«آسمون نارنجی»؛ روایت انسانی و اجتماعی زندگی کسانی که معمولاً دیده نمی‌شوند/ سناریوی سربلندی و آرامش ایران را با هم می‌نویسیم

روشان امیری، نویسنده و کارگردان سریال «آسمون نارنجی» که به تازگی مراحل فنی خود را پشت سر گذاشته، در گفت‌وگو با خبرنگار ایلنا، درباره شکل‌گیری ایده، رویکرد محتوایی و دغدغه‌های اجتماعی این اثر گفت: ایده سریال «آسمون نارنجی» از یک دغدغه ساده آغاز شد؛ این پرسش که چرا برخی آدم‌ها هر روز در برابر چشم ما حضور دارند، اما دیده نمی‌شوند. برای من این سؤال وجود داشت که اگر فردی که همواره در بالاترین جایگاه ایستاده است، ناگزیر شود جهان را از سطح خیابان ببیند، چه تغییری در نگاه او به زندگی رخ خواهد داد. این سریال تلاشی برای پاسخ دادن به همین پرسش است.

وی ادامه داد: بر این باورم جامعه صرفاً با آدم‌های موفق و پررنگ تعریف نمی‌شود. در بسیاری از مواقع، ستون‌های اصلی شهر را کسانی تشکیل می‌دهند که کمترین سهم را از دیده‌شدن دارند. دوست داشتم دوربین، هرچند برای مدتی کوتاه، در کنار این آدم‌ها بایستد؛ نه از بالا، نه از دور، بلکه درست در کنارشان. این سقوط از نگاه من، نه تنبیه است و نه مجازات؛ بلکه نوعی آگاهی است. صابر قرار نیست در این مسیر خرد شود، بلکه قرار است دوباره ساخته شود. گاهی انسان برای فهمیدن، ناگزیر است از جایگاهی که به آن خو گرفته پایین بیاید تا بتواند بار دیگر، معنای آدم‌ها و زندگی را به‌درستی درک کند.

امیری خاطرنشان کرد: تصادف نماد لحظه‌ای‌ست که زندگی بی‌خبر وارد مسیر انسان می‌شود. ما اغلب تغییر را انتخاب نمی‌کنیم؛ تغییر به ما تحمیل می‌شود. این حادثه، شکافی‌ست که نور از آن به زندگی صابر راه پیدا می‌کند. رحمت نماینده خرد، تجربه و وجدان خاموش درون ما انسان‌هاست؛ انسانی که شاید از سواد آکادمیک برخوردار نباشد، اما به عدالت و کرامت انسانی ایمان دارد. او نه در پی انتقام است و نه طلبکار زندگی؛ تنها می‌خواهد دیده شود. رحمت، وجدان بیدار داستان ماست.

وی افزود: تلاش کردم به‌عنوان نویسنده این سریال، از قضاوت پرهیز کنم و صرفاً جایگاه‌ها را به تصویر بکشم؛ نه پول را شیطان‌انگاری کردم و نه فقر را تقدیس. انسان‌ها با انتخاب‌هایشان شکل می‌گیرند و معنا پیدا می‌کنند، نه با جایگاهی که در آن ایستاده‌اند. با کم‌گویی، با نگاه، با مکث و با تکرار روزمرگی‌ها. باور دارم برخی دردها زمانی که گفته نمی‌شوند، اثرگذارترند. تلاش کردم اجازه بدهم تصویر و فضا به جای دیالوگ‌های توضیحی و کسالت‌آور سخن بگویند.

این کارگردان تلویزیون گفت: تغییر واقعی همیشه بی‌صدا رخ می‌دهد. انسان‌ها وقتی دگرگون می‌شوند، کمتر سخن می‌گویند و بیشتر عمل می‌کنند. همین امر باعث شد بخواهم تحول صابر دیده شود، نه اینکه اعلام شود. پنهان‌کاری او ادامه غرور اولیه‌اش است؛ حتی در مسیر تغییر می‌کوشد قوی به نظر برسد و خود را قدرتمند نشان دهد. اما این پنهان‌کاری، تنهایی او را عمیق‌تر می‌کند و مسیر تحولش را دردناک‌تر و واقعی‌تر می‌سازد.

وی ادامه داد: «آسمون نارنجی» استعاره‌ای است از لحظه‌ی میان شب و روز؛ زمانی که انسان هنوز کاملاً دگرگون نشده، اما دیگر مثل گذشته نیز نیست. این عنوان همچنین یادآور لباس نارنجی رفتگران است و ما را دعوت می‌کند زندگی را از نگاه کسانی ببینیم که معمولاً نادیده گرفته می‌شوند.

این هنرمند سینما و تلویزیون بیان کرد: این سریال بیش از هر چیز درباره کرامت انسانی است و بر این باور تأکید دارد که ارزش آدم‌ها محدود به شغل، درآمد یا جایگاه اجتماعی‌شان نیست. دوست دارم پرسشی که پس از دیدن سریال در ذهن مخاطب شکل می‌گیرد، این باشد: «اگر من جای صابر بودم، واقعاً چه تغییری می‌کردم؟» یا «اگر من جای رحمت بودم، چقدر می‌توانستم ببخشم؟»

وی ادامه داد: به‌عنوان نویسنده و کارگردان این مجموعه تلویزیونی، برای پاسخ به آخرین پرسش باید بگویم که نگاه من همواره نسبت به موقعیت اجتماعی انسان‌ها برابر و یکسان بوده است؛ پیام اصلی من این است که گاهی برای انسان بودن، باید از جایگاه خود پایین بیاییم تا دوباره آدم‌ها را ببینیم.

روشان امیری در پایان تاکید کرد: در این سریال از چهره‌های جدید نیز استفاده شده است. علاوه بر بازیگران اصلی، بازیگران تازه‌کاری که مسیرشان را با دوره‌های آموزشی من آغاز کرده‌اند، فرصت حضور جلوی دوربین پیدا کردند. برای من افتخاری بزرگ است که زحمات و آموزش‌های این هنرجویان به ثمر نشست و توانستند توانمندی‌های خود را به نمایش بگذارند.

سریال «آسمون نارنجی» با نگاهی اجتماعی و انسانی، به روایت زندگی آدم‌هایی می‌پردازد که حضورشان در شهر بدیهی فرض می‌شود، اما رنج و تلاششان کمتر دیده می‌شود. این مجموعه داستان مردی ثروتمند و مغرور را دنبال می‌کند که یک اتفاق ساده، او را وارد جهانی متفاوت از آن‌چه تاکنون تجربه کرده، می‌سازد؛ جهانی که سرشار از زحمت، سکوت و کرامت انسانی است.

امیری با اشاره به شرایط امروز کشور و نقش هنرمند در روحیه دادن به جامعه اظهار کرد: ما کارگردان‌ها خوب می‌دانیم که حتی در تاریک‌ترین سکانس‌های یک فیلم، باید نوری هرچند کوچک  وجود داشته باشد تا تصویر دیده شود. نقش ما در جامعه هم همین است پیدا کردن آن نقطه نورانیِ امید و نشان دادن آن به مردم. وقتی ما از دردهای مشترک، رشادت‌ها و حتی پیروزی‌های کوچک می‌گوییم، آدم‌ها احساس می‌کنند در این مسیر تنها نیستند. همین احساس «تنها نبودن» و «یکی بودن» است که آدم‌ها را به هم وصل می‌کند. هنر می‌تواند از دلِ همدردی، یک انسجام ملیِ واقعی و دلی بیرون بکشد و به جامعه یادآوری کند که ما در کنار هم قدرت داریم.

وی افزود:  اگر ما امروز این لحظات را ثبت نکنیم، آیندگان ما را از روایت‌های غریبه‌ها و رسانه‌های بیگانه قضاوت می‌کنند.  ثبت این روزها برای من مثل یک «راش» باارزش است که نباید از دست برود.  ما باید صادقانه بنویسیم، بسازیم و تصویر کنیم تا در تاریخ ثبت شود که در این برهه حساس چه بر ما گذشت.  هنر، سندِ زنده ماندنِ یک ملت است.  اگر امروز روایت نکنیم، بخشی از هویت ملی‌مان را در غبار زمان گم خواهیم کرد و در آینده، کسی به‌درستی نخواهد فهمید که ما چگونه در برابر تندباد حوادث ایستادیم.  ما سازندگانِ حافظه‌ی جمعیِ ایران هستیم.

این کارگردان در پایان اظهار کرد:  ایران برای من زیباترین لوکیشن دنیاست ، خانه‌ای که با هیچ جای دیگر عوضش نمی‌کنم.  جنگ تلخ است، مثل یک «کات» بدموقع در اواسط یک سکانسِ زیبا که ریتم زندگی را به هم می‌زند  اما حقیقت این است که ایران همیشه قهرمانِ اصلیِ داستان‌های ما بوده و هست. ما فرزندان این خاکیم و در سخت‌ترین شرایط هم دوربینمان را زمین نمی‌گذاریم.  برای من به عنوان یک کارگردان، دفاع از این مرز و بوم یک وظیفه اخلاقی و دلی است. ما می‌مانیم، در کنار مردم ایستادگی می‌کنیم و دوباره سناریوی سربلندی و آرامش ایران را با هم می‌نویسیم.  هیچ اتفاقی نمی‌تواند عشق به این وطن را از قاب نگاه ما حذف کند.

سریال «آسمون نارنجی» پس از اتمام مراحل فنی، هم‌اکنون در مرحله بازبینی نهایی سازمان صدا و سیما قرار دارد و پیش‌بینی می‌شود در اواخر سال جاری پخش شود.