محاصره تنگه هرمز؛ چرا «مدل ونزوئلا» در ایران قابل تکرار نیست؟

به گزارش ایلنا، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در تازه‌ترین مواضع خود از طرحی جدید برای رویارویی با تهران سخن گفته و تلاش کرده است «الگوی ونزوئلا» را برای ایران تکرار کند؛ طرحی که شامل اعمال محاصره دریایی کامل بر تنگه هرمز است و می‌تواند امنیت انرژی جهانی را به خطر بیندازد. این در حالی است که تحلیلگران نظامی نسبت به امکان اجرای چنین سناریویی در جغرافیای پیچیده خلیج فارس تردید جدی دارند.

در همین زمینه، سرتیپ الیاس حنا، کارشناس نظامی تأکید می‌کند که «میدان نبرد متفاوت است، دشمن متفاوت است و اهداف نیز کاملا متفاوت‌اند». به گفته او، در حالی که ونزوئلا در چارچوب راهبرد امنیت ملی آمریکا در نیمکره غربی تعریف می‌شود، ایران در دکترین نظامی آمریکا به‌عنوان یک تهدید راهبردی تلقی می‌شود که نیازمند ابزارهای درگیری کاملا متفاوت است.

وی در تحلیل خود برای شبکه الجزیره توضیح می‌دهد که محاصره ونزوئلا در سال ۲۰۲۵ با هدف مقابله با قاچاق مواد مخدر و کنترل ذخایر عظیم نفتی آغاز شد، اما منطقه خلیج‌فارس از سال ۱۹۷۹ تاکنون همواره در وضعیت تنش و درگیری‌های متعدد قرار داشته است.

همزمان، لحن تهدیدات آمریکا علیه ایران با اشاره ترامپ به تکرار «سناریوی ونزوئلا» در تنگه هرمز تشدید شده است. او گفته است واشنگتن بلافاصله محاصره تنگه هرمز را آغاز کرده و هر کشتی‌ای را که هزینه‌ای به ایران پرداخت کرده باشد در آب‌های بین‌المللی متوقف خواهد کرد.

ترامپ همچنین ادعا کرده است نیروی دریایی آمریکا مین‌های کارگذاری‌شده توسط ایران در تنگه هرمز را خنثی خواهد کرد و نیروهای آمریکایی در بالاترین سطح آماده‌باش قرار دارند و در زمان مناسب «باقی‌مانده توان ایران» را هدف قرار خواهند داد.

بر اساس گزارشی از فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) در شبکه اجتماعی ایکس، یک ناوگروه تهاجمی به رهبری ناو هواپیمابر «یو‌اس‌اس جرالد فورد» به‌صورت شبانه‌روزی در حال انجام عملیات در دریای مدیترانه است و همزمان ناوگروه دیگری نیز در خاورمیانه حضور دارد؛ اقدامی که به گفته تحلیل‌ها، با هدف فشار بر ایران از مسیر دریا صورت می‌گیرد.

در ادامه این گزارش تأکید شده است که تنگه هرمز صرفا یک گذرگاه آبی ساده نیست، بلکه شریان حیاتی انتقال نفت، گاز، هلیوم و کودهای شیمیایی در جهان محسوب می‌شود و هرگونه اختلال در آن می‌تواند مستقیماً امنیت غذایی و انرژی جهانی را تحت تأثیر قرار دهد.

این کارشناس نظامی با بیان اینکه آمریکا از نظر فنی و نظامی توان اعمال محاصره از طریق ناوگان‌های رزمی و ماهواره‌ها را دارد، هشدار می‌دهد که «پیامدهای میدانی» چنین اقدامی بسیار پیچیده خواهد بود؛ چراکه جغرافیای ایران و جزایر راهبردی آن، امکان اختلال در رصد و کنترل آمریکا را فراهم می‌کند؛ امری که در مورد ونزوئلا وجود نداشت.

در پایان این گزارش آمده است که در سایه تحولات اخیر، سکوت چین نیز قابل توجه است؛ زیرا به باور برخی تحلیلگران، پکن ممکن است از این تنش‌ها برای فرسایش توان نظامی آمریکا بهره‌برداری کند. همچنین گفته می‌شود واشنگتن برای پوشش حضور نظامی خود در منطقه، ناچار به انتقال سامانه‌های دفاعی و مهمات از ژاپن و کره‌جنوبی شده است؛ موضوعی که به نفع راهبردهای بلندمدت چین ارزیابی می‌شود.

به گفته این کارشناس، در نهایت تنگه هرمز همچنان مهم‌ترین برگ فشار ایران در برابر هرگونه ماجراجویی احتمالی آمریکا باقی خواهد ماند؛ چراکه هزینه هر اقدام نظامی در این منطقه را به‌طور قابل توجهی افزایش می‌دهد.