در گفتوگو با ایلنا تاکید شد:
شوراها و شهرداریها باید با مقوله «دفاع غیرعامل» آشنا شوند/ توجه به بازسازی محلات در انتخاب شهردار بعدی ضروری است
عضو هیئت علمی دانشگاه تهران و استاد جامعهشناسی شهری، درس گرفتن از تجربه جنگ را برای آینده بسیار مهم میداند، تجربهای که باید در شهرسازی، مدیریت شهری و آموزش در این حوزه مورد استفاده قرار گیرد، از همین رو او تاکید دارد که اعضای شوراها و شهرداران باید درباره دفاع غیرعامل و نحوه عمل در شرایط جنگی آموزش ببینند.
به گزارش خبرنگار ایلنا، انتخابات شوراهای شهر و روستا نزدیک است. روند بررسی صلاحیت داوطلبان حضور در این شوراها آغاز شده و در جریان است. همه اینها در شرایطی است که کشور در وضعیتی جنگی قرار دارد. با توجه به جایگاه مدیریت شهری در کشور و اهمیت خاص شورای شهر پایتخت با «حسین ایمانی جاجرمی» رئیس موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران درباره بایدها و نبایدهای مدیریت شهری در شرایط جنگ گفتگو کردیم.
امیدواریم مشارکت در انتخابات شوراها بالا باشد
ایمانی جاجرمی ضمن اظهار امیدواری برای پایان یافتن هر چه سریعتر جنگ به خبرنگار ایلنا گفت: امیدواریم در انتخابات شوراها مشارکت خوبی از سوی مردم انجام شود. در آخرین انتخابات برگزار شده، مشارکت پایین بود و حتی در نظرسنجی که پیش از جنگ در این خصوص انجام شده بود، دورنمای مشارکت چندان بالا نبود. این درحالیست که برای شهرها و شهرداریها خوب نیست که اعضای شورای شهر با رای پایین یا با رای اقلیت وارد این نهاد شوند، زیرا در چنین شرایطی اعضای شورای شهر نمیتوانند به خوبی منافع شهر و صداهای متنوع موجود در شهر را نمایندگی کنند.
او ادامه داد: از سوی دیگر اگر اعضای شورای شهر با رای کم انتخاب شوند، تصمیماتشان هم چندان مشارکتی نخواهد بود، زیرا اگر اکثریت شهروندان احساس کنند که در ساختمان شورای شهر نمایندهای ندارند، انگیزهای هم برای مشارکت نخواهند داشت و در نتیجه مشروعیت تصمیماتشان پایین خواهد بود. با توجه به همه این دلایل امیدواریم دورنمای مشارکت در انتخابات شورای شهر پایین نباشد.
این عضو هیئت علمی دانشگاه تهران به وضعیت جنگی کشور هم اشاره کرد و افزود: تجربه جنگ و بررسی مجموعه عملکرد شوراها نشان داده است که این شوراها اگر چه در سال ۱۳۷۷ تشکیل شده است، اما موفق نشده که جایگاه واقعی خود را در سیاستگذاریها، برنامهریزیها، نظارت بر شهر و جلب مشارکت مردم داشته باشد.
اهداف قانون اساسی درباره تشکیل شوراها چندان محقق نشد
او توضیح داد: در قانون اساسی کشور اهدافی برای شوراهای شهر در نظر گرفته شده که عملا اداره شهر را در اختیار مردم قرار میدهد. بنابراین ماهیت شهرداریها باید تغییر کند، اما متاسفانه در این سالها این هدف هم برآورده نشده و شوراها هم تبدیل به بخشی از بوروکراسی حاکم بر شهرداریها شدهاند و در عمل نتوانستهاند دستورکارهای شهری را تغییر بدهند. به عنوان مثال حوزههای محیطزیست، مسکن، آموزش، امکانات فرهنگی، زیرساختهای اجتماعی از جمله مواردی هستند که خیلی پیگیری نشدهاند، اگر نخواهیم بگوییم اصلا پیگیری نشدهاند.
به گفته ایمانی جاجرمی ضروری است در دوره جدید یک بازنگری در سیاست شوراها و افزایش نقش و سهم آنها در اداره شهرها انجام شود، موضوعی که البته تنها در اختیار شوراها نیست و باید دستگاهای مسئولی مانند وزارت کشور، وزارت راه و شهرسازی، سازمان برنامه و بودجه و مجلس در این زمینه شوراها را همراهی کنند.
این جامعهشناس شهری درباره ویژگیهایی که شورای شهر بعدی باید برای انتخاب شهردار در نظر بگیرد یادآوری کرد که در زمان جنگ ۸ ساله عراق علیه ایران، شوراها تشکیل نشده بودند و به همین دلیل هم تجربهای از فعالیت شوراها برای انتخاب شهردار در زمان جنگ نداریم که بررسی کنیم کدام اقدامات مثبت و کدام یک منفی بوده است.
شهردار آینده با دفاع غیرعامل آشنا باشد
به باور او، شهرداری باید در شرایط جنگ انتخاب شود که با مبحث «دفاع غیرعامل» آشنایی داشته باشد و بتواند برنامهریزی و مدیریت محلات برای آمادگی محلهای را در راستای خدمتدهی به شهروندان و حل مشکلات آنها در شرایط جنگ در دستور کار قرار دهد. در حال حاضر موضوع بازسازی محلات بسیار مهم است و حتما باید در انتخاب شهردار مورد توجه قرار گیرد. به بیان دیگر اگر فرض را بر ادامه جنگ بگذاریم، ضروری است فردی به عنوان شهردار انتخاب شود که بتواند خود را با شرایط جنگ انطباق دهد.
این جامعهشناس شهری تاکید کرد که هم ساختار شهرداری و هم نظام برنامهریزی شهری ما نیاز به بازنگریهای جدی دارد. تجربه جنگ نشان داد، پیشفرضهایی که در مدیریت شهر داشتهایم چه میزان ما را آسیبپذیر کرده است. استقرار مراکز نظامی در دل شهر و اینکه کلانتریها، ساختمانهایی معمولی در دل بافت مسکونی بودهاند از جمله این موارد هستند. صدماتی که به این مراکز خورده باعث شده که مناطق مسکونی و تجاری اطراف آنها هم صدمه خورده و تخریب شوند.
او افزود: به نظر من پیشفرضهای ما عموما از شهرسازی سایر کشورها گرفته شده، در حالی که شرایط آنها متفاوت است. اما کشور ما که در معرض خطر است باید شهرسازی را بازنگری کرده و شهرهایمان را در برابر آسیبهای ناشی از جنگ حفظ کنیم.
ایمانی جاجرمی درس گرفتن از تجربه جنگ را برای آینده بسیار مهم میداند، تجربهای که باید در شهرسازی، مدیریت شهری و آموزش در این حوزه مورد استفاده قرار گیرد: در حال حاضر باید اعضای شوراها، شهرداران و کارکنان شهرداریها موضوع دفاع غیرعامل، شرایط جنگ و نحوه عمل در شرایط جنگی را آموزش ببینند، در حالی که ما نسبت به این مسائل مهم بیتوجه بودهایم.
ضرورت تشکیل کمیته جنگ و دفاع غیرعامل
عضو هیئت علمی دانشگاه تهران این را هم گفت که باید خطراتی که شهر را تهدید میکنند مورد ارزیابی قرار گیرند.حتما باید برای موضوع دفاع عامل فکر و برای آن برنامه ریزی کنیم. یکی از راهکارهای مربوط به این موضوع هم میتواند ساخت پناهگاه باشد به عنوان مثال ما بهویژه در کلانشهرها به سمت تراکم و ساخت برجهای مسکونی میرویم بنابراین اگر ارزیابیها نشان دهد که احتمال دارد باز مورد حمله قرار بگیریم، هر مجتمعی باید دارای پناهگاه باشد یا ایستگاههای مترو و فروشگاههای بزرگ باید کارکرد پناهگاهی نیز داشته باشند و این موضوع پیشبینی شود.
او معتقد است که دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی از همین امروز هم میتوانند این موارد را بررسی کرده و ایدهپردازی کنند. در همین راستا شورای عالی معماری و شهرسازی اصلیترین نهاد برای برنامهریزی در چنین مواردی است و حتما باید کمیته خاصی برای جنگ و دفاع غیرعامل تشکیل دهد که بتوان فعالیتهایی را در موارد گفته شده انجام داد.
رئیس موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران به آسیبدیدگی بسیاری از کسب و کارها و مواجهه کشور با بحران بیکاری در شرایط فعلی گفت: شهرداریها و دهیاریها که از محل درآمد شهر عوارض میگرفتند با کاهش شدید درآمد مواجه میشوند به عنوان مثال در اصفهان دهیاریها و شهرداریهای نزدیک صنایع فولاد، از این صنایع عوارض میگرفتند اما این درآمد را از دست دادهاند. بنابراین ضروری است که سازمان دهیاریها و شهرداریها و وزارت کشور برای جبران کمبودها و کمک به این نهادها برنامهریزی کنند. موضوع رسیدگی فوری به افرادی که به دلیل جنگ و مسائل ناشی از آن، کسب و کار و زندگیشان صدمه دیده بسیار مهم است.
