گاردین در گزارشی مطرح کرد؛
کابوس کارتر در انتظار ترامپ؛ باتلاق جنگ به انتخابات میاندورهای رسید/ ایران برای انتخابات آمریکا نقشه دارد
در حالی که رئیسجمهور آمریکا تلاش میکند این کشور را از باتلاق جنگ با ایران خارج کند، تهران بیش از آن خرسند است که رویاهای انتخاباتی میاندورهای ترامپ در هم شکسته خواهد شد.
به گزارش ایلنا، گاردین در گزارشی با اشاره به سردرگمی رئیسجمهور آمریکا در مواجهه با ایران نوشت: در پی شکست ویرانگر انتخاباتی، رئیسجمهور آمریکا همچنان با حسرتهایی درباره ایران دستوپنجه نرم میکرد.
ماهها پیش از آنکه جیمی کارتر در انتخابات ریاستجمهوری سال ۱۹۸۰، رقابت را به رونالد ریگان واگذار کند، ۸ نظامی آمریکایی در یک عملیات پرخطر و ناکام برای نجات گروگانهای آمریکایی در تهران جان خود را از دست دادند؛ عملیاتی که قرار بود به آزادی دهها گروگان آمریکایی منجر شود، اما شکست خورد.
هنگامی که کارتر در جمع دانشجویان و دانشگاهیان حاضر شده بود تا درباره دوران ریاستجمهوری یکدورهای خود سخن بگوید، یکی از دانشجویان از او پرسید: «بیش از همه از چه چیزی پشیمان هستید؟»
به گفته لری ساباتو، مدیر مرکز سیاستگذاری دانشگاه ویرجینیا که میزبان رئیسجمهور پیشین بود، کارتر بلافاصله پاسخ داد: «اینکه برای عملیات نجات گروگانها بالگردهای بیشتری نفرستادم.» ساباتو گفت: «این موضوع بهشدت ذهن او را درگیر کرده بود.»
به گفته تحلیلگران، سرنوشت کارتر در نزدیک به نیم قرن پیش، ممکن است اکنون ذهن دونالد ترامپ را هم به خود مشغول کرده باشد؛ او در حالی که درگیر یک نبرد نظامی با تهران است، طی ماههای آینده خود را برای آغاز کارزار انتخاباتی میاندورهای آماده میکند. حکومت ایران هم به همان اندازهای که دولت ایران در دوران ریاستجمهوری همتای دموکرات پیشین ترامپ سرسخت بود، انعطافناپذیر نشان داده است.
به نظر میرسد تلاشهای ترامپ برای پایان دادن به جنگی که تقریبا شش ماه پیش، در ۲۸ فوریه، به همراه اسرائیل آغاز کرد، پس از آنکه توافق آتشبس امضاشده در ماه ژوئن فروپاشید، به بنبست رسیده است؛ وضعیتی که ایران را در کنترل تنگه هرمز قرار داده است؛ آبراهی که پیش از آغاز درگیری، مسیر عبور یکپنجم عرضه نفت جهان بود.
تسلط ایران بر تنگه هرمز موجب افزایش قیمت نفت، تشدید تورم و بالا رفتن هزینههای زندگی در آمریکا شده است؛ آن هم در شرایطی که حزب جمهوریخواه ترامپ از پیش با دشواری زیادی برای حفظ کنترل خود بر کنگره آمریکا در انتخابات میاندورهای ماه نوامبر مواجه بود.
در حالی که حمایت عمومی از جنگ رو به کاهش است، نظرسنجیها نشان میدهند اکثریت رأیدهندگان آمریکایی معتقدند از زمان بازگشت ترامپ به کاخ سفید در ژانویه ۲۰۲۵، وضعیت زندگیشان بدتر شده است. همین شاخص بهتنهایی یادآور پرسش معروف ریگان از رأیدهندگان در مناظره ریاستجمهوری سال ۱۹۸۰ با کارتر است: «آیا وضعیت شما نسبت به چهار سال پیش بهتر شده است؟»
ترامپ نمیتواند مسیرش را تغییر دهد
اگرچه شرایط کنونی با گذشته متفاوت است، اما مشکلات ترامپ شباهت گستردهتری به معضل کارتر دارد؛ بحرانی که در نوامبر ۱۹۷۹، آغاز شد زمانی که انقلابیون ایران به سفارت آمریکا حمله بردند و ۵۲ دیپلمات و نیروی نظامی آمریکایی را به گروگان گرفتند.
این بحران پس از آن تشدید شد که تلاش برای نجات گروگانها در آوریل سال بعد، به دلیل بروز نقص فنی در ۳ فروند از ۸ بالگرد شرکتکننده در عملیات، متوقف شد. یکی از بالگردهای باقیمانده هم با یک هواپیمای ترابری برخورد کرد که در نتیجه آن، ۸ نظامی آمریکایی کشته شدند و بر تحقیر ناشی از این شکست افزوده شد.
تلاشهای بعدی برای مذاکره درباره آزادی گروگانها پیش از انتخابات ریاستجمهوری هم ناکام ماند؛ مهمترین مورد، در آخر هفته پیش از روز رأیگیری رخ داد که در آن یک توافق احتمالی فروپاشید و شکست انتخاباتی کارتر تقریبا قطعی شد.
گروگانها سرانجام پس از ۴۴۴ روز اسارت، تنها چند دقیقه پس از آنکه ریگان در ۲۰ ژانویه ۱۹۸۱ سوگند ریاستجمهوری یاد کرد، آزاد شدند.
تحلیلگران میگویند شباهتهای تاریخی میان آن دوره و شرایط امروز دقیق و کامل نیست، اما آنقدر قابل توجه است که هم ترامپ و هم رهبران کنونی ایران آن را احساس کنند.
ساباتو گفت: «کارتر نتوانست مسیرش را تغییر دهد و شاید همین بخش بیش از همه قابل تطبیق باشد، چون ترامپ هم نمیتواند مسیرش را تغییر دهد. کارتر گیر افتاده بود، چون پس از شکست عملیات نجات، گروگانها در سراسر ایران پراکنده شده بودند و دیگر راهی برای بازگرداندن آنها وجود نداشت.»
وی افزود: «ترامپ گیر افتاده است، چون هیچگاه استدلال و توجیه قابلقبولی برای این جنگ نداشت. او فقط یک پیروزی دیگر میخواست. تمام چیزی که لازم بود به ترامپ بگویند تا وارد جنگ شود این بود: آقای رئیسجمهور، این فقط قرار است یک ونزوئلای دیگر باشد و بعد میتوانیم وارد عمل شویم و با کوبا هم همین کار را انجام دهیم!»»
با پایان یافتن آتشبس ۶۰ روزهای که در پی تفاهمنامه ماه ژوئن برقرار شده بود و این هفته بدون دستیابی به هیچ راهحل رسمی به پایان رسید، ترامپ اکنون با ورود به کارزار انتخاباتی مواجه است؛ آن هم در شرایطی که جنگی نامحبوب را پشت سر گذاشته که به نظر میرسد در آن در حال شکست خوردن است.
زمان تسویهحساب؟
ترامپ تاکنون به این وضعیت ترکیبی از اقناع کمرمق، انکار و لفاظیهای تهدیدآمیز را نشان داده است.
او در ۱۴ اوت، هنگام حضور در آکادمی پلیس شهرستان ناسائو در گاردنسیتی نیویورک، تأثیر جنگ بر قیمت سوخت را کماهمیت جلوه داد و گفت: «افزایش قیمتها برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای ضروری است.»
ترامپ سپس در مصاحبهای با شبکه فاکسنیوز تهدید کرد که اگر عمان «در مسیر» تلاشها برای پایان دادن به درگیری با ایران قرار بگیرد، آن را «بهشدت بمباران» خواهد کرد. او همچنین در اقدامی بینتیجه که با تمسخر ایران مواجه شد، در شبکههای اجتماعی اعلام کرد که تنگه هرمز «قلمرو جدید آمریکا» است!
در روزهای اخیر هم رئیسجمهور آمریکا تهدید کرده است که «جنگ اقتصادی و انزوایی در مقیاسی بیسابقه» را علیه ایران به راه خواهد انداخت؛ بدون آنکه جزئیاتی درباره معنای دقیق این تهدید ارائه دهد، تنها بهطور مبهم هشدار داده است کشورهایی که «هر نوع شریان حیاتی» در اختیار تهران قرار دهند، خودشان متحمل پیامد خواهند شد.
این نوسان مواضع ظاهرا نشاندهنده ناامیدی ناشی از کمبود گزینههای عملی است؛ شرایطی که تحلیلگران انتظار دارند رهبران ایران از آن بهره بگیرند و با نزدیک شدن به انتخابات میاندورهای، برای افزایش نارضایتی از ترامپ تلاش کنند.
ولی نصر کارشناس حوزه ایران و استاد روابط بینالملل در دانشگاه جانز هاپکینز، گفت: «آنها مصمم هستند ترامپ را در انتخابات میاندورهای وادار کنند هزینههای آغاز این جنگ را بپردازد.»
این رویکرد شامل محروم کردن ترامپ از این گزینه است که جنگ را موقتا به حاشیه ببرد یا صرفا اعلام پیروزی کند.
نصر گفت: «تمام حرفی که ایران مطرح میکند این است که "ما اجازه نمیدهیم او درباره فراز و فرود این جنگ تصمیم بگیرد." موضع آنها این است که "ما هم در اینجا حق رأی داریم و قرار نیست شرایط را صرفا برای او راحت کنیم."»
او افزود: «آنها بهطور ضمنی اعلام کردهاند که به او چهار هفته فرصت میدهند تا به تفاهمنامه بازگردد و آن را بهطور کامل اجرا کند؛ در غیر این صورت، تنش را تشدید خواهند کرد. این به معنای حملات گستردهتر به اهدافی در خلیج فارس، حملات بیشتر به پایگاههای آمریکا و تجهیزات نظامی این کشور است. این دقیقا نقطه مقابل این است که جنگ را آرام و کمسروصدا کنیم و از صفحه اول روزنامهها خارج شود.»
موضع تهاجمیتر ایران در پی تغییرات اخیر در ساختار حاکمیتی هم خود را نشان داده است؛ تغییراتی که شامل ارتقای محسن رضایی، فرمانده پیشین سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در بخش عمده جنگ ایران و عراق در سالهای ۱۹۸۰ تا ۱۹۸۸، به سمت دبیر شورای عالی امنیت ملی، به عنوان نهاد قدرتمند امنیتی این کشور، بوده است.
این تغییرات همچنین شامل انتصاب حسین طائب، رئیس پیشین سازمان اطلاعات سپاه، به ریاست سازمان بسیج است.
«واقعاً عجلهای ندارند»
مهرزاد بروجردی، دانشمند علوم سیاسی و معاون رئیس دانشگاه علوم و فناوری میسوری، گفت: «منصفانه است اگر بگوییم ایرانیها تصمیم گرفتهاند به شیوههای مختلف زندگی را برای ترامپ دشوارتر کنند. آنها قطعا هر کاری از دستشان بربیاید انجام خواهند داد تا در انتخابات میاندورهای به او ضربه بزنند.»
او ادامه داد: «هر نظرسنجی افکار عمومی آمریکا که من دیدهام، ارتباط مستقیمی میان جنگ با ایران و وضعیت داخلی آمریکا را نشان میدهد و این موضوع در ذهن کاخ سفید هم در تصمیمگیری درباره اینکه چه باید کرد، وجود دارد. دلیل اینکه شاهد تغییر موضع ترامپ از تهدید به اقدام نظامی به پذیرش این ایده هستیم که اقتصاد، نقطهضعف اصلی ایران است و باید با فشار اقتصادی آنها را پای میز مذاکره کشاند، همین است. اما آنها واقعاً عجلهای ندارند. آنها شرایط اقتصادی را برای خودشان آنقدر وخیم نمیبینند.»
به گفته آلن ایر، کارشناس پیشین امور ایران در وزارت خارجه آمریکا، آنچه ممکن است در آستانه انتخابات میاندورهای بهطور فزایندهای وخیم شود، چشمانداز اقتصادی آمریکا و اقتصاد جهانی است. او معتقد است رقابت میان «شمارش معکوس فشار اقتصادی» به نفع ایران تمام خواهد شد. با نزدیک شدن به انتخابات میاندورهای، اوضاع دشوارتر خواهد شد.
او گفت: «ما تا حدی با آزادسازی نفت از ذخایر استراتژیک نفتی، تلاش برای اثرگذاری بر بازار از طریق اظهارنظرها و همچنین کاهش واردات نفت از سوی چین، توانستهایم از شدت این وضعیت بکاهیم؛ اما تابآوری این سیستم بهطور قابلتوجهی در حال کاهش است و افزایش شدید تورم در راه است.»
ایر معتقد است عامل اصلی فشار اقتصادی پیشرو، افزایش قیمت گازوئیل است؛ سوختی که برای اقتصاد مدرن اهمیت اساسی دارد، زیرا یکی از مهمترین سوختهای مورد استفاده در زنجیرههای تأمین است. او گفت: «قیمت گازوئیل در حال حاضر ۵.۴۴ دلار به ازای هر گالن است. یک هفته پیش ۵.۳۰ دلار بود، یک ماه پیش ۵.۰۶ دلار و یک سال پیش ۳.۷۰ دلار.»
ترامپ در مواجهه با مجموعهای از گزینههای نامطلوب، تنها یک راه پیش رو دارد: انتخاب گزینهای که کمترین آسیب را داشته باشد؛ گزینهای که ممکن است عملا به معنای پذیرفتن شکست هم باشد.
ایر که در دولت اوباما سخنگوی فارسیزبان وزارت خارجه آمریکا بود، گفت: «بدترین گزینه این است که تلاش کنیم تنگه هرمز را هرچه سریعتر و تا حد امکان دوباره باز کنیم، آن هم تحت کنترل ایران زیرا آنها در کوتاهمدت و میانمدت حاضر نخواهند شد کنترل تنگه را واگذار کنند.»
ایران در لحظه نیاز ترامپ، شاخه زیتونی به سوی او دراز نمیکند.
دستگاه خردکن انتخاباتی؟
حتی بازگشایی تنگه هرمز هم احتمالا به احیای فوری اقتصاد منجر نخواهد شد، زیرا شرکتهای بیمه دریایی برای ارزیابی اینکه آیا این آبراه دوباره برای عبور کشتیها امن است یا نه، به زمان نیاز خواهند داشت.
ترامپ ممکن است نسبت به سرنوشت انتخاباتی اعضای حزب خودش در کنگره آمریکا که با بیاعتنایی با آنها رفتار کرده است، بیتفاوت باشد.
ایر گفت: «او برند شخصی خودش را جدا و بهتر از برند جمهوریخواهان میبیند و اینکه حزب جمهوریخواه ممکن است در ماه نوامبر به سمت یک "دستگاه خردکن انتخاباتی" برود، ظاهرا انگیزه چندانی برای او ایجاد نمیکند.»
ترامپ در واقع ممکن است از همین حالا خود را برای زندگی در شرایطی آماده کند که کنگره تحت کنترل دموکراتها باشد. او در همین ماه اعلام کرد ویل شارف، وکیل راستگرا، بهعنوان مشاور حقوقی جدید کاخ سفید منصوب شده است؛ ظاهرا با این مأموریت که در برابر موج مورد انتظار درخواستهای دموکراتها برای احضار افراد، اسناد و تحقیقات کنگرهای مقابله کند.
رئیسجمهور آمریکا در سال ۲۰۲۰ هم علنا از پذیرش شکست خود در برابر جو بایدن در انتخابات ریاستجمهوری خودداری کرد و زمینه را برای به چالش کشیدن سلامت و اعتبار نتایج انتخابات نوامبر فراهم کرد.
ایجاد یک شکست انتخاباتی سنگین برای ترامپ همچنان هدفی ارزشمند برای رهبران ایران محسوب میشود. چنین نتیجهای زمینه را برای افزایش نظارت دموکراتهای کنگره بر عملکرد آمریکا در جنگ فراهم خواهد کرد.
نصر از دانشگاه جانز هاپکینز گفت نتیجه انتخابات که اکنون کمتر از سه ماه تا برگزاری آن باقی مانده است، میتواند دو سال پایانی ریاستجمهوری ترامپ را برای او بسیار دشوارتر و او را بسیار کماثرتر کند.
او افزود: «موضوع فقط انتخابات میاندورهای نیست. از روز بعد از انتخابات، تمام تمرکزها به سال ۲۰۲۸ معطوف خواهد شد. اگر ترامپ راهی برای پایان دادن به این جنگ نداشته باشد، یا جنگ با تأثیر شدیدتر بر اقتصاد جهانی، ناخوشایندتر شود، آنگاه این موضوع به مسئلهای برای انتخابات ریاستجمهوری تبدیل خواهد شد.»
حتی این مسئله ممکن است در برابر رضایت رهبران ایران از تکرار تجربه ۴۶ سال پیش و وارد کردن ضربهای تعیینکننده به ترامپ، اهمیت چندانی نداشته باشد.
ساباتو پرسید: «چرا نباید همان کار را انجام دهند؟» او یادآوری کرد که کارتر پس از اطلاع از فروپاشی آخرین فرصت برای دستیابی به توافقی در آخرین لحظات پیش از انتخابات برای آزادی گروگانها، چگونه با نوعی تسلیم واکنش نشان داد. آنها تاریخ را به یاد دارند و آن زمان پیروز شدند.
«آنها میخواهند بار دیگر در برابر دشمنی پیروز شوند که مطمئنم بسیار بیشتر از جیمی کارتر از او نفرت دارند. از نظر آنها، این فرد از هر نظری که یک انسان میتواند بدتر باشد، بدتر است.»
