ایلنا گزارش میدهد؛
وقتی کارخانهها بیدارند، درمانگاههای قزوین تعطیل میکنند/ کارگران شیفت شب پشت درهای بسته ماندند!
فعالان کارگری هشدار میدهند حذف خدمات شبانه درمانگاههای ملکی در استان قزوین، بیمهشدگان را به سمت مراکز درمانی خصوصی و پرداخت هزینههای بیشتر سوق میدهد.
به گزارش خبرنگار ایلنا، همزمان با سنگینتر شدن سایۀ بحران معیشت بر زندگی طبقۀ مولد، دسترسی کارگران به حداقلهای حیاتی در حوزۀ سلامت و رفاه، بیش از هر زمان دیگری محدود شده است؛ وضعیتی نگرانکننده که سلامت و جان نیروی کار را در یکی از اصلیترین شریانهای صنعتی کشور با مخاطرهای جدی روبهرو کرده است.
اقدام اخیر مدیریت درمان تأمین اجتماعی استان قزوین مبنی بر تعطیلی شیفت شب درمانگاههای ملکی از یکم اردیبهشتماه ۱۴۰۵، موجی از اعتراض و ناامیدی را میان کارگران، بازنشستگان و فعالان صنفی ایجاد کرده است. این تصمیم برای مدیران دولتی چرتکهاندازِ، شاید صرفاً یک تصمیم مالی برای کاهش هزینههای سازمان تأمین اجتماعی باشد، اما در واقعیتِ زندگی کارگری، انتقال بار سنگین درمان بر دوش خانوادههایی است که همین امروز هم زیر بار تورم و مخارج کمرشکن زندگی خم شدهاند؛ تصمیمی که در میانمدت، هزینههای سنگین درمانی را به خانوادههای فرودست تحمیل کرده و آنها را به سمت مراکز خصوصی و آزاد سوق میدهد.
دولت و نهادهای آماری همواره از قزوین به عنوان یکی از ستونهای اصلی اقتصاد و صنعت کشور یاد میکنند. نگاهی به آمارهای رسمی، این ادعا را به وضوح تأیید میکند. بر اساس آخرین سرشماری رسمی مرکز آمار ایران، جمعیت شهر قزوین بیش از ۴۰۰ هزار نفر است و برآوردهای بعدی، جمعیت شهرستان قزوین را حدود ۶۲۲ هزار نفر و جمعیت استان را بیش از ۱.۳ میلیون نفر نشان میدهد.
همچنین بر اساس اعلام محسن رستمی، مدیرکل صنعت، معدن و تجارت استان قزوین در هفتم مرداد ۱۴۰۴، این استان با سه هزار و ۸۱۰ واحد صنعتی دارای پروانه بهرهبرداری، یکی از متراکمترین کانونهای فعالیت صنعتی کشور به شمار میرود. به گفتۀ وی، بیش از ۵۸ درصد تولید ناخالص داخلی استان از محل صنعت تأمین میشود، ۴۰ درصد اشتغال استان در این بخش است و قزوین حدود پنج درصد اشتغال صنعتی کشور را در خود جای داده است. این واحدهای صنعتی نیز برای بیش از ۱۵۳ هزار نفر اشتغال مستقیم ایجاد کردهاند.
سهم میلیونی بیمهشدگان و فقر تختهای بیمارستانی
بر اساس فهرست رسمی سازمان تأمین اجتماعی، لیست مراکز ملکی استان قزوین شامل موارد زیر هستند:
- بیمارستان رازی قزوین
- بیمارستان تأمین اجتماعی تاکستان
- درمانگاه شهر صنعتی البرز
- درمانگاه الوند
- درمانگاه سینا (قزوین)
- درمانگاه نبی اکرم
- دیکلینیک شهید بهشتی
- دیکلینیک قدس
- درمانگاه قائم محمدیه
- درمانگاه بوئینزهرا
به این ترتیب، استانی با بیش از یک میلیون و ۳۰۰ هزار نفر جمعیت و دهها هزار کارگر شاغل در واحدهای صنعتی، تنها ۱۰ مرکز درمانی ملکی در اختیار دارد که بخش قابل توجهی از آنها نیز در شهر قزوین متمرکز شدهاند.
در چنین شرایطی، اگر کارگری ساعت ۱۰ یا ۱۱ شب در کارخانههای شهر صنعتی البرز یا دیگر شهرکهای صنعتی دچار حادثه شود و درمانگاه ملکی شبانهروزی در دسترس نباشد، معمولاً ناچار است به بیمارستان شهید رجایی، بیمارستان ولایت، بیمارستان بوعلی سینا یا مراکز خصوصی مانند بیمارستان دهخدا و مهرگان مراجعه کند. این در حالی است که خدمات بیمارستانهای دولتی برای بیمهشدگان تأمین اجتماعی رایگان نیست و بر اساس تعرفههای دولتی و قراردادهای بیمه، فرانشیز محاسبه و دریافت میشود. در بیمارستان خصوصی نیز سهم پرداخت بیمار معمولاً بسیار بیشتر است.
یک نوبته شدن درمانگاهها؛ سقوط آزاد خدمات رایگان تأمین اجتماعی
«حمید کوزهگرها» مدیرکل وقت تأمین اجتماعی استان قزوین در ۱۷ بهمن ۱۴۰۲ اعلام کرده بود که حدود ۶۷ درصد جمعیت استان تحت پوشش سازمان تأمین اجتماعی قرار دارند. این آمار نشان میدهد که بخش عمده جمعیت استان، به واسطۀ ساختار صنعتی قزوین، به صورت مستقیم یا غیرمستقیم با این سازمان در ارتباط هستند و کارگر محسوب میشوند.
با این حال، پرسش اساسی اینجاست که این جمعیت گسترده کارگری که سهم بیمۀ خود را واریز میکنند تا صندوقهای درمانی سازمان سراپا بماند، از چه امکانات درمانی بهرهمند هستند؟
آمارهای موجود نشان میدهد سرانه تخت بیمارستانی و امکانات درمانی ملکی در این استان صنعتی، فاصله محسوسی با نیاز واقعی بیمهشدگان دارد. سازمان تأمین اجتماعی در سراسر استان تنها دو بیمارستان ملکی در اختیار دارد؛ بیمارستان زکریای رازی قزوین با ۲۵۶ تخت ثابت و بیمارستان تأمین اجتماعی تاکستان.
در نبود ظرفیت کافی بیمارستانی، بار اصلی مراجعات سرپایی کارگران و خانوادههای آنان بر دوش درمانگاههای ملکی و مراکز اقماری قرار داشت. با این حال، از اول اردیبهشت ۱۴۰۵، حذف شیفت شب درمانگاهها و کلینیکهای شبانهروزی ملکی در استان قزوین اتفاق افتاد.
نتیجه این تصمیم، حذف دسترسی به خدمات درمانی تأمین اجتماعی در ساعاتی است که بسیاری از خطوط تولید استان همچنان فعالاند و هزاران کارگر در شیفت شب مشغول به کار هستند. در این شرایط، در صورت وقوع حادثه شغلی یا بروز بیماری ناگهانی، کارگران و خانوادههایشان عملاً میان دو انتخاب دشوار قرار میگیرند؛ انتظار در صفهای طولانی مراکز درمانی دولتی یا پرداخت هزینههای سنگین مراکز خصوصی، آن هم در شرایطی که دستمزدهای مصوب سال ۱۴۰۵ تناسبی با این هزینهها ندارد.
البته کاهش خدمات درمانی سازمان تأمین اجتماعی در قزوین یکشبه رخ نداده است. نگاهی به پیشینۀ این پرونده نشان میدهد که تشکلهای کارگری پیش از این نیز نسبت به عواقب این تصمیم هشدار داده بودند. در همین راستا، کانون بازنشستگان و مستمریبگیران کارگری شهرستان آبیک در ۲۹ فروردین ۱۴۰۵، طی نامهای رسمی به شماره ۲۷ ب خطاب به مصطفی سالاری، رئیس سازمان تأمین اجتماعی، خواستار لغو فوری حذف خدمات شبانهروزی درمانگاه ملکی نبی اکرم (ع) شد.
در این نامه که به امضای بهمن نجفی، رئیس کانون بازنشستگان آبیک و جمعی از بیمهشدگان رسیده است، به آمار قابل توجه این شهرستان اشاره شده است؛ آبیک با بیش از ۱۲۰ هزار نفر جمعیت، حدود ۱۰۲ هزار نفر، یعنی نزدیک به ۸۵ درصد جمعیت خود را تحت پوشش سازمان تأمین اجتماعی دارد؛ آماری که بهخوبی نشان میدهد کوچک شدن خدمات درمانی، صرفاً یک تغییر اداری نیست، بلکه مستقیماً بر زندگی بخش بزرگی از مردم این شهرستان اثر میگذارد.
کارگران در صورت حادثه شغلی باید قربانی شوند؟
عیدعلی کریمی، دبیر اجرایی خانه کارگر قزوین، در گفتوگو با خبرنگار ایلنا، با انتقاد شدید از این تصمیم، از پیگیریهای بینتیجه تشکلهای کارگری سخن میگوید.
او میگوید: «ما این موضوع را بارها از طرق مختلف دنبال کردهایم. قبلاً هم اعلام کرده بودیم که به خاطر شرایط حساس و جنگی کشور، فعلاً از برگزاری تجمع صرفنظر میکنیم، اما اگر این وضعیت ادامه پیدا کند و آقایان فکری به حال این بحران نکنند، بعد از پایان این شرایط قطعاً تجمعات اعتراضی خود را برگزار خواهیم کرد؛ چون احساس میکنیم جان انسانها و سلامت نیروی کار دیگر برای مسئولان اهمیتی ندارد.»
او با دست گذاشتن روی فقر درمانی در شهرهای کارگری استان میافزاید: «سؤال ما از آقایان روشن است؛ اگر شبهنگام در خط تولید یک کارخانه حادثهای برای کارگر رخ دهد، تکلیف چیست؟ در شهرستان آبیک با آن حجم از جمعیت کارگری، کلاً یک درمانگاه تأمین اجتماعی وجود دارد که شیفت شب آن را هم حذف کردهاند! در خود قزوین هم همین اتفاق افتاده است. ما از استاندار و نمایندگان مجلس میخواهیم هرچه سریعتر جلسهای بگذارند و اگر واقعاً دلیل قانونی برای این کار دارند، آن را شفاف به کارگران اعلام کنند.»
سهم درمان کارگران کجا هزینه میشود؟
دبیر اجرایی خانه کارگر قزوین در ادامه، به انحراف در هزینهکرد منابع مالی سازمان اشاره کرده و میگوید: مسئله اصلی ما بحث ماده ۲۹ قانون تأمین اجتماعی و منابع بخش درمان است. طبق بررسیهای ما، در حال حاضر فقط حدود ۵۰ درصد منابع درمان در همان بخشی که قانون مشخص کرده هزینه میشود. سؤال ما این است که بقیه این منابع کجا هزینه میشود؟ از طرف دیگر، سازمان عملاً با این کارها مردم را به سمت بیمه تکمیلی سوق داده است؛ کارگر و بازنشسته، هم در زمان اشتغال و هم بعد از آن حق بیمه میدهند، حتی برای بیمه تکمیلی هم پول جداگانه پرداخت میکنند، اما امروز امکانات اولیه درمان مستقیم هم بهدرستی در اختیارشان قرار نمیگیرد.
کریمی با اشاره به جلسهای که روز سهشنبه ۹ تیرماه با مدیرعامل سازمان تأمین اجتماعی داشته، از منطق اقتصادی حاکم بر این تصمیمات انتقاد میکند: استدلالشان این بود که نمیشود برای چند مراجعهکننده در نیمهشب اینهمه هزینه کرد و شیفت شب را نگه داشت. اما من همانجا هم گفتم جان انسانها را نمیشود با حساب و کتاب مالی و چرتکه سنجید. اگر قرار باشد فقط بر اساس تعداد مراجعهکننده و صرفه اقتصادی تصمیم بگیرید، امنیت درمانی کارگران به طور کامل از بین میرود.
در هفتههای گذشته، کامبیز شقاقی مدیرکل درمان تأمین اجتماعی استان قزوین، در گفتوگو با رسانهها اظهار کرد: در کل کشور تنها ۱۰ درمانگاه تخصصی شبانهروزی تحت پوشش تأمین اجتماعی وجود دارد که از این تعداد، ۴ درمانگاه در استان قزوین مستقر است.
وی در تبیین دلیل تغییر ساعات کاری تعدادی از درمانگاههای استان گفت: بررسیهای کارشناسی که طی یک سال گذشته صورت گرفته، نشان میدهد در اکثر درمانگاههای شبانهروزی استان به جز درمانگاه قائم محمدیه که به دلیل نبود بیمارستان، دو پزشک در شیفت شب (۸ شب تا ۸ صبح) فعال دارد، از ساعت ۱۰ شب به بعد، میانگین مراجعه به شدت پایین است.
عیدعلی کریمی، با انتقاد از این اظهارات حسابگرانه، ظرفیتهای درمانی موجود را حتی قبل از این حذفیات هم ناچیز دانسته و میگوید: بیش از ۷۰ درصد جمعیت استان قزوین تحت پوشش تأمین اجتماعی هستند که بخش زیادی از آنها را بازنشستگان تشکیل میدهند. با این جمعیت بالا، فقط چند درمانگاه و دو بیمارستان ملکی در قزوین و تاکستان داریم که همین حالا هم جوابگوی نیاز مردم نیست؛ حالا آمدهاند بخشی از خدمات همین مراکز محدود را هم تعطیل کردهاند. نتیجه این تصمیم چیزی جز سرگردانی مردم و سوق دادن آنها به سمت بیمارستانهای خصوصی و دولتی نیست؛ در حالی که درمان مستقیم، حق قانونی بیمهشدگان است.
کریمی در ادامه از افت کیفیت خدمات درمان مستقیم نیز انتقاد کرده و پرده از یک تخلف آشکار برمیدارد: «متأسفانه کیفیت درمان مستقیم به شدت افت کرده است. حتی برخی بیماران گله میکنند که از داخل بیمارستان تأمین اجتماعی، آنها را به مطبهای خصوصی هدایت میکنند و برای عمل جراحی از آنها هزینه دریافت میشود. اگر چنین اتفاقی واقعاً رخ داده باشد، جای سؤال جدی دارد و دستگاههای نظارتی باید وارد عمل شوند.»
