چرا ازدواج در سن پایین پذیرفته نشده است؟ / تصویری امیدوارکننده از تشکیل خانواده در ایران

به گزارش ایلنا به نقل از پایگاه اطلاع‌رسانی سیما، «دروتخته» مجموعه نمایشی۱۱ قسمتی است که با رویکردی اجتماعی و دینی، به موضوع ازدواج به‌موقع و آسان در میان جوانان می‌پردازد و می‌کوشد ضمن روایت داستانی جذاب، به دغدغه‌های امروز خانواده‌ها و نسل جوان نیز پاسخ دهد. این مجموعه که چهارمین اثر خانه تولیدات جوان مرکز سیمرغ (آرمان) از زمان جنگ رمضان به شمار می‌آید، جریانی تولیدی است که با هدف تمرکز بر مسائل و مشکلات نسل جوان شکل گرفته است و می‌کوشد موضوعات هویتی، فرهنگی و اجتماعی این قشر را در قالب آثار نمایشی روایت کند. سیدعلی صالحی، نادر فلاح، آشا محرابی، امیر سهیلی، بهار نوحیان، فاطمه راد، حنانه آجرلو، پیمان نوری و مرتضی شاه‌کرم ازجمله بازیگران این مجموعه هستند. این سریال در قالب روایتی اجتماعی، به مسائل ملموس جوانان در مسیر ازدواج می‌پردازد و تلاش می‌کند با نگاهی واقع‌گرایانه و درعین‌حال امیدوارانه، تصویری از امکان‌پذیری تشکیل خانواده در اوضاع امروز ارائه دهد. 

قصه‌ای خانوادگی بر مدار ازدواج

مسعود ملکی، تهیه‌کننده سریال «دروتخته»، در توضیح مضمون و خط داستانی این اثر گفت: «دروتخته» مینی‌سریالی ۱۱ قسمتی است که به مسئله ازدواج در ابتدای جوانی و در سنین پایین می‌پردازد؛ موضوعی که در جامعه امروز چندان پذیرفته نیست و معمولاً از سوی فضای نخبگانی، روان‌شناسان و… مذموم است، اما در این داستان، از زاویه‌ای متفاوت و با نگاهی کاربردی و به‌موقع به آن نگریسته می‌شود. 

وی در ادامه توضیح داد: این اثر روایت‌گر سرگذشت دو خانواده است که ۱۷ سال پیش فرزندانشان در بیمارستان با یکدیگر جابه‌جا شده‌اند. پس از گذشت هفده سال، پرستاری که از همان ابتدا به این ماجرا مشکوک بوده، به‌دلیل عذاب وجدان و بیماری‌ای که به آن دچار شده است، نزد این خانواده‌ها می‌رود و حقیقت را با آن‌ها در میان می‌گذارد. بررسی‌ها در نهایت نشان می‌دهد که کودکان واقعاً جابه‌جا شده‌اند؛ با این تفاوت که دختر، شیر نامادری خود را نخورده و از نظر شرعی عملاً نسبت به خانواده‌ای که در آن بزرگ شده، نامحرم است. از همین نقطه، گره اصلی و پیچیدگی‌های داستان آغاز می‌شود. 

ملکی افزود: «دروتخته» اثری اجتماعی-دینی است که محور اصلی داستان آن بر پایه دین‌مداری خانواده‌ها قرار دارد. پدری که ناگهان با دختر خود نامحرم شده، آواره می‌شود و خانواده‌ها در پی حل این معضل برمی‌آیند. این داستان در ابتدا برای ساخت تله‌فیلم نگاشته شد، سپس قرار بر این شد که به اثری سینمایی تبدیل شود که این امر محقق نشد و نهایتاً در قالب یک مینی‌سریال تلویزیونی به تولید رسید. 

این تهیه‌کننده در پاسخ به پرسشی درباره اهداف و پیام اصلی «درو تخته» اظهار کرد: محور اصلی این قصه، تأکید بر شکلی از ازدواج است که دو یا سه دهه پیش امری مرسوم بود، اما امروزه به دست فراموشی سپرده شده است. در حالی که نیاز جوانان به ازدواج از ابتدای جوانی آغاز می‌شود. البته این رویکرد به‌معنای نادیده‌گرفتن سایر مؤلفه‌های ضروری برای ازدواج نیست؛ چنان‌که در داستان نیز به این واقعیت توجه شده است. شخصیت پسرِ ۱۷ساله قصه، فردی «دست‌وپا دار» و دارای حرفه است که توانایی اداره یک زندگی را دارد. 

ملکی با تأکید بر گستردگی موضوع گفت: ما در این اثر به سراغ مسئله‌ای رفته‌ایم که به وسعتِ کل کشور است و محدود به جغرافیا یا قشر خاصی نمی‌شود. ازدواج موضوعی چندجانبه و جریانی همیشگی در متن زندگی است. درحقیقت، هدف ما پرداختن به این ضرورت است که فارغ از فرازونشیب‌های اجتماعی، سیاسی یا اقلیمی، ازدواج یک نیاز اصیل انسانی است که متأسفانه در حوزه ساخت آثار نمایشی، آن‌طور که باید به آن توجه نمی‌شود. 

وی در پاسخ به این پرسش که ازدواج زودهنگام در قصه «دروتخته» چه کارکردی دارد، توضیح داد: در این روایت، تمرکز ما بر بیان مزایا نیست، بلکه تلاش کرده‌ایم به پیامدها و آسیب‌های ازدواج دیرهنگام بپردازیم. بر همین اساس، زوج دیگری در سریال حضور دارند که سن ازدواجشان گذشته و به‌تبع آن، سطح خواسته‌ها و انتظاراتشان افزایش یافته و تا حدی دست‌نیافتنی شده است. 

تهیه‌کننده سریال «دروتخته» افزود: از طریق این تقابل، نشان می‌دهیم که فرصت واقعی برای ساختن زندگی، دوران جوانی است. با افزایش سن، ریسک‌ها بیشتر می‌شود و آغاز زندگی مشترک به تعویق می‌افتد؛ موضوعی که خود از مهم‌ترین آسیب‌های ازدواج دیرهنگام به شمار می‌آید. 

«دَر و تخته» و طرح یک دغدغه اجتماعی

محسن امانی، کارگردان و نویسنده سریال «دروتخته»، در توضیح این اثر گفت: «دروتخته» یک سریال ۱۱ قسمتی است که در نگاه نخست، داستانی خانوادگی با شروعی کلیشه‌ای به نظر می‌رسد، اما در ادامه مسیر متفاوتی را طی می‌کند و حول محور ازدواج آسان و به‌موقع شکل می‌گیرد. 

وی افزود: ریشه اصلی داستان به جابه‌جایی دو نوزاد در بیمارستان بازمی‌گردد که حالا پس از رسیدن به بزرگسالی، این راز فاش شده و مسئله محرمیت پیش آمده است. خانواده‌ها برای حل این معضل، به فکر ازدواج این دو فرزند می‌افتند؛ تصمیمی‌که با حساسیت‌ها و قضاوت‌های اجتماعی فراوانی همراه است. فرجام «دروتخته» به پیوند این دو جوان ختم می‌شود، اما حول این محور، بحرانی رسانه‌ای شکل می‌گیرد و قصه این‌گونه به پایان می‌رسد. 

امانی در توضیح شکل‌گیری این داستان گفت: بر اساس یک دغدغه و اشتغال ذهنی، همواره به این مسئله فکر می‌کردم که چرا جامعه تا این اندازه درگیر مسائل غریزی شده است و نوجوانان، به‌عنوان بخشی از جامعه، نیازمند مجرایی سالم و طبیعی برای پاسخ به نیازهای خود هستند. با این حال، طرح و گفت‌وگو درباره این موضوع را دشوار می‌دانستم. 

کارگردان و نویسنده سریال «دروتخته»، ادامه داد: تا زمانی که سخنان رهبر شهید را شنیدم که بر ضرورت توجه به این مسئله و پیگیری آن در سنین نوجوانی تأکید داشتند. همین نگاه و تأکید، به من جسارت لازم را داد تا به سمت نوشتن و ساختن این قصه بروم؛ اما برای ورود به این فضا، نیاز به یک بهانه روایی داشتم. 

امانی با اشاره به دشواری شکل‌گیری ایده اصلی افزود: ایده داستان «دروتخته» به‌سختی شکل گرفت و در نهایت، گره داستانیِ جابه‌جایی دو نوزاد در بیمارستان، بهانه‌ای شد تا والدین قصه، به‌دلیل شرایط غیرعادی پیش‌آمده، ناچار شوند به این مسیر وارد شوند. 

وی ادامه داد: هدف اصلی ما از روایت این قصه، درگیر کردن ذهن مخاطب با این موضوع است. اساساً انتظار نمی‌رود که یک اثر نمایشی به‌سرعت تحولی بنیادین در جامعه ایجاد کند، اما همین‌که بتواند دغدغه و جرقه‌ای ذهنی در بیننده ایجاد کند، به هدف خود رسیده است. مأموریت این سریال، تبیین این نکته است که نسل امروز حق دارد نیازهای اصیل خود را از مسیرهای درست برآورده کند؛ درواقع ما به دنبال آن بودیم که به‌جای رویکردهای حذفی و سرکوب‌گرانه، نگاهی ایجابی و واقع‌بینانه به غرایز نسل جدید داشته باشیم. 

کارگردان و نویسنده سریال «دروتخته» با اشاره به چالش‌های ساخت این سریال تصریح کرد: تهیه‌کننده این اثر، روی متن بسیار سختگیر بود؛ بنابراین متن بارها بازنویسی شد. از سوی دیگر محدودیت‌های تولیدی بزرگ‌ترین مشکل ما بود، چراکه کار یک اثر آپارتمانی نبود و لوکیشن‌های متعدد و محدودیت زمانی داشتیم. 

چالش یک ازدواج در ۱۷ سالگی

پیمان نوری، بازیگر نوجوان سریال «دروتخته»، درباره چالش‌های ایفای این نقش گفت: در این مجموعه، نقش پسری نوجوان را ایفا کردم که از سن واقعی من کمتر بود؛ در واقع حدود هفت سال فاصله سنی میان من و این شخصیت وجود داشت. با این وجود، به لطف اعتماد کارگردان و گروه تولید و همچنین انگیزه شخصی خودم، برای این نقش انتخاب شدم. 

وی در توضیح ویژگی‌های این شخصیت یادآور شد: رضا پسری به‌اصطلاح مثبت است که در پی وقوع اتفاقاتی دچار چالش‌هایی می‌شود و روند داستان به سمتی پیش می‌رود که درنهایت ازدواج می‌کند. این شخصیت فاصله زیادی با منِ واقعی داشت و همین تفاوت، دلیل اصلی جذابیت آن برای من بود؛ چرا که سبک زندگی و تصمیمات من در واقعیت، متفاوت از شخصیت رضا است. 

نوری افزود: تجربه زیستن در نقش‌های گوناگون و قرار گرفتن در موقعیت‌های متفاوت، از جذابیت‌های بازیگری است. اساساً پذیرش چنین مسئولیت سنگینی برای پسری ۷۱ ساله که قرار است تجربه ازدواج را پشت سر بگذارد، برای من بسیار جالب و چالش‌برانگیز بود. 

وی گفت: همان‌طور که اشاره کردم، این شخصیت فاصله زیادی با روحیات واقعی من داشت. به همین دلیل در جریان کار، گاهی پیش می‌آمد که صدایم بالا برود یا رفتاری از من سر بزند که با تصویری که کارگردان از این شخصیت در نظر داشت، هم‌خوانی نداشته باشد. در چنین مواقعی کارگردان با راهنمایی و اصلاح، به من کمک می‌کرد تا به فضای درست نقش نزدیک‌تر شوم. 

این هنرمند جوان ادامه داد: برای اینکه کم‌سن‌تر به نظر برسم، هر روز ریش و ته‌ریش صورتم زده می‌شد که بخشی از طراحی گریم بود. از سوی دیگر در گفت‌وگوهایی که با محسن امانی داشتیم، بارها درباره شخصیت رضا صحبت می‌کردیم. تأکید اصلی بر این بود که رضا پسری حرف‌گوش‌کن، آرام و سربه‌زیر است؛ شخصیتی که اهل طغیان و سرکشی نیست و به‌طور کلی فردی مثبت به شمار می‌آید. درنتیجه این ویژگی‌ها در طول تمرین و اجرا بارها تکرار شد تا به تصویر مطلوبی که از روحیات این شخصیت مدنظر بود، برسیم. 

وی افزود: از سوی دیگر، موقعیت ازدواج، رسوم و مناسبات آن و نیز روند پیشبرد داستان برای من کاملاً تازه بود و با این فضا آشنایی نداشتم. بنابراین، این موقعیت در عین جذابیت، برایم چالش‌برانگیز نیز بود؛ چراکه با ناشناخته‌هایی همراه بود. 

نوری ادامه داد: به همین دلیل، محسن امانی – که علاوه بر کارگردانی، نویسنده اثر نیز بود – اطلاعات زیادی در اختیارم گذاشت. او تسلط کاملی بر داستان داشت و دقیقاً می‌دانست چه می‌خواهد؛ بنابراین همه چیز را به‌طور کامل توضیح می‌داد و ابهامات کار را برای من برطرف می‌کرد. 

پدری آرام در میانه یک بحران

نادر فلاح، بازیگر سریال «دروتخته»، درباره نقش خود در این مجموعه گفت: «من در این قصه، ایفاگر نقش پدری هستم که پیوندی عمیق با خانواده‌اش دارد و در عین دغدغه‌های شغلی، با ماجرای ازدواج فرزندش روبه‌رو می‌شود. روایت داستان از این قرار است که ۱۷ سال پیش، دختر خانواده - که پدر علاقه ویژه‌ای به داشتن او داشته است - در بیمارستان با پسری جابه‌جا شده است. افشای این حقیقت پس از هفده سال، بسترساز حوادثی می‌شود که شالوده اصلی درام، رگه‌های طنز و پیچیدگی‌های داستانی این مجموعه را شکل می‌دهد. 

این بازیگر با اشاره به علاقه‌اش برای حضور در این اثر گفت: مدت‌ها بود که تمایل داشتم در یک اثر طنز ایفای نقش کنم، زیرا سال‌هاست بیشتر نقش‌های جدی و منفی به من پیشنهاد می‌شود. به همین دلیل، مشتاق بودم وجه دیگری از توانایی بازیگری‌ام را در این نوع نقش‌ها نیز به نمایش بگذارم و خوشبختانه کارگردان این فرصت را در اختیارم قرار داد. 

فلاح ادامه داد: البته در مقطعی این تردید وجود داشت که به‌دلیل سابقه ایفای نقش‌های خشن و منفی و تصویری که از من در ذهن مخاطب شکل گرفته، نتوانم از عهده این نقش برآیم؛ اما درنهایت گروه تولید به من اعتماد کردند و این نقش را به من سپردند. 

وی در پاسخ به این پرسش که برای ایفای یک نقش مثبت و فاصله گرفتن از ذهنیت مخاطبانی که او را عمدتاً در قالب شخصیت‌های منفی به خاطر دارند چه کرده است، توضیح داد: بخش زیادی از این تغییر، به رفتارها و ویژگی‌های شخصیتی نقش بازمی‌گردد. لحن صحبت این شخصیت با فرزندان، اعضای خانواده، دوستان و همکاران، به‌طور کلی آرام است. تلاش کردم از آن خشونتی که معمولاً در صدا، تن صدا و بیان نقش‌های منفی‌ام وجود دارد، فاصله بگیرم؛ چراکه این نقش، مردی خانواده‌دوست است که همسر و فرزندانش را دوست دارد. 

بازیگر سریال «دروتخته» افزود: سعی کردم هم در کلام، آرام‌تر و مهربانانه‌تر صحبت کنم و هم در رفتار، شخصیتی افتاده‌حال و معمولی ارائه دهم. واقعاً نمونه‌های بسیاری از چنین آدم‌هایی را در جامعه می‌بینیم. البته در این تغییر رویکرد و تلاش برای نزدیک شدن به یک نقش مثبت، گریم و ظاهر شخصیت نیز بسیار تأثیرگذار بود. 

فلاح تأکید کرد: مخاطب برای بازیگر اهمیت زیادی دارد. اگر قرار باشد مدام نقش‌های منفی بازی کنم، در ذهن بینندگان به‌عنوان شخصیتی منفی و ناپسند ثبت می‌شوم و این چیزی نیست که بخواهم. از سوی دیگر، هر بازیگری دوست دارد نقش‌های گوناگون را تجربه کند. من نیز به دلیل ایفای تعداد زیادی نقش منفی، تمایلی نداشتم دوباره در همان قالب ظاهر شوم و از تکرار این نوع نقش‌ها دلزده شده بودم. 

این هنرمند افزود: در حقیقت، تجربه من در سینما نیز از کار طنز آغاز شد. در فیلم سینمایی «چند کیلو خرما برای مراسم تدفین» نقش یک جوان کرمانی را بازی کردم که شیرینی خاصی داشت و در بخش‌هایی باعث لبخند مخاطب می‌شد. همچنین در فیلم «طبقه حساس» نیز نقش طنزآمیزی را تجربه کرده بودم. بنابراین در این ژانر کاملاً بی‌تجربه نبودم. خوشبختانه در این سریال، فرصت مناسبی فراهم شد تا بتوانم در قالب یک کار طنز، نقشی متفاوت و پرجزئیات را ایفا کنم. 

وی در پاسخ به این پرسش که کدام‌یک از گونه‌های طنز یا جدی دشوارتر است، گفت: درواقع هرکدام تکنیک‌ها و چالش‌های خاص خود را دارند؛ اما بی‌شک خنداندن مخاطب و پذیرفته‌شدن به‌عنوان بازیگری که بتواند لحظات شیرین و مفرحی برای مردم بیافریند، دشوارتر است. 

فلاح در پایان درباره هدف و دغدغه اصلی سریال «درو تخته» اظهار کرد: پیام بنیادین این داستان، تأکید بر جایگاه خانواده به عنوان رکن اصلی جامعه است. پیوندهای خانوادگی، مهر، محبت و ازخودگذشتگی در برابر اختلافات، در کنار پافشاری بر ارزش‌های اخلاقی، شالوده این درام را تشکیل می‌دهد.