روزی که پیتر چک تا آستانه مرگ رفت و فوتبال تغییر کرد!
بیست سال از مصدومیت هولناک پیتر چک می‌گذرد؛ اتفاقی که نزدیک بود جان او را بگیرد و قوانین پزشکی فوتبال انگلیس را تغییر داد.
به گزارش ایلنا، پیتر چک هیچ خاطره‌ای از حادثه‌ای ندارد که بیست سال پیش نزدیک بود به زندگی‌اش پایان دهد. آخرین چیزی که از روز ۱۴ اکتبر ۲۰۰۶ به یاد می‌آورد، لحظه‌ای است که پس از قرعه‌کشی پیش از مسابقه چلسی و ردینگ در ورزشگاه مادیسکی، دو تیم زمین خود را انتخاب کردند.
تنها ۱۷ ثانیه از آغاز مسابقه گذشته بود که یک برخورد وحشتناک، زندگی دروازه‌بان چلسی را برای همیشه تغییر داد.
استیو سیدول توپ را به نیکی شوری سپرد و او نیز آن را به مارکوس هانمن، دروازه‌بان ردینگ، برگرداند. ضربه بلند هانمن از بالای سر خالد بولحروز عبور کرد و پس از گذشتن از پائولو فریرا، وارد محوطه جریمه چلسی شد.
استیون هانت که نخستین مسابقه خود در لیگ برتر را تجربه می‌کرد، برای رسیدن به توپ تلاش کرد. چک نیز از دروازه خارج شد و روی زمین شیرجه زد تا توپ را جمع کند.
هانت در آخرین لحظه پای راستش را از مسیر دروازه‌بان کنار کشید، اما این حرکت باعث شد زانویش خم شود و با شدت به سمت چپ سر چک برخورد کند.
هیچ‌کس در آن لحظه نمی‌دانست چه اتفاق وحشتناکی رخ داده است.
چهار دقیقه و نیم تا آغاز یک کابوس
هانت پس از برخورد بلند شد و به سمت زمین خود دوید. سپس برگشت و در حالی که چک روی زمین افتاده بود، با ضربه‌ای آرام به نشانه عذرخواهی او را لمس کرد.
بازیکنان چلسی با نگرانی به صحنه نگاه می‌کردند و داور مسابقه، مایک رایلی، پس از فراخواندن کادر پزشکی، با هانت صحبت کرد. با این حال، رفتار هیچ‌کدام از حاضران نشان نمی‌داد که متوجه شدت حادثه شده باشند.
چک هرگز هوشیاری خود را به‌طور کامل از دست نداد، اما واکنش‌هایش غیرعادی بود. ابتدا به پشت خوابید، سپس تلاش کرد بنشیند و حتی روی دست‌ها و زانوهایش از زمین خارج شود، اما دوباره روی زمین افتاد.
او در لحظه‌ای دستکش راستش را مقابل صورت تکان داد، انگار می‌خواست نشان دهد که بینایی‌اش دچار مشکل شده است.
چهار دقیقه و نیم طول کشید تا چک با برانکارد از زمین خارج شود. در این مدت هیچ امدادگر اورژانسی کنار زمین حضور نداشت و زمانی که وضعیتش به‌سرعت وخیم شد، مسئولان مجبور شدند آمبولانس درخواست کنند.
چک ابتدا به بیمارستان رویال برکشایر منتقل شد و سپس به بخش تخصصی آسیب‌های مغزی بیمارستان رادکلیف در آکسفورد رفت تا تحت عمل جراحی اضطراری قرار بگیرد.
تشخیص پزشکان شکستگی فرورفته جمجمه بود؛ آسیبی که می‌توانست به مرگ یا معلولیت دائمی منجر شود.
چک در مصاحبه‌ای با اسکای اسپورتس در سال ۲۰۱۶ گفت: «تصمیم‌های برایان انگلیش، مسئول وقت بخش پزشکی چلسی، و کادر درمانی، همراه با نزدیکی آکسفورد، ترکیبی بود که به من فرصت زنده ماندن داد.»
او ادامه داد: «چند تکه استخوان تا عمق زیادی وارد شده بودند و این بزرگ‌ترین خطر بود. هرچه بیشتر پیش می‌رفتند، خطر بیشتر می‌شد، چون سمت چپ مغز مرکز بسیار مهمی برای کنترل حرکات است. هر اتفاقی ممکن بود رخ بدهد.»
وقتی همه فکر می‌کردند چک سه روز بعد بازی می‌کند!
خبر انتقال چک به بیمارستان در بین دو نیمه مسابقه منتشر شد، اما ابتدا مصدومیت او را نوعی آسیب گردن توصیف کردند.
شدت حادثه چنان ناشناخته بود که گزارشگر مسابقه حتی احتمال داد ژوزه مورینیو امیدوار باشد دروازه‌بان اصلی‌اش سه روز بعد مقابل بارسلونا در لیگ قهرمانان اروپا به میدان برود.
مسابقه ادامه پیدا کرد و چلسی در پایان نیمه نخست با ضربه آزاد فرانک لمپارد که پس از برخورد به ابراهیما سونکو و ایوار اینگیمارسون وارد دروازه شد، پیش افتاد.
در نیمه دوم جان اوبی میکل و آندره بیکی با دریافت کارت زرد دوم اخراج شدند، اما اتفاقات عجیب هنوز تمام نشده بود.
در سومین دقیقه وقت‌های تلف‌شده، کارلو کودچینی، جانشین چک، در برخورد هوایی با سونکو بیهوش شد.
کودچینی دچار انسداد راه هوایی ناشی از عقب رفتن زبان شد و هنگام انتقال با برانکارد به اکسیژن نیاز پیدا کرد.
چلسی دیگر امکان تعویض دروازه‌بان نداشت و به همین دلیل جان تری، کاپیتان تیم، پیراهن دروازه‌بانی هیلاریو را پوشید و درون دروازه ایستاد. دیدیه دروگبا نیز به جای او در قلب خط دفاعی قرار گرفت.
تری در مصاحبه‌ای در سال ۲۰۲۵ گفت: «از اول قرار بود من باشم. ژوزه در روزهای ابتدایی حضورش در چلسی از ما پرسیده بود اگر برای هر دو دروازه‌بان اتفاقی بیفتد و تعویضی نداشته باشیم، چه کسی حاضر است درون دروازه بایستد؟»
او ادامه داد: «گفتم من این کار را انجام می‌دهم. از آن زمان در پایان تمرینات دروازه‌بانی می‌کردم تا برای چنین روزی آماده باشم. حتی مسئول تدارکات در هر مسابقه یک جفت دستکش مخصوص من همراه داشت. ژوزه هیچ‌چیز را به شانس واگذار نمی‌کرد.»
تری پس از شروع مجدد بازی توپ را به جلو فرستاد و تا پایان مسابقه نیازی به مهار توپ پیدا نکرد. چلسی یک بر صفر پیروز شد، اما کابوس چک تازه آغاز شده بود.
دو صفحه فلزی در جمجمه و حافظه‌ای که از دست رفت
چک پس از جراحی اضطراری با دو صفحه فلزی در جمجمه، اختلال شدید حافظه و احتمال پایان دوران حرفه‌ای‌اش از بیمارستان خارج شد.
او در یادداشتی برای وب‌سایت چلسی در سال ۲۰۲۱ نوشت: «هر بار که هوشیار می‌شدم، پزشک مجموعه‌ای از سؤال‌های تکراری می‌پرسید و من پاسخ‌ها را فراموش می‌کردم. دوباره می‌خوابیدم و چند ساعت بعد که بیدار می‌شدم، باز هم چیزی به یاد نمی‌آوردم.»
چک ادامه داد: «هیچ‌کس نمی‌دانست آیا می‌توانم برگردم یا نه. سوال‌های زیادی وجود داشت و پاسخ‌ها بسیار کم بودند. در ذهنم باید خودم را برای پایان دوران حرفه‌ای آماده می‌کردم. همین موضوع باعث شد نگاه متفاوتی به زندگی پیدا کنم.»
ریکاردو کاروالیو، مدافع سابق چلسی، به اتلتیک می‌گوید که باشگاه در ابتدا تلاش کرد بازیکنان را از شدت مصدومیت چک دور نگه دارد.
او توضیح داد: «باشگاه سعی کرد ما را از خبرهای بدی که درباره پیتر شنیده بود محافظت کند. اینکه باید جراحی شود، دوران نقاهت طولانی خواهد داشت و معلوم نیست چه اتفاقی می‌افتد. تازه روز بعد بود که فهمیدم ماجرا چقدر جدی بوده است.»
چند روز بعد بازیکنان چلسی به ملاقات چک رفتند. دروازه‌بان اهل جمهوری چک معتقد است همان دیدار نقطه آغاز بازگشت حافظه‌اش بود.
کاروالیو درباره آن ملاقات گفت: «او صحبت می‌کرد و صورتش خوب به نظر می‌رسید. مثبت و خوشحال بود، لبخند می‌زد و دوست داشت دیگران را ببیند و با آنها حرف بزند.»
او ادامه داد: «فکر می‌کنم برایش مهم بود احساس کند همه اعضای تیم کنارش هستند. ما مدت زیادی کنار هم بودیم و مثل یک خانواده شده بودیم. انگار یکی از اعضای خانواده‌مان به‌شدت آسیب دیده بود. در شش سال حضورم در چلسی، فکر می‌کنم این بدترین تجربه‌ام بود.»
خشم مورینیو و تهدید به مرگ بازیکنان ردینگ
با روشن شدن شدت مصدومیت، خشم بازیکنان و کادر فنی چلسی افزایش یافت.
مورینیو برخورد سونکو با کودچینی را تصادفی دانست، اما حرکت استیون هانت مقابل چک را «شرم‌آور» توصیف کرد و از اتحادیه فوتبال انگلیس خواست با او برخورد کند.
سرمربی پرتغالی حتی مدعی شد هانت پس از حادثه خندیده است؛ ادعایی که دروگبا نیز در مصاحبه با اکیپ مطرح کرد. مورینیو همچنین از عملکرد نیروهای اورژانس انتقاد کرد و مدعی شد چک ۳۰ دقیقه در رختکن چلسی منتظر آمبولانس بوده است.
او گفت: «اگر دروازه‌بان من در آن رختکن یا در جریان این فرایند می‌مرد، فوتبال انگلیس باید درباره آن فکر می‌کرد.» با این حال، سازمان آمبولانس جنوب مرکزی انگلیس روایت مورینیو را قاطعانه رد کرد و اعلام کرد زمان پاسخ‌گویی به درخواست تنها هفت دقیقه بوده است.
اتحادیه فوتبال انگلیس در نهایت هانت را مجازات نکرد، اما اظهارات مورینیو تنش‌ها را افزایش داد. هانت و سونکو نامه‌های تهدید به مرگ دریافت کردند. نخستین نامه را بازیکنان ردینگ برای شوخی روی در رختکن نصب کردند، اما با رسیدن نامه‌های بعدی، پلیس تیمز ولی تحقیقات را آغاز کرد.
سونکو به اتلتیک می‌گوید: «اینکه بگوییم استیون عمداً چنین کاری کرد، درست نبود. می‌دانیم ژوزه چه شخصیتی دارد و آن زمان از وضعیت دروازه‌بانش بسیار ناراحت و عصبانی بود و می‌خواست استیون مجازات شود.»
او ادامه داد: «استیون همیشه با تمام وجود بازی می‌کرد و خیلی زیاد می‌دوید. مسابقه مقابل چلسی برای همه ما هیجان‌انگیز بود. بالاخره به جایی رسیده بودیم که می‌توانستیم مقابل لمپارد، دروگبا و تری بازی کنیم.»
سونکو تأکید کرد: «او نمی‌خواست به چک آسیب بزند. استیون فقط مثل همیشه بازی می‌کرد و متأسفانه این اتفاق رخ داد. هانت پس از مسابقه کاملاً به‌هم‌ریخته بود و واقعاً از ماجرا ناراحت بود.»
در مسابقه برگشت دو تیم در ماه دسامبر، استیو کاپل، سرمربی ردینگ، برای محافظت از هانت او را روی نیمکت گذاشت. سونکو در ترکیب اصلی حضور داشت و هر بار که توپ را لمس می‌کرد با سوت‌های اعتراضی هواداران چلسی روبه‌رو می‌شد. مسابقه در نهایت با تساوی ۲ بر ۲ پایان یافت.
بازگشتی که پزشکان باور نمی‌کردند
چک پس از جراحی، برنامه توان‌بخشی خود را در مجموعه تمرینی کوبهام آغاز کرد. پزشکان به او گفته بودند استخوان جمجمه برای ترمیم به ۱۲ هفته زمان نیاز دارد و در سه ماه نخست نباید هیچ برخوردی با سرش اتفاق بیفتد.
چک در پادکست High Performance در سال ۲۰۲۴ گفت: «در چنین شرایطی دو انتخاب دارید؛ یا همه‌چیز را مشکل می‌بینید یا آن را یک چالش در نظر می‌گیرید. من همیشه آن را چالش می‌دانم. پزشکان به من گفتند فصل را فراموش کن. فعلاً بازی نمی‌کنی. باید ببینیم چه اتفاقی می‌افتد. اگر توانستی برگردی، برمی‌گردی و اگر نتوانستی، کار دیگری انجام می‌دهی.
باید روزبه‌روز پیش برویم.»
مصدومیت مغزی با آسیب‌های معمول فوتبالی تفاوت زیادی داشت. چک توضیح داد: «وقتی زانویتان جراحی می‌شود، تقریباً می‌دانید چه مسیری در پیش دارید، اما درباره مغز همه‌چیز متفاوت است. روزهایی بود که هیچ کاری نمی‌توانستم انجام بدهم. صبح بیدار می‌شدم و حتی نمی‌توانستم از تخت بیرون بیایم. کوچک‌ترین صدا، حرکت یا فعالیتی من را از پا درمی‌آورد. اما روزهایی هم وجود داشت که می‌توانستم برنامه همان روز و حتی دو روز بعد را انجام بدهم.»
چک شروع کرد روزهای خوب و بدش را یادداشت کند تا بتواند روند بهبودی را بهتر ارزیابی کند. او همچنین یاد گرفت نشانه‌های خستگی شدید را بشناسد. وقتی چشم‌هایش شروع به پرش می‌کردند، می‌دانست حدود پنج دقیقه فرصت دارد فعالیت را متوقف کند، وگرنه ممکن است بیهوش شود.
در ماه نخست تنها تمرینات بدنی ساده انجام می‌داد. ماه دوم تمرینات انفرادی را آغاز کرد و در ماه سوم به تنیس، دویدن، تمرین در سالن بدنسازی و استخر روی آورد.
کاروالیو می‌گوید: «هر روز آنجا بود. پیتر از آن آدم‌هایی است که وقتی تصمیمی می‌گیرد، انجامش می‌دهد. ساعت‌های زیادی را صرف توان‌بخشی می‌کرد. از نظر ذهنی بسیار قدرتمند است.»
تولد کلاه معروف پیتر چک
در تمام دوران نقاهت، سر چک باید محافظت می‌شد. ابتدا یک کلاه محافظ مخصوص راگبی از شرکت نیوزیلندی کانتربری در اختیار او قرار گرفت. سپس چند نمونه اختصاصی طراحی شد تا سرانجام مدلی انتخاب شود که از ناحیه آسیب‌دیده به اندازه کافی محافظت می‌کرد.
پس از گذشت ۱۲ هفته، پزشکان تأیید کردند که جمجمه چک کاملاً ترمیم شده است. او بلافاصله به تمرینات گروهی چلسی بازگشت. تنها دو جلسه بعد، مورینیو از او پرسید آیا برای بازی کردن آماده است یا نه.
چک روز ۲۰ ژانویه ۲۰۰۷ مقابل لیورپول در ورزشگاه آنفیلد به میدان برگشت؛ تنها ۱۰۷ روز پس از جراحی. او برای نخستین بار کلاه محافظی را به سر داشت که بعدها به یکی از شناخته‌شده‌ترین نشانه‌های ظاهری‌اش تبدیل شد.
چک درباره بازگشتش گفت: «خود حادثه را به یاد نمی‌آورم و فکر می‌کنم این بزرگ‌ترین مزیت من برای بازگشت به زمین بود. می‌توانستم فیلمش را ببینم، اما وقتی برگشتم، هرگز به ذهنم خطور نکرد.»
چلسی آن مسابقه را ۲ بر صفر باخت، اما چک پس از آن در شش مسابقه متوالی در تمام رقابت‌ها کلین‌شیت کرد. او در مارس ۲۰۰۷ به‌عنوان بهترین بازیکن ماه لیگ برتر انتخاب شد و فصل را با قهرمانی جام حذفی انگلیس به پایان رساند؛ جایی که در فینال ومبلی مقابل منچستریونایتد دروازه‌اش را بسته نگه داشت.
کلاه محافظ باعث شد چک هنگام ضربات ایستگاهی برای بررسی موقعیت بازیکنان پشت سرش دقت بیشتری داشته باشد. از نظر فنی و بدنی محدودیتی برای دروازه‌بانی او ایجاد نکرد. چک در سال‌های بعد شش جام مهم دیگر را به‌عنوان دروازه‌بان اصلی چلسی به دست آورد که مهم‌ترین آنها قهرمانی لیگ قهرمانان اروپا در سال ۲۰۱۲ بود؛ شبی که مقابل بایرن مونیخ با مهار پنالتی‌ها نقشی تعیین‌کننده در قهرمانی تاریخی تیمش ایفا کرد.
مصدومیتی که جان دیگران را نجات داد
میراث حادثه ۱۴ اکتبر ۲۰۰۶ تنها به دوران حرفه‌ای پیتر چک محدود نشد. پس از آن اتفاق، لیگ برتر انگلیس مقررات پزشکی مسابقات را سخت‌گیرانه‌تر کرد.
بر اساس قوانین جدید، تمام باشگاه‌ها موظف شدند یک پزشک روی نیمکت، دو امدادگر اورژانس در کنار زمین و یک آمبولانس آماده در ورزشگاه داشته باشند.
این تغییرات در سال ۲۰۱۲ نقشی مهم در نجات جان فابریس موامبا، هافبک بولتون، ایفا کرد؛ بازیکنی که در مسابقه مقابل تاتنهام در ورزشگاه وایت هارت لین دچار ایست قلبی شد. همچنین حضور دائمی نیروهای پزشکی و آمبولانس باعث شده در سال‌های بعد، تماشاگرانی که روی سکوها دچار شرایط اضطراری شده‌اند نیز سریع‌تر تحت درمان قرار بگیرند.
چک بعدها درباره تأثیر آن حادثه گفت: «گاهی لازم است اتفاق بدی رخ دهد تا تغییر خوبی ایجاد شود. آن حادثه قوانین را تغییر داد و باعث شد همه در امنیت بیشتری باشند. بنابراین از یک جهت، اتفاق خوبی بود.»
بیست سال پس از آن برخورد وحشتناک، پیتر چک نه‌تنها زنده ماند و دوباره به یکی از بهترین دروازه‌بان‌های جهان تبدیل شد، بلکه حادثه‌ای که نزدیک بود جانش را بگیرد، به تغییراتی منجر شد که امنیت بازیکنان و تماشاگران فوتبال انگلیس را برای همیشه افزایش داد.
