جودو؛ به نام خدا و تمام!
شش اعزامی، سه پنجمی و صفر مدال؛ ناگویا برای جودوی ایران چه باقی گذاشت؟
جودوی ایران بازی‌های آسیایی ناگویا را با شش ورزشکار آغاز کرد؛ سه مرد و سه زن. حاصل کار اما نه طلا بود، نه نقره و نه حتی برنز. سه جودوکار در همان نخستین مبارزه از دور رقابت‌ها کنار رفتند و سه نفر دیگر تا مسابقه مدال برنز پیش رفتند، اما هر سه در نهایت پنجم شدند؛ خروجی‌ای که حالا بیش از نتیجه روی تاتامی، درباره کیفیت آماده‌سازی، معیار انتخاب نفرات و ارزیابی مدیریتی این اعزام سؤال ایجاد کرده است.
به گزارش ایلنا، جودوی ایران در شرایطی راهی ناگویا شد که انتظار می‌رفت پس از سال‌ها فراز و نشیب و دوری از جریان عادی مسابقات بین‌المللی، این دوره از بازی‌های آسیایی تبدیل به محک جدی برای سنجش جایگاه واقعی این رشته در قاره شود. شش ورزشکار اعزامی ایران شامل ابوالفضل محمودی در وزن ۶۶- کیلوگرم، الیاس پرهیزگار در ۸۱- کیلوگرم و امیرعباس چوپان در ۹۰- کیلوگرم در بخش مردان و مهسا شکیبایی در ۵۲- کیلوگرم، سمیرا خاک‌خواه در ۵۷- کیلوگرم و مریم بربط در ۷۸- کیلوگرم در بخش زنان بودند.
هدایت تیم مردان را رشاد ممدوف برعهده داشت و معصومه جعفری نیز تیم زنان را هدایت می‌کرد؛ ترکیبی که در نهایت با سه عنوان پنجمی و بدون مدال، پرونده خود را در ناگویا بست.
ماجرای جودو البته پیش از نخستین مبارزه هم یک پرسش مهم مدیریتی داشت. در برخی روایت‌ها عنوان شده بود که سهمیه اولیه این رشته در ترکیب کاروان ایران محدودتر بوده و با رایزنی‌های مدیریتی تعداد نفرات افزایش یافته است. در فهرست نهایی، سه سهمیه مردان و سه سهمیه زنان برای جودو ثبت شده بود.
فدراسیونی که با شش ورزشکار به بازی‌های آسیایی اعزام شده، باید درباره معیار انتخاب این نفرات و خروجی نهایی آنها پاسخ فنی روشنی داشته باشد.
سه جودوکار؛ یک مبارزه و پایان
مهسا شکیبایی یکی از نخستین نمایندگان ایران بود که روی تاتامی رفت. او مقابل حریف تاجیکستانی با ایپون شکست خورد و بدون آنکه فرصت ادامه مسابقات را پیدا کند، خیلی زود از دور رقابت‌ها کنار رفت.
سمیرا خاک‌خواه نیز در نخستین مبارزه خود برابر نماینده چین قرار گرفت و با ایپون شکست خورد تا مسابقات برای او هم در همان گام اول تمام شود.
ابوالفضل محمودی، نماینده وزن ۶۶ کیلوگرم، بعد از استراحت در دور نخست مقابل جودوکار کره جنوبی قرار گرفت. مبارزه او برخلاف بعضی شکست‌های سریع تیم ایران طولانی و نزدیک بود و در نهایت با دریافت سه اخطار و هانسوکوماکه به سود حریف کره‌ای تمام شد. بنابراین از نظر فنی نمی‌توان حذف او را در ردیف شکست‌های چندثانیه‌ای قرار داد، اما نتیجه نهایی تفاوتی نداشت؛ او نیز بدون رسیدن به جدول پایانی از مسابقات کنار رفت.
برای نیمی از تیم جودوی ایران، بازی‌های آسیایی عملاً با همان نخستین حضور روی تاتامی پایان یافت؛ آماری که به خودی خود می‌تواند درباره سطح آمادگی و فاصله برخی نفرات با استاندارد قاره‌ای محل بحث باشد.
سه بار تا یک قدمی مدال؛ سه بار ناکامی
الیاس پرهیزگار در وزن ۸۱ کیلوگرم ابتدا نماینده امارات را با ایپون شکست داد. او در ادامه مقابل ابوبکر شروف از تاجیکستان شکست خورد و به جدول شانس مجدد رفت. پرهیزگار در شانس مجدد از سد حریف مغولستانی گذشت و به مسابقه مدال برنز رسید، اما در دیدار تعیین‌کننده برابر لی جون‌هوان از کره جنوبی شکست خورد و به عنوان پنجمی بسنده کرد.
امیرعباس چوپان در وزن ۹۰ کیلوگرم نیز مسابقات را با پیروزی مقابل نماینده کامبوج آغاز کرد. او در یک‌چهارم نهایی برابر جودوکار ازبکستان شکست خورد، اما در جدول شانس مجدد نماینده امارات را کنار زد و به دیدار رده‌بندی رسید. شکست برابر نماینده کره جنوبی، دومین عنوان پنجمی ایران را رقم زد.
بهترین عملکرد تیم زنان را مریم بربط ارائه کرد. او ابتدا نماینده مغولستان را با ایپون شکست داد و سپس مقابل جودوکار چین نیز به برتری رسید تا به نیمه‌نهایی راه پیدا کند. بربط در نیمه‌نهایی مقابل حریف ژاپنی شکست خورد و در مسابقه مدال برنز هم مغلوب نماینده قزاقستان شد تا سومین عنوان پنجمی برای ایران ثبت شود.
صفر؛ عددی که همه‌چیز را خلاصه می‌کند
سه عنوان پنجمی شاید در یک تورنمنت تدارکاتی بتواند نشانه‌ای از نزدیک شدن به سطح مدال باشد، اما بازی‌های آسیایی محل ثبت تجربه نیست؛ مسابقه‌ای است که عملکرد کشورها در نهایت با جدول مدال سنجیده می‌شود. ایران در پایان مسابقات جودو هیچ مدالی کسب نکرد.
این مسئله زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که جودو در آسیا یکی از رشته‌هایی است که کشورهایی مانند ژاپن، ازبکستان، کره جنوبی، مغولستان و چین با ساختار حرفه‌ای و سرمایه‌گذاری مستمر در آن حضور دارند و فاصله با سطح اول قاره، فقط با حضور در مسابقات و وعده آینده کم نمی‌شود.
ژاپن بار دیگر قدرت برتر تاتامی بود و چندین مدال طلا به دست آورد.
سایر قدرت‌های آسیا نیز سهم خود را از سکو گرفتند، اما ایران در جدول نهایی بدون مدال باقی ماند.
آیا «کسب تجربه» می‌تواند پاسخ باشد؟
یکی از دفاعیات قابل پیش‌بینی بعد از چنین نتیجه‌ای، اشاره به جوانی تیم و کسب تجربه برای آینده است.
اما اگر هدف اصلی اعزام «کسب تجربه» بوده، این موضوع باید پیش از مسابقات و در چارچوب یک برنامه بلندمدت شفاف اعلام می‌شد. وقتی یک فدراسیون با شش ورزشکار به یکی از مهم‌ترین رویدادهای قاره‌ای می‌رود، طبیعی است که خروجی آن بر اساس مدال و کیفیت رقابت با بهترین‌های آسیا سنجیده شود.
سؤال اصلی؛ شاخص انتخاب چه بود؟
اکنون پرسش اساسی این است که معیار انتخاب شش ورزشکار اعزامی چه بوده است؟ رنکینگ بین‌المللی؟ نتایج مسابقات انتخابی؟ سابقه حضور در تورنمنت‌های معتبر؟ ارزیابی فنی کادر خارجی؟ یا مجموعه‌ای از این شاخص‌ها؟
اگر فدراسیون معتقد است این نفرات بهترین انتخاب ممکن بوده‌اند، باید بتواند توضیح دهد که بر اساس چه داده‌ای چنین تصمیمی گرفته شده است. اگر هم اعزام بخشی از پروژه آماده‌سازی برای آینده بوده، باید مشخص شود مرحله بعدی این پروژه چیست و کدام‌یک از این شش نفر در برنامه بلندمدت تیم ملی قرار دارند.
مربی خارجی؛ خروجی کجاست؟
حضور رشاد ممدوف در رأس تیم مردان نیز یکی دیگر از محورهای قابل بررسی است. وقتی برای ارتقای سطح فنی تیم ملی از مربی خارجی استفاده می‌شود، انتظار این است که علاوه بر تغییرات تمرینی، نشانه‌های فنی آن در مسابقات مهم دیده شود. اگر قرار است قضاوت درباره ممدوف صرفاً به ناگویا محدود نشود، فدراسیون باید معیارهای ارزیابی عملکرد او را هم روشن کند.
آیا نزدیک شدن دو جودوکار مرد به مدال برای ادامه همکاری کافی است؟ آیا حذف یک نماینده در نخستین مبارزه قابل قبول تلقی می‌شود؟ برنامه کادر فنی برای کاهش فاصله با قدرت‌های اصلی آسیا چیست؟
وقتی شکست آن‌قدر سریع است که گزارشگر فرصت معرفی ندارد
یکی از تلخ‌ترین تصاویر ناگویا برای جودوی ایران، کوتاه بودن برخی مبارزات بود. در بعضی رقابت‌ها همه‌چیز آن‌قدر سریع تمام شد که فرصت چندانی برای شکل گرفتن مبارزه وجود نداشت؛ همان اتفاقی که به شوخی تلخ منتقدان انجامید: گزارشگر هنوز نام دو جودوکار را کامل نگفته، باید خداحافظی کند.
جودوی ایران از ناگویا با شش ورزشکار، سه حذف در نخستین مبارزه، سه عنوان پنجمی و صفر مدال برگشت. این اعداد نه نیاز به تفسیر پیچیده دارند و نه می‌توان آنها را پشت شعارهای آینده‌محور پنهان کرد. اگر هدف بازسازی جودوی ایران است، ناگویا باید نقطه آغاز یک ارزیابی جدی باشد، نه پایان یک پرونده با چند توضیح تکراری.
چه کسی نفرات را انتخاب کرد؟ معیار انتخاب چه بود؟ برنامه آماده‌سازی تا چه اندازه مؤثر بود؟ حضور مربی خارجی چه دستاورد مشخصی داشته؟ برای جبران فاصله با قدرت‌های آسیایی چه برنامه‌ای وجود دارد؟ و مهم‌تر از همه، وقتی با شش ورزشکار به بزرگ‌ترین رویداد قاره می‌رویم و بدون مدال برمی‌گردیم، چه کسی مسئولیت نتیجه را می‌پذیرد؟
در پایان همه این سؤال‌ها، یک عدد همچنان مقابل نام جودوی ایران باقی می‌ماند: صفر مدال.
یادداشت سردبیر: حمید ابراهیمی
