ریختند.
گرچه دشمنان خدا و دشمنان دین و میهن و تروریستهای جانی و آدم کش در این حرکت جنایتکارانه، سردارنورعلی شوشتری و سرداررجب علی محمدزاده و تعدادی از مردم سنی و شیعه منطقه را در آن اقدام تروریستی به شهادت رساندند، اما این واقعه، پایانی بسیار باارزش بر زندگی «این دنیایی» شوشتری و محمدزاده و دیگرانی که در آن حادثه تروریستی به جوار حق شتافتند رقم زد و در حالی که خون شیعه و سنی در این خطه عزیز میهنمان به دست شقی ترین تروریستها درهم آمیخت، تمامی شهیدان این واقعه مانند دیگر شهدای دین و میهن جاودانه «و عندربهم یرزقون» شدند. آری، واقعیت این است که مردانی برای جاودانه شدن به دنیا آمدهاند و شهیدشوشتری و محمدزاده و دیگر شهدا از جمله این جاودانه مردان هستند. خداوند راه شهیدان را پررهرو نگاهدارد و شهادت در راه دین خودش را که برترین عزت و سعادت است روزیمان فرماید.
جمهوری اسلامی
«جایزه صلح برای جنگ افروزان» عنوان سرمقاله روزنامه جمهوری اسلامی به قلم ج. حسنی است كه در آن میخوانید:
پس لرزههای تصمیم سیاسی و غیرمتعارف "بنیاد نوبل" مبنی بر اعطای جایزه صلح سال جاری به اتحادیه اروپا، در خود كشورهای اروپائی و برای مرتكب شوندگان این خطا مشكل ساز شده است.
شهر "اسلو"، مقر "بنیاد نوبل" روز شنبه شاهد نمایشی مضحك و عجیب بود كه نه تنها جهانیان را به شگفتی واداشت بلكه برای مردم خود اروپا نیز عجیب و غیرمنتظره بود. "اتحادیه اروپا" كه در اكثر جنگها و درگیریها در اقصی نقاط جهان به گونهای دخالت داشته و دارد به عنوان یك نهاد صلح طلب جایزه نوبل را دریافت كرد.
به نظر میرسد اعطای جایزه نوبل برمبنای سیاسی، رویهای شده است تا دست اندركاران جایزه به اصطلاح نوبل برای تطهیر چهره جنایتكاران و مجرمان سیاسی و رهبران و نهادهای مسئلهدار جهان، از آن استفاده كنند. به جرأت میتوان گفت در چند دهه اخیر بسیاری از مواردی كه جایزه نوبل به آنها تعلق گرفته، ویژگی مورد نظر "آلفرد نوبل"، بانی جایزه صلح نوبل را نداشتهاند. زمانی كه جایزه صلح نوبل به افرادی همچون "مناخیم بگین" صهیونیست كه بانی فاجعه قتل عام دیر یاسین و یا "اسحاق رابین" دیگر صهیونیست جنایتكار و پس از آن، شیمون پرز قاتل صدها كودك و مرد و زن فلسطینی تعلق میگیرد، قطعاً نام این جایزه را نمیتوان جایزه صلح خواند بلكه باید آن را پاداشی برای جنگ افروزان و جنایتكاران نامید.
گردانندگان و متولیان جایزه صلح نوبل كه در شهر اسلوی نروژ مستقر هستند با این اقدامات خود، نه تنها اعتبار خود را از دست میدهند و جنگ طلبان را به ادامه سیاستهای ضد بشری تشویق میكنند بلكه شعور و درك مردم جهان را نیز به تمسخر و ریشخند میگیرند.
"آلفرد نوبل"، شیمیدان سوئدی كه در سال 1254 دینامیت و سپس باروت را به منظور كمك به صنعت معدن و راهسازی ساخت، زمانی كه دریافت این كشف او در راه كشتار انسانها توسط دولتها مورد سوءاستفاده قرار گرفته است درصدد برآمد با وقف ثروت و میراث خود و تعیین جایزه برای كسانی كه در راه صلح و خدمت به بشریت قدم برمی دارند، راه سوءاستفاده از كشفیات خود توسط جنگ افروزان را مسدود كند. بدین ترتیب، قطعاً اعطای جایزه نوبل به جنایتكاران صهیونیست و یا اوباما رئیس جمهوری آمریكا و اخیراً اتحادیه اروپا در جهت خلاف هدف و خواست نوبل قرار دارد.
توجیه مدیران بنیاد نوبل برای اعطای جایزه به اتحادیه اروپا آن است كه میگویند چون در این اتحادیه در طول 6 دهه گذشته جنگی اتفاق نیفتاده، پس رهبران كشورهای اروپائی صلح طلب هستند. درحالی كه این ادعا كاملاً بیپایه و دروغ است. اتحادیه اروپا به خصوص دولتها? قدرتمند این اتحادیه، در طول دهههای گذشته به طور مستقیم و غیرمستقیم در اكثر جنگها و درگیریها حضور داشتهاند.
مشاركت این دولتها در لشكركشی آمریكا به عراق و افغانستان و اخیراً مشاركت مستقیم و گسترده آنها در هجوم نظامی به لیبی موضوعاتی نیستند كه دولتهای این كشورها بتوانند آنرا كتمان كنند و یا متولیان جایزه نوبل از آن بیاطلاع باشند.
علاوه بر اینها جنگ مالویناس (فالكند) میان انگلیس و آرژانتین در سال 1361 با 255 كشته انگلیسی و 649 كشته آرژانتینی، جنگ فرانسه علیه الجزایر و سركوب استقلال طلبان الجزایری كه در سال 1341 خاتمه یافت و جنگ انگلیس علیه مردم ایرلند كه لكه ننگی بر پیشانی دولت انگلیس است، چهره خون آشام دولتمردان اروپائی را نشان میدهد.
اعطای جایزه صلح نوبل به اتحادیه اروپا آنچنان بیمناسبت و مضحك بود كه حتی اعتراض مردم خود اروپا را برانگیخته است. براساس نظرسنجی شبكه خبری "یورونیوز" 64 درصد مردم اروپا مخالفت خود را با اقدام تشكیلات نوبل در اعطای جایزه به اتحادیه اروپا ابراز كردند درحالی كه فقط 32 درصد از پاسخ دهندگان، آن را تایید كردهاند.
در مورد انگیزه این اقدام، آنچنانكه محافل خبری غرب اشاره میكنند باز گرداندن اعتبار به اروپایی است كه به دلیل ناكامیهای سالهای اخیر به خصوص معضلات اجتماعی و اقتصادی گریبانگیر این اتحادیه شده است. ناظران شرایط اتحادیه اروپا را بسیار وخیم میدانند چنانكه حتی برخی احتمال فروپاشی آنرا دور از انتظارند دانستهاند.
خود مردم اروپا، بهتر از همه میدانند كه رهبرانشان لایق دریافت چنین جایزهای نیستند. دولتهای اروپایی اگر در چند دهه گذشته با هم جنگ نكردهاند ولی واقعیت این است كه جنگ افروزی خود را به قارههای دیگر منتقل كردهاند.
به عنوان نمونه، الجزایر، لبنان، بسیاری از كشورهای آسیایی و آفریقایی، از شر جنگ افروزی و هجوم نظامی اروپاییها در امان نبودهاند. اروپاییها حتی هم اكنون كه از طرف بنیاد نوبل مستحق دریافت جایزه صلح دانسته شدهاند در جنگافروزی و صدور جنگ به كشورهای دیگر ابایی ندارند. عملكرد این دولتها در قبال بحران سوریه و حرص و ولع آنها برای لشكركشی به این كشور كه فرسنگها از مرزهای اروپا به دور است خود گواه روشنی از روحیه جنگ افروزی و جنگطلبی اروپایی هاست. در مورد سوریه، قطعاً اگر موانعی از جمله مخالفت برخی كشورها و یا ناكامی آنها در شورای امنیت سازمان ملل نبود تردیدی در حمله نظامی به سوریه و روانه كردن زرادخانه تسلیحاتی خود به این كشور و فرو ریختن صدها تن بمب بر سر مردم این كشور، به خود راه نمیدادند.
نكته تأسف بار این است كه تشكیلات نوبل، كه میتوانست ابزاری باشد برای كمك به استقرار صلح و امنیت در جهان، به دلیل تحت سلطه بودن از اهداف و آرمان خود كاملاً دور شده است. تشكیلات نوبل نیز همچون سایر مجامع و نهادهای بینالمللی به صورت ابزاری دردست شبكه بانفوذ بینالمللی و قدرتهای جهانی قرار گرفته است و آنها، اعطای جایزه نوبل را نیز در راستای تحقق اهداف و سیاستهای خود قرار دادهاند.
در چنین شرایطی است كه چهرههای خونخواری چون مناخیم بگین، شیمون پرز و دولتهای جنگ طلب اروپایی، پرندههای صلح قلمداد میشوند و به آنها جایزه و به خاطر جنایاتی كه مرتكب شدهاند مدال و جایزه دریافت میكنند!
رسالت
«راهبردهای انتخابات آینده» عنوان سرمقاله روزنامه رسالت به قلم محمد كاظم انبارلویی است كه در آن میخوانید:
انتخابات سال 92 یك انتخابات سرنوشت ساز برای كشور است. برای اولین بار همزمان دو انتخابات برگزار میشود و مردم نوع چینش دو نهاد مردمی و انتخابی را با رای مستقیم خود تعیین میكنند.
مردم از یك سو با انتخاب رئیس جمهور فصل جدیدی از اجرا را در دهه چهارم انقلاب تجربه میكنند و از سوی دیگر با گزینش نمایندگان خود در شوراها در كف مدیریت كشور نقشآفرینی مینمایند.
مقام معظم رهبری همانطور كه وعده داده بودند در خصوص اهمیت انتخابات آینده و وظایف مردم و مسئولان در سفر به خراسان شمالی مطالب مهمی را فرمودند كه با بازخوانی سخنان مقام معظم رهبری در دیدار مردم شیروان و نیز بسیجیان میتوان راهبردهای انتخابات آینده را دریافت كرد.
1- اولین راهبرد انتخابات آینده این است كه فضای سیاسی كشور باید آرام و عاری از جنجال آفرینی باشد تا مردم بتوانند در محیطی آرام، آزاد و مطمئن منتخب خود را تعیین كنند. لذا مقام معظم رهبری فرمودند: " مسئولان مانع جنجال سیاسی در كشور شوند و قوای كشور مراقب باشند بدخواهان آرامش را برهم نزنند".
2- در انتخابات آینده بهدلیل ویژگی خاص خود كه دو انتخاب همزمان با هم صورت میگیرد بهطور طبیعی سطح مشاركت بالا است. اما باید مراقبت كرد مشاركت عمیق، گسترده و فراگیر باشد چرا كه در شرایط كنونی كه ما درگذار از پیچ تند تاریخی هستیم موضوع ثبات و آرامش و امنیت كشور برای ما حیاتی است. به همین دلیل مقام معظم رهبری فرمودند: " شركت عظیم مردم در انتخابات مصون كننده است و همه تلاشها باید به این مسئله مهم متمركز شود. "
3- شرط برقراری یك انتخابات آزاد، سالم و با مشاركت وسیع، رقابت آزاد و سالم است. لذا باید همه ظرفیتهای سیاسی كشور برای برگزاری چنین انتخاباتی به میدان بیایند وگفتمانهای معطوف به پیشرفت و خدمت و عدالت برای رقابت سازنده بهطور شفاف در جامعه مطرح شود تا قدرت انتخاب مردم را مضاعف نماید.
مقام معظم رهبری فرمودند: " كسانی كه خود را صالح و دارای اهلیت میدانند وارد عرصه شوند و مردم هم آنها را با معیارها بسنجند و برای انتخاب فرد مورد نظر خود تلاش كنند. "
انتخابات آینده یك انتخابات چند ضلعی خواهد بود و سلیقههای گوناگون صمیمانه و مشفقانه در كنار یكدیگر ظاهر خواهند شد و قدرت انتخاب مردم را بالا خواهند برد.
4- انشاء الله انتخابات برگزار و فرد منتخب كار خود را آغاز خواهد كرد. همه باید به نتایج انتخابات و داوری نهادهای نظارتی و امانتداری مجریان ملتزم باشند. امر انتخابات اگر درست عمل شود به گزینشی خوب همراه با صلاح و صرفه انقلاب كه مایه آبروی انقلاب خواهد بود خواهیم رسید. مسئله تنظیم دُز رقابت خیلی مهم است. فرض بر این است كسانی كه صلاحیت آنها بهعنوان رجال مذهبی و سیاسی از سوی شورای نگهبان احراز شده افراد صالحی هستند و مردم از میان صالحین یكی را برخواهند گزید.
باید رفتارها و گفتارها را كنترل كرد كه رقابت به سمت فضای " آشتیناپذیری" میل نكند. مقام معظم رهبری روی این نكته تاكید دارند كه مردم در انتخابات جای دوست و دشمن را خوب تشخیص دهند و اشتباه نكنند. لذا در نقد برخی رفتارها و گفتارها فرمودند: " برخی رقیب انتخاباتی خود را شیطان اكبر به حساب میآورند در حالیكه شیطان اكبر آمریكا و صهیونیسم است نه رقیب جناحی و انتخاباتی!"چنین دیدگاهی انتخابات را از فضای سالم، آزاد و رقابتی دور میكند و ممكن است به سطح مشاركت آسیب زند. البته ممكن است یك جریان یا یك رجل سیاسی و مذهبی در لباس دوست در پازل دشمن عمل كند كما اینكه در انتخابات سال 88 شاهد بودیم.
به همین دلیل مقام معظم رهبری در این حالت فرمودند؛" این فرد را باید نصیحت كرد و اگر نصیحت موثر واقع نشد باید با او "حد" و "مرز" و " خط فاصل" تعریف كرد. اما در هر صورت ایشان فرمودند:
" در هیچ حال نباید دوست را به جای دشمن گرفت".
5- آمریكا و رژیم صهیونیستی از تحریمها ناامید هستند و بعد از انتخابات آمریكا، قطعا روی انتخابات ایران متمركز میشوند. آنها برای انتخابات آینده ایران، هم در مورد انتخابات شوراها و هم انتخابات ریاست جمهوری برنامه دارند. اولین راهبرد آنها باز تولید فتنه سال 88 از طریق نفوذ در ستادهای انتخاباتی است. گاهی با 10 واسطه در یك ستاد ممكن است به یك نامزد انتخاباتی خط فكری وانحرافی بدهند. آنها فكر میكنند این توانایی را دارند كه با سوزنبانی نوع رقابتها و ادبیات گفتگو و نقد، اردوكشی خیابانی و سپس درگیریها را تدارك ببینند.
شورای نگهبان باید در احراز صلاحیت نامزدها دقت كافی داشته باشد. نباید ملت و نهادهای داوری از یك سوراخ چند بار گزیده شوند. از طرف دیگر اگر احتمال بروز شرارتهای سیاسی میرود مردم باید آماده باشند. مقام معظم رهبری با اطمینان فرمودند:" ملت ایران در مقابل فتنه 88 ایستاد و هر وقت هم مشابه آن اتفاق بیفتد خواهد ایستاد. " برای ورود در این عرصه باید با سلاح تقوا و اطاعت از ولایت فقیه با بصیرت خط درگیری را تشخیص دهیم. لذا بخش مهمی از روشنگری مقام معظم رهبری در تعیین راهبردهای انتخابات آینده تكیه روی عنصر" بصیرت" بود. سازماندهی، ایمان وعمل به تكلیف و پا به ركاب بودن از مختصات بصیرت است. این مختصات به ما كمك میكند در تشخیص خط و نقطه درگیری با دشمن در انتخابات آینده همانند انتخابات سال 88 اشتباه نكنیم.
سیاست روز
«زخمهای جامعه» عنوان یادداشت روز روزنامه سیاست روز به قلم مونا اسلامی بلده است كه در آن میخوانید:
حادثه تلخ خیابان مدنی تنها یك هشدار بود برای آنكه باور كنیم وضعیت اجتماعی كشور در بحث مبارزه با مواد مخدر خوب نیست، چراكه اگر وضعیت ایده آل بود یك معتاد شیشهای نمیتوانست در اقدامی جنون آمیز در حوالی خیابان شهید مدنی تهران اقدام به ضرب و جرح ۱۲ نفر از شهروندان كند.
حادثهای كه بواسطه آن یکی از مجروحان جان خود را از دست داد و متهم نیز پس از ارتکاب جرم از محل متواری شد.
حادثه تلخی كه پس از حوادث مشابهی همچون اوباشگری اراذل در پارك طالقانی، حادثه میدان کاج، پل مدیریت و سرقت مسلحانه از یک شهروند در خیابان امیرکبیر نشانگر گسترش تب ناامنی در جامعه شهری است.
تب در حال گسترشی كه واكاوی چرایی شكل گیری چنین مسائلی نشان میدهد اگر مردم از ساده ترین شرایط اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی خود بی بهره باشند با مشكلات روانی مواجه میشوند كه حوادثی همچون این نتیجه طبیعی آن است.
اینكه جوانی ۲۳ ساله درعنفوان جوانی سابقه كیفری در كارنامه زندگی خود دارد و به جای پر كردن هوای زندگیش با علم و دانش، ماده مخدر شیشه را به عنوان تنها همدم خود بر میگزیند بیانگر كمبودها و كم كاریهای موجود در جامعه است.
جامعهای که در آن معضلی به نام شیشه نه تنها به عنوان ماده مخدر شناخته نمیشود، بلکه در برابر نجات افراد مبتلا به این ماده روانگردان نیز مقاومت میشود.
مقاومتهایی که بیشک هر یک از ما نمونههای مشابه آن را در ذهن خود به یادگار داریم.
به یادگار داریم چرا که شیشه همچون آدامس در مملکت فراوان شده و افراد درگیر با این آدامس توهم زا چشمگیر شدهاند.
چشمگیری که ترس را در چشمان تمام افراد آحاد جامعه نهادینه کرده و دیگر به عنوان یک شهروند میترسیم پای در زمین آبا و اجدادی خود بگذاریم.
کشوری که اگرچه جانمان رابرای آن فدا میکنیم اما در طی این سالها به حدی با معضلات بیپرده اجتماعی روبرو شده است که نمیتوان آنها را نادیده گرفت.
نمیتوان نادیده گرفت چرا که گاهی علاج کار در مواجه شدن مستقیم با موضوعاتی است که همواره به عنوان خط قرمز مطرح شده است؛خط قرمزهایی که دست قانون در مقابله با آن کوتاه است و بیشک اگر شرایطی فراهم شود که بتوانیم درد جامعه را دیده و اساس و پایه آن را ریشه کن کنیم دیگر نیازی به آن نیست که به دنبال انگیزههای مجرمان این چنینی شویم.
مجرمانی که اگر چاره داشتند برای ترسیم نقشه زندگی خود راه دیگری را برمیگزیدند تا اینگونه آرامش اجتماعی را به هم نریزند.
آرامش اجتماعی که بر هم ریخته شده و نمیتوان آن را نادیده گرفت و به جای تحلیلهای لحظهای در حال گسترش باید كمیتههای تخصصی متشكل از روانشناسان و جامعه شناسان را برای واكاوی ریشه بحرانهای اجتماعی تشكیل داد.
كمیتههایی كه باید تشكیل شوند تا برای آسیبهای نهادینه شده در بطن جامعه همچون فقر، بیكاری، اعتیاد و طلاق، پادزهرهای متناسب با ایران را تشخیص داده و شرایط مورد نیاز برای درمان بیماریها را فراهم كنند.
كمیتههای تخصصی كه انجمنهای مردم نهاد میتوانند یكی از گزینههای اصلی تشكیل دهنده آن باشند چراكه تجربه نشان داده وقتی آسیبها از دید یك مقام حاكمیتی رصد میشود به نظر كوچك و ناچیز میآید اما همین آسیبهای كوچك آسایش زندگی مردمان را سلب میكند.
به هرحال نباید از یاد برد كه خانواده و آموزش به عنوان دو ركن اصلی تربیت، مدتهاست در جامعه ما رو به فراموشی رفته و اگر میخواهیم فردای كشورمان مطلوب باشد باید رسیدگی به این اصول اساسی به شیوهای آكادمیك و كارشناسی شده در بطن جامعه قرارگیرد.
در پایان نباید از یاد برد كه این مشكلات نهادینه شده همچون یك زخم بدخیم میمانند كه نمیتوان با تكیه بر اصل پنهان كاری یا ساده نگری وجود آنها را بی پایه و اساس خواند. ای كاش آقایان مسئول بدانند كه مدیریت بر یك جامعه همچون بزرگ كردن "یك كودك " نیست كه بتوان با اسباب بازیهای رنگارنگ سرش را به بازی گرم نگاه داشت.
تهران امروز
«همبستگی مقابل تحریمها» عنوان یادداشت روز روزنامه تهران امروز به قلم اسماعیل كوثری است كه در آن میخوانید:
در رابطه با مذاكرات هستهای، این یك واقعیت غیرقابل انكار است كه ما هرگز از مذاكره عقب نكشیدیم. این غربیها بودند كه به طرق مختلف سنگ اندازی كردند و مانع تراشیهای بیدلیل طی روزهای اخیر تشدید شده است. زیرا آنها بهدنبال تبعیت جمهوری اسلامی ایران از برنامههای خود هستند ولی ما تابع قانونی هستیم كه خود آنها بر اساس توافقنامه ان پی تی تدوین كردند. بر همین اساس است كه ما خواهان تداوم مذاكرات در شرایط دوسویه و برابر هستیم و نه صرفا گفتوگو بر طبق مطالبات یكجانبه غرب. اعمال تحریمهای جدید نشان میدهد که اتحادیه اروپا در مذاکرات هستهای صداقت نداشته است.
آنان مدعی بودند که قصد مذاکره داشته و از این طریق میخواهند به نتایج مثبت برسند اما این اقدام اخیر آنان پوشالی بودن تعهداتشان را نشان داد. جمهوری اسلامی ایران طی این مذاکرات پیشنهاد داده بود که مسئله تحریم یکی از ابعاد گفتوگوها باشد اما کشورهای 1 + 5 نشان دادند که مذاکرات را برای اهداف دیگری دنبال میكنند.
جمهوری اسلامی ایران طی سالیان گذشته در قبال این تحریمها آبدیده شده و قطعا از این دور جدید تحریمها نیز عبور خواهد کرد اما متضرر اصلی کشورهای غربی خواهند بود. در همین راستا سخنان مدبرانه رهبری مبنی بر اینكه ما هرگز از مذاكرات عقب نشینی نمیكنیم و تمام سنگ اندازیها از طرف دولتهای غرب است، تاییدكننده این موضوع است.
چنین استنتاج میشود كه آنها بهخاطر مسائل هستهای نیست كه هر روز از تحریمهای جدید خود رونمایی میكنند زیرا بحث تحریمها، یك بحث جدیدی در روابط ما با آنها نبوده است بلكه از اول انقلاب با این وضیعت آشنا بودهایم.
در مواقع مختلف بهخاطر برنامههای جدید و فشار زیادی كه از طرف آنها اعمال میشود، بهرغم پیشبینی این سیاستها از طرف مسئولان، به دلیل برنامهریزی و تدبیر برای مقابله با آن شاهد آثار كوتاه مدت آن بر حوزههای مختلف هستیم كه البته متاسفانه توسط برخی جناحهای داخلی نیز برجسته میشود. با این حال ما نیازمند همبستگی و بصیرت در مقابل این سیاستهای شوم هستیم تا تحریمها را به فرصتها تبدیل كنیم. زیرا همین تحریمها بود كه به تولید پهپاد ایرانی انجامید و رژیم صهیونیستی را به وحشت انداخت و باعث یادآوری عدم توانایی آنها مقابل ملت بزرگ ایران شد.
جناحهای مختلف داخل كشور در موارد مختلف بهخاطر بیتدبیری و سادهاندیشی دچار انحراف شده و سعی در بزرگ جلوه دادن موضوع تحریمها هستند كه این امر نیازمند آگاهی بخشی از سوی مسئولان و رسانههای داخلی است. تحریم ممكن است برخی مشكلات را در پی داشته باشد اما اساسا این مشكلات قابل عبور هستند و نباید بیجهت آنرا بزرگنمایی كرد.
وطن امروز
«نقشه راه تمدن اسلامی از خراسان» عنوان یادداشت روز روزنامه وطن امروز به قلم سید عابدین نورالدینی است كه در آن میخوانید:
برآیند فرمایشات رهبر انقلاب در استان خراسان شمالی چیست؟ چه کسی میتواند با استفاده از مجموعه سخنرانیهای ایشان در این سفر به ارائه یک مجموعه مستند و دقیق بپردازد؟ الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت چرا با تبیین تمدن نوین اسلامی ممتد شد؟ کلیدواژههای ابداعی و نشانهگذاری واژگان در راهبردیترین تاملات را آیا میشود در مجالی اندک و با نگاهی فرانگر فهم کرد؟ تناسب تبیین و تشریح موضوعات «محور مشترک» با مستمعین را چگونه میتوان در قالب یک مجموعه معرفتی تجسم کرد؟ اساسا منشور عقیدتی- سیاسی رهبر انقلاب در سفر خراسان شمالی را کسی دانسته است؟ در دیدار روحانیون، چشمانداز تمدن نوین مسلمانی با کدام تبشیر و تنذیر تشریح شد؟ کدام ضرورتهای الگوی اسلامی هشدار درباره رسوخ سکولاریسم را واجب کرد؟ تلنگرها را همه فهم کردهاند؟ بخش حقیقی تمدن نوین اسلامی چرا با گزارههای ملموس گوشزد شد؟ ضرورت الگوسازی برای سبک زندگی مسلمان متمدن امروزی ناشی از تامل در کدام نظرگاه است؟ در حوزه سیاست روز چرا موضوع «فتنه» دائما مورد اشاره قرار گرفت؟ «الگوی خسته» تا کجا زیست نوین مسلمانی را برمیتابد؟ ثبات سیاسی چگونه محقق میشود؟ و از همه مهمتر، اصالت بخشیدن به رقابت ولو با وجود اختلافات ریشهای و توجه دادن به شیطان اکبر را چطور میتوان با منافع سیاسی و قبیلهای همخوان کرد؟!
این قلم معتقد است رهبر معظم انقلاب بیان و شرح بیشتری در اینباره خواهند داشت و در روزها و ماههای آینده باید در انتظار واکاوی بسیاری از این محورها بود. در این شرایط تنها میتوان به استنباطها و فهمهای عمومی و بعضا انفرادی از برخی محورها بسنده کرد. بگذارید مثال بزنیم.
زیستنوین مسلمانی:
مسؤولان عالیرتبه در جمهوری اسلامی بر این موضوع کاملا متفقالقول هستند که دنیای جدیدی در حال شکلگیری است و پیامهای انقلاب اسلامی ایران میتواند در شکلگیری قواعد این دنیای جدید محوریت داشته باشد. جمهوری اسلامی ایران اینک در محیط پیرامونی خود شاهد تلاطمهای معرفتی است. تحولات منطقه و معادلات حرکتی آن یک نمونه بارز برای تشخیص قوام و اعتبار انقلاب و جمهوری اسلامی است و در سرزمینهایی بسیار آنسوتر وقتی موعد انتخاب در دوگانه دنیای مدرن و دنیای سلطه میرسد؛ دوستان جمهوری اسلامی همچنان مقبول و مورد احترام مردمانشان هستند. جمهوری اسلامی عیار گفتمانی مدیریت جهانی را سنجیده و میداند چه گوهری برای قواعد دنیای جدید در اختیار دارد. از همین رو مانور بر این سرمایه بسیار پسندیده و لازم است.
سرمایهای که از یکسو باید رئوس بومی آن مورد احترام قرار گیرد و مهمتر از آن، بر اساس محتوای معرفتی غنی شود. رهبر انقلاب از سالها قبل در اینباره کدهایی ارائه کردهاند و اینبار در خراسان شمالی این مبحث را در قامت «تمدن نوین اسلامی» مورد اشاره قرار دادند. به معنای دیگر معظمله با علم به این سرمایه عظیم، معتقد به تشکیل تمدن نوین اسلامی در دنیای جدید برای نقشآفرینی در قاعدهسازی هستند.
تمدن مورد نظر در حوزه سختافزار در حال تحرک است اما اشاره صریح رهبری مبنی بر عقبماندگی در حوزه اساسی و حقیقی تمدن نوین اسلامی، یعنی نرمافزار یا همان سبک زندگی مسلمان نوین حاکی از شناسایی یک آسیب ماهیتی بسیار تاثیرگذار است. در این راستا طراحی نقشه راه با تمرکز بر سبک زندگی مسلمان امروزی اولویت نخست است. نشاط و سرزندگی عمومی اگرچه شرط لازم برای مجاهدت در راستای تحقق تمدن نوین اسلامی است اما ورود به همه شئون و رئوس زندگی مسلمان امروزی باید لحاظ شود.
طی سالیان اخیر و ذیل تهاجم گفتمان فرهنگی غرب، سبک زندگی مسلمانان کاملا تغییر کرد. نشانههای این تغییر کاملا مشهود است. از مراودات فردی و اجتماعی تا تغییر ذائقه رفاهی و در نهایت نهادینه شدن لذتمحوری همه نشانه تبعیت از الگوی فرهنگی غرب است. محاسبات زیست مسلمان امروزی، در معادلات غربی انجام میشود و مشخص است که جواب معادلات مسلمان امروزی واجد و فاقد چه ماهیتی است. بدون تردید در شکلگیری یک الگوی جدید، نرمافزار، اثرگذارترین بخش است و اگر این نرمافزار متناسب با سختافزار نباشد، نتایج جدیدی بهدست نمیدهد.
بنابراین تمدن نوین اسلامی وابستگی زیادی به سبک زندگی مسلمان امروزی دارد. بر این اساس مشخص است که مقوله «فرهنگ» مهمترین محور تصمیمگیریهای کلان در جمهوری اسلامی خواهد بود. سایر حوزهها نیز باید جهتگیریهای خود را با تصمیمات کلان فرهنگی هماهنگ کنند.
خلأ فرهنگ روز اسلامی در جامعه مسلمان امروزی بیداد میکند. این عارضه هرچه سریعتر باید علاج شود تا در تحقق تمدن نوین اسلامی تسریع شود.
ثبات سیاسی:
حرکت در مسیر تحقق تمدن نوین اسلامی باید بستر مناسب را دارا باشد. در جمهوری اسلامی ایران، در زمان فعلی مهمترین مولفه بسترساز، ثبات سیاسی است. جمهوری اسلامی ایران تلاطمهای بسیاری را پشتسر گذاشته است. و این موضوع اصلیترین عامل عقبماندگی در فرهنگسازی اسلامی بوده است. بحرانهای سیاسی همواره اولویت فرهنگ را زیرسوال برده است. اینک نظام اسلامی در شرایطی به سر میبرد که نیازمند حرکت به سمت تولید نرمافزار فرهنگی است. فرصتهای جهانی این را میگوید. تولید فکر فرهنگی نیازمند ثبات سیاسی است.
بنابراین بیراه نیست اگر بگوییم در شرایط فعلی و با احتساب حرکت در مسیر تحقق تمدن نوین اسلامی، اولویت نخست، تحقق ثبات سیاسی است. حضرت آیتالله خامنهای اندرزها و هشدارهای جدی درباره حفظ ثبات سیاسی مطرح کردهاند. اقتدار نسبت به دشمنان و انصاف و اعتدال نسبت به دوستان در فرمایشات ایشان، نشانگر اهمیت جهتگیری کلان به سوی چشمانداز تمدنی جدید است.
اساسا هیچ اولویتی غیراز این نیز نمیتواند موجب نظاممند شدن رفتار یک ملت شود. حقیقتا افق تمدن نوین اسلامی بسیار فرادست است. بدون تردید حرکت در امتداد این افق در ذات خود دربردارنده برکات بسیار است. بنابراین هر مسؤولی در جمهوری اسلامی که دانسته یا ندانسته با کردار خود موجب مخدوش شدن ثبات سیاسی شود؛ بزرگترین خائن به آینده امت اسلامی است. از پرداختن به موضوعات غیرضرور و ابهامآفرین و همچنین نابردباری در مقابل مواضع سیاسی و گره زدن آن به منافع ملی باید پرهیز شود.
از آن مهمتر؛ این فرمایشات فصلالخطاب رهبر انقلاب باید منشور سیاسی- اخلاقی در رقابت سیاسی قرار باشد. چراغ سبز به دشمنان، اعم از داخلی و خارجی، مترادف مخدوش کردن ثبات سیاسی است. اشاره مکرر به موضوع فتنه از سوی ایشان در این سفر، نشانگر جایگاه دنباله فتنه در چشمانداز مذکور است. تفاسیر جریانی نادرست از این سخنان، یک نشانه خطرناک تلقی میشود. خط درگیری با دشمن به هیچ وجه نباید تغییر کند. و توپخانهها فقط باید در این خط درگیری استفاده شوند.
البته این نکته باید گوشزد شود که عاقبت فتنهگران، آینه عبرت گروههاست بنابراین از ارائه تحلیلهای بودار مثل لزوم حضور دشمنان در رقابت برای تحقق انتخابات پرشور باید به جد پرهیز شود. در این شرایط 2 نکته باید محل تامل قرار گیرد:
1-اسلوب راهبری حضرت آیتالله خامنهای یک محور برجسته دارد که کسی نمیتواند منکر آن شود و آن استفاده از همه ظرفیتها و توانمندیهای «دوستان» است. ایشان حتی کارکرد «نصیحت» را در کارزارهای سیاسی گوشزد میکنند.
2-در آستانه نهضت فرهنگسازی اسلامی در کشور، باید توجه داشت که الگوی ولایتمداری نوین ارائه و عرضه شود. نمیتوان مدعی کوشش برای فرهنگسازی اسلامی با محوریت ایران شد اما فصلالخطاب ولی فقیه را در معادلات جناحی تجزیه کرد. اینک که رهبر انقلاب پیشرو در تحقق بخشیدن به افقهای فرادستی شدهاند؛ شایسته است همه جایگاههای حکومتی و سیاسی در این مسیر نقشآفرینی کنند تا در مسیر تولید فکر اسلامی در طراحی سبک زندگی، خود به خود نوعی ولایتمداری محوری در همه شئون نمودار شود. اگرچه چشماندازی که رهبر انقلاب ترسیم کردند بسیار جذاب و محرک است اما سادهلوحی درباره تمرکز فعالیتها را تجویز نمیکند. باید از همه ابزارهای ممکن، بویژه رسانه استفاده شود تا نوعی محافظت و پاسداری از این الگو محقق شود. شاید بتوان جرات به خرج داد و گفت، سفر خراسان شمالی مبدأ سنجش رفتارهاست. چه دوست و چه دشمن.
حمایت
«چرایی یك انتخابات» عنوان یادداشت روز روزنامه حمایت است كه در آن میخوانید:
سرانجام پس از مدتها کشمکش صهیونیستها از برگزاری انتخابات زود هنگام خبر دادهاند. براساس گزارشهای منتشره سران این رژیم با ادعای تقویت ساختار سیاسی و هماهنگ شدن با عرصه منطقهای و جهانی انتخابات زود هنگام را در ژانویه برگزار خواهند کرد. این اقدام در حالی صورت گرفته که در باب دلایل و اهداف آن دیدگاههای متعددی مطرح است.
برخی از ناظران سیاسی این رویکرد را برگرفته از طرحهای نتانیاهو برای حضور دوباره در قدرت میدانند که براساس تحولات منطقهای و بیداری اسلامی منطقه صورت میگیرد. نتانیاهو اکنون در عرصه داخلی با موجی از اعتراضهای شهرک نشینان و گروههای سیاسی مواجه است در حالی که پرونده روند سازش نیز بسته نشده است و وی نمیتواند از آن برای بیان اقتدار خود استفاده کند. در عرصه منطقهای و جهانی نیز صهیونیستها به شدت در مسیر انزوا قرار گرفتهاند به گونهای که حتی سران این رژیم اذعان دارند در عرصه جهانی هر روز متزلزلتر میگردند.
در این شرایط سقوط کابینه نتانیاهو امری قطعی است. براین اساس وی با اعلام انتخابات زود هنگام به دنبال خروج از بنبستهای کنونی میباشد. در این عرصه نیز وی اقدامات افراطیگرایانه نظیر تشدید اشغالگری و حتی معرفی قدس به عنوان پایتخت این رژیم، یورش به غزه، بزرگنمایی تهدید بودن ایران و... را مطرح میکند. وی سعی دارد تا فضای این رژیم را حساس و حضور خود در قدرت را عاملی برای مقابله با این وضعیت اعلام کند. برخی تاکید دارند بازگشایی پروندههای قضایی برای افرادی نظیر لیبرمن رئیس حزب اسرائیل بیتنا و سایر سران گروههای سیاسی، طرحی از جانب نتانیاهو برای خارج ساختن آنها از صحنه میباشد.
برخی از ناظران سیاسی نیز با اشاره به بحرانهای درونی و بیرونی صهیونیستها براین عقیدهاند که تحولات کنونی و برگزاری انتخابات زودهنگام طرحی از سوی سایر جریانهای سیاسی است که به دنبال دگرگونی در ساختار سیاسی هستند. افرادی مانند لیونی و موفاز برآنند از شرایط موجود برای رسیدن به قدرت بهره گیرند.
در این میان یک نظریه وجود دارد و آن اینکه صهیونیستها برآنند تا ساختار سیاسی آینده این رژیم را براساس تحولات آمریکا چینش نمایند. به عبارتی دیگر آنها برآنند تا یک چارچوب آمریکایی تشکیل دهند که با هماهنگی بیشتر بتوانند در عرصه منطقهای فعالیت داشته باشند. روابط میان تلآویو و واشنگتن در دوران اوباما به تیرگی نهاده که هزینه بسیاری برای صهیونیستها داشته است. این نظریه وجود دارد که عقلای صهیونیستها به دنبال بهبود روابط با ترمیم ساختار سیاسی هستند.
به هر تقدیر انتخابات زودهنگام صهیونیستها به هر عنوانی که صورت گرفته باشد بیانگر موج اختلافات و بحرانهای درونی و خارجی در این رژیم است که موجب شده تا آنها برای خروج از بحران به این امر روی آورند. انتخاباتی که تزلزل و ناکامیهای صهیونیستها را آشکار میسازد هر چند که آنها با ادعاهای دموکراتیک به دنبال پنهانسازی این بحرانها میباشند.
آفرینش
«شفاف سازی، كلید اعتماد مردمی» عنوان سرمقاله روزنامه آفرینش به قلم حمیدرضا عسگری است كه در آن میخوانید:
اعتماد مردمی مولفهای است كه هرحكومت و دولتی نیازمند آن است تا بتواند با قدرت و پشتوانه بیشتری در عرصههای مختلف سیاسی و اقتصادی وارد شود.
صلابت و استقامت نظام جمهوری اسلامی نیز به پشتوانه همین اعتماد مردمی است كه تاكنون توانسته از موانع و مشكلات مختلف پیروز خارج شود.
اما آنچه میتواند به این اعتماد خدشه وارد كند، ایجاد جوی است كه مدام در پی پنهان كردن برخی حقایق است كه اظهرمن الشمس است. این رویه نوعی، اهانت به مردم تلقی میشود كه جلوه خوشی برای شخصیت كلی جامعه و نظام ندارد. بارها دیده شده كه در مسائل مختلف خارجی مثل تحولات منطقه، یا مسائل سیاسی و اقتصادی در داخل، كوچك نمایی و بزرگ نمایی از سوی مسولین، نهادها و یا رسانهها صورت میگیرد. درحالی كه جامعه از واقعیات اصلی خبردار است و عدم انتشار یا وارونه نمایی واقعیات را اهانت به خود تلقی میكند.
این رویه آثار بسیار سوء دیگری نیز دارد، كه از جمله ی آن میتوان به بی اعتبارشدن منابع خبری داخلی و گرایش جامعه به سمت شبكههای خارجی، اشاره كرد. این معضلی است كه امروز در سطح وسیعی درجامعه شایع شده است و مردم در انتخاب منابع خبری، رسانههای خارجی را ترجیح میدهند. مسلماً اعتماد مردم به منابع خارجی باعث، قبول سیاستها و تاثیر خوراكهای پنهان این شبكهها بر مخاطب خواهد شد.
به عنوان مثال در قضیه اخیر ارز، آنطور كه باید و شاید درمورد اتفاقات بازارتهران از سوی رسانهها خبررسانی صورت نگرفت، درحالی كه همین رسانهها فردا در بخشهای مختلف خبری از بیانیههای اصناف مختلف در محكوم كردن تعطیلی بازار اطلاع رسانی كردند. حال مخاطب باید چه قضاوتی درمورد این اطلاع رسانی داشته باشد؟ مسلماً این حركت بی احترامی به اذهان عمومی تلقی میشود.
حال قضیه را ازطرف دیگری مشاهده كنیم؛ اگر مسولان و رسانهها با پوشش این ماجرا و حتی پخش كلیپهایی از این حادثه نشان میداد كه چه اتفاقی افتاده و با شفاف سازی از حضور برخی از اخلال گران كه به اموال عمومی آسیب زدند، تصویری جامع و حقیقی به مخاطب داخلی میدادند، به طبع اعتماد مخاطب را جلب میكردند.
همین امر در مسائل سیاسی كشور نیز به كرات دیده شده است. برخی سیاسیون كشور در موضوعات مختلف حقایق را از مردم پنهان میكنند. به طوری كه باعث ایجاد فاصله میان مردم و مسولان و حتی نظام شدهاند. ورود به بازیهای ناشایست سیاسی و دروغ پردازی درمورد مسائل و اشخاص مختلف باعث مه آلود شدن فضای سیاسی كشور گردیده است.
طرح و بحث مسائلی كه از واقعیات و دغدغههای اصلی جامعه به دور است، باعث میشود تا جامعه برای رفع ابهامات خود به سمت منابع دیگری برای كسب خبر رجوع كند و قطعا هر نهاد خبررسانی به دنبال اهداف خاص خود در اطلاع رسانی به مخاطب خواهد بود.
این مسئله بعضاً در امور قضایی نیز مشاهده میشود، البته در پارهای موارد به دلیل ضرورتهای امنیتی، عدم اطلاع رسانی عمومی امری اجتناب ناپذیر است، اما وقتی درمورد پرونده یا شخصی معین تمامی رسانههای خارجی به بحث و پخش گزارش میپردازند، و درداخل هیچ خبری از آن مخابره نمیشود و حتی اصل قضیه انكار میشود، مخاطب دیگرانگیزهای برای اعتماد به اخبار و منابع داخلی نخواهد داشت.
جان كلام اینجاست كه مسئولان، نهادها و رسانه به این امر توجه داشته باشند كه "شفاف سازی" درامور مختلف سیاسی و اقتصادی هیچ گاه به وخیم تر شدن اوضاع نخواهد انجامید. بلكه این برخورد شعور جامعه را بالا خواهد برد و قدرت تصمیم گیری صحیح را در بین مردم افزایش میدهد. ضمن اینكه این برخورد اعتماد مردم را به گفتار وكردار مسولان و سیاستهای كلی نظام افزایش خواهد داد.
مردم سالاری
«چرا از احمدینژاد انتقاد نکنیم؟» عنوان سرمقاله روزنامه مردم سالاری به قلم حمیدرضا شکوهی است كه در آن میخوانید:
چند روز پیش یکی از من پرسید چرا دیگر درباره محمود احمدینژاد چیزی نمینویسی؟ انتقادهایت تمام شده؟! جوابی که به او دادم، با این تفصیلی که اینجا مینویسم نبود اما مضمونش همین بود که اینجا مینویسم. انتقادها از محمود احمدینژاد در دوران ریاست جمهوری او بسیار زیاد بود. چرا که اقدامات غیرکارشناسی در دولت او بسیار بیشتر از دولتهای گذشته است. طبیعتا وظیفه رسانهها، تحلیل این اقدامات غیرکارشناسی و نقد آن است.
برخی از موضوعات انتقاد برانگیز، تکراری شده چرا که در تمام طول 7 سال گذشته، توسط دولت تداوم داشته؛ مثل وعدههای تکراری دولت و شخص رئیسدولت در مورد کاهش بیکاری، کاهش تورم، کاهش گرانی، افزایش رشد اقتصادی، رفع مشکل مسکن و... دولت هنوز وعدههای قبلی را عملی نکرده، وعدههای جدید درباره آن موضوع میدهد که مصداق بارز آن وعده اشتغالزایی و کاهش بیکاری است.
دستهای از اقدامات انتقاد برانگیز دولت هم موضوعات موردی است. مثلا اینکه چرا آقای احمدینژاد علیرغم تمام اقدامات ضد ایرانی جمهوریآذربایجان به باکو سفر کرده یا چرا در دیدار با ملیپوشان فوتبال ایران در شرایطی که تازه شاهد بهبود روابط تیره شده ملیپوشان و رسانهها بودیم به آنها گفته که به حرف رسانهها توجه نکنند، انتقاداتی است که فقط طی همین چند روز میتوان به شخص رئیسجمهور وارد کرد.
اینها انتقاداتی است که فقط به شخص رئیسجمهور وارد میشود؛ وگرنه اگر بخواهیم انتقادهای وارده به اعضای کابینه و عملکرد دولت را هم اضافه کنیم، فهرست ما طولانیتر میشود. حالا با این همه عملکرد منفی یا قابل انتقاد، طبیعی است که از رئیسجمهور انتقاد کنیم اما آیا گوش شنوایی هم هست؟ اگر بود که خیلی از مشکلات کشور حل میشد.
اما با این وجود، مینوشتیم تا حداقل در تاریخ ثبت شود که رسانهها در مقابل اقدامات غیرکارشناسی این دولت سکوت نکردهاند. اما اینکه چرا دیگر کمتر درباره آقای احمدینژاد مینویسم، دلیلش این است که انتقاد از او و حتی تخطئه او و دولتش آنقدر همهگیر شده که اگر من و امثال من هم چیزی در این باره ننویسیم، همه جا مملو از انتقاد از احمدینژاد است.
این روزها دیگر انتقاد از احمدینژاد، هنر نیست. وقتی گوش شنوایی برای پذیرش انتقادها نیست و از طرف دیگر، انتقاد از دولت احمدینژاد آنقدر عمومی شده که حامیان او حتی در بین اصولگرایان، به اعضای کابینهاش محدود شدهاند، دیگر چرا ما انتقاد کنیم؟ هدف، ثبت انتقادها بود که دیگران انتقاد میکنند و ثبت میشود.
وقتی به انتقادها توجهی نمیشود بهتر است به جای انتقاد از آقای احمدینژاد درباره موضوعات مهمتری بنویسیم که حداقل فایدهای برای آینده داشته باشد؛ این دولت به انتها نزدیک میشود، البته اگر آقای احمدینژاد رضایت دهد.
ابتكار
«به احترام قانون» عنوان سرمقاله روزنامه ابتكار به قلم سید رضا افتخاری است كه در ان میخوانید:
اگر شاخصهای روشن و گویایی از میزان حاکمیت قانون و عمل بر طبق قانون در جامعه موجود نباشد، ناگزیر رفتارها با معیارهای سنتی و متعارف رایج در بین مردم مورد قضاوت قرار خواهند گرفت.
در شرایطی که رفتارها به ویژه در حوزه عملکرد اجرایی و سطوح بالای مدیریت کشور بر خلاف ارزشهای معنوی و معیارهای قانون اساسی یا حقوق عمومی به نظر رسد، واکنشهایی که ما آن را داوری وجدان عمومی مینامیم، نیز فقط در قالب حاشیههای پر خطر و بعضاً هنجار شکن ظاهر میشوند. در این برهه است که استانداردهای عقلانی رایج در جامع مدنی فراموش میشوند.
در یک جامعة هنجارگرا و ارزش محور مانند جامعة ایرانی، در صورت فقدان چنین شاخصهایی که خود ناشی از کاستی یا فقدان تحقیقات و سنجشهای علمی در مورد رفتار قانون گرایانه است، مردم و دولتمردان رفتار یکدیگر را زیر نگاه گرفته و رصد میکنند.
عموم مردم اطلاعات اندکی از قوانین به خصوص در حوزة حقوق عمومی و اساسی دارند و از این رو ملاک آنها برای شناخت اجمالی قوانین عملکرد اجرایی و رفتار حکومتی دولتمردان است. آنها رفتارها را مینگرند و به داوری مینشینند و با ارزیابی خود از این رفتارها تصویری کلی از قانون به دست میآورند.
در نقطة مقابل، رفتار دولتمردان باید تجسم روح قانون باشد. آنان به اقتضای جایگاه مدیریتی و ارتباط ملموس و مداوم با حوزههای اجرایی و مقررات آنها قوانین را بهتر میشناسند.
آنها به مدد قانون بر سر کار آمدهاند، جایگاه آنها توسط قانون تعریف میشود، مشروعیتشان تا آنجاست که قانون اقتضا کند، و بالطبع باید در قالب مصداقی از رفتار قانونی در چشم جامعه جلوه کنند. حاصل جمع این دو نگاه شکل گیری نگرشی هنجاری از رفتار قانونی دولت و حکومت در دراز مدت است. البته تاکید بر این حقیقت لازم است که در هیچ جامعهای نمیتوان شاخص یا معیاری کمّی از رفتار قانون گرایانه به دست داد اما از سوی دیگر، با بررسی آثار زیانبار رفتارهای قانون گریزانه بر لایههای مختلف اجتماع و بر پایههای همبستگی فرهنگی و سیاسی میتوان گسترش این روند خطرناک را شناسایی کرده و در درمان آن کوشید.
در مباحث نظری حقوق ورود به مصادیق برای تحلیل رفتار قانون گریزانه مرسوم نیست. این امر گذشته از آنکه به بحث صبغة سیاسی و سوگیری فرهنگی میدهد، ناخواسته عاملان هر مصداق را به صِرف طرح مشتی اتهام در معرض داوری افکار عمومی قرار داده و زمینة تنشهای فکری بیشتری را فراهم میآورد. اما حقیقت تلخ رواج یک بی هنجاری به نام قانون گریزی و در برخی موارد قانون شکنی در میان برخی از لایههای مدیریتی نظام اداری-اجرایی کشور است. وجود مصادیق روشنی از چنین رفتارهایی مردم را بر جایگاه داوری و ارزیابی مینشاند.
چنین رویکردی از سوی مردم فی نفسه مطلوب است، اما اینکه مردم بر اساس یک قضاوت سطحی تمامی آثار نامطلوب قانون گریزیها را به وجود انحراف در عملکرد معیاری متولیان اصلی اجرای قانون اساسی تفسیر میکنند، نشانة آن است که قوانین قربانی عملکرد ضعیف مجریان از یک سو و داوری عجولانة وجدان عمومی از سوی دیگر، شدهاند. در همین شرایط، اطلاع رسانی یک طرفة نهادهای رسمی تحت کنترل دولت حاکی از روال عادی و مطلوب اجرای قانون است. اگر در مواجهه با گزارة تاریخیِ «حاکمیت قانون» چنین رویهای از سوی دولت در پیش گرفته شود، میتوان نتیجه گرفت که رفتار قانون گریزانه از حد مصادیقی چند، به سوی یک انحراف شدید اجتماعی تغییر مسیر داده است.
از نظر اخلاقی، شاید بتوان این انحراف را نوعی پنهان کاری در برابر وجدان عمومی و گریز از ندای باطنی تعریف کرد. به قول یکی از اساتید حقوق «در آخرین تحلیل، حقوق بر فلسفة ارزشها آرمیده است». قانون گریزی بی توجهی مطلق به این ارزشها است.
توضیح مطلب آنکه، یکی از لوازم تصدی هر مسؤولیت در نظام در بخش عمومی میثاق نانوشتهای است برای دولتمردان در پاسداری از حریمها و حرمتهایی که مشروعیت جایگاه دولتمرد به سلامت و مصونیت آنها وابسته است. تعهد به ولایت فقیه به عنوان مرجع اعلای ناظر بر حرمتها و ارزش ها، تعهد به پاسداشت اصول قانون اساسی، تعهد به حفظ حقوق عمومی و حیثیتهای سیاسی نظام در عرصة بین المللی، تعهد به مردم به عنوان صاحبان حقوق، و بالاخره تعهد به وجدان خویش که باید در خلوت فریادهایش را شنوا بود.
حاکمان و مدیران با تمام امکانات و اختیاراتی که جایگاهشان به آنان داده است در خدمت دو حیثیت و دو ارزش حیاتی جامعهاند: پیوند اجتماعی و عدالت. بنیادهای حقوقی (به ویژه قوانین) از این دو احساس مهم یعنی اجتماعی بودن و عدالت سرچشمه گرفتهاند و به همین دلیل بر همة افراد و مقامهای عمومی تحمیل میشوند. اگر قانون گریزی و قانون شکنی به عنوان یک انحراف اجتماعی همه گیر شود، عدالت به علامت سؤالی بزرگ تبدیل میگردد، رابطههای انسانی به سادگی فرو میپاشد، پیوندهای اجتماعی از هم میگسلد، میان انضباط قانونی و اخلاق که پشتوانة آن است فاصله میافتد، و هزینههای ادارة جامعه و حفظ نظم عمومی در بخشهای مختلف به شکل سرسام آوری بالا میرود. هیچ توجیهی از سوی دولتمردان برای توجیه رفتارهای قانون گریزانهای که این شرایط را پدید آورده است، پذیرفته نیست. به قولی، «قانون را اگر با حسن نیت بشکنند همان اندازه خطرناک است که با سوءنیت شکسته شود».
تامل در آنچه به عنوان پیامدهای نامطلوب و زیانبار رفتار قانون گریزانه از سوی مدیران جامعه برشمردیم ما را به دریافتی ناگوار و دهشت زا از این پدیده میرساند. اگر اصلی از اصول قانون اساسی بر فرض مثال زیر پا گذاشته شود مفهوم آن بی حرمتی به تمامی داشتههای ارزشمندی است که بخش مهمی از میراث جوامع بشری را تشکیل میدهند. خون هزاران شهیدی که در راه به ثمر نشستن درخت آزادی و عدالت نثار شده است، تلاش طاقت فرسای مردانی که شب و روز نشستند و قانون اساسی را نوشتند و به عنوان منشور انقلاب عرضه کردند، ارزشها و کلمات الهی و زیباییهایی که در جملات این قانون نهفتهاند، رای میلونها انسانی که به آن آری گفتهاند، و.. همه و همه پایمال منافع شخصی و مصالح گروهیِِ نامشروع میگردد. در تبیین پیامدهای نابهنجار و آثار نامیمون قانون گریزی در حوزههای یادشده تذکر به این نکات کمک میکند:
ملت ما
«اثرات نوسانات بر صادرات» عنوان سرمقاله روزنامه ملت ما به قلم جعفر قادری است كه در آن میخوانید:
در حال حاضر در شرایطی هستیم كه با توجه به تغییرات نرخ ارز فرصت بسیار خوبی برای صادركنندگان فراهم میشود و در عین حالی كه این اطمینان برای تولیدكنندگان داخلی ایجاد میشود كه مواد اولیه مورد نیازشان در كشور از محل تولیدات داخلی تامین میشود باید بستر را برای صادرات بیشتر فراهم كند. باید روشهای دستوری و روشهایی كه ایجاد محدودیت میكند كمتر مورد توجه دولت قرار گیرد. دولت باید تلاش كند تا ظرفیتهایی را فراهم كند كه صادركنندگان از این فضای افزایش قیمت ارز نهایت استفاده را ببرند.
اگر به درستی از این فضا استفاده كنیم نه تنها میتوانیم بحران تحریم را بدون آسیب پشت سرگذاریم بلكه میتوانیم بهترین فرصت را برای افزایش صادرات غیر نفتی داشته باشیم. قطعا اگر از این فرصت به درستی استفاده شود به جایی میرسیم كه از در آمدهای حاصل از صادرات غیر نفتی میتوانیم كل نیازهای ارزی را پاسخ دهیم و تنها وابسته به درآمدهای ارزهای حاصل از در آمدهای نفت نباشیم.
نوسانات قیمت ارز در صادرات قطعا نتیجه مثبت دارد، آن بخش از صادراتی كه نیاز به مواد اولیه برای تولید كالا دارند ممكن است برای تامین مواد اولیه مقداری با مشكلات مواجه شوند ولی صادركنندگان ما اگر بتوانند چارهای برای بحث فروش تولیدات خود را در بازرهای بینالمللی بیاندیشند مشكلی نخواهند داشت و حتی از این افزایش قیمت ارز میتوانند نهایت استفاده را ببرند.
در سال جاری كه به نام تولید ملی است اگر در پی یافتن بیشترین پتانسیل صادارتی باشیم باید گفت كه نفت، گاز و پتروشیمی حوزههایی هستند كه میتوان روی آن سرمایهگذاری كرد. در حوزههای نانو و بیوتكنولوژی و همچنین در صنایع نظامی هم میتوان سرمایهگذاری كرد. همچنین در حوزههایی كه امكان تولید بیشتر داریم یعنی حوزههایی كه در آن میزان تولید بیش از نیاز داخلی است.
كارها و طرحهایی مطرح میشود یا بحثهای در كمیسیونهایی مثل كمیسیون تولید ملی یا كمیسیون صنایع و برنامه بودجه داریم و سعی بر این است كه از ظرفیتهایی كه فراهم شده استفاده كنیم تا حداقل صنایع صادراتی بتوانند از این فضای فراهم شده بیشترین استفاده را ببرند.
آرمان
«هدف مشوقهای اقتصادی چه کسانی هستند؟» عنوان یادداشت روز روزنامه آرمان به قلم حسین راغفر است كه در آن میخوانید:
مشوقهای جمعیتی رشد جمعیت و باروری در هر جامعهای به عوامل متعددی بستگی دارد که یکی از آنها میتواند مشوقهای اقتصادی باشد. در این زمینه باید توجه داشت که چه گروههایی در جامعه به این مشوقها پاسخ میدهند. اگر گروههای فرودست جامعه پاسخ دهند و نه گروههای متوسط و طبقات متوسط که به امر تربیت و آموزش و پرورش و رشد ظرفیتهای فرزندانشان بیش از دیگر طبقات اهمیت میدهند این خطر بالقوه وجود دارد که به زودی شاهد رشد جمعیت در بین اقشار فقیر و کمدرآمد باشیم و همین امر باعث رشد فقر در جامعه شود چرا که هدف اصلی سیاست جمعیتی ارتقای کیفیت زندگی افراد و آحاد جامعه است.
نمونههایی از کشورهایی که جمعیت زیاد دارند و همچنان با بحث فقر درگیر هستند در کشورهای همسایه بسیار دیده میشود. از جمله پاکستان که جمعیتی در حدود 180 میلیون نفری دارد و بخش عمدهای از این جمعیت هم فقیر هستند. فقر یکی از دلایل فروپاشی جامعه است. بنابراین نکته مهمی که در این زمینه میتوان به آن توجه کرد کیفیت زندگی و جمعیت و رشد آن است که چه کسانی قرار است به این مشوقها پاسخ دهند.
به نظر میرسد برخی از حساسیتهای مسئولان در این زمینه قابل تفکیک نیست و ممکن است از اقوام مختلف و از گروههای فقیر متعلق به درآمد پایین به این مشوقها گرایش یابند و در نتیجه اهداف سیاستگذاران تحقق نیابد و نتیجه معکوس بدهد.
به همین علت باید مطالعه دقیقتری در این طرح داشت و به نظر میرسد در این زمان که اقتصاد در رکود به سر میبرد و شاهد رکود تورمی هستیم اجرای چنین مشوقهایی که میتواند پرهزینه باشند. ظرفیتهای اجرایی چنین مشوقهایی در یک بسته اقتصادی شکوفا و پررونق امکانپذیر است نه بسته اقتصادی که با رکود و تورم مواجه است.
دنیای اقتصاد
«ضرورت توجه به تجارت با همسایگان» عنوان سرمقاله روزنامه دنیای اقتصاد به قلم سید یاسین اسدی است كه در آن میخوانید:
شرایط و واقعیتهای اقتصادی از قبیل ایجاد ارزش اقتصادی، مقیاس فعالیتهای اقتصادی، موضوع و رابطه مبادله و نیز فرآیندهای مبادله در زمانهای مختلف دچار تحولات شگرف میشوند.
این تحولات در حوزه تجارت خارجی به دلیل فضای رقابتی با شدت بیشتری وجود دارد. در حوزه تجارت بینالملل به علت حضور کشورها و عرضهکنندگان مختلف با اهداف مختلف تلاش برای به دست آوردن بازارهای صادراتی قابل توجه است. نظریه تجارت بینالملل به عنوان یکی از شاخههای علم اقتصاد که قدمتی بهاندازه این علم دارد، متناسب با تحولات اقتصادی و شرایط تجاری تغییر یافته است؛ چرا که این نظریه ضمن تبیین اثر تجارت بینالملل بر روی رفاه کشورها، در عین حال الگوی تجاری بین کشورها را توضیح میدهد.
تم اصلی این نظریه همان نظریه معروف دیوید ریکاردو مبتنی بر مزیت نسبی در تجارت است. به اعتقاد ریکاردو کشوری در تجارت موفق خواهد شد که در تولید آن کالا یا خدمات دارای مزیت نسبی باشد. اما این پایان داستان نیست، در شرایط امروز اقتصاد بینالملل که کشورها در پی دستیابی به رشد اقتصادی پایدار و گسترش تولید و اشتغال هستند، روی آوردن به بازارهای صادراتی و تجارت بینالملل اجتنابناپذیر خواهد بود.
بنابراین در این زمینه کشوری موفق خواهد بود که علاوه بر اینکه مزیتهای نسبی تجاری خود را تقویت میکند سعی در ایجاد مزیتهای نسبی جدید داشته باشد؛ چرا که عوامل مختلفی شرایط مزیت نسبی را دچار تغییر میکنند و اقتصادهایی میتوانند مزیت نسبی خود را حفظ کنند که این شرایط را مورد نظر قرار دهند و سیاستهای لازم را اتخاذ کنند. تولید فرش در این زمینه یک مثال جالب توجه است. تولید فرش در ایران به قطع دارای مزیت نسبی است.
در یک دوره ایران مسلط بر بازار جهانی فرش بود؛ اما رفتهرفته کشورهای دیگر همچون چین و هندوستان با ایجاد مزیت نسبی در این صنعت توانستهاند به رقیب جدی برای فرشهای ایرانی تبدیل شوند، به طوری که بیشتر سهم بازار را در اختیار خود بگیرند؛ هر چند نباید غفلت خود را در تقویت مزیت نسبی و جذب و توسعه بازارهای صادراتی نادیده بگیریم. ایجاد و توسعه مزیت نسبی در کشور از یک طرف بسیار ضروری و از طرف دیگر به نسبت سهلتر است؛ چرا که ایران با داشتن درآمدهای سرشار نفت و منابع طبیعی میتواند از این منابع در جهت ایجاد و تقویت مزیتهای نسبی استفاده كند.
همچنین فاکتور دیگری که در شرایط فعلی اقتصاد بینالملل اثر تعیینکنندهای دارد، کیفیت نیروی انسانی و سرمایه انسانی است. بنابراین میتوان گفت سرمایهگذاری در سرمایه انسانی نقش تعیینکنندهای را در جایگاه کشور در اقتصاد بینالملل خواهد داشت.
اهمیت توجه به تجارت خارجی به طور کلی و به طور ویژه با همسایگان از چند جهت است؛ اولا در ساختار تولید در شرایط فعلی جذب بازارهای صادراتی اهمیت مضاعفی مییابد. چرا که افزایش صادرات صرف نظر از اینکه درآمدهای ارزی را نصیب اقتصاد میکند، در بهبود شرایط اشتغال و حتی کسب تکنولوژی جدید در فرآیند رقابت بینالمللی اهمیت مییابد. ثانیا کسب بازارهای صادراتی نیازمند وارد شدن به فرآیند به نسبت رقابتی است که این رقابت به نوبه خود خدمات شایانی را به کل اقتصاد میرساند.
بیان این نکته ضروری است که کشورهایی میتوانند رشد مداوم داشته باشند که به بخش تولیدی اقتصاد خود اهمیت دهند و سیاستهایشان را در راستای تقویت بخش تولیدی خود انتخاب کنند. یکی از این سیاستها توجه به بازارهای بالقوه برای تولیدات خود است. حال اگر این بازار بینالمللی باشد دارای اهمیت مضاعف است. چرا که هم به رشد ساختار تولید و اشتغال داخلی کمک میکند و هم ارزآوری آن مورد توجه قرار میگیرد. البته تقویت وجه بینالمللی یک کشور از این لحاظ نیز قابل چشمپوشی نیست.
تجارت با همسایگان علاوه بر اینکه تمامی این مزیتها را دارا است موجب تقویت روابط و همکاری منطقهای و گسترش منافع مشترک نیز میشود. در این زمینه مطرح کردن تجارت جمهوری اسلامی ایران و عراق قابل توجه است.
بعد از فروپاشی رژیم صدام حسین در عراق و بر سر کار آمدن سیستم سیاسی جدید، این کشور شاهد تغییر و تحولات فراوانی بود. جنگهای متعددی که رژیم سابق علیه همسایگان و نیز مردم خود به راهانداخت، خسارت جدی بر زیرساختهای اقتصادی آن وارد کرد. این روند به جایی رسید که اقتصاد این کشور از لحاظ توان تولیدی به پایینترین حد ممکن تنزل یافت و نیازمند واردات گستردهای شد. این مساله در ارتباط با ایران از اهمیت مضاعفی برخوردار شد.
اولا به دلیل نزدیکی ساختار سیاسی جدید عراق و جمهوری اسلامی ایران و اشتراکات فراوان مردم عراق و ایران ضروری بود که ایران در فرآیند بازسازی عراق نقش ویژهای داشته باشد.
گسترش صنعت
«شاه کلید اقتصاد مقاومتی» عنوان سرمقاله روزنامه گسترش صنعت به قلم محسن جلالپور است كه در آن میخوانید:
این روزها در هر گوشه و کنار صحبت از مقاومت و تقویت اقتصاد میشود و تلاش تمام مسوولان و کسانی که دستی بر آتش اقتصاد دارند نیز به سمت تحقق فرمایشات رهبر معظم انقلاب مبنی بر اقتصاد مقاومتی و تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی متمرکز شده است.
اقتصاد در یک نگاه ساده، سیستمیبا مجموعه پارامترهای مختلف است که برای تقویت و استحکام آن در برابر هرگونه فشار و محدودیت و مقابله با ایجاد اخلال در اقتصاد کشور، باید اجزای سیستم را به خوبی شناسایی و مورد بررسی قرار دهیم. اقتصاد مقاومتی همانگونه که از نامش پیداست، اقتصادی است که قدرت مقاومت داشته باشد و با ویژگیهای خاصی که دارد، باید در شرایطی مثل امروز بتواند بهطور مداوم با حرکت رو به جلو و پیشرفت، نوآوری و شکوفایی مسیر خود را طی کند.
طی سالهای گذشته، اقتصاد متکی به سرمایههای زیرزمینی بوده است، درواقع با فروش و برداشت بعضی از منابع خود، در بازارهای جهانی و بهدنبال آن ارزآوری برای کشور، میتوانستیم یک اقتصاد توسعهای داشته باشیم اما در شرایط کنونی نمیتوانیم با همان شرایط گذشته، به بسیاری از اهداف برنامههای توسعهای و چشمانداز ۲۰ ساله کشور دست یابیم. اقتصاد مقاومتی در اصل باید متکی به ظرفیتهای نیروی انسانی، تولید، نوآوری و ابداع تواناییهای تمام آحاد یک کشور باشد.
باید بر این نکته تاکید کرد که در چنین اقتصادی مردم حرف اول را میزنند و پایه اول اقتصاد مقاومتی را مردم و اقتصاد مردمیتشکیل میدهند. اگر این موضوع را قبول کنیم که اقتصاد مقاومتی بر پایه مردم و اداره مردم میچرخد و محور اصلی این امر است، بهطور قطع تمام عناصر محقق شدن اقتصاد مقاومتی فراهم میشود.
وقتی میگوییم مردم محور و زیربنای این اقتصاد هستند، یعنی هر تولید و فعالیت اقتصادی باید با نگاه به نیازهای مردم انجام شود، ضمن اینکه هرگونه مصرف و هزینهای هم باید با نگاه به مردم و همراهی آنها صورت پذیرد. در سالهای گذشته از تمام منابع موجود در کشور آنطور که باید و شاید استفاده نکردیم و بهرهوری بالایی نداشتیم، چراکه اقتصاد متکی به مردم نبود.
این در حالی است که برای داشتن اقتصادی محکم و قوی در برابر هرگونه محدودیت و فشار باید از نوآوری و ابداعات مردمیاستفاده کنیم و به سمت ابداعات و نوآوری در تولید برویم و ظرفیتهای علمیرا به ظرفیت عملی تبدیل کنیم. از سویی دیگر، برای تحقق اقتصاد مقاومتی در کشور به عنوان اقتصاد جاری باید از تمام عواملی که در تولید نقش دارند و زیربنای اقتصاد هستند، حداکثر استفاده را کنیم.
همچنین صرفهجویی، بهرهوری در مصرف، اصلاح الگوی مصرف نیز ازجمله عوامل موثر در تحقق اقتصاد مقاومتی است که باید با اتکا به مردم در کشور جاری شود. در این صورت در هر شرایطی اعم از فشار بیرونی و مشکلات داخلی مقاوم خواهیم شد، چراکه از درون اقتصاد را اصلاح کردیم و مولفههای اقتصادی را در مردم خلاصه کردیم.