بقایی در نشست خبری:
تفاهم بر سر نقشه تردد در تنگه هرمز حاصل شده است/ فعلا درباره دریافت عوارض بحث نمیکنیم
سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به ادامه مذاکرات درباره سازوکارهای تردد در تنگه هرمز گفت: تفاهم بر سر نقشه تردد حاصل شده است، اما برخی نکات فنی بیانیه مشترک همچنان در حال بررسی است و فعلاً درباره جزئیات دریافت عوارض بحثی صورت نمیگیرد.
به گزارش خبرنگار ایلنا، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، در نشست خبری خود که صبح امروز برگزار شد، با گرامیداشت یاد و خاطره دیپلماتهای شهید و محمود صارمی، خبرنگار شهید ، گفت: شهادت خبرنگار در کنار دیپلمات معنادار است. هر دو در جبهه تلاش برای تأمین منافع ملی و تبیین واقعیات و حقایق مربوط به مردم ایران زحمت میکشند.
وی ادامه داد: در یک الی دو سال گذشته، تعداد زیادی از همکاران شما، چه در ایران و چه در منطقه، از جمله در فلسطین و لبنان، جان خود را در مسیر انجام وظیفه و روایت حقیقت از دست دادهاند. یاد و خاطره همه این عزیزان را که در عرصه رسانه، فرهنگ و اطلاعرسانی تلاش کردند، گرامی میداریم و به روح همه شهدای این مسیر درود میفرستیم.
بقایی درباره توافق امنیتی میان پاکستان، ترکیه و عربستان سعودی گفت: در یک نگاه کلی، کشورهای منطقه با توجه به تحولات دو، سه سال اخیر دریافتند که امنیت را نمیتوان از دلالان امنیتی خریداری کرد. سیاست اصولی جمهوری اسلامی ایران همواره این بوده است که کشورهای منطقه را به همکاری، تقویت اعتماد متقابل و تأمین امنیت منطقهای بدون تکیه بر بازیگران خارجی ترغیب کند.
وی ادامه داد: نکته دیگری که باید مورد توجه قرار گیرد، این است که کشورهای منطقه، پس از تحولات اکتبر سال گذشته و در پی تداوم جنایات رژیم صهیونیستی در فلسطین اشغالی، نسلکشی و حملات این رژیم، دریافتند که بزرگترین تهدید علیه ثبات، امنیت و همکاری کشورهای منطقه، نهتنها برای منطقه ما بلکه برای کل جامعه جهانی، اقدامات رژیم صهیونیستی است.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی گفت: طرح موهوم «اسرائیل بزرگ» حاکمیت ملی و تمامیت ارضی بسیاری از کشورهای منطقه را نشانه گرفته است. حملات به لبنان و سوریه و همچنین اقدامات علیه بسیاری از کشورهای منطقه نشان میدهد که منطقه نمیتواند همچنان به ادعای تأمین امنیت از سوی آمریکا متکی باشد؛ ضمن اینکه آمریکا خود بخشی از علت ناامنی در منطقه است. اگر حمایتهای آمریکا، چه حمایتهای سیاسی و چه سپر تبلیغاتی که برای پیشبرد جنایات در منطقه ایجاد کرده، وجود نداشت، شرایط قطعاً متفاوت بود.
وی ادامه داد: بنابراین، فکر میکنم باید این تحولات را از این زاویه ببینیم. اعتقاد ما این است که امنیت در منطقه حتماً تفکیکناپذیر است و هر طرحی که مبتنی بر واقعیتهای تاریخی منطقه باشد، جامع و فراگیر باشد و دشمن و تهدید را بهدرستی شناسایی کند، شانس این را دارد که به تقویت امنیت، جلوگیری از بیثباتی و ممانعت از سوءاستفاده دشمنان در منطقه کمک کند.
سخنگوی وزارت امور خارجه درباره چهار شهروند گرفتار شده در کویت گفت: در رابطه با چهار شهروند ایرانی، پیگیریهای ما بهصورت مستمر ادامه داشته است. متأسفانه دولت کویت، بدون توجه به تعهدات حقوقی و بینالمللی خود که در اسناد بینالمللی نیز تصریح شده است، از اجازه دسترسی کنسولی به این شهروندان خودداری کرده است.
وی ادامه داد: این درخواست کاملاً مشروع و قانونی ایران است. امیدواریم مقامهای دولت کویت در تصمیم خود که کاملاً مغایر با تعهدات بینالمللی است، تجدیدنظر کنند و هرچه سریعتر شرایط و زمینه آزادی شهروندان ایرانی را فراهم کنند. حداقل کاری که دولت کویت باید انجام دهد، فراهم کردن دسترسی کنسولی به این شهروندان است.
تعطیلی مدرسه ایرانی در کویت نوعی انتقامجویی است
بقایی درباره اقدام کویت درخصوص تعطیلی یک مدرسه ایرانی در کویت گفت: اقدام عجیب دیگری هم که اخیراً شاهد آن بودهایم، انتقامجویی از برخی اقشار و گروههایی است که از این مدرسه استفاده میکنند؛ اقدامی که به هیچ عنوان قابل توجیه نیست. این مرکز سالها فعال بوده و مشکلی هم نداشته است؛ بنابراین، به نظر میرسد این تصمیم، تصمیمی سیاسی باشد.
وی گفت: این موضوع را سفارت جمهوری اسلامی ایران در کویت نیز در حال پیگیری است و امیدواریم هرچه سریعتر حلوفصل شود. بهطور کلی، انتظار ما از کشورهای منطقه این است که به جای فرافکنی، واقعاً از در اختیار قرار دادن سرزمین و امکانات خود برای اقدامات غیرقانونی و تجاوزکارانه آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران خودداری کنند.
نمیتوان پیمان ترکیه و پاکستان را علیه ایران دانست
سخنگوی وزارت امور خارجه درباره پیمان میان ترکیه و پاکستان گفت: همانطور که اشاره کردم، این دو کشور همسایه ایران هستند و میان ملتهای ایران، ترکیه و پاکستان پیوندهای عمیق دینی، تاریخی و تمدنی وجود دارد. بنابراین، نگرانی از اینکه این پیمان علیه ایران باشد، با توجه به سابقه روابط دوستانه میان ملتها و دولتهای این کشورها، موضوعی نیست که بتوان به سادگی آن را مطرح کرد.
وی عنوان کرد: پیوندهای فرهنگی و تاریخی میان ملت ایران و ملتهای ترکیه و پاکستان کاملاً روشن است. همانطور که عرض کردم، این تحول را باید نشانه مهمی از این واقعیت دانست که کشورهای منطقه به این نتیجه رسیدهاند که نمیتوانند صرفاً به ادعای تأمین امنیت از سوی آمریکا یا دیگر بازیگران خارج از منطقه اتکا و اعتماد کنند.
بقایی یادآور شد: آنها به دنبال این هستند که روش دیگری را بیازمایند؛ روشی مبتنی بر اتکا به توانمندیها، ظرفیتها و نگاههای مستقل خودشان و تلاش برای تأمین امنیت منطقهای بدون وابستگی به بازیگران خارجی.
خروج کشورها از دیوان کیفری نشانه ناامیدی جامعه جهانی از این محکمه است
وی درباره خروج چاد و ونزوئلا از دیوان بینالمللی کیفری گفت: این دو کشور تنها کشورهایی نیستند که درخواست خروج از دیوان بینالمللی کیفری را مطرح کردهاند. پیش از این نیز چهار یا پنج کشور اقدام مشابهی انجام داده بودند. این مسئله خود یک نشانه است؛ نشانهای از ناامیدی جامعه جهانی نسبت به محکمهای که با هدف خاتمه دادن به بیکیفرمانی تأسیس شد و قرار بود از ارتکاب شدیدترین جنایات بینالمللی جلوگیری کند.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی ادامه داد: آزمون چند سال اخیر، آزمونی بود که متأسفانه دیوان به دلیل فشارهای آمریکا و متحدانش نتوانست با موفقیت از آن عبور کند. فشارهایی که به دیوان، به دلیل پیگیری جنایات جنگی و نسلکشی رژیم صهیونیستی در فلسطین اشغالی وارد شد، و همچنین تهدیدهایی که دولت آمریکا علیه دادستان دیوان و قضات آن انجام داد، همه اینها بسیاری از کشورها را به این نتیجه رساند که قرار است با یک «عدالت گزینشی» روبهرو باشیم.
بقایی تصریح کرد: به نظر میرسد دیوان بینالمللی کیفری صرفاً در مواردی که منافع برخی قدرتها اقتضا میکند، امکان رسیدگی به موضوعات مرتبط با عدالت را داشته باشد و در سایر موارد، رفتاری کاملاً متفاوت اتخاذ کند.
وی اظهار داشت: این وضعیت عملاً طرح چند دههای را که پس از جنگ جهانی اول و سپس جنگ جهانی دوم برای مقابله با شدیدترین جنایات بینالمللی شکل گرفت، با یک عقبگرد جدی مواجه خواهد کرد. مسئولیت اصلی این وضعیت بر عهده آمریکا و کشورهایی است که در قبال جنایات ارتکابی رژیم صهیونیستی در فلسطین اشغالی، نهتنها بیتفاوت بودند، بلکه در مسیر پیگیری این جنایات در هر دو نهاد، یعنی دیوان بینالمللی کیفری و دیوان بینالمللی دادگستری، نیز ممانعت ایجاد کردند.
مرتبط دانستن کنوانسیون خزر با تحولات جنگ تحمیلی وجهی ندارد
بقایی درباره انتقادات به زمانبندی اقدامات درخصوص کنوانسیون خزر گفت: هر زمانی که برای تصویب یک سند بینالمللی اقدام کنید، میتوانید تحلیل کنید که آن زمان، زمان مناسبی است یا نامناسب. به هر حال، این سند از سال ۱۳۹۷ که امضا شده، تاکنون ابعاد مختلف آن مورد بحث و بررسی قرار گرفته است؛ نهفقط در وزارت امور خارجه، بلکه در سایر نهادهای ذیصلاح در فرآیند تصمیمسازی و تصمیمگیری جمهوری اسلامی ایران.
سخنگوی وزارت امور خارجه ادامه داد: جمهوری اسلامی ایران درخصوص منافع و مصالح ملی، بهصورت مستقل تصمیمگیری میکند و فکر نمیکنم در این زمینه نیاز به توضیح بیشتری باشد. ما نشان دادهایم که تصمیمگیری درباره عضویت در اسناد بینالمللی، منحصراً با در نظر گرفتن منافع و مصالح کشور صورت میگیرد.
وی گفت: این سند پنج عضو دارد؛ یعنی پنج کشور ساحلی دریای خزر، که چهار کشور دیگر آن را امضا کردهاند. اینکه یک کشور یا کشورهایی تمایل داشته باشند این سند هرچه زودتر لازمالاجرا شود، طبیعی است؛ چراکه میدانید مادامی که هر پنج کشور به آن ملحق نشوند، امکان لازمالاجرا شدن آن وجود ندارد.
سخنگوی وزارت امور خارجه گفت: به هر حال، کشورهایی که تصمیم میگیرند برای تأمین منافع مشترک یا مقابله با نگرانیهای مشترک، سندی را تدوین کنند، طبیعتاً علاقهمند هستند آن سند هرچه سریعتر لازمالاجرا شود. از این جهت، کاملاً طبیعی است که چهار کشور دیگر نیز متمایل باشند این سند زودتر لازمالاجرا شود.
وی افزود: ما منافع خودمان را در نظر میگیریم؛ کما اینکه طی این هفت سال، از سال ۱۳۹۷ تاکنون، هنوز به جمعبندی نرسیده بودیم که این سند را برای بررسی و تصویب به مجلس شورای اسلامی ارسال کنیم. بنابراین، مرتبط دانستن این موضوع با تحولات مربوط به جنگ تحمیلی، به نظر من، وجهی ندارد.
بقایی تصریح کرد: دیدگاهها در این زمینه متفاوت است و ما به همه دیدگاهها احترام میگذاریم. در نهایت، تصمیمگیری بر عهده مجلس شورای اسلامی است. طبق قانون اساسی، ما بهعنوان دستگاه دیپلماسی وظایف خودمان را انجام دادهایم و در ادامه این مسیر نیز باید موضوع را تبیین و توضیح دهیم، دیدگاههای مختلف را بشنویم و نظرات کارشناسی را مورد توجه قرار دهیم. اما همانطور که عرض کردم، تعیین تکلیف این سند پس از هفت، هشت سال، قاعدتاً بر عهده مجلس شورای اسلامی است که انشاءالله این موضوع را بررسی و تعیین تکلیف خواهد کرد.
احتمال پیوستن ایران به پیمان مشترک پاکستان، عربستان و ترکیه
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره تمایل ایران برای پیوستن احتمالی به پیمان مشترک پاکستان، عربستان و ترکیه گفت: همانطور که اشاره کردید، جمهوری اسلامی ایران خودش همواره پیشگام تأکید بر پیگیری سازوکارهای امنیتی مبتنی بر همکاری میان کشورهای منطقه بوده است؛ سازوکارهایی که امنیتی درونزا و عاری از اعمال نفوذ و مداخله مخرب بازیگران خارج از منطقه باشد.
وی گفت: آن طرحها کماکان وجود دارند و با توجه به تحولات جدید، حتماً میتوانند بهروزرسانی شوند. ما در تماس نزدیک با کشورهای همسایه و کشورهای منطقه هستیم و امیدواریم همه کشورها با درس گرفتن از تحولات دو، سه سال اخیر، بهترین مسیر را در راستای تقویت امنیت جمعی منطقه اتخاذ کنند.
تصمیم قطعی درباره سفر پزشکیان به نیویورک گرفته نشده است
بقایی در پاسخ به این سؤال که آیا پزشکیان به نیویورک میرود، گفت: تصمیم قطعی در این خصوص گرفته نشده است. معمولاً هر سال، همانطور که در جریان هستید، هیئت نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در سطح رئیسجمهور در نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد شرکت میکند. مجمع عمومی، مهمترین نشست سالانه سازمان ملل متحد است و ما نیز همواره از این فرصت برای تبیین مواضع جمهوری اسلامی ایران استفاده کردهایم.
وی گفت: امسال نیز در نظر داریم از این فرصت استفاده کنیم، اما این موضوع به شرایط، اوضاع و احوال و اقتضائات آن زمان بستگی دارد. انشاءالله ظرف هفتههای آینده، در این خصوص اطلاعرسانی خواهد شد.
فعلا درباره دریافت عوارض از تنگه هرمز بحث نمیکنیم
تفاهم بر سر نقشه تردد حاصل شده است
سخنگوی وزارت امور خارجه درباره طرح دریافت عوارض از تنگه هرمز گفت: در حال حاضر در مورد چنین جزئیاتی بحث نمیکنیم. این را هم خدمت شما عرض کنم که همچنان بحثها ادامه دارد. من قبلاً هم گفته بودم که در مورد نقشه تردد، تفاهم حاصل شده است. در مورد بیانیه مشترک نیز همچنان برخی نکات فنی وجود دارد که در حال بحث و بررسی است، اما مذاکرات به شکل بسیار روان و سازندهای در حال انجام است.
وی گفت: در خصوص این جزئیات، فعلاً بحثی نداریم. آنچه مشخص است، سازوکارهایی ایجاد خواهد شد که ضمن نظارت بر تردد ایمن کشتیرانی از تنگه هرمز، در زمینه موضوعات مرتبط با محیط زیست، ارائه خدمات دریایی و مقابله با جرائم نیز تمهیدات لازم را فراهم کند. قاعدتاً وقتی شما خدمات دریایی ارائه میدهید، باید در ازای آن نیز هزینه و حقالزحمه مربوطه را دریافت کنید.
بازگشایی تنگه هرمز مشروط به توقف اقدامات آمریکا و جبران آن است
سخنگوی وزارت امور خارجه، درباره مذاکرات ایران و عمان و آخرین وضعیت بازگشایی تنگه هرمز گفت: تنگه هرمز به دلیل اختلافنظر میان ایران و عمان بسته نشد. دلیل بسته شدن تنگه هرمز، تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران بود. سوءاستفاده از تنگه هرمز و استفاده از پایگاههای مستقر در کرانه جنوبی خلیج فارس برای حمله به ایران، موجب این وضعیت شد.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی یادآور شد: بنابراین، طبیعی است که مذاکرات میان ایران و عمان برای تعیین مسیر تردد کشتیها، یک موضوع دوجانبه میان ایران و عمان باشد. البته آثار و پیامدهای آن متوجه کشتیرانی بینالمللی و سایر کشورها نیز خواهد شد، اما فینفسه، این مذاکرات میان دو دولت ساحلی با هدفی مشخص انجام میشود و آن، توافق بر سر مسیر تردد ایمن کشتیرانی از تنگه هرمز است.
وی ادامه داد: باز شدن تنگه هرمز منوط به تحقق شرایطی است که بر جمهوری اسلامی ایران و کل منطقه، در پی تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی، تحمیل شده است. باید در نظر داشته باشید که ما کماکان در شرایط جنگی قرار داریم.
بقایی عنوان کرد: مادامی که محاصره دریایی آمریکا ادامه داشته باشد، طبق قطعنامه ۳۳۱۴ مجمع عمومی سازمان ملل متحد، محاصره دریایی از این جنس میتواند بهعنوان عمل تجاوزکارانه تلقی شود. مادامی که سایر اقدامات و نقضهای آمریکا نیز تداوم داشته باشد، شرایط لازم برای اینکه بگوییم تنگه هرمز به یک آبراه امن تبدیل شده، وجود نخواهد داشت.
وی گفت: بنابراین، این بر عهده طرف آمریکایی است که اقدامات غیرقانونی و مخرب خود را متوقف و جبران کند. این اقدامات تنها بیستویک، بیستودو روز پس از امضای یادداشت تفاهم خاتمه جنگ آغاز شد و همچنان ادامه دارد. طرف آمریکایی باید این اقدامات را متوقف و نسبت به جبران آن اقدام کند تا پس از آن بتوانیم درباره گامهای بعدی گفتوگو کنیم.
تمرکز ما بر مذاکرات با عمان است؛ مذاکرهای با آمریکا نداریم
بقایی در پاسخ به پرسشی درباره لحن کنایهآمیز توییت خود درباره ترامپ گفت: ما در مصاف با دشمن، از همه داشتهها و ظرفیتهای خودمان، از گنجینه غنی ادبی، فرهنگی و تمدنیمان استفاده میکنیم. فکر نمیکنم در این زمینه از همان رویکردی که همیشه داشتهایم، عدول کرده باشیم.
سخنگوی وزارت امور خارجه گفت: اما این را هم در نظر داشته باشید که این بار اجازه بدهید از یکی از اندیشمندان انگلیسی کمک بگیرم. اگر اشتباه نکنم، جورج برنارد شاو میگوید: «وقتی با خوکها کشتی میگیرید، نباید انتظار داشته باشید که گلآلود نشوید.» به هر حال، گاهی این گلآلود شدن، بخشی از کشتیگیریای است که بر شما تحمیل شده است.
وی درباره مذاکرات ایران و عمان و احتمال ازسرگیری تفاهمنامه پاکستان گفت: روند تصمیمگیری مشخص است. هر مذاکرهای که توسط وزارت امور خارجه انجام میشود، تحت نظر شورای عالی امنیت ملی است و روند و فرآیند آن نیز بهطور کامل گزارشدهی میشود. این روند بر اساس دستورالعملهایی که از سوی مراجع بالادستی صادر میشود، پیگیری خواهد شد و در این مورد نیز قاعدتاً به همین شکل عمل خواهد شد.
بقایی ادامه داد: در خصوص اینکه آیا در حال حاضر با آمریکا مذاکره داریم یا خیر، همانطور که پیش از این عرض کردم و آقای عراقچی هم به همین موضوع اشاره کردند، ما مذاکرهای با آمریکا نداریم. طبیعی است که در خصوص موضوعات روز، تبادل پیام از طریق میانجیها صورت بگیرد؛ اما اینکه گام بعدی چه خواهد بود، به شرایط بستگی دارد. در حال حاضر، تمرکز ما بر مذاکرات با عمان برای تعیین تکلیف مسیر تردد کشتیرانی است.
وی در پاسخ به این سؤال که با توجه به تغییر دبیر شورای عالی امنیت ملی، مسئولیت مذاکرات با دکتر عراقچی است یا دکتر رضایی، گفت: همه جهان بهوضوح در یک سال و نیم گذشته دیدند که کشور ما، کشور نهادهاست، نه کشور اشخاص. به باور من، یکی از دلایل ماندگاری و پیروزی جمهوری اسلامی ایران در این شرایط پُرچالش نیز همین است. تصمیمسازی و تصمیمگیری در کشور در قالب مجموعهای از نهادها انجام میشود و قاعدتاً همین نهادها هستند که درباره موضوعات مهم کشور، از جمله مباحث مرتبط با مذاکرات، تصمیمگیری میکنند.
بقایی ادامه داد: از این فرصت استفاده کنم و انتصاب جناب آقای دکتر محسن رضایی را تبریک بگویم و برای ایشان آرزوی موفقیت کنم. قطعاً وزارت امور خارجه نیز کماکان تمام تلاش خود را، در هماهنگی کامل با شورای عالی امنیت ملی، برای پیشبرد مصالح و منافع ملت ایران به کار خواهد گرفت.
وی درباره تنگه هرمز گفت: در بند پنجم یادداشت تفاهمی که آمریکا آن را نقض کرد، بهصراحت نقش ایران مشخص شده بود. در این بند تصریح شده بود که مسئولیت مدیریت آتی تنگه هرمز بر عهده ایران است و تأمین امنیت آن نیز بر عهده ایران خواهد بود؛ موضوعی که شامل انجام اقدامات لازم برای ایمنسازی تردد نیز میشود.
سخنگوی وزارت خارجه گفت: این موضوع همچنان به همین شکل دنبال خواهد شد و مسئلهای است که باید میان دو دولت ساحلی، یعنی ایران و عمان، مورد توافق قرار گیرد. توانمندی لازم نیز وجود دارد. در خصوص مسیر تردد، مسیر شمالی و جنوبی وجود داشته و قاعدتاً پس از تفاهم میان ایران و عمان، مسیر میانی که دو کشور بر سر آن توافق میکنند، بهعنوان مسیر تردد ایمن تعیین خواهد شد.
وی ادامه داد: دوباره تأکید میکنم که مسیر جنوبی هیچگاه مسیر مجاز و امنی نبوده است. اساساً دلیل اصلی شعلهور شدن آتش جنگ از هفدهم مردادماه، همین نقض عهد از سوی آمریکا و اصرار آن بر باز کردن یک مسیر ناامن و غیرمجاز، در نقض کامل یادداشت تفاهم بود. آنها ابتدا با خاموش کردن ردیابها، اقدام به عبور دادن کشتیهای تجاری و در برخی موارد کشتیهای نظامی از مسیر جنوبی کردند و همین مسئله باعث شد مجموعهای از اتفاقات رخ دهد و شرایط پیچیدهتر شود. بنابراین، هدف از مذاکرات این است که ایران و عمان به یک مسیر میانه برسند؛ مسیری که البته موقت خواهد بود تا زمانی که درباره «TSS» جدید، یعنی طرح تفکیک تردد کشتیها، توافق شود.
بقایی درباره احتمال سفر قالیباف و عراقچی به پاکستان با توجه به دعوت انجامشده در هفتههای گذشته گفت: بسیار طبیعی است که میان دو کشور همسایه که روابط بسیار نزدیک و رو به توسعهای دارند، رفتوآمد و تبادل هیئتها صورت بگیرد. همانطور که مقامهای پاکستانی از ایران دیدار میکنند، متقابلاً سفرهایی نیز از طرف ایران به پاکستان انجام میشود.
سخنگوی وزارت خارجه ادامه داد: در همین هفت، هشت، ده روز گذشته، سفر وزیر امور اقتصادی و دارایی، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، وزیر صنعت، معدن و تجارت و همچنین وزیر کشور به پاکستان انجام شده و در این سفرها درباره موضوعات مرتبط با حوزههای مسئولیت وزارتخانههای مربوط گفتوگو شده است. دعوتنامههایی نیز برای سفر آقای دکتر عراقچی و جناب آقای قالیباف واصل شده است و هر زمان که زمینه مناسب فراهم باشد، این سفرها انجام خواهد شد.
وی گفت: عمدتاً روابط دوجانبه میان ایران و پاکستان مدنظر است. همانطور که عرض کردم، روابط ایران و پاکستان از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است و طی هفت، هشت ماه اخیر، به دلایل مختلف، اهمیت این روابط بیش از گذشته شده است. این رفتوآمدها و تبادل هیئتها، بخش طبیعی روابط خوب و نزدیک میان دو کشور همسایه است.
بقایی درباره تشکیل تیم حقوقی مشترک میان وزارت امور خارجه و قوه قضاییه گفت: مهمترین کاری که ما باید انجام دهیم، تشکیل پرونده و صدور کیفرخواست برای عاملان و آمران جنایتهای ارتکابی طی هر دو جنگ تحمیلی علیه جمهوری اسلامی ایران است. این کاری است که باید در سطح محاکم داخلی انجام شود؛ بهدلیل اینکه طرح موضوع در محاکم و مراجع بینالمللی مستلزم آن است که مراحل دادرسی در محاکم داخلی طی شده باشد.
سخنگوی وزارت خارجه ادامه داد: از این جهت، همکاری نزدیکتر میان وزارت امور خارجه و قوه قضاییه بسیار کمک خواهد کرد؛ هم در مسیر مستندسازی و هم در مسیر طرح موضوع در مراجع بینالمللی. مستندسازی نیز موضوعی است که بهصورت مداوم در حال انجام است. همین سندی که اخیراً وزارت بهداشت درباره جنایت لامرد و استفاده از سلاحهای ممنوعه توسط آمریکا منتشر کرد، خودش یک سند مهم است. ما این موضوع را به مراجع حقوق بشری و نهادهای ذیربط بینالمللی منعکس کردهایم و قطعاً این مسیر را با جدیت ادامه خواهیم داد.
بقایی درباره هماهنگی بین مجلس و وزارت خارجه گفت: نهادهای حاکمیتی جمهوری اسلامی ایران، از جمله وزارت امور خارجه، کاملاً با مجلس شورای اسلامی هماهنگ هستند. فکر میکنم اشاره شما به طرحی است که در کمیسیونهای مجلس در حال پیگیری است؛ طرحی در رابطه با مدیریت تردد در تنگه هرمز. این طرح در حال بررسی است و وزارت امور خارجه نیز در روند رسیدگی به آن حضور دارد و دیدگاههای خود را مطرح میکند.
وی ادامه داد: همین امروز صبح، پیش از این جلسه، آقای دکتر عراقچی جلسه بسیار مفید و ارزشمندی با اعضای کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی داشتند. در این جلسه درباره طیفی از موضوعاتی که امروز مورد سؤال شما قرار گرفت، گفتوگو و تبادل نظر شد. الحمدلله، این تماسها و رایزنیهای نزدیک میان وزارت امور خارجه و مجلس شورای اسلامی وجود دارد و حتماً کمک خواهد کرد تا بهصورت هماهنگ، منافع ملی کشورمان را پیش ببریم.
بقایی درباره روابط ایران و عراق گفت: ما باید تلاش کنیم که دورنمای روابط جمهوری اسلامی ایران و عراق در همه حوزهها، از جمله حوزه امنیت، دورنمایی روشن باشد. روند روابط نیز به همین شکل در حال پیشرفت است و رایزنیهای میان دو کشور بهصورت مستمر ادامه دارد.
وی ادامه داد: ما نسبت به تهدیدها و خطراتی که امنیت مرزهای دو کشور را تهدید میکند، آگاه هستیم. همواره از سوی مسئولان محترم عراق و اقلیم کردستان عراق اطمینان خاطر داشتهایم که همه تلاش خود را برای جلوگیری از سوءاستفاده از قلمرو عراق توسط گروههای تروریستی و بازیگران مخرب خارج از منطقه، از جمله آمریکا، برای ضربه زدن به منافع ایران به کار خواهند گرفت. روند همکاریها مثبت است و امیدواریم این فرایند، بر مبنای تفاهم امنیتی که چند سال قبل میان دو کشور منعقد شد، روزبهروز گسترش پیدا کند.
سخنگوی وزارت امور خارجه درباره کنوانسیون حقوق دریای خزر گفت: فکر میکنم این ادعا که موضوع بهصورت پنهانی در حال پیگیری است، ادعایی بسیار سادهانگارانه است. کمااینکه ادعا شده بود معاون حقوقی و بینالمللی وزارت امور خارجه در نشستهای مختلف رسانهای حضور پیدا نمیکند و از رسانهها خواسته شده به این موضوع نپردازند؛ در حالی که همین هفته گذشته، آقای دکتر غریبآبادی در جمع سردبیران و مدیران مسئول رسانهها حاضر شدند، درباره موضوع توضیح دادند و آن را تبیین کردند.
وی ادامه داد: این موضوع اساساً مسئلهای نیست که قرار باشد بهصورت مخفیانه دنبال شود. بنده نیز هفت، هشت، ده روز قبل، صراحتاً و در زمانی که قرار بود لایحه ارسال شود، اعلام کردم که حق مردم است بهطور کامل در جریان باشند و درباره موضوعی که به هر حال برای امنیت ملی و مصالح ملی اهمیت دارد، اطلاع داشته باشند. رسانهها، نخبگان کشور و حقوقدانان باید درباره این موضوع بحث کنند؛ اما برای این کار باید متن کنوانسیون، سوابق آن و مذاکرات مرتبط با آن را ببینند.
بقایی افزود: برخی اظهارنظرهایی که درباره این کنوانسیون مطرح میشود، کاملاً مشخص است که بر اساس برخی مفروضات کلیشهای و ذهنی صورت میگیرد که هیچ مبنایی نه در متن سند و نه در سوابق مذاکراتی و مباحث مرتبط با آن در نهادهای تصمیمگیرنده ندارد.
سخنگوی وزارت امور خارجه گفت: برای مثال، درباره سهم ایران از منابع بستر و زیربستر دریای خزر، اعداد مختلفی مانند ۵۰ درصد، ۲۰ درصد و کمتر و بیشتر مطرح میشود. در حالی که اساساً تا زمانی که خط مبدأ تعیین نشود، نمیتوان درباره میزان سهم ایران صحبت کرد. در این کنوانسیون اساساً درباره تعیین خط مبدأ صحبتی نشده است و قرار است این موضوع در قالبهای دیگری، از جمله مذاکرات دوجانبه، تعیین تکلیف شود.
وی ادامه داد: مذاکرات ما با جمهوری ترکمنستان و جمهوری آذربایجان نیز آغاز شده و در مقاطعی متوقف شده، اما این بحث همچنان ادامهدار است. بنابراین، اساساً در این سند درباره این موضوع تصمیمگیری نشده است. تصمیمگیری در این خصوص نیز بر عهده مجلس شورای اسلامی است.
سخنگوی وزارت امور خارجه افزود: جمعبندی در وزارت امور خارجه و هیأت دولت این بوده که پس از هفت، هشت سال و در شرایطی که چهار کشور دیگر ساحلی این دریاچه به سند ملحق شدهاند، با توجه به اینکه این سند از حیث حقوقی چارچوب مشخصی را تعیین میکند، از جمله اینکه مانع نظامیسازی دریای خزر میشود و مجموعه دیگری از نکات مهم و مفید را دربر دارد، اکنون زمان مناسبی برای طرح این موضوع است.
وی گفت: ما قطعاً انتظار نداریم درباره موضوعی با این اهمیت، بحث و گفتوگویی صورت نگیرد. همانطور که عرض کردم، انتظار ما این است که بحثها و گفتوگوها با توجه به متن سند، سوابق مذاکراتی و همچنین مزایا و احیاناً معایبی که الحاق جمهوری اسلامی ایران به این سند خواهد داشت، انجام شود و به روند تصمیمگیری مجلس محترم شورای اسلامی کمک کند.
بقایی درباره اینکه گفته شده آمریکا دچار فرسایش نظامی شده است، گفت: ما به هیچ گزارشی، چه مثبت و چه منفی، درباره میزان توانمندی آمریکا فینفسه اعتبار نمیدهیم. آنچه برای ما اهمیت دارد، حفظ آمادگی خودمان در بالاترین سطح است.
وی ادامه داد: اینکه آمریکا دچار فرسایش شده، نهفقط فرسایش نظامی، بلکه فرسایش اعتباری و اخلاقی نیز داشته است. جنایاتی که آمریکا مرتکب شد و اشتباهات محاسباتی که انجام داد، فکر میکنم برای همه روشن است که به نحوی بیسابقه جایگاه و اعتبار آمریکا را در همه عرصهها تحت تأثیر قرار داده است. اما ما بدون توجه به ادعاهای رسانهای طرفهای مقابل، مصر هستیم که همواره هوشیار باشیم و توانمندیهای خودمان را بهصورت مستمر و لحظهای افزایش دهیم تا برای مواجهه با هر رویدادی آمادگی داشته باشیم.
سخنگوی وزارت امور خارجه درباره اظهارات اخیر ترامپ درباره ایران، مبنی بر اینکه گفته مذاکرات «چراغ خاموش» ادامه دارد و ایرانیها شطرنجباز خوبی هستند، گفت: ایرانیها نشان دادهاند که چه در «چراغ خاموش» و چه در «چراغ روشن»، شطرنجبازان حرفهای هستند.
وی درباره شکایت از استفاده آمریکا از سلاحهای غیرمتعارف گفت: در جریان چهار، پنج ماه اخیر، سه نام بسیار برجسته شد: میناب، لامرد و اخیراً قشم. اما همانطور که قبلاً هم عرض کردم، این سه عنوان و این سه نام نباید ما را از این واقعیت غافل کند که هزاران مورد جنایت جنگی توسط آمریکا و رژیم صهیونیستی در جریان تجاوز نظامی علیه ایران ارتکاب پیدا کرده است.
بقایی ادامه داد: ما همه این موارد را مستندسازی میکنیم. در مورد لامرد، هر روز ابعاد و جنبههای جدیدی از این جنایت روشن میشود. گزارشی که شما به آن اشاره کردید، یک گزارش فنی درباره استفاده از فسفر در بمب یا موشکی است که برای حمله به ورزشگاه لامرد مورد استفاده قرار گرفته است.
وی گفت: این موضوع به جنبه دیگری از مهماتی که در این حمله استفاده شده، از جمله مهمات خوشهای که صدها هزار ترکش از آنها ایجاد میشود و با هدف ایجاد درد و رنج بیشتر برای قربانیان به کار میرود، اضافه میشود. ما این موارد را به نهادهای بینالمللی ذیربط منعکس کردهایم و حتماً پیگیری آنها را ادامه خواهیم داد.
سخنگوی وزارت امور خارجه افزود: این را هم نباید فراموش کنیم که هنوز در خرابههای مدرسه شجره طیبه میناب، به دنبال قطعات پیکرهای کوچک فرزندانمان میگردیم. این جنایات باید همواره زنده نگه داشته شوند تا فراموش نکنیم مردم ایران در این یک سال و نیم با چه متجاوزان و جنایتکارانی روبهرو بودهاند.
بقایی در پاسخ به سؤالی مبنی بر اینکه با وجود اذعان رئیسجمهور اوکراین درباره عمدی بودن حمله به یک کشتی تجاری و با توجه به اظهارات اخیر آقای زلنسکی درباره تفاهمنامه امنیتی و خرید سلاح با رژیم صهیونیستی، همچنان شاهدیم که موضعگیری مقامات کشورمان با احتیاط انجام میشود. پیشتر نیز اعلام شده بود که منتظر پاسخ قاطع هستیم. هفته گذشته هم فرمودید که منتظر عملکرد اوکراین هستیم. آخرین وضعیت پیگیریها به چه صورت است و پاسخ قاطع جمهوری اسلامی ایران در این خصوص چه خواهد بود، گفت: ما خیلی روشن و صریح اعلام کردیم؛ حالا نمیدانم منظورتان از «احتیاط» چیست. ما خیلی سریع و قاطع مواضع خودمان را اعلام کردیم و بیانیه دادیم.
وی ادامه داد: کماکان معتقد هستیم که از ادعای طرف اوکراینی مبنی بر اینکه این اقدام غیرعمدی بوده، قانع نشدهایم. حرف آنها را شنیدیم، اما با توجه به اعتراف مقامهای ارشد اوکراینی مبنی بر اینکه چنین تعرضی صورت گرفته است، حتماً باید این اقدام را جبران کنند. قاعدتاً اگر آنها جبران نکنند، خودمان جبران خواهیم کرد.
بقایی درباره رفع محاصره صرفاً از طریق دیپلماسی گفت: وقتی میگویید از طریق دیپلماسی مشکل محاصره را رفع کنیم، باید توجه داشته باشیم که آیا از ابتدا، زمانی که آمریکا تصمیم گرفت دست به این تجاوز نظامی بزند، به استقبال دیپلماسی آمد؟
وی ادامه داد: دیپلماسی حتماً بخشی از نبرد ما برای صیانت از منافع ملی است، اما در برابر طرفی که اصرار بر استفاده از زور دارد، نمیتوان انتظار داشت که صرفاً با ابزار دیپلماسی محاصره دریایی را برطرف کرد. حتماً باید با اقتدار و قدرت نظامی و در کنار آن، با استفاده از ظرفیت دیپلماسی، در برابر شرارتهای آمریکا ایستادگی کرد و مانع اقدامات آن شد. این کاری است که در حال انجام است.
سخنگوی وزارت امور خارجه درباره اظهارات نخستوزیر رژیم صهیونیستی علیه ایران و همچنین اینکه اعلام کرده طرح ترامپ را قبول ندارند و طرح ۱۵بندی را رد کردهاند و تداوم حملاتشان به لبنان گفت: اگر خاطرتان باشد، در شرمالشیخ با افتخار اعلام کردند که این طرح میتواند مبنایی برای صلح و ثبات در منطقه باشد. ما همان زمان هم اشاره کردیم که نمیتوان به قول و قرارهای رژیم صهیونیستی ارزش و بهایی داد. امروز هم شاهد هستیم که این رژیم مطلقاً به هیچیک از تعهدات خود پایبند نیست.
وی ادامه داد: در این مورد خاص، قاعدتاً آمریکا باید پاسخگو باشد؛ بیش از هر طرف دیگری، بهعنوان طرفی که همه حمایتهای خود را پشت سر این رژیم قرار داده است.
بقایی در پاسخ به این سؤال که نتانیاهو، نخستوزیر رژیم صهیونیستی، ادعا کرده است که سردار وحیدی، فرمانده سپاه پاسداران، گفته تا زمانی که اسرائیل و آمریکا سلاح هستهای دارند، ایران نیز به کار روی آن ادامه خواهد داد. نخستوزیر رژیم صهیونیستی همچنین مدعی شده که ایران بالاخره به این موضوع اعتراف کرده که به دنبال ساخت سلاح هستهای است. پیش از این نیز پسر نتانیاهو ادعای مشابهی را مطرح کرده بود. واکنش دستگاه دیپلماسی به این ادعاها چیست؟ گفت: این یک مورد بسیار روشن از تولید دروغ است؛ یعنی «تولید به مصرف» در کمتر از شش ساعت. فکر میکنم رسانهها نیز به این موضوع پرداختهاند.
وی ادامه داد: اینکه یک خبر دروغ از یک حساب توییتری در هند تولید میشود، بعد از چند ساعت در شبکههای تلویزیونی رژیم صهیونیستی منتشر میشود و نخستوزیر رژیم صهیونیستی نیز بر اساس آن اعلام نظر میکند، نشان میدهد که چگونه در مدت پنج، شش ساعت یک دروغ را به یک امر واقع تبدیل میکنند. این نمونهای است از تمام ادعاهای رژیم صهیونیستی علیه جمهوری اسلامی ایران، از جمله ادعاهای مربوط به بمب موهوم هستهای.
سخنگوی وزارت امور خارجه افزود: بخش عمده این ادعاها بر همین اساس بوده است؛ یعنی دروغی که طی ۳۰ سال به جامعه بینالمللی القا شده و همین دروغ، مبنایی برای اقدامات و تجاوزات رژیم صهیونیستی علیه ایران قرار گرفته است.
وی در پاسخ به سؤالی مبنی بر اینکه با توجه به اظهارات روز گذشته وزیر امور خارجه، آیا سازوکاری برای تعیین میزان این خسارت و جبران آن در نظر گرفته شده است تا زمینه بازگشت به گفتوگوها فراهم شود، گفت: آقای دکتر عراقچی به یک مورد خاص اشاره نکردند. منظور ایشان این بود که در حال حاضر تمرکز مذاکرات با عمان بر یافتن راهی برای تفاهم درباره مسیر تردد ایمن کشتیرانی است.
بقایی گفت: این موضوع از بحث بازگشایی تنگه هرمز جداست؛ به این دلیل که تنگه هرمز به دلایل دیگری دچار ناامنی شده و رفع این وضعیت نیز مستلزم جبران همه نقضهایی است که آمریکا مرتکب شده و همچنان مرتکب میشود. همانطور که اشاره کردم، ما کماکان با محاصره دریایی آمریکا مواجه هستیم.
