در گفتوگو با ایلنا مطرح شد:
زبالههای شهری؛ عامل اصلی حضور روباهها در شهرها/ حیوانات دورگه جسورند و ترسی از انسان ندارند
معاون مدیریت حیاتوحش سازمان حفاظت محیطزیست با هشدار نسبت به افزایش گونههای دورگه در شهرها اعلام کرد: نزدیکی گونههایی مانند شغال، روباه و گرگ به سکونتگاههای انسانی موجب تلاقی آنها با سگهای اهلی شده و گونههای دورگهای ایجاد میکند که جسارت بالایی دارند، ترسی از انسان ندارند و در عین حال خوی درندگی خود را حفظ میکنند؛ موضوعی که در نهایت میتواند منجر به آسیب مستقیم به انسان شود.
«معصومه صفایی» معاون دفتر مدیریت حیاتوحش سازمان حفاظت محیطزیست در گفتوگو با خبرنگار ایلنا در خصوص علل مشاهده روباهها و دیگر گونههای حیاتوحش در شهرها گفت: این پدیده حاصل مجموعهای از عوامل است که مهمترین آنها زبالههای شهری بهعنوان منبع غذایی سهلالوصول برای جانوران وحشی است. وجود زباله در سطح شهر باعث جذب حیاتوحش و ورود آنها به محدودههای شهری میشود.
وی توسعه بیضابطه شهرها را از دیگر دلایل اصلی این مسئله دانست و افزود: با گسترش شهرها بدون در نظر گرفتن ملاحظات محیطزیستی، در واقع زیستگاههای حیاتوحش تصرف شده است. این تصور که حیوانات به سکونتگاههای انسانی وارد شدهاند، دقیق نیست؛ بلکه این انسان است که به قلمرو حیاتوحش وارد شده است.
حیواندوستی ناآگاهانه و از بین رفتن ترس حیاتوحش از انسان
صفایی افزایش سطح آگاهی اجتماعی و گسترش حیواندوستی انسانها را نیز از عوامل مؤثر بر این روند عنوان کرد و گفت: مهربانی و غذادهی بدون ضابطه و دانش کافی باعث شده بخشی از حیاتوحش ترس خود را از انسان از دست بدهد. در گذشته جانوران وحشی با احساس حضور انسان فرار میکردند، اما امروز در برخی موارد حتی از دست انسان غذا میگیرند. این رفتارها، اگرچه از سر دلسوزی است، اما پیامدهای متعددی به همراه داشته و نمونههایی مانند مشاهده خرس در سبلان یا گراز در محدودههای شهری نتیجه همین روند است.
پیامدهای حضور حیاتوحش در شهرها؛ از بیماری تا ظهور دورگههای جسور
معاون دفتر مدیریت حیاتوحش سازمان حفاظت محیطزیست درباره پیامدهای ورود حیاتوحش به شهرها هشدار داد و اظهار کرد: یکی از مهمترین تبعات این موضوع، افزایش بیماریهای مشترک بین انسان و حیاتوحش است؛ بیماریهایی مانند هاری و سایر بیماریهای قابل انتقال. در کنار آن، نزدیکی گونههایی مانند شغال، روباه و گرگ به سکونتگاههای انسانی موجب تلاقی آنها با سگهای اهلی شده و گونههای دورگهای ایجاد میکند که جسارت بالایی دارند، ترسی از انسان ندارند و در عین حال خوی درندگی خود را حفظ میکنند؛ موضوعی که در نهایت میتواند منجر به آسیب مستقیم به انسان شود.
افزایش حضور حیاتوحش در مناطق مرکزی شهرها در سالهای اخیر
وی با بیان اینکه نزدیک شدن حیاتوحش به سکونتگاههای انسانی پدیدهای تازه نیست، تصریح کرد: این موضوع همواره وجود داشته، اما در سالهای اخیر به دلایل مختلف شدت گرفته است. در گذشته مشاهده روباهها بیشتر به حاشیه شهرها و مناطق نزدیک به زیستگاههای طبیعی محدود میشد، اما امروز حضور آنها حتی در پارکها و مناطق مرکزی شهرهای بزرگ نیز دیده میشود. با این حال، آمار دقیق و مدونی از میزان و پراکندگی این پدیده در شهرهای مختلف وجود ندارد.
صفایی در ادامه به اقدامات سازمان حفاظت محیطزیست برای مدیریت این وضعیت اشاره کرد و گفت: اطلاعرسانی و فرهنگسازی درباره ممنوعیت غذادهی به حیاتوحش بهطور مستمر در حال انجام است. همچنین مکاتبات متعددی با شهرداریها و استانداریها برای بهبود مدیریت پسماند و جمعآوری بهموقع زبالهها صورت گرفته است.
وی از تدوین پیشنویس «دستورالعمل حفاظت از حیاتوحش شهری» خبر داد و افزود: این دستورالعمل با هدف مدیریت تعارض بین انسان و حیاتوحش و کاهش آسیب به هر دو طرف تهیه شده و در حال طی مراحل کارشناسی است. پیشبینی میشود این دستورالعمل حداکثر تا دو هفته آینده ابلاغ شود تا بر اساس آن، تعامل و هماهنگی با دستگاههای مرتبط برای ساماندهی این پدیده تقویت شود.
معاون دفتر مدیریت حیاتوحش سازمان حفاظت محیطزیست مدیریت پسماند شهری را یکی از مؤثرترین عوامل در کنترل ورود حیاتوحش به شهرها دانست و گفت: استفاده از سطلهای زباله دربدار، جمعآوری بهموقع زباله، تفکیک زباله بهویژه زبالهتر و دفن بهداشتی آن از جمله اقداماتی است که میتواند نقش مهمی در کاهش جذابیت شهرها برای جانوران وحشی داشته باشد. رهاسازی و دپوی غیراصولی زباله در اطراف شهرها، یکی از دلایل اصلی جذب حیاتوحش به این مناطق است.
وی ابراز امیدواری کرد با همکاری شهرداریها و اصلاح نظام مدیریت پسماند، بخشی از این معضل قدیمی برطرف شود و هم امنیت شهروندان و هم حفاظت از حیاتوحش به شکل بهتری تأمین شود.
